Adhyaya 4

Verse 1

इति श्री ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते उत्तरभागे चतुर्थ उपसंहारपादे प्रतिसर्गो नाम तृतीयो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः श्रुतं सुमहदाख्यानं भवता परिकीर्त्तितम् / प्रजानां मनुभिः सार्द्धं देवानामृषिभिः सह

Ganito, sa Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa na ipinahayag ni Vāyu, sa huling bahagi, sa ikaapat na pāda ng pagwawakas, ang ikatlong kabanata na tinatawag na Pratisarga. Wika ng mga Ṛṣi: “Narinig namin ang napakadakilang salaysay na iyong binigkas, tungkol sa mga nilalang kasama ang mga Manu, at sa mga deva kasama ang mga Ṛṣi.”

Verse 2

पितृगन्धर्वभूतानां पिशाचोरगरक्षसाम् / दैत्यानां दानवानां च यक्षाणामेव पक्षिणाम्

(Tungkol sa) mga Pitṛ, Gandharva, Bhūta, Piśāca, Nāga at Rākṣasa; gayundin ang mga Daitya, Dānava, Yakṣa at maging ang mga ibon.

Verse 3

अत्यद्भुतानि कर्माणि विविधा धर्मनिश्चयाः / विचित्राश्च कथायोगा जन्म चाग्र्यमनुत्तमम्

Mga gawang lubhang kamangha-mangha, sari-saring pasya ng Dharma, mga ugnayan ng kuwentong kahali-halina, at ang kapanganakang pinakadakila at walang kapantay.

Verse 4

तत्कथ्यमानमस्माकं भवता श्लक्ष्णया गिरा / मनः कर्णसुखं सौते प्रीणात्यमृतसन्निभम्

O Sūta, ang salaysay na iyong binibigkas sa banayad na pananalita ay nagbibigay-ginhawa sa aming puso at tainga; ito’y nakalulugod na tila amṛta.

Verse 5

एवमाराध्य ते सूतं सत्कृत्य च महर्षयः / पप्रच्छुः सत्त्रिणः सर्वे पुनः सर्गप्रवर्त्तनम्

Sa gayon, matapos sambahin at parangalan si Sūta, ang lahat ng mga maharishi na kalahok sa satra ay muling nagtanong tungkol sa muling pagsisimula ng paglikha.

Verse 6

कथं सुत महाप्राज्ञ पुनः सर्गः प्रपत्स्यते / बन्धेषु संप्रलीनेषु गुणसाम्ये तमोमये

O Sūta na lubhang marunong, kapag ang lahat ng pagkakabigkis ay nalusaw at may pagkapantay ng mga guṇa na nababalot ng tamas, paano muling lilitaw ang paglikha?

Verse 7

विकारेष्वविसृष्टेषु ह्यव्यक्ते चात्मनि स्थिते / अप्रवृत्ते ब्रह्मणा तु सहसा योज्यगैस्तदा

Kapag ang mga pagbabago ay hindi pa nalilikha, at ang Ātman ay nasa di-nahahayag (avyakta), at hindi pa kumikilos si Brahmā—paano biglang uusad ang paglikha sa pamamagitan ng mga sangkap na maaaring pag-ugnayin?

Verse 8

कथं प्रपत्स्यते सर्गस्तन्नः प्रब्रूहि पृच्छताम् / एवमुक्तस्ततः सूतस्तदासौ लोमहर्षणः

Nagtatanong kami: paano nagaganap ang paglikha? Ipagpaliwanag mo sa amin na nagtatanong. Nang masabi ito, si Sūta Lomaharṣaṇa ay nagsimulang sumagot.

Verse 9

व्याख्यातुमुपचक्राम पुनः सर्गप्रवर्त्तनम् / अत्र वो वर्त्तयिष्यामि यथा सर्गः प्रपत्स्यते

Pagkaraan, sinimulan niyang ipaliwanag muli ang muling pagsisimula ng paglikha: dito ay isasalaysay ko sa inyo kung paano nagaganap ang paglikha.

