
Rudrakoṭi, Madhuvana, Puṣpanagarī, and Kālañjara — Śveta’s Bhakti and the Subjugation of Kāla
Ipinagpapatuloy ang daloy ng tīrtha-māhātmya matapos ang panandang pagsasara ng naunang kabanata: ipinakikilala ni Sūta ang Rudrakoṭi, bantog na tawiran sa tatlong daigdig, kung saan si Rudra ay nagpapakita sa di-mabilang na anyo upang tugunan ang sabayang pananabik ng mga Brahmarṣi na kasingdami ng krore para sa Śiva-darśana. Binabanggit din ang Madhuvana (ang disiplinadong pilgrim ay pinagkakalooban ng kalahati ng luklukan ni Indra) at Puṣpanagarī (ang pagsamba sa pitṛ ay nagdudulot ng bunga hanggang sandaang salinlahi), bago ituon sa Kālañjara, kilala bilang pook na “pinapudpod” ni Rudra ang Kāla, ang Panahon. Ang pangunahing halimbawa ay ang bhakti ni Haring-ṛṣi Śveta: matapos magtatag ng liṅga at bigkasin ang Rudra-mantra/Śatarudrīya nang may ganap na pagsuko, dumating si Kāla upang siya’y kunin. Kumapit si Śveta sa liṅga at humingi ng pag-iingat; iginiit ni Kāla ang kanyang pamamahala sa lahat, ngunit nagpakita si Rudra kasama si Umā at dinurog ang Kamatayan/Panahon sa kanyang paa. Ginawaran si Śveta ng pagiging kasapi ng gaṇa at anyong tulad ni Śiva; sa pakiusap ni Brahmā, ibinalik si Kāla upang pagtibayin ang kaayusang kosmiko. Nagtatapos ang kabanata sa pagdakila sa sukdulang bisa ng Kālañjara: ang pagsamba roon ay nagbibigay ng gaṇa-status, na nag-uugnay sa debosyon, mantra, at paglapit kay Rudra tungo sa paglaya.
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे चतुस्त्रिंशो ऽध्यायः सूत उवाच अन्यत् पवित्रं विपुलं तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् / रुद्रकोटिरिति ख्यातं रुद्रस्य परमेष्ठिनः
Sa gayon, sa Śrī Kūrma Purāṇa—sa kalipunang may anim na libong taludtod, sa huling bahagi—nagtatapos ang ika-34 na kabanata. Wika ni Sūta: “May isa pang banal at malawak na tīrtha, bantog sa tatlong daigdig, na tinatawag na Rudrakoṭi, na nauukol kay Rudra, ang Kataas-taasang Panginoon.”
Verse 2
पुरा पुण्यतमे काले देवदर्शनतत्पराः / कोटिब्रह्मर्षयो दान्तास्तं देशमगमन् परम्
Noong unang panahon, sa isang panahong lubhang banal, di-mabilang na crores ng mga Brahmarishi—mapagpigil at disiplinado, nakatuon sa darśana ng mga Diyos—ay nagtungo sa yaong kataas-taasang banal na lupain.
Verse 3
अहं द्रक्ष्यामि गिरिशं पूर्वमेव पिनाकिनम् / अन्यो ऽन्यं भक्तियुक्तानां व्याघातो जायते किल
“Ako ang unang makakakita kay Girīśa—si Pinākin, si Śiva na may hawak na busog na Pināka. Sapagkat sinasabi na sa mga puspos ng bhakti, maaaring ang isa’y makasagabal sa isa pa sa kanilang pananabik.”
Verse 4
तेषां भक्तिं तदा दृष्ट्वा गिरिशो योगिनां गुरुः / कोटिरूपो ऽभवद् रुद्रो रुद्रकोटिस्ततः स्मृतः
Nang makita noon ni Girīśa—si Rudra, ang guro ng mga yogin—ang kanilang bhakti, nag-anyong koṭi siya, na wari’y di-mabilang na pagpapakita. Kaya siya’y inaalala bilang “Rudra-koṭi,” si Rudra na may di-mabilang na anyo.
