Adhyaya 8

Verse 1

श्रीशौनक उवाच सूत जीव चिरं साधो वद नो वदतां वर । तमस्यपारे भ्रमतां नृणां त्वं पारदर्शन: ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Śaunaka: O Sūta, mabuhay ka nang matagal, banal na ginoo. O pinakamahusay sa mga tagapagsalita, ipagpatuloy mo ang pagsasalita sa amin. Tunay, ikaw lamang ang makapagtuturo ng daan palabas sa dilim ng kamangmangan na pinagliligawan ng mga tao.

Verse 2

आहुश्चिरायुषमृषिं मृकण्डतनयं जना: । य: कल्पान्ते ह्युर्वरितो येन ग्रस्तमिदं जगत् ॥ २ ॥ स वा अस्मत्कुलोत्पन्न: कल्पेऽस्मिन् भार्गवर्षभ: । नैवाधुनापि भूतानां सम्प्लव: कोऽपि जायते ॥ ३ ॥ एक एवार्णवे भ्राम्यन् ददर्श पुरुषं किल । वटपत्रपुटे तोकं शयानं त्वेकमद्भ‍ुतम् ॥ ४ ॥ एष न: संशयो भूयान् सूत कौतूहलं यत: । तं नश्छिन्धि महायोगिन् पुराणेष्वपि सम्मत: ॥ ५ ॥

Sinasabi ng mga kinikilalang awtoridad na si Ṛṣi Mārkaṇḍeya, anak ni Mṛkaṇḍu, ay isang pambihirang mahabang-buhay na pantas; sa wakas ng kalpa, nang lamunin ng baha ng pralaya ang buong sansinukob, siya lamang ang naiwan. Ngunit ang gayong Mārkaṇḍeya—ang pinakadakila sa lahi ni Bhṛgu—ay isinilang sa aming angkan sa kasalukuyang kalpa, at hanggang ngayon ay wala pa kaming nakikitang ganap na pagkalipol sa araw ni Brahmā na ito. Kilala rin na habang siya’y walang magawa at palutang-lutang sa dakilang karagatan ng pralaya, nakita niya sa nakapanghihilakbot na tubig ang isang kamangha-manghang Persona: isang sanggol na lalaki na nakahiga mag-isa sa tiklop ng dahon ng balete. O Sūta, dahil dito’y napakalaki ng aming pagdududa at pag-uusisa. O dakilang yogī, na kinikilalang awtoridad maging sa mga Purāṇa, pakiusap, pawiin mo ang aming pagkalito.

Verse 3

आहुश्चिरायुषमृषिं मृकण्डतनयं जना: । य: कल्पान्ते ह्युर्वरितो येन ग्रस्तमिदं जगत् ॥ २ ॥ स वा अस्मत्कुलोत्पन्न: कल्पेऽस्मिन् भार्गवर्षभ: । नैवाधुनापि भूतानां सम्प्लव: कोऽपि जायते ॥ ३ ॥ एक एवार्णवे भ्राम्यन् ददर्श पुरुषं किल । वटपत्रपुटे तोकं शयानं त्वेकमद्भ‍ुतम् ॥ ४ ॥ एष न: संशयो भूयान् सूत कौतूहलं यत: । तं नश्छिन्धि महायोगिन् पुराणेष्वपि सम्मत: ॥ ५ ॥

Sinasabi ng mga kinikilalang awtoridad na si Ṛṣi Mārkaṇḍeya, anak ni Mṛkaṇḍu, ay isang pambihirang mahabang-buhay na pantas; sa wakas ng kalpa, nang lamunin ng baha ng pralaya ang buong sansinukob, siya lamang ang naiwan. Ngunit ang gayong Mārkaṇḍeya—ang pinakadakila sa lahi ni Bhṛgu—ay isinilang sa aming angkan sa kasalukuyang kalpa, at hanggang ngayon ay wala pa kaming nakikitang ganap na pagkalipol sa araw ni Brahmā na ito. Kilala rin na habang siya’y walang magawa at palutang-lutang sa dakilang karagatan ng pralaya, nakita niya sa nakapanghihilakbot na tubig ang isang kamangha-manghang Persona: isang sanggol na lalaki na nakahiga mag-isa sa tiklop ng dahon ng balete. O Sūta, dahil dito’y napakalaki ng aming pagdududa at pag-uusisa. O dakilang yogī, na kinikilalang awtoridad maging sa mga Purāṇa, pakiusap, pawiin mo ang aming pagkalito.

Verse 4

आहुश्चिरायुषमृषिं मृकण्डतनयं जना: । य: कल्पान्ते ह्युर्वरितो येन ग्रस्तमिदं जगत् ॥ २ ॥ स वा अस्मत्कुलोत्पन्न: कल्पेऽस्मिन् भार्गवर्षभ: । नैवाधुनापि भूतानां सम्प्लव: कोऽपि जायते ॥ ३ ॥ एक एवार्णवे भ्राम्यन् ददर्श पुरुषं किल । वटपत्रपुटे तोकं शयानं त्वेकमद्भ‍ुतम् ॥ ४ ॥ एष न: संशयो भूयान् सूत कौतूहलं यत: । तं नश्छिन्धि महायोगिन् पुराणेष्वपि सम्मत: ॥ ५ ॥

Sinasabi ng mga kinikilalang awtoridad na si Ṛṣi Mārkaṇḍeya, anak ni Mṛkaṇḍu, ay isang pantas na may pambihirang haba ng buhay, at siya lamang ang nakaligtas sa pagtatapos ng isang araw ni Brahmā, nang ang buong sansinukob ay nalusaw sa baha ng paglipol. Ngunit ang mismong si Mārkaṇḍeya, ang pinakadakila sa lahi ni Bhṛgu, ay isinilang sa aming angkan sa kasalukuyang araw ni Brahmā, at hanggang ngayo’y wala pa kaming nakikitang ganap na pralaya sa araw na ito. Kilala rin na habang siya’y walang magawa at palutang-lutang sa dakilang karagatan ng paglipol, nakita niya sa nakapanghihilakbot na tubig ang isang kamangha-manghang Persona—isang sanggol na lalaki, nag-iisa, na nakahimlay sa tiklop ng isang dahon ng punong balete. O Sūta, labis akong nalilito at sabik na maunawaan ang dakilang pantas na si Mārkaṇḍeya. O dakilang yogī, kinikilala ka sa lahat ng Purāṇa bilang awtoridad; kaya pawiin mo ang aking pagkalito.