Verse 10

पूर्ववत्स तु विज्ञेयः समासात्तन्निबोधत / दृष्टेनैवानुमेयं च तर्कं वक्ष्यामि युक्तितः

Alamin ito gaya ng dati sa maikling paraan at unawain nang mabuti. Mula sa nakikita, ipapahayag ko ang pangangatwirang mahihinuha nang wasto.

Verse 11

यस्माद्वाचो निवर्त्तन्ते त्वप्राप्य मनसा सह / अव्यक्त वत्परोक्षत्वाद्गहनं तद्दुरासदम्

Sa kung saan hindi naaabot ng salita kasama ang isip, doon ito bumabalik. Dahil tulad ng di-nahahayag na nakatago, ito’y malalim at mahirap marating.

Verse 12

विकारैः प्रतिसंसृष्टो गुणः साम्येन वर्त्तते / प्रधानं पुरुषाणां च साधर्म्येणैव तिष्ठति

Ang guna na nahalo sa mga pagbabago ay kumikilos sa pagkakapantay. Gayundin, ang Pradhana at mga Purusha ay nananatili dahil sa pagkakatulad ng katangian.

Verse 13

धर्माधर्मौं प्रलीयेते ह्यव्यक्ते प्राणिनां सदा / सत्त्वमात्रात्मको धर्मो गुणे सत्त्वे प्रतिष्ठितः

Ang dharma at adharma ng mga nilalang ay laging nalulusaw sa Di-nahahayag. Ang dharmang may likas na sattva lamang ay nakatatag sa guna na sattva.

Verse 14

तमोमात्रात्मको धर्मो गुणे तमसि तिष्ठति / अविभागेन तावेतौ गुणसाम्ये स्थितावुभौ

Ang dharmang may likas na tamas lamang ay nananatili sa guna na tamas. Nang walang paghahati, kapwa sila nakatindig sa pagkakapantay ng mga guna.

Verse 15

सर्वं कार्यं बुद्धिपूर्वं प्रधानस्य प्रपत्स्यते / बुद्धिपूर्वं क्षेत्रज्ञ अधिष्ठास्यति तान्गुणान्

Ang lahat ng gawain ay unang tumutungo sa Pradhana sa pangunguna ng buddhi; at sa pamamagitan ng buddhi, ang Ksetrajna ay nananahan at namamahala sa mga guna.

Verse 16

एवं तानभिमानेन प्रपत्स्यति पुनस्तदा / यदा प्रवर्त्तितव्यं तु क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर् द्वयोः

Sa gayon, dahil sa pagkapit sa ‘ako,’ muli niyang naaabot iyon sa sandaling yaon, kapag ang pag-iral at pagkilos ng Ksetra at Ksetrajna—kapwa—ay dapat magsimula.

Verse 17

भोज्यभोक्तृत्वसंबन्धाः प्रपत्स्यन्ते च तावुभौ / तस्मादक्षरमव्यक्तं साम्ये स्थित्वा गुणात्मकम्

Ang ugnayan ng ‘kinakain/natatamasa’ at ‘tumatamasa’ ay lumilitaw sa kanilang dalawa; kaya ang di-nasisirang di-nahahayag, na nasa pagkakapantay, ay nananatiling may kalikasan ng mga guna.

Verse 18

क्षेत्रज्ञाधिष्ठितं तत्र वैपम्यं भजते तु तत् / ततः प्रपत्स्यते व्यक्तं क्षेत्रक्षेत्रज्ञयोर्द्वयोः

Doon, sa pag-iral ng pamumuno ng Ksetrajna, nagkakaroon ito ng di-pagkakapantay; at mula roon, lumilitaw ang hayag na anyo ng Ksetra at Ksetrajna—kapwa.

