Adhyaya 2

Verse 1

श्रीशुक उवाच एवं पितरि सम्प्रवृत्ते तदनुशासने वर्तमान आग्नीध्रो जम्बूद्वीपौकस: प्रजा औरसवद्धर्मावेक्षमाण: पर्यगोपायत् ॥ १ ॥

Nagpatuloy si Śrī Śukadeva Gosvāmī: Nang umalis ang ama niyang si Mahārāja Priyavrata upang tahakin ang landas espirituwal sa pamamagitan ng matinding pag-aayuno at pagninilay, ganap na sinunod ni Haring Āgnīdhra ang kanyang utos. Mahigpit na tinupad ang dharma at pinangalagaan ang mga taga-Jambūdvīpa na parang sariling mga anak.

Verse 2

स च कदाचित्पितृलोककाम: सुरवरवनिताक्रीडाचलद्रोण्यां भगवन्तं विश्वसृजां पतिमाभृतपरिचर्योपकरण आत्मैकाग्र्येण तपस्व्याराधयां बभूव ॥ २ ॥

Nagnanais na magkaroon ng ganap na anak at manirahan sa Pitṛloka, minsang sinamba ni Mahārāja Āgnīdhra si Bhagavān Brahmā, ang panginoon ng mga tagapangasiwa ng paglikha sa materyal na daigdig. Pumunta siya sa lambak ng Bundok Mandara, kung saan namamasyal ang mga dalagang makalangit. Doon ay nagtipon siya ng mga bulaklak at iba pang handog, at saka nagsagawa ng mahigpit na pag-aayuno at pagsamba nang buong pagtuon ng isip.

Verse 3

तदुपलभ्य भगवानादिपुरुष: सदसि गायन्तीं पूर्वचित्तिं नामाप्सरसमभियापयामास ॥ ३ ॥

Nang maunawaan ang hangarin ni Haring Āgnīdhra, si Bhagavān Brahmā, ang unang nilalang at pinakamakapangyarihan sa sansinukob, ay pumili ng pinakamahusay na apsarā sa kanyang kapulungan na si Pūrvacitti at ipinadala siya sa hari.

Verse 4

सा च तदाश्रमोपवनमतिरमणीयं विविधनिबिडविटपिविटपनिकरसंश्लिष्टपुरटलतारूढस्थलविहङ्गममिथुनै: प्रोच्यमानश्रुतिभि: प्रतिबोध्यमानसलिलकुक्कुटकारण्डवकलहंसादिभिर्विचित्रमुपकूजितामलजलाशयकमलाकरमुपबभ्राम ॥ ४ ॥

Ang apsarā na ipinadala ni Brahmā ay nagsimulang maglakad-lakad sa napakagandang hardin malapit sa āśrama kung saan nagmumuni at sumasamba ang hari. Makapal ang luntiang mga sanga, may ginintuang mga baging, at may mga ibong magkapares na umaawit nang matamis; sa malinaw na lawa na puno ng mga lotus, ang mga bibe at sisne ay naglalabas ng kaaya-ayang tunog, kaya lalo pang naging marilag ang tanawin.

Verse 5

तस्या: सुललितगमनपदविन्यासगतिविलासायाश्चानुपदं खणखणायमानरुचिरचरणाभरणस्वनमुपाकर्ण्य नरदेवकुमार: समाधियोगेनामीलितनयननलिनमुकुलयुगलमीषद्विकचय्य व्यचष्ट ॥ ५ ॥

Habang dumaraan si Pūrvacitti sa napakagandang paraan ng paglakad, ang mga palamuting nasa bukung-bukong niya ay tumutunog nang kaaya-aya sa bawat hakbang. Bagaman pinipigil ni Prinsipe Āgnīdhra ang mga pandama sa yoga-samādhi na bahagyang nakapikit, bahagya pa niyang ibinuka ang mga matang tulad-lotus at nakita siyang malapit na.

Verse 6

तामेवाविदूरे मधुकरीमिव सुमनस उपजिघ्रन्तीं दिविजमनुजमनोनयनाह्लाददुघैर्गतिविहारव्रीडाविनयावलोकसुस्वराक्षरावयवैर्मनसि नृणां कुसुमायुधस्य विदधतीं विवरं निजमुख विगलितामृतासवसहासभाषणामोदमदान्धमधुकरनिकरोपरोधेन द्रुतपदविन्यासेन वल्गुस्पन्दनस्तनकलशकबरभाररशनां देवीं तदवलोकनेन विवृतावसरस्य भगवतो मकरध्वजस्य वशमुपनीतो जडवदिति होवाच ॥ ६ ॥