Verse 5

आहुश्चिरायुषमृषिं मृकण्डतनयं जना: । य: कल्पान्ते ह्युर्वरितो येन ग्रस्तमिदं जगत् ॥ २ ॥ स वा अस्मत्कुलोत्पन्न: कल्पेऽस्मिन् भार्गवर्षभ: । नैवाधुनापि भूतानां सम्प्लव: कोऽपि जायते ॥ ३ ॥ एक एवार्णवे भ्राम्यन् ददर्श पुरुषं किल । वटपत्रपुटे तोकं शयानं त्वेकमद्भ‍ुतम् ॥ ४ ॥ एष न: संशयो भूयान् सूत कौतूहलं यत: । तं नश्छिन्धि महायोगिन् पुराणेष्वपि सम्मत: ॥ ५ ॥

Sinasabi ng mga kinikilalang awtoridad na si Ṛṣi Mārkaṇḍeya, anak ni Mṛkaṇḍu, ay isang pantas na may pambihirang haba ng buhay, at siya lamang ang nakaligtas sa pagtatapos ng isang araw ni Brahmā, nang ang buong sansinukob ay nalusaw sa baha ng paglipol. Ngunit ang mismong si Mārkaṇḍeya, ang pinakadakila sa lahi ni Bhṛgu, ay isinilang sa aming angkan sa kasalukuyang araw ni Brahmā, at hanggang ngayo’y wala pa kaming nakikitang ganap na pralaya sa araw na ito. Kilala rin na habang siya’y walang magawa at palutang-lutang sa dakilang karagatan ng paglipol, nakita niya sa nakapanghihilakbot na tubig ang isang kamangha-manghang Persona—isang sanggol na lalaki, nag-iisa, na nakahimlay sa tiklop ng isang dahon ng punong balete. O Sūta, labis akong nalilito at sabik na maunawaan ang dakilang pantas na si Mārkaṇḍeya. O dakilang yogī, kinikilala ka sa lahat ng Purāṇa bilang awtoridad; kaya pawiin mo ang aking pagkalito.

Verse 6

सूत उवाच प्रश्न‍स्त्वया महर्षेऽयं कृतो लोकभ्रमापह: । नारायणकथा यत्र गीता कलिमलापहा ॥ ६ ॥

Sinabi ni Sūta Gosvāmī: O dakilang pantas na Śaunaka, ang tanong mong ito mismo ang mag-aalis ng pagkalito ng lahat, sapagkat ito’y humahantong sa mga paksa tungkol kay Panginoong Nārāyaṇa—mga salaysay na inaawit at naglilinis sa dungis ng panahong Kali.

Verse 7

प्राप्तद्विजातिसंस्कारो मार्कण्डेय: पितु: क्रमात् । छन्दांस्यधीत्य धर्मेण तप:स्वाध्यायसंयुत: ॥ ७ ॥ बृहद्‌व्रतधर: शान्तो जटिलो वल्कलाम्बर: । बिभ्रत् कमण्डलुं दण्डमुपवीतं समेखलम् ॥ ८ ॥ कृष्णाजिनं साक्षसूत्रं कुशांश्च नियमर्द्धये । अग्‍न्यर्कगुरुविप्रात्मस्वर्चयन् सन्ध्ययोर्हरिम् ॥ ९ ॥ सायं प्रात: स गुरवे भैक्ष्यमाहृत्य वाग्यत: । बुभुजे गुर्वनुज्ञात: सकृन्नो चेदुपोषित: ॥ १० ॥ एवं तप:स्वाध्यायपरो वर्षाणामयुतायुतम् । आराधयन् हृषीकेशं जिग्ये मृत्युं सुदुर्जयम् ॥ ११ ॥

Matapos siyang dalisayin ng ama sa pamamagitan ng mga itinakdang ritwal na humahantong sa pagsisimula bilang dvija, pinag-aralan ni Mārkaṇḍeya ang mga himno ng Veda at mahigpit na sinunod ang mga alituntunin. Umunlad siya sa pag-aayuno at sa svādhyāya, at nanatiling brahmacārī sa buong buhay. Payapa ang anyo, may jata ang buhok at kasuotang balat ng punò, dala niya ang kamandalu, tungkod, sagradong sinulid, at sinturong brahmacārī; gayundin ang itim na balat ng usa, mala ng butong-lotus, at mga bigkis ng kuśa upang palakasin ang disiplina. Sa mga banal na sandhyā ng araw, palagi niyang sinasamba si Hari, ang Kataas-taasang Persona ng Diyos, sa limang anyo: ang apoy ng yajña, ang araw, ang gurong espirituwal, ang mga brāhmaṇa, at ang Paramātmā sa puso. Umaga at gabi siya’y namamalimos; pagbalik, inihahandog niya ang lahat ng nakalap sa kanyang guro. Kapag inanyayahan lamang ng guro, tahimik siyang kumakain ng isang beses sa isang araw; kung hindi, siya’y nag-aayuno. Sa gayong pagtalima sa tapa at pag-aaral ng Veda, sinamba ni Mārkaṇḍeya Ṛṣi si Hṛṣīkeśa, ang Panginoon ng mga pandama, sa di-mabilang na milyun-milyong taon, at sa paraang ito’y napagtagumpayan niya ang kamatayang mahirap daigin.