Verse 19

क्षेत्रज्ञाधिष्ठितं सत्त्वं विकारं जनयिष्यति / महदाद्यं विशेषान्तं चतुर्विंशगुणात्मकम्

Sa pamumuno ng Ksetrajna, ang sattva ay lilikha ng pagbabago—mula sa Mahat hanggang sa Visesa, bilang dalawampu’t apat na tattva.

Verse 20

क्षेत्रज्ञस्य प्रधानस्य पुरुषस्य प्रवर्त्स्यतः / आदिदेवः प्रधानस्यानुग्रहाय प्रजक्षते

Kapag nagsimulang kumilos ang Kṣetrajña, Pradhāna, at Puruṣa, ang Ādideva ay nagpapakita upang magbigay ng biyaya sa Pradhāna.

Verse 21

अनाद्यौ वरमुत्पादौ उभौ सूक्ष्मौ तु तौ स्मृतौ / अनादिसंयोगयुतौ सर्वं क्षेत्रज्ञमेव च

Ang dalawang iyon—walang pasimula at dakila—ang ugat ng paglikha; kapwa sila itinuturing na napakapino. Sa walang pasimulang pag-uugnay, ang lahat ay tunay na Kṣetrajña lamang.

Verse 22

अबुद्धिपूर्वकं युक्तमाशक्तौ तु वरौ तदा / अप्रत्ययममोघं च स्थितावुदकमत्स्यवत्

Noon, ang dalawang dakilang prinsipyo ay nagkakaisa sa Śakti nang hindi nauuna ang buddhi; tila walang mapanghahawakan, ngunit di nagkakamali—gaya ng isdang nananatili sa tubig.

Verse 23

प्रवृत्तपूर्वौं तौ पूर्वं पुनः सर्वं प्रपत्स्यते / अज्ञा गुणैः प्रवर्त्तन्ते रजःसत्त्वतमो ऽभिधैः

Ang dalawang iyon ay kumilos na noon pa; gayon din, muling kikilos ang buong sansinukob. Ang mga di-nakaaalam ay ginagalaw ng mga guṇa na rajas, sattva, at tamas.

Verse 24

प्रवृत्तिकाले रजसाभिपन्नो महत्त्वभूतादिविशेषतां च / विशेषतां चेन्द्रियतां च याति गुणावसानौषधिभिर्मनुष्यः

Sa panahon ng pravṛtti, ang taong napapailalim sa rajas ay nakakamit ang pagiging-espesipiko ng Mahat-tattva at ng mga bhūta at iba pa; at mula roon ay dumarating sa kalagayang pandama—sa pamamagitan ng ‘gamot’ na bunga ng paghinog ng mga guṇa.

Verse 25

सत्याभिध्यायिनस्तस्य ध्यायिनः सन्निमित्तकम् / रजः सत्त्वतमोव्यक्ता विधर्माणः परस्परम्

Para sa nagmumuni sa Katotohanang iyon, ang pagninilay mismo ang nagiging sanhi; ang rajas, sattva, at tamas ay nahahayag at kumikilos na may magkakasalungat na likas na gawi.

Verse 26

आद्यन्तं वै प्रवत्स्यन्ते क्षेत्रमज्ञाम्वु सर्वशः / संसिद्धकार्यकरणा उत्पद्यन्ते ऽभिमानिनः

Sila’y dumadaloy mula simula hanggang wakas sa larangan ng kamangmangan sa lahat ng dako; sumisilang ang mga prinsipyong may pag-aangkin ng ‘ako’ (abhimānin) na may ganap na mga kasangkapan ng gawa at bunga.

Verse 27

सर्वे सत्त्वाः प्रपद्यन्ते ह्यव्यक्तात्पूर्वमेव च / प्राक्सृतौ ये त्वसुवहाः साधकाश्चाप्यसाधकाः

Ang lahat ng nilalang ay unang sumasandig sa Di-nahahayag (avyakta); sa panahong bago ang paglikha, yaong mga tagapagdala ng prāṇa—may mga sādhaka at may mga hindi sādhaka.

