Adhyaya 87

Verse 1

श्रीपरीक्षिदुवाच ब्रह्मन् ब्रह्मण्यनिर्देश्ये निर्गुणे गुणवृत्तय: । कथं चरन्ति श्रुतय: साक्षात् सदसत: परे ॥ १ ॥

Sinabi ni Śrī Parīkṣit: O brāhmaṇa, paano direktang mailalarawan ng mga Veda ang Kataas-taasang Ganap na Katotohanan—na di-masambit sa salita, tagapangalaga ng mga brāhmaṇa, at nirguṇa—na lampas sa lahat ng materyal na pagpapakita at sa mga sanhi nito? Sapagkat ang Veda ay nakatuon sa paglalarawan ng mga gawi ng guṇa ng kalikasan, ngunit Siya ay lampas sa mga guṇa.

Verse 2

श्रीशुक उवाच बुद्धीन्द्रियमन:प्राणान् जनानामसृजत् प्रभु: । मात्रार्थं च भवार्थं च आत्मनेऽकल्पनाय च ॥ २ ॥

Sinabi ni Śrī Śukadeva: Ipinahayag ng Kataas-taasang Panginoon ang talinong materyal, mga pandama, isip, at prāṇa ng mga nilalang, upang matupad nila ang pagnanais sa kaligayahang pandama, muling isilang para sa bunga ng karma, umangat sa mga susunod na buhay, at sa huli’y makamtan ang mokṣa.

Verse 3

सैषा ह्युपनिषद् ब्राह्मी पूर्वेशां पूर्वजैर्धृता । श्रद्धया धारयेद् यस्तां क्षेमं गच्छेदकिञ्चन: ॥ ३ ॥

Ito ang Brahmī Upaniṣad, ang lihim na kaalamang pinagnilayan at iningatan maging ng mga ninuno bago pa ang ating mga ninuno. Ang sinumang may pananampalatayang magpokus sa kaalamang ito ay magiging walang pagkapit sa materya at makakamit ang sukdulang layunin ng buhay.

Verse 4

अत्र ते वर्णयिष्यामि गाथां नारायणान्विताम् । नारदस्य च संवादमृषेर्नारायणस्य च ॥ ४ ॥

Sa bagay na ito, isasalaysay ko sa iyo ang isang banal na salaysay na kaugnay ni Nārāyaṇa—ang pag-uusap na minsang naganap sa pagitan ni Śrī Nārāyaṇa Ṛṣi at ni Nārada Muni.

Verse 5

एकदा नारदो लोकान् पर्यटन् भगवत्प्रिय: । सनातनमृषिं द्रष्टुं ययौ नारायणाश्रमम् ॥ ५ ॥

Minsan, si Nārada—ang minamahal na deboto ng Panginoon—habang naglalakbay sa iba’t ibang mga daigdig, ay nagtungo sa Nārāyaṇa-āśrama upang dalawin ang sinaunang Ṛṣi na si Nārāyaṇa.

Verse 6

यो वै भारतवर्षेऽस्मिन् क्षेमाय स्वस्तये नृणाम् । धर्मज्ञानशमोपेतमाकल्पादास्थितस्तप: ॥ ६ ॥

Sa Bhārata-varṣa na ito, para sa kapayapaan at kabutihan ng mga tao, si Ṛṣi Nārāyaṇa ay nagsasagawa ng mahigpit na tápas na may dharma, jñāna, at śama (pagpipigil-sa-sarili) mula pa sa simula ng araw ni Brahmā.

Verse 7

तत्रोपविष्टमृषिभि: कलापग्रामवासिभि: । परीतं प्रणतोऽपृच्छदिदमेव कुरूद्वह ॥ ७ ॥

Doon, lumapit si Nārada kay Panginoong Nārāyaṇa Ṛṣi na nakaupo sa gitna ng mga pantas ng nayon ng Kalāpa. Pagkaraang yumukod, O bayani ng mga Kuru, itinanong niya ang kaparehong tanong na itinatanong mo sa akin.