Naroon siya sa di-kalayuan, sinisinghot ang halimuyak ng mga bulaklak na parang bubuyog. Ang kanyang kilos at paglilibang, hiya at kababaang-loob, mga sulyap, matamis na tunog ng pananalita, at galaw ng mga bahagi ng katawan ay nagdudulot ng ligaya sa mata at puso ng mga deva at tao—na wari’y nagbubukas ng daan para kay Kāma-deva, ang may palasong bulaklak, na pumasok sa isipan. Kapag siya’y tumatawa at nagsasalita, tila nektar ang umaagos mula sa kanyang bibig. Dahil sa bango ng kanyang hininga, ang mga bubuyog na lasing sa tamis ay umuugong sa paligid ng kanyang matang tulad-lotus; sa pagkagambala, siya’y nagmadaling lumakad, at ang buhok, sinturon sa balakang, at dibdib na parang banga ay gumalaw nang kaakit-akit. Nang makita ito, ang prinsipe ay napasailalim kay Makaradhvaja (Kāma) at nagsalita nang ganito.

Verse 7

का त्वं चिकीर्षसि च किं मुनिवर्य शैले मायासि कापि भगवत्परदेवताया: । विज्ये बिभर्षि धनुषी सुहृदात्मनोऽर्थेकिं वा मृगान्मृगयसे विपिने प्रमत्तान् ॥ ७ ॥

O pinakadakilang banal, sino ka? Bakit narito ka sa burol na ito, at ano ang nais mong gawin? Isa ka ba sa mga kapangyarihang māyā ng Bhagavān, ang Kataas-taasang Diyos? Para kang may dalang dalawang busog na walang pisi—para saan iyon? Para sa sarili mong layon o para sa kapakanan ng isang kaibigan? O narito ka ba sa gubat upang manghuli ng mga mailap at nagwawalang-hayop?

Verse 8

बाणाविमौ भगवत: शतपत्रपत्रौशान्तावपुङ्खरुचिरावतितिग्मदन्तौ । कस्मै युयुङ्‌क्षसि वने विचरन्न विद्म:क्षेमाय नो जडधियां तव विक्रमोऽस्तु ॥ ८ ॥

Sinabi ni Āgnīdhra: “Kaibigan, ang iyong mga matang kumikislap sa sulyap ay parang dalawang makapangyarihang palaso ng Bhagavān. Ang mga balahibo nito’y gaya ng mga talulot ng lotus; kahit walang tangkay, napakaganda at napakatalim ng dulo. Mistulang payapa, na para bang hindi tatama sa sinuman. Ikaw ay naglalagalag sa gubat na ito upang itudla iyon kanino, hindi ko maunawaan; mapurol ang aking isip, hindi kita kayang labanan. Nawa’y ang iyong kagitingan ay maging kapalaran at kabutihan para sa akin.”

Verse 9

शिष्या इमे भगवत: परित: पठन्तिगायन्ति साम सरहस्यमजस्रमीशम् । युष्मच्छिखाविलुलिता: सुमनोऽभिवृष्टी:सर्वे भजन्त्यृषिगणा इव वेदशाखा: ॥ ९ ॥

Sinabi ni Āgnīdhra: “O Panginoon, ang mga bubuyog na pumapaligid sa iyong katawan ay parang mga alagad na nakapalibot sa sinasambang sarili. Walang tigil nilang inaawit ang mga mantra ng Sāma Veda kasama ang lihim na diwa ng mga Upaniṣad, na nag-aalay ng papuri sa Īśa. Tinatamasa nila ang ulang-bulaklak na nalalaglag mula sa iyong buhok; gaya ng mga rishi na sumasandig sa mga sangay ng Veda, gayon din silang lahat ay nagbhabhajan sa iyo.”

Verse 10

वाचं परं चरणपञ्जरतित्तिरीणांब्रह्मन्नरूपमुखरां श‍ृणवाम तुभ्यम् । लब्धा कदम्बरुचिरङ्कविटङ्कबिम्बेयस्यामलातपरिधि: क्‍व च वल्कलं ते ॥ १० ॥

O brāhmaṇa, ang naririnig ko lamang ay ang kislap at kalansing ng iyong mga kampanilya sa bukung-bukong; sa loob ng tunog na iyon ay tila may mga ibong tittiri na nag-uusap, bagaman hindi ko nakikita ang anyo. Kapag tinitingnan ko ang iyong bilugang balakang na kulay bulaklak ng kadamba, nakikita ko ang sinturong kumikislap na parang nagliliyab na baga sa paligid ng iyong baywang. Ngunit nasaan ang iyong kasuotang balat-kahoy? Para bang nakalimutan mong magbihis.