Verse 28

असंशान्तास्तु ते सर्वे स्थानप्रकरणैः सह / कार्याणि प्रतिपत्स्यन्ते उत्पत्स्यन्ते पुनः पुनः

Silang lahat ay hindi mapayapa, kasama ang mga antas at kaayusan ng kalagayan; tatanggapin nila ang mga gawain at muling sisilang nang paulit-ulit.

Verse 29

गुणमात्रात्मकावेव धर्माधर्मौं परस्परम् / आरप्संते हि चान्योन्यं वरेणानुग्रहेण वा

Ang dharma at adharma ay pawang anyo ng mga guna at magkakaugnay; pinupukaw nila ang isa’t isa sa pamamagitan ng biyaya o ng pagpapala.

Verse 30

शर्वस्तुल्यप्रसृष्ट्यर्थ सर्गादौ याति विक्रियाम् / गुणास्तं प्रतिधीयन्ते तस्मात्तत्तस्य रोचते

Sa pasimula ng paglikha, upang maisakatuparan ang paglikhang tulad ni Śarva, siya’y pumapasok sa pagbabago. Ang mga guṇa ay naitatatag sa kanya; kaya iyon ang nakalulugod sa kanya.

Verse 31

गुणास्ते यानि कर्माणि प्राक्सृष्ट्यां प्रतिपेदिरे / तान्येव प्रतिपद्यन्ते सृज्यमानाः पुनः पुनः

Ang mga guṇa, anuman ang mga gawa (karma) na natamo nila sa naunang paglikha, kapag muling nililikha ay yaon ding mga gawa ang paulit-ulit nilang tinatahak.

Verse 32

हिंस्राहिंस्रे मृदुकूरे धर्माधर्मावृतानृते / तद्भाविताः प्रपद्यन्ते तस्मात्तत्तस्य रोचते

Hinubog ng marahas at di-marahas, banayad at mabagsik, dharma at adharma, totoo at di-totoo—ang mga nilalang ay napapasa sa gayong kalagayan; kaya iyon ang nakalulugod sa kanya.

Verse 33

महाभूतेषु नानात्वमिन्द्रियार्थेषु मूर्त्तिषु / विप्रयोगश्च भूतानां गुणेभ्यः संप्रवर्त्तते

Ang pagkakaiba-iba sa mahābhūta, sa mga paksa ng pandama, at sa mga anyong may hugis, pati ang paghiwalay ng mga elemento—lahat ay nagmumula sa mga guṇa.

Verse 34

इत्येष वो मया ख्यातः पुनः सर्गः समासतः / समासादेव वक्ष्यामि ब्रह्मणो ऽथ समुद्भवम्

Ganito ko inihayag sa inyo, sa maikling paraan, ang muling paglikha (punar-sarga). Ngayon, sa maikling paraan din, aking isasalaysay ang paglitaw ni Brahmā.

Verse 35

अव्यक्तात्कारणात्तस्मान्नित्यात्सदसदात्मकात् / प्रधानपुरुषाभ्यां तु जायते च महेश्वरः

Mula sa walang-hayag na sanhi (avyakta) na walang hanggan, may likas na pag-iral at di-pag-iral, sa pagsasanib ng Pradhana at Purusha, nahahayag si Maheshvara.

Verse 36

स पुनः संभावयिता जायते ब्रह्मसंज्ञितः / सृजते स पुनर्लोकानभिमान गुणात्मकान्

Siya’y muling nahahayag bilang tagapagpasimula ng paglikha, tinatawag na Brahmā; at nililikha niya ang mga daigdig na may ahamkāra at binubuo ng mga guṇa.

Verse 37

अहङ्कारस्तु महतस्तस्माद्भूतानि चात्मनः / युगपत्संप्रवर्त्तन्ते भूतान्येवेन्द्रियाणि च

Mula sa Mahat ay sumibol ang ahamkāra; at mula roon, ang mga bhūta at ang mga indriya ng ātman ay sabay na kumikilos.