Verse 8

तस्मै ह्यवोचद् भगवानृषीणां श‍ृ‍ण्वतामिदम् । यो ब्रह्मवाद: पूर्वेषां जनलोकनिवासिनाम् ॥ ८ ॥

Habang nakikinig ang mga pantas, isinalaysay ni Panginoong Nārāyaṇa Ṛṣi kay Nārada ang sinaunang pag-uusap tungkol sa Ganap na Katotohanan na naganap sa mga naninirahan sa Janaloka.

Verse 9

श्रीभगवानुवाच स्वायम्भुव ब्रह्मसत्रं जनलोकेऽभवत् पुरा । तत्रस्थानां मानसानां मुनीनामूर्ध्वरेतसाम् ॥ ९ ॥

Wika ng Bhagavān: O anak ng sariling-silang na Brahmā, noong unang panahon sa Janaloka ay naganap ang isang dakilang brahma-satra. Doon naroon ang mga muni, mga anak sa isip ni Brahmā, na pawang ganap na brahmacārī (ūrdhva-retas).

Verse 10

श्वेतद्वीपं गतवति त्वयि द्रष्टुं तदीश्वरम् । ब्रह्मवाद: सुसंवृत्त: श्रुतयो यत्र शेरते । तत्र हायमभूत् प्रश्न‍स्त्वं मां यमनुपृच्छसि ॥ १० ॥

Noong panahong iyon, ikaw ay naparoon sa Śvetadvīpa upang makita ang Kataas-taasang Panginoon, na sa panahon ng pralaya ay doon namamahinga ang mga Veda. Sa Janaloka, sumiklab ang masiglang talakayan tungkol sa likas ng Ganap na Katotohanan; at ang kaparehong tanong ang lumitaw—ang tanong na itinatanong mo sa Akin ngayon.

Verse 11

तुल्यश्रुततप:शीलास्तुल्यस्वीयारिमध्यमा: । अपि चक्रु: प्रवचनमेकं शुश्रूषवोऽपरे ॥ ११ ॥

Bagaman ang mga pantas na ito ay magkakapantay sa pag-aaral ng Veda, sa pagtitiis at sa asal, at pantay ang tingin sa kaibigan, kaaway, at walang kinikilingan, pumili sila ng isa bilang tagapagsalita, at ang iba ay naging masigasig na tagapakinig.

Verse 12

श्रीसनन्दन उवाच स्वसृष्टमिदमापीय शयानं सह शक्तिभि: । तदन्ते बोधयां चक्रुस्तल्लिङ्गै: श्रुतय: परम् ॥ १२ ॥ यथा शयानं संराजं वन्दिनस्तत्पराक्रमै: । प्रत्यूषेऽभेत्य सुश्लोकैर्बोधयन्त्यनुजीविन: ॥ १३ ॥

Sumagot si Śrī Sanandana: Matapos tipunin ng Kataas-taasang Panginoon ang sansinukob na Kanyang nilikha, Siya’y nahimlay nang sandali na wari’y natutulog, at ang lahat ng Kanyang mga śakti ay nanatiling nakapahinga sa Kanya. Nang dumating ang panahon ng panibagong paglikha, ginising Siya ng mga Vedang may katauhan sa pag-awit ng Kanyang kaluwalhatian—gaya ng mga makatang naglilingkod sa hari na sa bukang-liwayway ay gumigising sa kanya sa pagbigkas ng mga kabayanihan niya.

Verse 13

श्रीसनन्दन उवाच स्वसृष्टमिदमापीय शयानं सह शक्तिभि: । तदन्ते बोधयां चक्रुस्तल्लिङ्गै: श्रुतय: परम् ॥ १२ ॥ यथा शयानं संराजं वन्दिनस्तत्पराक्रमै: । प्रत्यूषेऽभेत्य सुश्लोकैर्बोधयन्त्यनुजीविन: ॥ १३ ॥

Gaya ng mga makatang naglilingkod sa hari na sa bukang-liwayway ay lumalapit at gumigising sa kanya sa magagandang taludtod tungkol sa kanyang kabayanihan, gayon din, nang ang Kataas-taasang Panginoon ay nakahimlay, ginising Siya ng mga Śruti sa mga papuring nagpapahayag ng Kanyang mga tanda ng kaluwalhatian.

