
Genealogies from Dakṣa’s Daughters: Ṛṣi Lines, Agni-Forms, Pitṛ Classes, and the Transition to Manu’s Progeny
Isinasara ng kabanatang ito ang naunang bahagi ng mga salinlahi at ipinagpapatuloy ang pagbigkas ni Sūta sa pagsubaybay sa mahahalagang inapo na kaugnay ng mga linya ng mga anak na babae ni Dakṣa at ng mga kaalyadong pinagmulan. Binanggit si Lakṣmī na isinilang kina Bhṛgu at Khyāti. Sina Dhātā at Vidhātā ay naiuugnay sa angkan ni Meru sa pamamagitan ng pag-aasawa kina Āyati at Niyati, na nagluwal kina Prāṇa at Mṛkaṇḍu; at mula kay Mṛkaṇḍu lumitaw si Mārkaṇḍeya. Ipinapahayag din ang iba pang lahi ng mga ṛṣi (si Pulaha sa pamamagitan ni Kṣamā; si Atri sa pamamagitan ni Anasūyā, kasama sina Soma, Durvāsas, Dattātreya, at Smṛti), pati ang mga kaugnay sa buwan (Sinīvālī, Kuhū, Rākā, Anumatī). Pagkaraan ay lumilihis ang salaysay sa kosmolohiyang pang-yajña sa pamamagitan ni Agni: ang tatlong apoy ni Svāhā—Pāvaka, Pavamāna, at Śuci—ay inihihiwalay ayon sa pinagmulan at gawain, at pinalalawak bilang isang linya ng apoy na kaugnay ng kalikasang Rudra at ng pakikibahagi ng mga ascetic sa handog. Sumunod, inuuri ang mga Pitṛ bilang Agniṣvātta at Barhiṣad; at sa pamamagitan ni Svadhā ay lumitaw sina Menā at Vaitaraṇī. Ang linya ni Menā ay nagdurugtong kay Himavat at sa Gaṅgā, na nagbabalik sa kapangyarihang Yogic ni Devī. Nagtatapos ang kabanata sa pahiwatig ng paglipat ng paksa: matapos makumpleto ang mga inapo mula sa mga anak na babae ni Dakṣa, ihahanda ang paliwanag sa paglikha ng lahi ni Manu ayon sa kaayusang manvantara.
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकादशो ऽध्यायः सूत उवाच भृगोः ख्यात्यां समुत्पन्ना लक्ष्मीर्नारायणप्रिया / देवौ धाताविधातारौ मेरोर्जामातरौ तथा
Sa ganito nagwakas ang Ikalabing-isang Kabanata sa Pūrvabhāga ng Śrī Kūrma Purāṇa, sa Ṣaṭsāhasrī Saṃhitā. Sabi ni Sūta: Mula kina Bhṛgu at Khyāti ay isinilang si Lakṣmī, minamahal ni Nārāyaṇa; at isinilang din ang dalawang diyos na sina Dhātā at Vidhātā, na naging mga manugang ni Meru.
Verse 2
आयतिर्नियतिर्मेरोः कन्ये चैव महात्मनः / धाताविधात्रोस्ते भार्ये तयोर्जातौ सुतावुभौ
Sina Āyati at Niyati ang dalawang anak na babae ng dakilang-loob na si Meru. Sila ang naging mga asawa nina Dhātā at Vidhātā, at mula sa dalawang pagsasamang iyon ay ipinanganak ang dalawang anak na lalaki.
Verse 3
प्राणश्चैव मृकण्डुश्च मार्कण्डेयो मृकण्डुतः / तथा वेदशिरा नाम प्राणस्य द्युतिमान् सुतः
Isinilang sina Prāṇa at Mṛkaṇḍu; at mula kay Mṛkaṇḍu ay nagmula si Mārkaṇḍeya. Gayundin, si Prāṇa ay nagkaroon ng maningning na anak na nagngangalang Vedaśiras.
Verse 4
मरीचेरपि संभूतिः पौर्णमासमसूयत / कन्याचतुष्टयं चैव सर्वलक्षणसंयुतम्
Mula kay Marīci, si Sambhūti ay nagsilang kay Paurṇamāsa; at nagsilang din ng apat na anak na babae, na taglay ang lahat ng mapalad na palatandaan.
Verse 5
तुष्टिर्ज्येष्ठा तथा वृष्टिः कृष्टिश्चापचितिस्तथा / विरजाः पर्वश्चैव पौर्णमासस्य तौ सुतौ
Si Tuṣṭi at si Jyeṣṭhā, gayundin si Vṛṣṭi, si Kṛṣṭi at si Apaciti; kasama sina Virajā at Parva—sila ang ipinahayag na mga anak ni Paurṇamāsa.