Verse 38

भूतभेदाश्च भूतेभ्य इति सर्गः प्रवर्त्तते / विस्तरावयवस्तेषां यथाप्रज्ञं यथाश्रुतम् / कीर्त्त्यतो वो यथापूर्वं तथैवाप्युपधार्यताम्

Mula sa mga bhūta ay lumilitaw ang mga pagkakaiba ng bhūta; sa gayo’y umuusad ang sarga, ang paglikha. Ang lawak at mga bahagi ng mga iyon, ayon sa pagkaunawa at sa narinig sa śruti, ay isasalaysay ko sa inyo gaya ng dati; tanggapin ninyo ito nang gayon din.

Verse 39

एतच्छ्रुत्वा नैमिषेया स्तदानीं लोकोत्पत्तिं सुस्थितिं चाप्ययं च / तस्मिन्सत्रे ऽवभृथं प्राप्य शुद्धाः पुण्यं लोकमृषयः प्राप्नुवन्ति

Pagkarinig nito, ang mga rishi sa Naimiṣa ay agad na nauunawaan ang paglitaw ng mga daigdig, ang kanilang matatag na pananatili, at ang kanilang pagkalusaw. Sa sagradong satra na iyon, matapos ang avabhṛtha na paliligo at maging dalisay, nararating ng mga rishi ang banal na daigdig ng kabutihan.

Verse 40

यथा यूयं विधिना देवातादीनिष्ट्वा चैवावभृथं प्राप्य शुद्धाः / त्यक्त्वा देहानायुषोंऽते कृतार्थाः पुण्यं लोकं प्राप्य मोदध्वमेवम्

Gaya ng ginawa ninyo ayon sa wastong ritwal—naghandog ng yajña sa mga diyos at iba pa, at nakamtan ang avabhṛtha-snāna upang luminis—sa dulo ng buhay, iwan ang katawan bilang ganap na natupad, marating ang banal na daigdig at magalak nang gayon.

Verse 41

एते ते नैमिषेया वै दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा च वै तदा / जग्मुश्चावभृथस्नाताः स्वर्गं सर्वे तु सत्रिणः

Noon, ang mga Naimiṣeya, matapos siyang makita at mahawakan, at matapos ang avabhṛtha-snāna, ang lahat ng kalahok sa satra ay nagtungo sa langit.

Verse 42

विप्रास्तथा यूयमपि इष्टा बहुविधैर्मखैः / आयुषोंऽते ततः स्वर्गं गन्तारः स्थ द्विजोत्तमाः

O mga vipra, kayo man ay nagsagawa ng maraming uri ng makha-yajña; kaya sa dulo ng buhay, kayo’y tutungo sa langit, O mga dakilang dvija.

Verse 43

प्रक्रिया प्रथमः पादः कथायास्तु परिग्रहः / अनुषङ्ग उपोद्धात उपसंहार एव च

Ang mga bahagi ng salaysay ay ganito: ang una ay ‘prakriyā’, kasunod ang ‘parigraha’; at mayroon pang ‘anuṣaṅga’, ‘upoddhāta’, at ‘upasaṃhāra’.

Verse 44

एवमेव चतुःपादं पुराणं लोकसम्मतम् / उवाच भागवान्सक्षाद्वायुलोकहिते रतः

Gayon din, ang Purāṇa na kinikilala ng daigdig, na may apat na bahagi, ay ipinahayag mismo ni Bhagavān Vāyu, na nakatuon sa kapakanan ng lahat.

Verse 45

नैमिषे सत्रमा साद्य मुनिभ्यो मुनिसत्तम / तत्प्रसादं च संसिद्धं भूतोत्पत्तिलयान्वितम्

O pinakadakilang muni! Pagdating sa satra sa Naimisha, natamo mula sa mga rishi ang banal na prasada na ganap, kalakip ang paglitaw at pagkalusaw ng lahat ng nilalang.

Verse 46

प्राधानिकीमिमां सृष्टिं तथैवेश्वरकारिताम् / सम्यग्विदित्वा मेधावी न मोहमधिगच्छति

Kapag nalaman nang wasto ng marunong ang paglikhang pradhana at ang paglikhang isinagawa ng Ishvara, hindi siya nahuhulog sa pagkalito.