Verse 14

श्रीश्रुतय ऊचु: जय जय जह्यजामजित दोषगृभीतगुणां त्वमसि यदात्मना समवरुद्धसमस्तभग: । अगजगदोकसामखिलशक्त्यवबोधक ते क्व‍‍चिदजयात्मना च चरतोऽनुचरेन्निगम: ॥ १४ ॥

Wika ng mga Śruti: Tagumpay, tagumpay sa Iyo, O hindi matatalo! Sa Iyong likas na kalagayan, ganap Ka sa lahat ng kadakilaan; kaya pakiwaksi ang māyā na humahawak sa mga guṇa at nagdudulot ng kasalanan at pagdurusa sa mga kaluluwang nakagapos. O Ikaw na gumigising sa lahat ng lakas ng mga nilalang na gumagalaw at di-gumagalaw! Kung minsan, kapag Ikaw ay naglīlā kasama ng Iyong di-matatalong kapangyarihang materyal at espirituwal, saka lamang nakikilala Ka ng mga Veda.

Verse 15

बृहदुपलब्धमेतदवयन्त्यवशेषतया यत उदयास्तमयौ विकृतेर्मृदि वाविकृतात् । अत ऋषयो दधुस्त्वयि मनोवचनाचरितं कथमयथा भवन्ति भुवि दत्तपदानि नृणाम् ॥ १५ ॥

Ang malawak na mundong nakikita ay kinikilalang nakaugat sa Kataas-taasan, sapagkat ang Brahman ang pinakahuling saligan ng pag-iral: mula sa Kanya lumilitaw ang lahat at sa huli’y sa Kanya rin nalulusaw, gaya ng mga anyong mula sa luwad na sumisibol at muling nagbabalik sa luwad, habang ang luwad ay nananatiling di-nagbabago. Kaya ang mga ṛṣi ay iniuukol sa Iyo ang isip, salita, at gawa. Paano nga ba hindi sasayad sa lupa ang mga yapak ng tao na doon siya namumuhay?

Verse 16

इति तव सूरयस्‍त्र्यधिपतेऽखिललोकमल-क्षपणकथामृताब्धिमवगाह्य तपांसि जहु: । किमुत पुन: स्वधामविधुताशयकालगुणा:परम भजन्ति ये पदमजस्रसुखानुभवम् ॥ १६ ॥

Kaya, O Panginoon ng tatlong daigdig, inaalis ng mga pantas ang lahat ng dalamhati sa paglusong sa karagatang nektar ng mga salaysay tungkol sa Iyo, na naghuhugas ng dumi ng buong sansinukob. Lalo pa kaya yaong, sa lakas na espirituwal, ay naalis ang masasamang gawi sa isip at nakalaya sa panahon at mga guṇa; O Kataas-taasan, sinasamba nila ang Iyong tunay na kalikasan at nararanasan ang walang patid na ligaya sa Iyong kalagayan.

Verse 17

द‍ृतय इव श्वसन्त्यसुभृतो यदि तेऽनुविधा महदहमादयोऽण्डमसृजन् यदनुग्रहत: । पुरुषविधोऽन्वयोऽत्र चरमोऽन्नमयादिषु य: सदसत: परं त्वमथ यदेष्ववशेषमृतम् ॥ १७ ॥

Tanging kapag sila’y naging tapat na tagasunod Mo saka lamang sila tunay na nabubuhay; kung hindi, ang kanilang paghinga ay gaya ng hininga ng panghihipang-balon. Sa Iyong biyaya lamang nilikha ng mahat-tattva at ng ahankara at iba pa ang itlog ng sansinukob na ito. Sa mga balot na anna-maya at iba pa, pumapasok Ka kasama ng jiva at nagpapakita ayon sa anyong tinatanggap niya; lampas sa magaspang at maselan, Ikaw ang katotohanang sumasandig sa lahat.