Verse 6
क्षमा तु सुषुवे पुत्रान् पुलहस्य प्रजापतेः / कर्दमं च वरीयांसं सहिष्णुं मुनिसत्तमम्
Si Kṣamā (Pagtitiis) ay nagsilang ng mga anak para kay Prajāpati Pulaha: sina Kardama, Varīyān, at Sahiṣṇu—ang pinakadakila sa mga muni.
Verse 7
तथैव च कनीयासं तपोनिर्धूतकल्पषम् / अनसूया तथैवात्रेर्जज्ञे पुत्रानकल्पषान्
Gayundin, isinilang niya ang bunsong anak—na nalinis sa lahat ng kasalanan sa pamamagitan ng tapas. At si Anasūyā, asawa ni Atri, ay nagsilang din ng mga anak na walang dungis.
Verse 8
सोमं दुर्वाससं चैव दत्तात्रेयं च योगिनम् / स्मृतिश्चाङ्गिरसः पुत्रीर्जज्ञे लक्षणसंयुताः
Mula sa kanya ay isinilang sina Soma, Durvāsas, at si Dattātreya—ang yogin; at si Smṛti rin. Ang mga anak na babae ni Aṅgiras ay lumitaw na may mga mapalad na tanda at katangian.
Verse 9
सिनीवालीं कुहूं चैव राकामनुमतिं तथा / प्रीत्यां पुलस्त्यो भगवान् दत्तात्रिमसृजत् प्रभुः
Sina Sinīvālī, Kuhū, Rākā, at Anumatī; at si Pulastya—ang pinagpalang panginoon at makapangyarihang rishi—ay nagpalitaw mula kay Prītī ng iginagalang na Dattātreya, at gayundin ang mga nabanggit.
Verse 10
पूर्वजन्मनि सो ऽगस्त्यः स्मृतः स्वायंभुवे ऽन्तरे / वेदबाहुं तथा कन्यां सन्नतिं नाम नामतः
Sa isang dating kapanganakan, ang Agastya ay inaalala na kabilang sa Manvantara ni Svāyambhuva; at naroon din si Vedabāhu, at isang dalagang nagngangalang Sannati—tinawag ayon sa kanyang pangalan.
Verse 11
पुत्राणां षष्टिसाहस्त्रं संततिः सुषुवे क्रतोः / ते चोर्ध्वरेतसः सर्वे बालखिल्या इति स्मृताः
Mula kay Kratu, ang kanyang angkan ay nagsilang ng animnapung libong anak na lalaki; at silang lahat ay mga ascetic na nag-iingat ng brahmacarya, na inaalala sa tradisyon bilang mga Bālakhilya.
Verse 12
वसिष्ठश्च तथोर्जायां सप्तपुत्रानजीजनत् / कन्यां च पुण्डरीकाक्षां सर्वेशोभासमन्विताम्
Kaya nga, si Vasiṣṭha, sa pamamagitan ni Urjā, ay nagkaanak ng pitong lalaki; at mayroon ding isang anak na babae—si Puṇḍarīkākṣā—na pinagkalooban ng lahat ng ganda at mapalad na ningning.
Verse 13
रजोहश्चोर्ध्वबाहुश्च सवनश्चानघस्तथा / सुतपाः शुक्र इत्येते सप्त पुत्रा महौजसः
Sina Rajoha, Urdhvabāhu, Savana, at gayundin si Anagha; sina Sutapā at Śukra—sila ang pitong makapangyarihang anak na lalaki ni Mahaujasa.
Verse 14
यो ऽसौ रुद्रात्मको वह्निर्ब्रह्मणस्तनयो द्विजाः / स्वाहा तस्मात् सुतान् लेभे त्रीनुदारान् महौजसः
O mga dwija, ang Apoy na si Agni—na may likas na diwa ni Rudra at anak ni Brahmā—sa pamamagitan niya, si Svāhā ay nagkamit ng tatlong mararangal at lubhang maningning na anak na lalaki.
Verse 15
पावकः पवमानश्च शुचिरग्निश्च ते त्रयः / निर्मथ्यः पवमानः स्याद् वैद्युतः पावकः स्मृतः
Si Pāvaka, Pavamāna, at Śuci—ito ang tatlong anyo ni Agni. Sa mga ito, ang apoy na nalilikha sa pagkikiskisan ng araṇi ay tinatawag na Pavamāna; at ang apoy na isinilang sa kidlat ay inaalala bilang Pāvaka.