Verse 47

इदं यो ब्राह्मणो विद्वानितिहासं पुरातनम् / शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि तथाध्यापयते ऽपि च

Ang sinumang marunong na Brahmana na nakikinig sa sinaunang kasaysayang ito, o nagpaparinig sa iba, at nagtuturo rin nito.

Verse 48

स्थानेषु स महेन्द्रस्य मोदते शाश्वतीः समाः / ब्रह्मसायुज्यगो भूत्वा ब्रह्मणा सह मोदते

Siya’y nagagalak sa mga dako ni Mahendra sa walang hanggang mga taon; at nang makamtan ang brahma-sayujya, nagagalak siyang kasama ni Brahma.

Verse 49

तेषां कीर्तिमतां कीर्तिं प्रजेशानां महात्मनाम् / प्रथयन्पृथिवीशानां ब्रह्मभूयाय गच्छति

Sa pagpapalaganap ng papuri ng mga dakilang Prajesha at ng mga haring-lupa na bantog, siya’y nakararating sa kalagayang brahma-bhuya (pagiging kay Brahman).

Verse 50

धन्यं यशस्यमायुष्यं पुण्यं वेदैश्च संमितम् / कृष्णद्वैपायनेनोक्तं पुराण ब्रह्मवादिना

Ang Purana na ito ay mapalad, nagpapalaganap ng dangal at mahabang buhay, nagbibigay ng banal na gantimpala at sang-ayon sa mga Veda; ito’y ipinahayag ni Kṛṣṇadvaipāyana, ang tagapagsalita ng Brahman.

Verse 51

मन्वन्तरेश्वराणां च यः कीर्तिं प्रथयेदिमाम् / देवतानामृषीणां च भूरिद्रविमतेजसाम्

Sinumang magpalaganap ng papuri sa mga panginoon ng mga Manvantara, at sa mga diyos at rishi na sagana sa yaman at ningning,

Verse 52

स सर्वैर्मुच्यते पापैः पुण्यं च महदाप्नुयात् / यश्चेदं श्रावयेद्विद्वान्सदा पर्वणि पर्वणि

siya’y makalalaya sa lahat ng kasalanan at magkakamit ng dakilang kabutihan; at ang pantas na laging nagpaparinig nito sa bawat pagdiriwang,

Verse 53

धूतपाप्मा जितस्वर्गो ब्रह्मभूयाय कल्पते / यश्चेदं श्रावयेच्छ्राद्धे ब्राह्मणान् पादमन्ततः

nalilinis ang kanyang kasalanan, napagwawagian niya ang langit at nagiging karapat-dapat sa kalagayang Brahman; at sinumang sa śrāddha ay magpaparinig sa mga Brahmin kahit isang taludtod hanggang wakas,

Verse 54

अक्षेयं सर्वकामीयं पितॄंस्तच्छोपतिष्ठते / यस्मात्पुरा ह्यणन्तीदं पुराणं तेन चोच्यते

ang kanyang mga ninuno (pitṛ) ay lalapit na nalulugod, sapagkat ang bunga nito’y di-nauubos at tumutupad ng lahat ng hangarin; at dahil mula pa noong unang panahon ang Purana na ito’y inaawit nang walang katapusan, kaya ito tinawag na “Purāṇa”.

Verse 55

निरुक्तमस्य यो वेद सर्वपापैः प्रमुच्यते / तथैव त्रिषु वर्णेषु ये मनुष्या अधीयते

Ang sinumang nakaaalam ng nirukta (paliwanag ng kahulugan) nito ay napapalaya sa lahat ng kasalanan. Gayundin ang mga tao sa tatlong varna na nag-aaral nito.