Verse 18

उदरमुपासते य ऋषिवर्त्मसु कूर्पद‍ृश: परिसरपद्धतिं हृदयमारुणयो दहरम् । तत उदगादनन्त तव धाम शिर: परमं पुनरिह यत् समेत्य न पतन्ति कृतान्तमुखे ॥ १८ ॥

Sa mga tagasunod ng mga paraang itinakda ng mga dakilang rishi, yaong may di-gaanong masinop na paningin ay sumasamba sa Kataas-taasan sa bahagi ng tiyan; samantalang ang mga Āruṇi ay sumasamba sa Kanya sa puso, sa maselang sentro (dahara) na pinagmumulan ng mga daluyan ng prāṇa. Mula roon, O Panginoong walang hangganan, itinatanghal nila ang kamalayan paitaas hanggang tuktok ng ulo at doo’y tuwirang nasasaksihan Ka. Pagkaraan, sa pagdaan sa tuktok ng ulo tungo sa sukdulang hantungan, nararating nila ang lugar na di na muling pagbagsakan sa mundong ito, sa bibig ng kamatayan.

Verse 19

स्वकृतविचित्रयोनिषु विशन्निव हेतुतया तरतमतश्चकास्स्यनलवत् स्वकृतानुकृति: । अथ वितथास्वमूष्ववितथं तव धाम समं विरजधियोऽनुयन्त्यभिविपण्यव एकरसम् ॥ १९ ॥

Warì’y pumapasok Ka sa sari-saring anyo ng kapanganakan na Ikaw mismo ang lumikha bilang sanhi, at itinutulak Mo ang mga jiva na kumilos; nagpapakita Ka ayon sa kanilang mataas at mababang kalagayan, gaya ng apoy na nag-iiba ang anyo ayon sa hugis ng sinusunog nito. Kaya ang may malinis na talino at walang pagkapit sa materya ay nakakabatid sa Iyong di-nahahating, di-nagbabagong Sarili bilang tanging matatag na katotohanan sa gitna ng mga anyong buhay na panandalian.

Verse 20

स्वकृतपुरेष्वमीष्वबहिरन्तरसंवरणं तव पुरुषं वदन्त्यखिलशक्तिधृतोंऽशकृतम् । इति नृगतिं विविच्य कवयो निगमावपनं भवत उपासतेऽङ्‍‍घ्रिमभवं भुवि विश्वसिता: ॥ २० ॥

Ang jiva, bagama’t naninirahan sa mga katawang materyal na nilikha niya sa sariling karma, ay hindi tunay na natatakpan ng magaspang o maselang materya. Sapagkat, ayon sa Veda, siya’y bahagi Mo, Ikaw na may taglay ng lahat ng śakti. Matapos kilalanin ang kalagayang ito ng jiva, ang marurunong na rishi ay napupuno ng pananampalataya at sumasamba sa Iyong mga paang-loto—na siyang pinag-aalayan ng mga yajnang Vedic sa mundong ito at pinagmumulan ng paglaya.

Verse 21

दुरवगमात्मतत्त्वनिगमाय तवात्ततनो- श्चरितमहामृताब्धिपरिवर्तपरिश्रमणा: । न परिलषन्ति केचिदपवर्गमपीश्वर ते चरणसरोजहंसकुलसङ्गविसृष्टगृहा: ॥ २१ ॥

Panginoon ko, upang ipalaganap ang di-madaling maunawaang kaalaman ng sarili ayon sa Veda, Ikaw ay nagpapakita ng Iyong mga personal na anyo at nagsasagawa ng mga līlā; at sa paglubog sa malawak na karagatang nektar ng Iyong mga salaysay, may ilang mapalad na kaluluwa ang nakakatagpo ng ginhawa mula sa pagod ng buhay-materyal. O Īśvara, ang mga bihirang ito’y hindi man lamang naghahangad ng paglaya; dahil sa pakikisama sa mga bhakta na gaya ng mga sisne na naglalaro sa lotus ng Iyong mga paa, iniiwan nila ang ligaya ng tahanan at pamilya.