Verse 8

प्राप्तद्विजातिसंस्कारो मार्कण्डेय: पितु: क्रमात् । छन्दांस्यधीत्य धर्मेण तप:स्वाध्यायसंयुत: ॥ ७ ॥ बृहद्‌व्रतधर: शान्तो जटिलो वल्कलाम्बर: । बिभ्रत् कमण्डलुं दण्डमुपवीतं समेखलम् ॥ ८ ॥ कृष्णाजिनं साक्षसूत्रं कुशांश्च नियमर्द्धये । अग्‍न्यर्कगुरुविप्रात्मस्वर्चयन् सन्ध्ययोर्हरिम् ॥ ९ ॥ सायं प्रात: स गुरवे भैक्ष्यमाहृत्य वाग्यत: । बुभुजे गुर्वनुज्ञात: सकृन्नो चेदुपोषित: ॥ १० ॥ एवं तप:स्वाध्यायपरो वर्षाणामयुतायुतम् । आराधयन् हृषीकेशं जिग्ये मृत्युं सुदुर्जयम् ॥ ११ ॥

Matapos siyang dalisayin ng ama sa pamamagitan ng mga itinakdang ritwal na humahantong sa pagsisimula bilang dvija, pinag-aralan ni Mārkaṇḍeya ang mga himno ng Veda at mahigpit na sinunod ang mga alituntunin. Umunlad siya sa pag-aayuno at sa svādhyāya, at nanatiling brahmacārī sa buong buhay. Payapa ang anyo, may jata ang buhok at kasuotang balat ng punò, dala niya ang kamandalu, tungkod, sagradong sinulid, at sinturong brahmacārī; gayundin ang itim na balat ng usa, mala ng butong-lotus, at mga bigkis ng kuśa upang palakasin ang disiplina. Sa mga banal na sandhyā ng araw, palagi niyang sinasamba si Hari, ang Kataas-taasang Persona ng Diyos, sa limang anyo: ang apoy ng yajña, ang araw, ang gurong espirituwal, ang mga brāhmaṇa, at ang Paramātmā sa puso. Umaga at gabi siya’y namamalimos; pagbalik, inihahandog niya ang lahat ng nakalap sa kanyang guro. Kapag inanyayahan lamang ng guro, tahimik siyang kumakain ng isang beses sa isang araw; kung hindi, siya’y nag-aayuno. Sa gayong pagtalima sa tapa at pag-aaral ng Veda, sinamba ni Mārkaṇḍeya Ṛṣi si Hṛṣīkeśa, ang Panginoon ng mga pandama, sa di-mabilang na milyun-milyong taon, at sa paraang ito’y napagtagumpayan niya ang kamatayang mahirap daigin.

Verse 9

प्राप्तद्विजातिसंस्कारो मार्कण्डेय: पितु: क्रमात् । छन्दांस्यधीत्य धर्मेण तप:स्वाध्यायसंयुत: ॥ ७ ॥ बृहद्‌व्रतधर: शान्तो जटिलो वल्कलाम्बर: । बिभ्रत् कमण्डलुं दण्डमुपवीतं समेखलम् ॥ ८ ॥ कृष्णाजिनं साक्षसूत्रं कुशांश्च नियमर्द्धये । अग्‍न्यर्कगुरुविप्रात्मस्वर्चयन् सन्ध्ययोर्हरिम् ॥ ९ ॥ सायं प्रात: स गुरवे भैक्ष्यमाहृत्य वाग्यत: । बुभुजे गुर्वनुज्ञात: सकृन्नो चेदुपोषित: ॥ १० ॥ एवं तप:स्वाध्यायपरो वर्षाणामयुतायुतम् । आराधयन् हृषीकेशं जिग्ये मृत्युं सुदुर्जयम् ॥ ११ ॥

Matapos siyang dalisayin ng mga ritwal ng dvijāti na isinagawa ng kanyang ama, pinag-aralan ni Mārkaṇḍeya ang mga himno ng Veda at mahigpit na sinunod ang mga tuntunin ng dharma. Umunlad siya sa tapa at swādhyāya at nanatiling brahmacārī habambuhay. Payapa, may jata at kasuotang balat-kahoy, dala niya ang kamandalu, tungkod, sagradong sinulid, sinturong brahmacārī, balat ng itim na usa, rosaryo at damong kuśa. Sa mga sandhyā, sinasamba niya si Śrī Hari sa limang anyo: apoy ng yajña, araw, guru, mga brāhmaṇa, at ang Paramātmā sa puso.

Verse 10

प्राप्तद्विजातिसंस्कारो मार्कण्डेय: पितु: क्रमात् । छन्दांस्यधीत्य धर्मेण तप:स्वाध्यायसंयुत: ॥ ७ ॥ बृहद्‌व्रतधर: शान्तो जटिलो वल्कलाम्बर: । बिभ्रत् कमण्डलुं दण्डमुपवीतं समेखलम् ॥ ८ ॥ कृष्णाजिनं साक्षसूत्रं कुशांश्च नियमर्द्धये । अग्‍न्यर्कगुरुविप्रात्मस्वर्चयन् सन्ध्ययोर्हरिम् ॥ ९ ॥ सायं प्रात: स गुरवे भैक्ष्यमाहृत्य वाग्यत: । बुभुजे गुर्वनुज्ञात: सकृन्नो चेदुपोषित: ॥ १० ॥ एवं तप:स्वाध्यायपरो वर्षाणामयुतायुतम् । आराधयन् हृषीकेशं जिग्ये मृत्युं सुदुर्जयम् ॥ ११ ॥

Gabi at umaga, lumalabas siya upang mamalimos na may pagpipigil sa salita at inihahandog ang lahat sa kanyang guru. Kapag pinahintulutan lamang siya ng guru, saka siya tahimik na kumakain nang minsan sa isang araw; kung hindi, nag-aayuno siya.