Verse 56

इतिहासमिमं श्रुत्वा धर्माय विदधे मतिम् / यावन्त्यस्य शरीरेषु रोमकूपानि सर्वशः

Nang marinig ang banal na salaysay na ito, itinuon niya ang isip sa dharma. Gaya ng dami ng mga butas ng balahibo sa buong katawan, gayon din karami (ang gantimpala).

Verse 57

तावत्कोटिसहस्राणि वर्षाणि दिवि मोदते / ब्रह्मसायुज्यगो भूत्वा दैवतैः सह मोदते

Sa gayong dami ng milyun-milyong taon, siya’y nagagalak sa langit. Nakamtan ang brahma-sāyujya, siya’y nagagalak kasama ng mga deva.

Verse 58

सर्वपापहरं पुण्यं पवित्रं च यशस्वि च / ब्रह्मा ददौ शास्त्रमिदं पुराणं मातरिश्वने

Ang Purāṇa-śāstra na ito—tagapawi ng lahat ng kasalanan, mapagkaloob ng kabutihan, dalisay at marangal—ay ibinigay ni Brahmā kay Mātariśvan (Vāyu).

Verse 59

तस्माच्चोशनसा प्राप्तं तस्माच्चापि बृहस्पतिः / बृहस्पतिस्तु प्रोवाच सवित्रे तदनन्तरम्

Mula sa kanya (Mātariśvan) natamo ito ni Uśanas, at mula rin sa kanya natamo ni Bṛhaspati. Pagkaraan, itinuro ni Bṛhaspati ito kay Savitṛ.

Verse 60

सविता मृत्यवे प्राह मृत्युश्चेन्द्राय वै पुनः / इन्द्रश्चापि वसिष्ठाय सो ऽपि सारस्वताय च

Nagsalita si Savita kay Mṛtyu; si Mṛtyu naman ay muling nagsabi kay Indra. Ibinigay ni Indra kay Vasiṣṭha, at siya’y naghandog kay Sārasvata.

Verse 61

सारस्वतस्त्रिधाम्ने ऽथ त्रिधामा च शरद्वते / शरद्वांस्तु त्रिविष्टाय सोंऽतरिक्षाय दत्तवान्

Ipinasa ni Sārasvata kay Tridhāman; ipinasa ni Tridhāman kay Śaradvata. Ibinigay ni Śaradvān kay Triviṣṭa, at saka ipinagkatiwala kay Antarikṣa.

Verse 62

चर्षिणे चान्तरिक्षो वै सो ऽपि त्रय्यारुणाय च / त्रय्यारुणाद्धनञ्जयः स वै प्रादात्कृतञ्जये

Ibinigay ni Antarikṣa kay Carṣi; at ipinasa rin niya kay Trayyāruṇa. Mula kay Trayyāruṇa, tinanggap ni Dhanañjaya at ipinagkaloob kay Kṛtañjaya.

Verse 63

कृतञ्जयात्तृणञ्जयो भरद्वाजाय सो ऽप्यथ / गौतमाय भरद्वाजः सो ऽपि निर्य्यन्तरे पुनः

Mula kay Kṛtañjaya, tinanggap ni Tṛṇañjaya; saka ibinigay kay Bharadvāja. Ibinigay ni Bharadvāja kay Gautama; at si Gautama’y muling nagkatiwala kay Niryantara.

Verse 64

निर्य्यन्तरस्तु प्रोवाच तथा वाजश्रवाय वै / स ददौ सोमशुष्माय स चादात्तृणबिन्दवे

Gayon din ang sinabi ni Niryantara kay Vājaśrava. Ibinigay niya kay Somaśuṣma; at si Somaśuṣma naman ay nagkaloob kay Tṛṇabindu.

Verse 65

तृणबिन्दुस्तु दक्षाय दक्षः प्रोवाच शक्तये / शक्तेः पराशरश्चापि गर्भस्थः श्रुतवानिदम्

Ipinahayag ni Tṛṇabindu kay Dakṣa, at si Dakṣa naman ay nagsalita nito kay Śakti. Maging si Parāśara, anak ni Śakti, ay nakarinig nito habang nasa sinapupunan pa.