Verse 5
ते स्म सर्वे महादेवं हरं गिरिगुहाशयम् / पश्यन्तः पार्वतीनाथं हृष्टपुष्टधियो ऽभवन्
Pagkaraan, silang lahat, sa pagtanaw kay Mahādeva—si Hara, ang nananahan sa yungib ng bundok, ang Panginoon ni Pārvatī—ay napuspos ng galak sa kalooban, at ang kanilang isip ay naitaas at tumibay.
Verse 6
अनाद्यन्तं महादेवं पूर्वमेवाहमीश्वरम् / दृष्टवानिति भक्त्या ते रुद्रन्यस्तधियो ऽभवन्
“Namasdan ko na noon pa ang Mahādeva—ang Īśvara na walang pasimula at walang wakas.” Sa pamamagitan ng debosyon, sila’y naging mga taong ang isip ay lubos na inialay kay Rudra.
Verse 7
अथान्तरिक्षे विमलं पश्यन्ति स्म महत्तरम् / ज्योतिस्तत्रैव ते सर्वे ऽभिलषन्तः परं पदम्
Pagkaraan, sa kalagitnaan ng kalawakan, nakita nila ang isang napakalawak at dalisay na liwanag. Doon mismo, silang lahat—na nananabik sa Kataas-taasang Kalagayan—ay itinuon ang hangarin sa pinakamataas na tahanan.
Verse 8
एतत् सदेशाध्युषितं तीर्थं पुण्यतमं शुभम् / दृष्ट्वा रुद्रं समभ्यर्च्य रुद्रसामीप्यमाप्नुयात्
Ang banal na tawiran na ito—tinitirhan ng mabubuti at may kabanalan—ay pinakabanal at mapalad. Ang sinumang makakita kay Rudra rito at sumamba sa Kanya nang nararapat na paggalang ay makakamit ang pagkalapit kay Rudra (Rudra-sāmīpya).
Verse 9
अन्यच्च तीर्थप्रवरं नाम्ना मधुवनं स्मृतम् / तत्र गत्वा नियमवानिन्द्रस्यार्धासनं लभेत्
At may isa pang pangunahing tīrtha na tinatawag na Madhuvana. Ang pilgrim na may disiplina at tumutupad sa mga itinakdang pag-iingat, pagdating doon, ay magkakamit ng kalahati ng luklukan ni Indra—bahagi sa dangal ng langit.
Verse 10
अथान्यत्पुष्पनगरी देशः पुण्यतमः शुभः / तत्र गत्वा पितॄन् पूज्य कुलानां तारयेच्छतम्
Kasunod, may isa pang banal na lupain na tinatawag na Puṣpanagarī, pinakamarangal at mapalad. Ang sinumang pumunta roon at sumamba sa mga Pitṛ (mga ninunong espiritu) ay makapagliligtas ng sandaang salinlahi ng kanyang angkan.
Verse 11
कालञ्जरं महातीर्थं लोके रुद्रो महेश्वरः / कालं जरितवान् देवो यत्र भक्तिप्रियो हरः
Ang Kālañjara ay bantog sa daigdig bilang isang dakilang tīrtha, banal na tawiran; doon si Rudra—ang Mahēśvara, Dakilang Panginoon—ay nagwagi maging sa Kāla, ang Panahon. Sa pook na iyon, ang banal na Hara na minamahal ang bhakti ay lalo pang nalulugod sa mga debotong sumasamba.
Verse 12
श्वेतो नाम शिवे भक्तो राजर्षिप्रवरः पुरा / तदाशीस्तन्नमस्कारः पूजयामास शूलिनम्
Noong unang panahon ay may isang pinakadakilang rajarshi na nagngangalang Śveta, tapat na deboto ni Śiva. Taglay ang mga pagpapala at mapitagang pagyukod, sinamba niya si Śūlin, ang Panginoong may hawak na trisula.
Verse 13
संस्थाप्य विधिना लिङ्गं भक्तियोगपुरः सरः / जजाप रुद्रमनिशं तत्र संन्यस्तमानसः
Matapos itatag nang wasto ang liṅga ayon sa ritwal, sa lawa na pinapagingning ng bhakti-yoga, walang tigil niyang binigkas ang Rudra-mantra, na ang isip ay ganap na inialay at nakatuon sa Panginoon.