Verse 11

प्राप्तद्विजातिसंस्कारो मार्कण्डेय: पितु: क्रमात् । छन्दांस्यधीत्य धर्मेण तप:स्वाध्यायसंयुत: ॥ ७ ॥ बृहद्‌व्रतधर: शान्तो जटिलो वल्कलाम्बर: । बिभ्रत् कमण्डलुं दण्डमुपवीतं समेखलम् ॥ ८ ॥ कृष्णाजिनं साक्षसूत्रं कुशांश्च नियमर्द्धये । अग्‍न्यर्कगुरुविप्रात्मस्वर्चयन् सन्ध्ययोर्हरिम् ॥ ९ ॥ सायं प्रात: स गुरवे भैक्ष्यमाहृत्य वाग्यत: । बुभुजे गुर्वनुज्ञात: सकृन्नो चेदुपोषित: ॥ १० ॥ एवं तप:स्वाध्यायपरो वर्षाणामयुतायुतम् । आराधयन् हृषीकेशं जिग्ये मृत्युं सुदुर्जयम् ॥ ११ ॥

Sa ganitong paraan, nakatuon sa tapa at swādhyāya, sinamba ni Mārkaṇḍeya Ṛṣi si Bhagavān Hṛṣīkeśa, ang Panginoon ng mga pandama, sa loob ng di-mabilang na milyun-milyong taon, at sa gayon ay napagtagumpayan niya ang kamatayang mahirap daigin.

Verse 12

ब्रह्मा भृगुर्भवो दक्षो ब्रह्मपुत्राश्च येऽपरे । नृदेवपितृभूतानि तेनासन्नतिविस्मिता: ॥ १२ ॥

Si Brahmā, si Bhṛgu Muni, si Śiva, si Prajāpati Dakṣa, ang mga dakilang anak ni Brahmā, at marami pang tao, mga deva, mga ninuno, at mga nilalang-espiritu—lahat ay namangha sa tagumpay ni Mārkaṇḍeya Ṛṣi.

Verse 13

इत्थं बृहद्‌व्रतधरस्तप:स्वाध्यायसंयमै: । दध्यावधोक्षजं योगी ध्वस्तक्लेशान्तरात्मना ॥ १३ ॥

Sa ganitong paraan, ang yogi na si Mārkaṇḍeya na may dakilang panata ay nagpanatili ng mahigpit na brahmacarya sa pamamagitan ng tapa, swādhyāya, at pagpipigil sa sarili. Nang mapawi ang lahat ng ligalig sa kanyang kalooban, ibinaling niya ang isip sa loob at nagmuni-muni kay Adhokṣaja, ang Panginoong lampas sa abot ng mga pandama.

Verse 14

तस्यैवं युञ्जतश्चित्तं महायोगेन योगिन: । व्यतीयाय महान् कालो मन्वन्तरषडात्मक: ॥ १४ ॥

Sa gayon, habang itinatag ng yogi ang isip sa makapangyarihang mahāyoga, lumipas ang napakalaking panahon na katumbas ng anim na manvantara.

Verse 15

एतत् पुरन्दरो ज्ञात्वा सप्तमेऽस्मिन् किलान्तरे । तपोविशङ्कितो ब्रह्मन्नारेभे तद्विघातनम् ॥ १५ ॥

O brāhmaṇa, sa ikapitong manvantara—ang kasalukuyang panahon—nalaman ni Purandara Indra ang pag-aayuno ni Mārkaṇḍeya at natakot, kaya sinimulan niyang hadlangan ang kanyang penitensiya.

Verse 16

गन्धर्वाप्सरस: कामं वसन्तमलयानिलौ । मुनये प्रेषयामास रजस्तोकमदौ तथा ॥ १६ ॥

Upang wasakin ang pagsasanay espirituwal ng muni, ipinadala ni Indra si Kāma, ang mga gandharva at apsarā, ang tagsibol at hanging Malaya na amoy-sandalwood, pati ang kasakiman at pagkalango na tila may katauhan.

Verse 17

ते वै तदाश्रमं जग्मुर्हिमाद्रे: पार्श्व उत्तरे । पुष्पभद्रा नदी यत्र चित्राख्या च शिला विभो ॥ १७ ॥

O makapangyarihang Śaunaka, nagtungo sila sa āśrama sa hilagang panig ng Himalaya, kung saan dumadaloy ang Ilog Puṣpabhadrā at naroon ang bantog na batong tuktok na tinatawag na Citrā.