Verse 16
यश्चासौ तपते सूर्यः शुचिरग्निस्त्वसौ स्मृतः / तेषां तु संततावन्ये चत्वारिंश्च पञ्च च
Yaong nagniningning at naglalagablab bilang Araw ay inaalala rito bilang Śuci-Agni, ang dalisay na Apoy. At sa kanilang salinlahi, may iba pa—apatnapu’t lima ang bilang.
Verse 17
पावकः पवमानश्च शुचिस्तेषां पिता च यः / एते चैकोनपञ्चाशद् वह्नयः परिकीर्तितः
Si Pāvaka, Pavamāna, at Śuci, at yaong Ama nila—ang mga ito ay ipinahahayag bilang apatnapu’t siyam na apoy (vahni), subalit sa pagbilang na ito ay kulang ng isa (kaya apatnapu’t walo).
Verse 18
सर्वे तपस्विनः प्रोक्ताः सर्वे यज्ञेषु भागिनः / रुद्रात्मकाः स्मृताः सर्वे त्रिपुण्ड्राङ्कितमस्तकाः
Silang lahat ay tinatawag na mga mapag-aske; silang lahat ay may bahagi sa mga yajña. Silang lahat ay inaalala na may kalikasan ni Rudra, at ang kanilang mga noo ay may tatlong guhit ng banal na abo (tripuṇḍra).
Verse 19
अयज्वानश्च यज्वानः पितरो ब्रह्मणः स्मृताः / अग्निष्वात्ता बर्हिषदो द्विधा तेषां व्यवस्थितिः
Ang mga Pitṛ ay inaalala bilang supling ni Brahmā sa dalawang uri: yaong hindi nagsagawa ng paghahandog at yaong nagsagawa. Sa kanila, ang Agniṣvātta at ang Barhiṣad ang dalawang pangkat na pagkakaayos.
Verse 20
तेभ्यः स्वधा सुतां जज्ञे मेनां वैतरणीं तथा / ते उभे ब्रह्मवादिन्यौ योगिन्यौ मुनिसत्तमाः
Mula sa kanila, si Svadhā ay nagsilang ng dalawang anak na babae—si Menā at si Vaitaraṇī. Kapwa sila tagapagpaliwanag ng Brahman (banal na karunungan), mga yoginī na ganap ang pagsasakatuparan, at pinakadakila sa mga pantas.
Verse 21
असूत मेना मैनाकं क्रौञ्चं तस्यानुजं तथा / गङ्गा हिमवतो जज्ञे सर्वलोकैकपावनी
Si Menā ay nagsilang kay Maināka at kay Kraunca, ang nakababatang kapatid niya. At mula kay Himavat ay isinilang si Gaṅgā—ang tanging tagapaglinis ng lahat ng daigdig.
Verse 22
स्वयोगाग्निबलाद् देवीं लेभे पुत्रीं महेश्वरीं / यथावत् कथितं पूर्वं देव्या माहात्म्यमुत्तमम्
Sa lakas ng sariling apoy-yoga, natamo ng Dakilang Diyosa ang Diyosa bilang anak na babae. Kaya, gaya ng naisalaysay na noon ayon sa wastong pagkakasunod, naipahayag ang sukdulang kaluwalhatian ng Devī.
Verse 23
एषा दक्षस्य कन्यानां मयापत्यानुसंततिः / व्याख्याता भवतामद्य मनोः सृष्टिं निबोधत
Kaya, ngayong araw ay ipinaliwanag ko sa inyo ang lahi ng mga supling na nagmula sa mga anak na babae ni Dakṣa. Ngayon, unawain ninyo ang paglikha ng lahi (sṛṣṭi) ni Manu.
It completes the descendant-map arising from Dakṣa’s daughters and allied unions, then explicitly announces a shift to ‘Manu’s progeny-creation’ (manu-sarga), moving from family-lines to manvantara-governed population and social-cosmic order.
They represent three principal forms of Agni tied to sacrificial function and cosmic operation; the chapter differentiates their manifestations (e.g., araṇi-produced fire and lightning-born fire) and frames their lineage as ascetic, yajña-sharing, and marked by Rudra-nature, reinforcing the Purāṇa’s synthesis of ritual and theology.
They are the two principal classes of Pitṛs (ancestral beings) described as Brahmā’s progeny, distinguished by sacrificial relation—forming a twofold structure that anchors śrāddha/ancestral rites within the broader yajña-based cosmology.