Verse 14
स तं कालो ऽथ दीप्तात्मा शूलमादाय भीषणम् / नेतुमभ्यागतो देशं स राजा यत्र तिष्ठति
Pagkaraan, si Kāla—ang Panahon mismo, nagliliwanag sa kapangyarihan—ay kumuha ng nakapanghihilakbot na sibat at dumating sa pook na kinaroroonan ng hari, upang siya’y tangayin.
Verse 15
वीक्ष्य राजा भयाविष्टः शूलहस्तं समागतम् / कालं कालकरं घोरं भीषणं चण्डदीधितिम्
Nang makita ng hari ang pagdating niya—si Kāla, ang Panahon-Kamatayan, kakila-kilabot at tagapagdala ng kamatayan, may trisula sa kamay at nagliliyab sa mabagsik na liwanag—siya’y sinakmal ng takot.
Verse 16
उबाभ्यामथ हस्ताभ्यां स्पृट्वासौ लिङ्गमैश्वरम् / ननाम शिरसा रुद्रं जजाप शतरुद्रियम्
Pagkaraan, hinipo niya ng dalawang kamay ang makapangyarihang liṅga ni Īśvara; yumukod siya nang may pagyukod ng ulo kay Rudra at binigkas ang banal na himno na Śatarudrīya.
Verse 17
जपन्तमाह राजानं नमन्तमसकृद् भवम् / एह्येहीति पुरः स्थित्वा कृतान्तः प्रहसन्निव
Habang patuloy na bumibigkas ang hari at paulit-ulit na yumuyuk kay Bhava (Śiva), si Kṛtānta—ang Kamatayan mismo—ay tumindig sa harap niya, na waring may mapanuyang ngiti, at nagsabi: “Halika, halika!”
Verse 18
तमुवाच भयाविष्टो राजा रुद्रपरायणः / एकमीशार्चनरतं विहायान्यं निषूदय
Nang masaklot ng takot, ang haring lubos na nakasandig kay Rudra ay nagsabi: “Patawarin ang taong nakalubog sa pagsamba sa Panginoon; ang iba ang iyong parusahan.”
Verse 19
इत्युक्तवन्तं भगवानब्रवीद् भीतमानसम् / रुद्रार्चनरतो वान्यो मद्वशे को न तिष्ठति
Sa gayon ay nagsalita ang Mapalad na Panginoon sa taong nanginginig ang loob: “Maging siya’y masigasig sa pagsamba kay Rudra o sa iba pa—sino ang hindi nananatili sa ilalim ng Aking kapangyarihan?”
Verse 20
एवमुक्त्वा स राजानं कालो लोकप्रकालनः / बबन्ध पाशै राजापि जजाप शतरुद्रियम्
Pagkasabi nito, si Kāla—ang tagapag-ayos ng mga daigdig—ay iginapos ang hari sa kanyang mga silo; at gayunman, ang hari’y nagpatuloy sa pagbigkas ng Śatarudrīya.
Verse 21
अथान्तरिक्षे विमलं दीप्यमानं तेजोराशिं भूतभर्तुः पुराणम् / ज्वालामालासंवृतं व्याप्य विश्वं प्रादुर्भूतं संस्थितं संददर्श
Pagkaraan, sa gitnang himpapawid, nasilayan niya ang isang dalisay at nagliliyab na bunton ng liwanag—ang sinaunang ningning ng Tagapagtaguyod ng lahat ng nilalang—napalilibutan ng mga kuwintas ng apoy, lumalaganap sa buong sansinukob, biglang nagpakita at nanatiling matatag.
Verse 22
तन्मध्ये ऽसौ पुरुषं रुक्मवर्णं देव्या देवं चन्द्रलेखोज्ज्वलाङ्गम् / तेजोरूपं पश्यति स्मातिहृष्टो मेने चास्मन्नाथ आगच्छतीति
Sa gitna niyon, nakita niya ang isang Banal na Persona na kulay ginto—ang Diyos na kasama ang Diyosa—na ang mga sangkap ay kumikislap na tila guhit ng liwanag ng buwan. Sa pagtanaw sa anyong liwanag na iyon, siya’y labis na nagalak at naisip: “Tunay, dumarating ang aming Panginoon.”