Verse 18

तदाश्रमपदं पुण्यं पुण्यद्रुमलताञ्चितम् । पुण्यद्विजकुलाकीर्णं पुण्यामलजलाशयम् ॥ १८ ॥ मत्तभ्रमरसङ्गीतं मत्तकोकिलकूजितम् । मत्तबर्हिनटाटोपं मत्तद्विजकुलाकुलम् ॥ १९ ॥ वायु: प्रविष्ट आदाय हिमनिर्झरशीकरान् । सुमनोभि: परिष्वक्तो ववावुत्तम्भयन् स्मरम् ॥ २० ॥

Ang banal na āśrama ay napapalamutian ng mapagpalang mga puno at baging, punô ng mga marangal na angkan ng brāhmaṇa, at may mga dalisay na sagradong lawa. Umaalingawngaw roon ang ugong ng mga bubuyog na tila lasing, ang masiglang awit ng kukila, ang masayang sayaw ng mga paboreal, at ang ingay ng maraming ibon. Pumasok ang hanging tagsibol na ipinadala ni Indra, dala ang malamig na ambon mula sa mga talon ng niyebe; yakap ng halimuyak ng mga bulaklak sa gubat, sinimulan nitong gisingin ang pagnanasa ni Kāma.

Verse 19

तदाश्रमपदं पुण्यं पुण्यद्रुमलताञ्चितम् । पुण्यद्विजकुलाकीर्णं पुण्यामलजलाशयम् ॥ १८ ॥ मत्तभ्रमरसङ्गीतं मत्तकोकिलकूजितम् । मत्तबर्हिनटाटोपं मत्तद्विजकुलाकुलम् ॥ १९ ॥ वायु: प्रविष्ट आदाय हिमनिर्झरशीकरान् । सुमनोभि: परिष्वक्तो ववावुत्तम्भयन् स्मरम् ॥ २० ॥

Ang banal na āśrama ni Ṛṣi Mārkaṇḍeya ay napalamutian ng mga punong-mapagpala at mga baging. Maraming banal na brāhmaṇa ang nanirahan doon at nagalak sa saganang malilinis at sagradong lawa. Umalingawngaw ang lugar sa ugong ng mga bubuyog na lasing sa nektar at sa huni ng masisiglang kukila; sumasayaw ang masayang mga pabo-real, at nagsiksikan ang mga kawan ng ibon. Pumasok ang simoy ng tagsibol na ipinadala ni Indra, dala ang malamig na ambon mula sa talon; yakap ng halimuyak ng mga bulaklak sa gubat, ginising nito ang pagnanasa ni Kāma.

Verse 20

तदाश्रमपदं पुण्यं पुण्यद्रुमलताञ्चितम् । पुण्यद्विजकुलाकीर्णं पुण्यामलजलाशयम् ॥ १८ ॥ मत्तभ्रमरसङ्गीतं मत्तकोकिलकूजितम् । मत्तबर्हिनटाटोपं मत्तद्विजकुलाकुलम् ॥ १९ ॥ वायु: प्रविष्ट आदाय हिमनिर्झरशीकरान् । सुमनोभि: परिष्वक्तो ववावुत्तम्भयन् स्मरम् ॥ २० ॥

Pumasok sa āśrama ang simoy ng tagsibol na ipinadala ni Indra, dala ang malamig na ambon mula sa kalapit na talon. Yakap ng halimuyak ng mga bulaklak sa gubat, ang hanging iyon ay nagsimulang gumising sa damdamin ni Kāma sa puso.

Verse 21

उद्यच्चन्द्रनिशावक्त्र: प्रवालस्तबकालिभि: । गोपद्रुमलताजालैस्तत्रासीत् कुसुमाकर: ॥ २१ ॥

Dumating ang tagsibol sa āśrama. Ang langit sa dapithapon na kumikislap sa liwanag ng sumisikat na buwan ay tila mukha ng tagsibol, at ang malalambot na usbong at sariwang bulaklak ay halos tumakip sa mga puno at baging.

Verse 22

अन्वीयमानो गन्धर्वैर्गीतवादित्रयूथकै: । अद‍ृश्यतात्तचापेषु: स्व:स्त्रीयूथपति: स्मर: ॥ २२ ॥

Pagkatapos, dumating si Kāma, pinuno ng mga pangkat ng mga dalagang makalangit, tangan ang busog at mga palaso. Sinundan siya ng mga Gandharva na umaawit at tumutugtog ng mga instrumento.

Verse 23

हुत्वाग्निं समुपासीनं दद‍ृशु: शक्रकिङ्करा: । मीलिताक्षं दुराधर्षं मूर्तिमन्तमिवानलम् ॥ २३ ॥

Nakita ng mga lingkod ni Indra ang pantas na nakaupo sa pagninilay matapos ihandog ang itinakdang mga alay sa apoy ng yajña. Nakapikit siya sa samādhi; tila siya’y di-madadaig, gaya ng apoy na nagkatawang-tao.

Verse 24

ननृतुस्तस्य पुरत: स्त्रियोऽथो गायका जगु: । मृदङ्गवीणापणवैर्वाद्यं चक्रुर्मनोरमम् ॥ २४ ॥

Sa harap ng banal na rishi, nagsayaw ang mga babae at umawit ang mga mang-aawit; sa kaakit-akit na tugtugin ng mridanga, vina at panava, naging marikit ang tagpo.

Verse 25

सन्दधेऽस्त्रं स्वधनुषि काम: पञ्चमुखं तदा । मधुर्मनो रजस्तोक इन्द्रभृत्या व्यकम्पयन् ॥ २५ ॥

Noon, ikinabit ni Kama-deva sa kanyang busog ang palasong may limang mukha; ang Tagsibol, si Madhu at mga lingkod ni Indra ay nagsikap guluhin ang isip ng rishi.

