Shloka 46
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
प्राधानिकीमिमां सृष्टिं तथैवेश्वरकारिताम् / सम्यग्विदित्वा मेधावी न मोहमधिगच्छति
Transliteration
prādhānikīmimāṃ sṛṣṭiṃ tathaiveśvarakāritām / samyagviditvā medhāvī na mohamadhigacchati
Translation
Kapag nalaman nang wasto ng marunong ang paglikhang pradhana at ang paglikhang isinagawa ng Ishvara, hindi siya nahuhulog sa pagkalito.
Word by Word
प्राधानिकीम्pertaining to Pradhāna (primordial matter)
प्राधानिकीम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootप्राधानिक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (qualifying 'सृष्टिम्')
इमाम्this
इमाम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (demonstrative)
सृष्टिम्creation
सृष्टिम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
तथाthus/likewise
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
एवindeed
एव:
निपात (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle of emphasis)
ईश्वर-कारिताम्caused by the Lord
ईश्वर-कारिताम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootईश्वर (प्रातिपदिक) + कारित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular (qualifying 'सृष्टिम्'); तत्पुरुष: ईश्वरेण कारिता
सम्यक्properly/correctly
सम्यक्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
विदित्वाhaving understood
विदित्वा:
क्रियाविशेषण (Adverbial to main verb)
TypeVerb
Root√विद् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive), अव्ययभाव; having known
मेधावीthe intelligent person
मेधावी:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootमेधाविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; Nominative singular
नnot
न:
निषेध (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negative particle)
मोहम्delusion
मोहम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमोह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
अधिगच्छतिattains/comes to
अधिगच्छति:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootअधि-√गम् (धातु)
Formलट्-लकार (Present/लट्), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; he attains/approaches