Verse 23
आगच्छन्तं नातिदूरे ऽथ दृष्ट्वा कालो रुद्रं देवदेव्या महेशम् / व्यपेतभीरखिलेशैकनाथं राजर्षिस्तं नेतुमभ्याजगाम
Pagkatapos, si Kāla, nang makita si Rudra—si Maheśa, ang Dakilang Panginoon at kabiyak ng Diyosa ng mga diyos—na papalapit na hindi kalayuan, walang takot at tanging Soberano ng lahat ng namumuno, ang haring rishi ay lumapit upang salubungin at ihatid Siya.
Verse 24
आलोक्यासौ भगवानुग्रकर्मा देवो रुद्रो भूतभर्ता पुराणः / एकं भक्तं मत्परं मां स्मरन्तं देहीतीमं कालमूचे ममेति
Pagkakita sa kanya, ang Bhagavān—si Rudra na may kakila-kilabot na mga gawa, ang sinaunang Tagapagtaguyod ng lahat ng nilalang—ay nagsalita noon din: “Ibigay mo siya sa Akin—ang iisang debotong ito, ganap na nakatuon sa Akin at laging umaalaala sa Akin.”
Verse 25
श्रुत्वा वाख्यं गोपतेरुग्रभावः कालात्मासौ मन्यमानः स्वभावम् / बद्ध्वा भक्तं पुनरेवाथ पाशैः क्रुद्धो रुद्रमभिदुद्राव वेगात्
Nang marinig ang salita ng Panginoon ng mga nilalang (Gopati), ang mabagsik na iyon—si Kāla, na ang diwa ay ang Panahon—ay inakalang ang sariling likas niya ang pinakamataas. Kaya’t muli niyang ginapos ang deboto sa mga silo, at sa galit ay sumugod kay Rudra nang ubod ng bilis.
Verse 26
प्रेक्ष्यायान्तं शैलपुत्रीमथेशः सो ऽन्वीक्ष्यान्ते विश्वमायाविधिज्ञः / सावज्ञं वै वामपादेन मृत्युं श्वेतस्यैनं पश्यतो व्याजघान
Pagkaraan, si Īśa (Śiva)—ang nakaaalam sa mga galaw ng māyā ng sanlibutan—ay nakita si Śailaputrī (Pārvatī) na papalapit. Sa isang sulyap, kanyang dinurog ang mismong Kamatayan (Mṛtyu) sa pamamagitan ng kaliwang paa, nang may paghamak, habang si Śveta ay nakatanaw.
Verse 27
ममार सो ऽतिभीषणो महेशपादघातितः / रराज देवतापतिः सहोमया पिनाकधृक्
Sa hampas ng paa ni Mahādeva, ang lubhang nakapanghihilakbot na iyon ay napuksa. Pagkaraan, ang Panginoon ng mga diyos—si Śiva na may tangan ng Pināka—ay nagningning sa karilagan kasama si Umā.
Verse 28
निरीक्ष्य देवमीश्वरं प्रहृष्टमानसो हरम् / ननाम साम्बमव्ययं स राजपुङ्गवस्तदा
Nang masdan niya si Hara—ang Diyos, ang makapangyarihang Īśvara—ang pinakadakilang hari ay napuno ng galak. Noon, siya’y yumukod at sumamba kay Sāmbā, ang Di-nasisira at Walang-hanggan.
Verse 29
नमो भवाय हेतवे हराय विश्वसंभवे / नमः शिवाय धीमते नमो ऽपवर्गदायिने
Pagpupugay kay Bhava, ang unang sanhi; pagpupugay kay Hara, ang pinagmulan ng paglitaw ng sansinukob. Pagpupugay kay Śiva, ang marunong at maningning; pagpupugay sa Tagapagkaloob ng apavarga—ang ganap na paglaya.
Verse 30
नमो नमो नमो ऽस्तु ते महाविभूतये नमः / विभागहीनरूपिणे नमो नराधिपाय ते
Pagpupugay, pagpupugay, pagpupugay sa Iyo; pagpupugay sa Iyong dakilang kaluwalhatian na walang hangganan. Pagpupugay sa Iyo na ang anyo’y lampas sa lahat ng paghahati; pagpupugay sa Iyo, ang Kataas-taasang Panginoon ng lahat ng nilalang.
Verse 31
नमो ऽस्तु ते गणेश्वर प्रपन्नदुः खनाशन / अनादिनित्यभूतये वराहशृङ्गधारिणे
Pagpupugay sa Iyo, O Panginoon ng mga Gaṇa, tagapuksa ng dalamhati ng mga sumisilong. Pagpupugay sa Iyo na walang pasimula at walang hanggan ang pagka-Diyos, na may dalang sungay ng Varāha (baboy-ramo) bilang sagisag.