Verse 26

क्रीडन्त्या: पुञ्जिकस्थल्या: कन्दुकै: स्तनगौरवात् । भृशमुद्विग्नमध्याया: केशविस्रंसितस्रज: ॥ २६ ॥ इतस्ततोभ्रमद्‌‌दृष्टेश्चलन्त्या अनुकन्दुकम् । वायुर्जहार तद्वास: सूक्ष्मं त्रुटितमेखलम् ॥ २७ ॥

Nagkunwaring naglalaro ng maraming bola ang apsarang si Puñjikasthalī. Dahil sa bigat ng kanyang dibdib, tila nabibigatan ang kanyang baywang at nagkagulo ang koronang bulaklak sa buhok. Habang tumatakbo siya sa mga bola at lumilinga-linga, lumuwag ang pamigkis ng kanyang manipis na kasuotan; at biglang tinangay ng hangin ang kanyang damit.

Verse 27

क्रीडन्त्या: पुञ्जिकस्थल्या: कन्दुकै: स्तनगौरवात् । भृशमुद्विग्नमध्याया: केशविस्रंसितस्रज: ॥ २६ ॥ इतस्ततोभ्रमद्‌‌दृष्टेश्चलन्त्या अनुकन्दुकम् । वायुर्जहार तद्वास: सूक्ष्मं त्रुटितमेखलम् ॥ २७ ॥

Nagkunwaring naglalaro ng maraming bola ang apsarang si Puñjikasthalī. Dahil sa bigat ng kanyang dibdib, tila nabibigatan ang kanyang baywang at nagkagulo ang koronang bulaklak sa buhok. Habang tumatakbo siya sa mga bola at lumilinga-linga, lumuwag ang pamigkis ng kanyang manipis na kasuotan; at biglang tinangay ng hangin ang kanyang damit.

Verse 28

विससर्ज तदा बाणं मत्वा तं स्वजितं स्मर: । सर्वं तत्राभवन्मोघमनीशस्य यथोद्यम: ॥ २८ ॥

Inakala ni Kama-deva na napasuko na niya ang rishi kaya pinakawalan niya ang palaso; ngunit nabigo ang lahat—gaya ng walang saysay na pagsisikap ng taong tumatanggi sa Diyos.

Verse 29

त इत्थमपकुर्वन्तो मुनेस्तत्तेजसा मुने । दह्यमाना निववृतु: प्रबोध्याहिमिवार्भका: ॥ २९ ॥

O Śaunaka, sinubukan ni Kāma at ng kaniyang mga kasama na saktan ang pantas, ngunit sa tindi ng tejas ng muni ay tila sila nasusunog; kaya tumigil sila sa panggugulo, gaya ng mga batang gumising sa natutulog na ahas.

Verse 30

इतीन्द्रानुचरैर्ब्रह्मन् धर्षितोऽपि महामुनि: । यन्नागादहमो भावं न तच्चित्रं महत्सु हि ॥ ३० ॥

O brāhmaṇa, kahit ininsulto at sinalakay nang may kapalaluan ng mga tagasunod ni Indra ang Mahāmuni Mārkaṇḍeya, hindi siya nadala ng huwad na pagkamakasarili; sa mga dakilang kaluluwa, ang ganitong pagtitiis ay di kataka-taka.

Verse 31

द‍ृष्ट्वा निस्तेजसं कामं सगणं भगवान् स्वराट् । श्रुत्वानुभावं ब्रह्मर्षेर्विस्मयं समगात् परम् ॥ ३१ ॥

Lubhang namangha ang makapangyarihang haring Indra nang makita niyang nawalan ng bisa si Kāma kasama ang kaniyang pangkat, at nang marinig niya ang hiwagang kapangyarihan ng dakilang brahmarṣi Mārkaṇḍeya.

Verse 32

तस्यैवं युञ्जतश्चित्तं तप:स्वाध्यायसंयमै: । अनुग्रहायाविरासीन्नरनारायणो हरि: ॥ ३२ ॥

Nais ng Panginoon na igawad ang Kanyang habag sa banal na si Mārkaṇḍeya, na ang isip ay ganap na nakapirmi sa pagsasakatuparan ng sarili sa pamamagitan ng tapa, pag-aaral ng Veda, at pagsunod sa mga alituntunin; kaya si Śrī Hari ay nagpakita mismo sa anyong Nara at Nārāyaṇa.

Verse 33

तौ शुक्लकृष्णौ नवकञ्जलोचनौ चतुर्भुजौ रौरववल्कलाम्बरौ । पवित्रपाणी उपवीतकं त्रिवृत् कमण्डलुं दण्डमृजुं च वैणवम् ॥ ३३ ॥ पद्माक्षमालामुत जन्तुमार्जनं वेदं च साक्षात्तप एव रूपिणौ । तपत्तडिद्वर्णपिशङ्गरोचिषा प्रांशू दधानौ विबुधर्षभार्चितौ ॥ ३४ ॥

Sila’y dalawa—ang isa maputi, ang isa maitim—may mga matang tulad ng talulot ng bagong bukad na lotus at may apat na bisig. Suot nila ang balat ng usa at kasuotang mula sa balat ng punò, at may tatlong hiblang sagradong sinulid; sa kanilang mga kamay na nakapagdalisay ay may kamaṇḍalu, tuwid na tungkod, at kawayan (vaiṇava).

Verse 34

तौ शुक्लकृष्णौ नवकञ्जलोचनौ चतुर्भुजौ रौरववल्कलाम्बरौ । पवित्रपाणी उपवीतकं त्रिवृत् कमण्डलुं दण्डमृजुं च वैणवम् ॥ ३३ ॥ पद्माक्षमालामुत जन्तुमार्जनं वेदं च साक्षात्तप एव रूपिणौ । तपत्तडिद्वर्णपिशङ्गरोचिषा प्रांशू दधानौ विबुधर्षभार्चितौ ॥ ३४ ॥

Ang isa ay maputi ang kutis, ang isa ay maitim; kapwa sila may apat na bisig, ang mga mata’y tulad ng talulot ng bagong bukad na lotus, suot ang balat ng usa at kasuotang balat-kahoy, at may tatlong hiblang sagradong sinulid. Sa kanilang mga kamay na lubhang nagpapadalisay, tangan nila ang kamandalu, tuwid na tungkod, kagamitang vaiṣṇava, rosaryo ng buto ng lotus, panglinis, at ang mga Veda na sinasagisag ng bigkis ng damong darbha; matangkad at marilag, kumikislap na dilaw na parang kidlat, wari’y mismong anyo ng tapas, at sinasamba ng mga dakilang devarṣi.