Verse 11

किं सम्भृतं रुचिरयोर्द्विज श‍ृङ्गयोस्तेमध्ये कृशो वहसि यत्र द‍ृशि: श्रिता मे । पङ्कोऽरुण: सुरभीरात्मविषाण ईद‍ृग्येनाश्रमं सुभग मे सुरभीकरोषि ॥ ११ ॥

O dvija, napakanipis ng iyong baywang ngunit hirap mong binubuhat ang dalawang “sungay” na maganda—ang iyong nakataas na dibdib—at doon napapako ang aking tingin. Ano ang nakapahid sa dalawang sungay na iyon? May mabangong pulang pulbos, gaya ng pamumula ng sumisikat na araw. O mapalad, saan mo nakuha ang mabangong alikabok na ito na nagpapabango pati sa aking āśrama?

Verse 12

लोकं प्रदर्शय सुहृत्तम तावकं मेयत्रत्य इत्थमुरसावयवावपूर्वौ । अस्मद्विधस्य मनउन्नयनौ बिभर्तिबह्वद्भ‍ुतं सरसराससुधादि वक्त्रे ॥ १२ ॥

O pinakamabuting kaibigan, maipapakita mo ba sa akin ang lugar na iyong tinitirhan? Hindi ko maisip kung paano nagkamit ang mga naninirahan doon ng gayong kahanga-hangang anyo—ang iyong nakataas na dibdib ay gumugulo sa mata at isipan ng taong tulad ko. Sa tamis ng kanilang pananalita at sa mahabaging ngiti, wari ko’y ang kanilang mga bibig ay may taglay na nektar.

Verse 13

का वाऽऽत्मवृत्तिरदनाद्धविरङ्ग वातिविष्णो: कलास्यनिमिषोन्मकरौ च कर्णौ । उद्विग्नमीनयुगलं द्विजपङ्क्तिशोचि-रासन्नभृङ्गनिकरं सर इन्मुखं ते ॥ १३ ॥

Kaibigan, ano ang kinakain mo upang mapanatili ang katawan? Mula sa iyong bibig ay lumalaganap ang bango ng nginuyang ikmo; kaya malinaw na lagi mong tinatanggap ang prasāda, ang natirang handog na pagkain kay Viṣṇu. Para kang isang bahagi (kalā) ni Viṣṇu. Ang iyong mukha ay tulad ng isang kaaya-ayang lawa; ang iyong hikaw na may hiyas ay parang dalawang makinang na makara, at ang iyong mga mata ay parang dalawang balisang isda. Ang hanay ng iyong mapuputing ngipin ay parang mga hanay ng sisne, at ang nagkalat mong buhok ay parang kawan ng bubuyog na sumusunod sa ganda ng iyong mukha.

Verse 14

योऽसौ त्वया करसरोजहत: पतङ्गोदिक्षु भ्रमन् भ्रमत एजयतेऽक्षिणी मे । मुक्तं न ते स्मरसि वक्रजटावरूथंकष्टोऽनिलो हरति लम्पट एष नीवीम् ॥ १४ ॥

Ang bolang tinamaan mo ng iyong palad na tulad ng lotus ay umiikot sa lahat ng dako at ginugulo pati ang aking mga mata. Ang iyong kulot na maitim na buhok ay nagkalat na, ngunit hindi mo iniintinding ayusin—hindi mo ba ito aayusin? At ang tusong hangin na ito, na parang lalaking mapag-imbot sa babae, ay sinusubukang hilahin ang iyong pang-ilalim na kasuotan; hindi ka ba nag-iingat?

Verse 15

रूपं तपोधन तपश्चरतां तपोघ्नंह्येतत्तु केन तपसा भवतोपलब्धम् । चर्तुं तपोऽर्हसि मया सह मित्र मह्यंकिं वा प्रसीदति स वै भवभावनो मे ॥ १५ ॥

O ikaw na dakila sa pag-aayuno at pagninilay, ang kagandahang ito’y nakasisira pa ng austeridad ng iba; sa anong tapa mo ito nakamit? Saan mo natutuhan ang sining na ito? Kaibigan, nararapat kang magsagawa ng tapa kasama ko; marahil si Brahmā, ang lumikha ng sansinukob, ay nalugod sa akin at isinugo ka upang maging aking asawa.

Verse 16

न त्वां त्यजामि दयितं द्विजदेवदत्तंयस्मिन्मनो द‍ृगपि नो न वियाति लग्नम् । मां चारुश‍ृङ्‌ग्यर्हसि नेतुमनुव्रतं तेचित्तं यत: प्रतिसरन्तु शिवा: सचिव्य: ॥ १६ ॥

Mahal ko, si Brahmā na sinasamba ng mga brāhmaṇa ay mahabaging nagkaloob sa iyo sa akin; kaya hindi kita iiwan. Ang aking isip at paningin ay nakapako sa iyo at hindi maihihiwalay. O babaeng may magandang dibdib, ako’y iyong tagasunod; dalhin mo ako saan mo man nais, at sumama rin nawa ang iyong mga kaibigan.