Verse 32
नमो वृषध्वजाय ते कपालमालिने नमः / नमो महानटाय ते नमो वृषध्वजाय ते
Pagpupugay sa Iyo, O Panginoong may watawat ng Toro (Vṛṣadhvaja). Pagpupugay sa Iyo, may suot na kuwintas ng mga bungo. Pagpupugay sa Iyo, Dakilang Mananayaw ng sansinukob. Pagpupugay muli sa Iyo, O may watawat ng Toro.
Verse 33
अथानुगृह्य शङ्करः प्रणामतत्परं नृपम् / स्वगाणपत्यमव्ययं सरूपतामथो ददौ
Pagkaraan, si Śaṅkara, sa Kanyang habag, ay nagkaloob sa haring masigasig sa pagpapatirapa ng di-nasisirang pagiging kabilang sa Kanyang sariling mga gaṇa, at ipinagkaloob din ang anyong kahawig ng sa Kanya.
Verse 34
सहोमया सपार्षदः सराजपुङ्गवो हरः / मुनीशसिद्धवन्दितः क्षणाददृश्यतामगात्
Kasama si Umā at napalilibutan ng Kanyang mga kasama, si Hara—pinakadakila sa mga hari—na pinarangalan ng mga dakilang muni at mga siddha, ay naglaho sa paningin sa isang kisapmata.
Verse 35
काले महेशाभिहते लोकनाथः पितामहः / अयाचत वरं रुद्रं सजीवो ऽयं भवत्विति
Nang mapabagsak ni Mahādeva si Kāla, si Pitāmaha Brahmā—Panginoon ng mga daigdig—ay humiling ng biyaya kay Rudra: “Nawa’y mabuhay muli ang taong ito.”
Verse 36
नास्ति कश्चिदपीशान दोषलेशो वृषध्वज / कृतान्तस्यैव भवता तत्कार्ये विनियोजितः
O Īśāna, Panginoong may watawat ng toro—ni bahid man ng pagkukulang ay wala sa iyo. Ikaw ay itinalaga mismo ni Kṛtānta (Panahon/Kamatayan) upang gampanan ang Kanyang gawain.
Verse 37
स देवदेववचनाद् देवदेवेश्वरो हरः / तथास्त्वित्याह विश्वात्मा सो ऽपि तादृग्विधो ऽभवत्
Sa salita ng mga diyos, si Hara—Panginoon ng mga panginoon ng mga diyos—ay napakilos upang kumilos. Ang Sansinukob na Sarili ay sumagot, “Mangyari nawa,” at siya man ay naging yaong anyo ring itinakda.
Verse 38
इत्येतत् परमं तीर्थं कालञ्जरमिति श्रुतम् / गत्वाभ्यर्च्य महादेवं गाणपत्यं स विन्दति
Kaya nga naririnig sa tradisyon na ito ang kataas-taasang tīrtha na tinatawag na Kālañjara. Ang sinumang pumaroon at sumamba kay Mahādeva ay makakamit ang kalagayang maging kabilang sa mga Gaṇa, mga tagapaglingkod ni Śiva.
Because Rudra, seeing the simultaneous devotion of innumerable Brahmarṣis seeking first darśana, manifests in a ‘crore’ of forms so each can behold him; hence he is remembered as Rudrakoṭi—Rudra of countless manifestations.
Rudrakoṭi grants Rudra-sāmīpya (proximity to Rudra) after darśana and worship; Kālañjara is declared a supreme tīrtha where worship of Mahādeva yields gaṇa-status (membership among Śiva’s attendants) and Śiva-like form by grace.
After Śiva subdues Kāla to protect the devotee, Brahmā petitions for Kāla’s restoration; Kāla is revived, affirming that divine grace does not abolish cosmic order but reasserts it—Śiva remains sovereign while kāla continues as ordained regulator.
It functions as a protective, surrender-filled mantra-practice: Śveta recites it while grasping the liṅga, embodying bhakti-yoga and śaraṇāgati; the hymn becomes the devotional axis around which Rudra’s saving manifestation occurs.