Verse 35

ते वै भगवतो रूपे नरनारायणावृषी । द‍ृष्ट्वोत्थायादरेणोच्चैर्ननामाङ्गेन दण्डवत् ॥ ३५ ॥

Ang dalawang pantas—sina Nara at Nārāyaṇa—ay mismong tuwirang anyo ng Kataas-taasang Panginoon. Nang makita sila ni Ṛṣi Mārkaṇḍeya, agad siyang tumindig at, sa dakilang paggalang, naghandog ng dāṇḍavat na pagpupugay—dumapa nang tuwid sa lupa.

Verse 36

स तत्सन्दर्शनानन्दनिर्वृतात्मेन्द्रियाशय: । हृष्टरोमाश्रुपूर्णाक्षो न सेहे तावुदीक्षितुम् ॥ ३६ ॥

Ang kaligayahang dulot ng kanilang paglitaw ay lubos na nagpuno sa katawan, isip, at mga pandama ni Mārkaṇḍeya. Tumindig ang balahibo niya at napuno ng luha ang mga mata; sa tindi ng pagkalugod, hirap siyang tumitig sa kanila.

Verse 37

उत्थाय प्राञ्जलि: प्रह्व औत्सुक्यादाश्लिषन्निव । नमो नम इतीशानौ बभाशे गद्गदाक्षरम् ॥ ३७ ॥

Pagkatapos ay tumindig siya, magkahawak ang mga palad at nakayuko sa pagpapakumbaba, at sa tindi ng pananabik ay wari’y niyayakap niya ang dalawang Panginoon. Sa tinig na nabubulol sa galak, paulit-ulit niyang sinabi: “Namo namah, aking pagpupugay.”

Verse 38

तयोरासनमादाय पादयोरवनिज्य च । अर्हणेनानुलेपेन धूपमाल्यैरपूजयत् ॥ ३८ ॥

Ibinigay niya sa kanila ang mga upuan at hinugasan ang kanilang mga paa. Pagkatapos ay sinamba niya sila sa pamamagitan ng arghya, pahid na sandalwood, mababangong langis, insenso, at mga kuwintas ng bulaklak.

Verse 39

सुखमासनमासीनौ प्रसादाभिमुखौ मुनी । पुनरानम्य पादाभ्यां गरिष्ठाविदमब्रवीत् ॥ ३९ ॥

Ang dalawang pinakakarapat-dapat sambahin na mga muni ay nakaupo nang payapa, handang magbigay ng habag. Muling yumukod si Mārkaṇḍeya Ṛṣi sa kanilang mga paang-loto at nagsalita nang ganito.

Verse 40

श्रीमार्कण्डेय उवाच किं वर्णये तव विभो यदुदीरितोऽसु: संस्पन्दते तमनु वाङ्‌मनइन्द्रियाणि । स्पन्दन्ति वै तनुभृतामजशर्वयोश्च स्वस्याप्यथापि भजतामसि भावबन्धु: ॥ ४० ॥

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: O Makapangyarihang Panginoon, paano Kita mailalarawan? Ikaw ang gumigising sa prāṇa, at kasunod nito’y kumikilos ang pananalita, isip, at mga pandama. Totoo ito sa mga karaniwang nilalang at maging kina Brahmā at Śiva; lalo na sa akin. Gayunman, Ikaw ay nagiging matalik na kaibigan ng mga sumasamba sa Iyo.

Verse 41

मूर्ती इमे भगवतो भगवंस्त्रिलोक्या: क्षेमाय तापविरमाय च मृत्युजित्यै । नाना बिभर्ष्यवितुमन्यतनूर्यथेदं सृष्ट्वा पुनर्ग्रससि सर्वमिवोर्णनाभि: ॥ ४१ ॥

O Bhagavān, ang dalawang anyong ito ng Iyong sarili ay nagpakita upang maghatid ng sukdulang kabutihan sa tatlong daigdig—pagwawakas ng pagdurusa at pagwawagi sa kamatayan. Panginoon, nililikha Mo ang sansinukob at tumatanggap ng maraming banal na anyo upang ito’y ingatan, ngunit muli Mo rin itong nilulunok, gaya ng gagambang umiikot at saka hinihila pabalik ang sapot nito.

Verse 42

तस्यावितु: स्थिरचरेशितुरङ्‍‍घ्रिमूलं यत्स्थं न कर्मगुणकालरज: स्पृशन्ति । यद् वै स्तुवन्ति निनमन्ति यजन्त्यभीक्ष्णं ध्यायन्ति वेदहृदया मुनयस्तदाप्‍त्यै ॥ ४२ ॥

Sapagkat Ikaw ang tagapagtanggol at kataas-taasang tagapamahala ng lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw, ang sinumang kumakanlong sa Iyong mga paang-loto ay hindi mahahaplos ng dumi ng karma, ng mga guṇa, o ng panahon. Ang mga pantas na sumimsim sa diwa ng Veda ay pumupuri sa Iyo; upang makamit ang Iyong pakikisama, sila’y yumuyukod sa bawat pagkakataon, walang tigil na sumasamba, at nagmumuni-muni sa Iyo.