Verse 17

श्रीशुक उवाच इति ललनानुनयातिविशारदो ग्राम्यवैदग्ध्यया परिभाषया तां विबुधवधूं विबुधमतिरधिसभाजयामास ॥ १७ ॥

Nagpatuloy si Śukadeva Gosvāmī: Sa ganitong paraan, si Mahārāja Āgnīdhra, na ang talino’y tulad ng sa mga deva, ay bihasa sa sining ng pag-amo at pagkuha ng loob ng babae. Sa mga salitang mapanlikha at makamundo na may init ng pagnanasa, napasaya niya ang dalagang makalangit at nakuha ang kanyang pabor.

Verse 18

सा च ततस्तस्य वीरयूथपतेर्बुद्धिशीलरूपवय:श्रियौदार्येण पराक्षिप्तमनास्तेन सहायुतायुतपरिवत्सरोपलक्षणं कालं जम्बूद्वीपपतिना भौमस्वर्गभोगान् बुभुजे ॥ १८ ॥

Nabighani sa talino, kaalaman, kabataan, kagandahan, mabuting asal, karangyaan, at pagkabukas-palad ni Āgnīdhra, ang apsarang si Pūrvacitti ay nanirahan kasama niya—ang hari ng Jambūdvīpa at pinuno ng mga bayani—sa loob ng napakaraming libong taon, at tinamasa ang ligaya sa lupa at sa langit.

Verse 19

तस्यामु ह वा आत्मजान् स राजवर आग्नीध्रो नाभिकिम्पुरुषहरिवर्षेलावृतरम्यकहिरण्मयकुरुभद्राश्वकेतुमालसंज्ञान्नव पुत्रानजनयत् ॥ १९ ॥

Sa sinapupunan ni Pūrvacitti, ang dakilang haring si Āgnīdhra, ang pinakamainam sa mga hari, ay nagkaanak ng siyam na lalaki: Nābhi, Kiṁpuruṣa, Harivarṣa, Ilāvṛta, Ramyaka, Hiraṇmaya, Kuru, Bhadrāśva, at Ketumāla.

Verse 20

सा सूत्वाथ सुतान्नवानुवत्सरं गृह एवापहाय पूर्वचित्तिर्भूय एवाजं देवमुपतस्थे ॥ २० ॥

Ipinanganak ni Pūrvacitti ang siyam na anak na lalaki, tig-isa bawat taon; ngunit nang sila’y lumaki, iniwan niya sila sa bahay at muling lumapit kay Aja-deva na si Brahmā upang sambahin Siya.

Verse 21

आग्नीध्रसुतास्ते मातुरनुग्रहादौत्पत्तिकेनैव संहननबलोपेता: पित्रा विभक्ता आत्मतुल्यनामानि यथाभागं जम्बूद्वीपवर्षाणि बुभुजु: ॥ २१ ॥

Dahil sa biyaya ng pag-inom ng gatas ng kanilang ina, ang siyam na anak ni Āgnīdhra ay likás na may matitibay at mahusay ang pagkakabuo na katawan. Ipinamahagi ng kanilang ama sa iba’t ibang bahagi ng Jambūdvīpa ang mga kaharian para sa bawat isa, at ang mga kahariang iyon ay nakilala sa kanilang mga pangalan. Sa gayon, pinamahalaan nila ang mga lupang ipinagkaloob ng ama.

Verse 22

आग्नीध्रो राजातृप्त: कामानामप्सरसमेवानुदिनमधिमन्यमानस्तस्या: सलोकतां श्रुतिभिरवारुन्ध यत्र पितरो मादयन्ते ॥ २२ ॥

Pagkaalis ni Pūrvacitti, hindi man lamang nasiyahan ang mga pagnanasa ni Haring Āgnīdhra; araw-araw niyang inaalala ang apsarang iyon. Kaya ayon sa mga tuntunin ng Veda, matapos ang kanyang kamatayan ay naitaas siya sa kaparehong daigdig ng kanyang asawang makalangit. Ang daigdig na iyon ay tinatawag na Pitṛloka, kung saan ang mga ninuno ay namumuhay sa dakilang ligaya.

Verse 23

सम्परेते पितरि नव भ्रातरो मेरुदुहितृर्मेरुदेवीं प्रतिरूपामुग्रदंष्ट्रीं लतां रम्यां श्यामां नारीं भद्रां देववीतिमितिसंज्ञा नवोदवहन् ॥ २३ ॥

Pagkaraan ng pagpanaw ng kanilang ama, ang siyam na magkakapatid na lalaki ay nag-asawa sa siyam na anak na babae ni Meru: Merudevī, Pratirūpā, Ugradaṁṣṭrī, Latā, Ramyā, Śyāmā, Nārī, Bhadrā, at Devavīti.