Verse 66

पराशराज्जातुकर्ण्यस्तस्माद्द्वैपायनः प्रभुः / द्वैपायना त्पुनश्चापि मया प्राप्तं द्विजोत्तम

Mula kay Parāśara ay si Jātukarṇya; at mula sa kanya ay ang dakilang Dvaipāyana. O pinakamainam sa mga brahmana, mula kay Dvaipāyana ko muling natanggap ang aral na ito.

Verse 67

मया चैतत्पुनः प्रोक्तं पुत्रायामितबुद्धये / इत्येव वाक्यं ब्रह्मादिगुरुणां समुदात्दृतम्

At muli kong sinabi ito sa aking anak na may di-masukat na talino. Ito ang mismong pananalitang pinanghawakan nang wasto ng mga guro, mula kay Brahmā at iba pa.

Verse 68

नमस्कार्याश्च गुरवः प्रयत्नेन मनीषिभिः / धन्यं यशस्यमायुष्यं पुण्यं सर्वार्थसाधकम्

Ang mga guro ay nararapat pagyukuran nang taimtim ng mga marurunong. (Ang pag-alaala sa kanila) ay mapalad, nagbibigay-dangal, nagpapahaba ng buhay, banal na kabutihan, at tumutupad sa lahat ng layon.

Verse 69

पापघ्नं नियमेनेदं श्रोतव्यं ब्राह्मणैः सदा / नाशुचौ नापि पापाय नाप्यसंवत्सरोषिते

Ito’y pumupuksa ng kasalanan; dapat itong pakinggan ng mga brahmana nang palagi ayon sa wastong tuntunin. Hindi sa oras ng karumihan, hindi para sa makasalanan, at hindi rin para sa hindi pa nakalipas ang isang taon (sa disiplina).

Verse 70

नाश्रद्दधाने ऽविदुषे नापुत्राय कथञ्चन / नाहिताय प्रदातव्यं पवित्रमिदमुत्तमम्

Huwag ipagkaloob kailanman ang dakilang banal na aral na ito sa walang pananampalataya, sa mangmang, sa walang anak, o sa hindi karapat-dapat tumanggap.

Verse 71

अव्यक्तं वै यस्य योनिं वदन्ति व्यक्तं देहं कालमेतं गतिं च / वह्निर्वक्त्रं चन्द्रसूर्यौं च नेत्रेदिशः श्रोत्रे घ्राणमाहुश्च वायुम्

Yaong ang pinagmulan ay tinatawag na ‘Di-nahahayag’ (Avyakta), na may hayag na katawan, may panahon at landas; ang apoy ang Kanyang bibig, ang buwan at araw ang Kanyang mga mata, ang mga dako ang Kanyang mga tainga, at ang hangin ang Kanyang ilong.

Verse 72

वाचो वेदा अन्तरिक्षं शरीरं क्षितिः पादास्तारका रोमकूपाः / सर्वाणि द्यौर्मस्तकानि त्वथो वै विद्याश्चैवोपनिषद्यस्य पुच्छम्

Ang mga Veda ang Kanyang salita; ang kalawakan sa pagitan (antariksha) ang Kanyang katawan; ang lupa ang Kanyang mga paa; ang mga bituin ang Kanyang mga butas ng balahibo. Ang buong langit ang Kanyang mga ulo; at ang mga kaalaman at Upanishad ang Kanyang buntot.

Verse 73

तं देवदेवं जननं जनानां यज्ञात्मकं सत्यलोकप्रतिष्ठम् / वरं वराणां वरदं महेश्वरं ब्रह्माणमादिं प्रयतो नमस्ये

Buong pagpipitagan akong sumasamba sa Deva ng mga deva, pinagmulan ng lahat ng nilalang, na ang diwa ay yajña at nakatatag sa Satyaloka; ang pinakamainam sa lahat, ang tagapagkaloob ng biyaya, ang Maheshvara—ang unang Brahmā.