Verse 43

नान्यं तवाङ्‌घ्र्युपनयादपवर्गमूर्ते: क्षेमं जनस्य परितोभिय ईश विद्म: । ब्रह्मा बिभेत्यलमतो द्विपरार्धधिष्ण्य: कालस्य ते किमुत तत्कृतभौतिकानाम् ॥ ४३ ॥

O Īśa, Ikaw ang mismong anyo ng apavarga—kalayaan. Para sa mga taong napaliligiran ng takot, wala akong alam na ginhawa maliban sa pagkanlong sa Iyong mga paang-loto. Maging si Brahmā, na nananatili sa kanyang dakilang katayuan sa buong dalawang parārdha, ay natatakot sa paglipas ng panahon; lalo na ang mga nilalang na materyal na nilikha niya.

Verse 44

तद् वै भजाम्यृतधियस्तव पादमूलं हित्वेदमात्मच्छदि चात्मगुरो: परस्य । देहाद्यपार्थमसदन्त्यमभिज्ञमात्रं विन्देत ते तर्हि सर्वमनीषितार्थम् ॥ ४४ ॥

Kaya nga, O Panginoon, Kataas-taasang Guro ng kaluluwa, sinasamba ko ang ugat ng Iyong mga paang-loto matapos talikuran ang pagkakakilanlan sa katawan at sa lahat ng tabing na tumatakip sa tunay na sarili. Ang mga balot na ito’y walang saysay, hungkag at panandalian—pawang haka-hakang hiwalay sa Iyo, ang Nakaaalam ng lahat ng katotohanan. Sa pag-abot sa Iyo, natatamo ang lahat ng minimithi.

Verse 45

सत्त्वं रजस्तम इतीश तवात्मबन्धो मायामया: स्थितिलयोदयहेतवोऽस्य । लीला धृता यदपि सत्त्वमयी प्रशान्त्यै नान्ये नृणां व्यसनमोहभियश्च याभ्याम् ॥ ४५ ॥

O Panginoon, kataas-taasang kaibigan ng kaluluwang nakagapos, para sa paglikha, pagpanatili, at pagkalusaw ng sanlibutan ay tinatanggap Mo ang tatlong guna—sattva, rajas, at tamas—bilang Iyong kapangyarihang maya. Ngunit upang palayain at payapain ang mga nilalang, ang sattva ang Iyong natatanging ginagamit; ang dalawa’y nagdudulot lamang ng pagdurusa, pagkalito, at takot.

Verse 46

तस्मात्तवेह भगवन्नथ तावकानां शुक्लां तनुं स्वदयितां कुशला भजन्ति । यत् सात्वता: पुरुषरूपमुशन्ति सत्त्वं लोको यतोऽभयमुतात्मसुखं न चान्यत् ॥ ४६ ॥

O Bhagavān, kaya nga ang Iyong mga debotong marurunong ay sumasamba sa Iyong minamahal na puting anyo na binubuo ng dalisay na sattva. Sapagkat sinasabi ng mga Sātvata na ang sattva ang anyong Purusha—ang tuwirang pagpapakita Mo; dito lamang nakakamit ang kawalang-takot, espirituwal na ligaya, at kaharian ng Diyos, hindi sa iba.

Verse 47

तस्मै नमो भगवते पुरुषाय भूम्ने विश्वाय विश्वगुरवे परदैवताय । नारायणाय ऋषये च नरोत्तमाय हंसाय संयतगिरे निगमेश्वराय ॥ ४७ ॥

Nag-aalay ako ng mapagpakumbabang pagyuko sa Kanya, ang Bhagavān, ang Dakilang Purusha—ang sumasaklaw sa sansinukob, anyo ng daigdig, guro ng sanlibutan, at kataas-taasang Diyos. Yumuyuko ako kay Nārāyaṇa na nagpakita bilang rishi, at kay Nara na pinakadakila sa tao—may likas na hamsa, may pagpipigil sa pananalita, at tagapagpalaganap ng mga kasulatang Veda.

Verse 48

यं वै न वेद वितथाक्षपथैर्भ्रमद्धी: सन्तं स्वकेष्वसुषु हृद्यपि द‍ृक्पथेषु । तन्माययावृतमति: स उ एव साक्षा- दाद्यस्तवाखिलगुरोरुपसाद्य वेदम् ॥ ४८ ॥

Ang taong makalupa, na ang isip ay naliligaw sa mapanlinlang na landas ng mga pandama, ay hindi nakakakilala sa Iyo, bagaman Ikaw ay laging naroroon sa kanyang sariling mga pandama, hininga, puso, at maging sa mga bagay na kanyang nakikita. Gayunman, kahit natatakpan ng Iyong maya ang kanyang pag-unawa, kung matatamo niya ang kaalamang Veda mula sa Iyo—ang unang Guru ng lahat—maaari ka niyang maunawaan nang tuwiran.

Verse 49

यद्दर्शनं निगम आत्मरह:प्रकाशं मुह्यन्ति यत्र कवयोऽजपरा यतन्त: । तं सर्ववादविषयप्रतिरूपशीलं वन्दे महापुरुषमात्मनिगूढबोधम् ॥ ४९ ॥

O Panginoon, sa mga Veda lamang nahahayag ang lihim na kaalaman ng Iyong kataas-taasang pagka-Persona; kaya maging si Brahmā at ang dakilang pantas ay nalilito kapag sinusubukang unawain Ka sa paraang pangkaranasan. Bawat pilosopo’y kumikilala sa Iyo ayon sa sariling haka; sinasamba ko ang Mahāpurusha na ang kaalaman ay natatabingan ng mga pagkakakilanlang pangkatawan ng kaluluwang nakagapos.