Shloka 35
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
अव्यक्तात्कारणात्तस्मान्नित्यात्सदसदात्मकात् / प्रधानपुरुषाभ्यां तु जायते च महेश्वरः
Transliteration
avyaktātkāraṇāttasmānnityātsadasadātmakāt / pradhānapuruṣābhyāṃ tu jāyate ca maheśvaraḥ
Translation
Mula sa walang-hayag na sanhi (avyakta) na walang hanggan, may likas na pag-iral at di-pag-iral, sa pagsasanib ng Pradhana at Purusha, nahahayag si Maheshvara.
Word by Word
अव्यक्तात्from the unmanifest
अव्यक्तात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootअव्यक्त (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
कारणात्from the cause
कारणात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
नित्यात्from the eternal
नित्यात्:
Apadana (अपादान)
TypeAdjective
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन); adjective qualifying implied cause/source
सत्-असत्-आत्मकात्from that whose nature is being and non-being
सत्-असत्-आत्मकात्:
Apadana (अपादान)
TypeAdjective
Rootसत् (प्रातिपदिक) + असत् (प्रातिपदिक) + आत्मक (प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter (पुं/नपुंसक), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन); तत्पुरुष: (सत्+असत्) as qualifier of आत्मक
प्रधान-पुरुषाभ्याम्by Pradhāna and Puruṣa
प्रधान-पुरुषाभ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootप्रधान (प्रातिपदिक) + पुरुष (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Instrumental (3rd/तृतीया), Dual (द्विवचन); द्वन्द्व (itaretara)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
FormParticle (निपात), contrast/emphasis
जायतेis born/arises
जायते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
FormPresent tense (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
महेश्वरःMaheśvara (the Great Lord)
महेश्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)