Verse 22

त्वदनुपथं कुलायमिदमात्मसुहृत्प्रियव- च्चरति तथोन्मुखे त्वयि हिते प्रिय आत्मनि च । न बत रमन्त्यहो असदुपासनयात्महनो यदनुशया भ्रमन्त्युरुभये कुशरीरभृत: ॥ २२ ॥

Kapag ang katawang tao na ito ay ginagamit para sa Iyong debosyonal na paglilingkod, ito ay gumaganap bilang sarili, kaibigan, at minamahal. Ngunit sa kasamaang-palad, kahit na Ika'y laging nagpapakita ng awa, ang mga tao ay sumasamba sa ilusyon at gumagawa ng espirituwal na pagpapakamatay.

Verse 23

निभृतमरुन्मनोऽक्षद‍ृढयोगयुजो हृदि य- न्मुनय उपासते तदरयोऽपि ययु: स्मरणात् । स्‍त्रिय उरगेन्द्रभोगभुजदण्डविषक्तधियो वयमपि ते समा: समद‍ृशोऽङ्‍‍घ्रिसरोजसुधा: ॥ २३ ॥

Sa pamamagitan lamang ng patuloy na pag-iisip sa Kanya, ang mga kaaway ng Panginoon ay nagkamit ng parehong Kataas-taasang Katotohanan na sinasamba ng mga pantas. Katulad nito, kaming mga Sruti ay magkakamit ng parehong nektar mula sa Iyong mga paang lotus na tinatamasa ng Iyong mga asawa.

Verse 24

क इह नु वेद बतावरजन्मलयोऽग्रसरं यत उदगाद‍ृषिर्यमनु देवगणा उभये । तर्हि न सन्न चासदुभयं न च कालजव: किमपि न तत्र शास्‍त्रमवकृष्य शयीत यदा ॥ २४ ॥

Ang bawat isa sa mundong ito ay kailan lang ipinanganak at malapit nang mamatay. Kaya paano makikilala ng sinuman Siya na umiral bago ang lahat at nagbigay-daan kay Brahma? Kapag binawi Niya ang lahat sa Kanyang sarili, walang natitira, kahit oras o kasulatan.

Verse 25

जनिमसत: सतो मृतिमुतात्मनि ये च भिदां विपणमृतं स्मरन्त्युपदिशन्ति त आरुपितै: । त्रिगुणमय: पुमानिति भिदा यदबोधकृता त्वयि न तत: परत्र स भवेदवबोधरसे ॥ २५ ॥

Ang mga nagpapanggap na awtoridad na nagpapahayag na ang materya ang pinagmulan ng pag-iral ay batay sa maling akala. Ang paniniwalang ang buhay ay nagmula sa tatlong mode ng kalikasan ay bunga lamang ng kamangmangan. Ikaw ay higit pa sa lahat ng ilusyon.

Verse 26

सदिव मनस्‍त्रिवृत्त्वयि विभात्यसदामनुजात् सदभिमृशन्त्यशेषमिदमात्मतयात्मविद: । न हि विकृतिं त्यजन्ति कनकस्य तदात्मतया स्वकृतमनुप्रविष्टमिदमात्मतयावसितम् ॥ २६ ॥

Kahit na ang mga penomenang ito ay mukhang totoo, ang mga ito ay maling repleksyon lamang ng espirituwal na realidad. Gayunpaman, itinuturing ng mga nakakaalam sa Kataas-taasang Sarili na ang buong materyal na nilikha ay totoo dahil hindi ito naiiba sa Sarili. Tulad ng mga bagay na gawa sa ginto ay ginto, ang mundong ito ay hindi naiiba sa Panginoon.

Verse 27

तव परि ये चरन्त्यखिलसत्त्वनिकेततया त उत पदाक्रमन्त्यविगणय्य शिरो निर्ऋतेः । परिवयसे पशूनिव गिरा विबुधानपि तां- स्त्वयि कृतसौहृदा: खलु पुनन्ति न ये विमुखा: ॥ २७ ॥

Ang mga debotong sumasamba sa Iyo bilang kanlungan ng lahat ng nilalang ay hindi natitinag sa kamatayan at waring tinatapakan ang ulo ni Yama. Ngunit sa mga salita ng Veda, itinatali Mo ang mga tumatalikod sa Iyo—kahit sila’y dakilang iskolar—na parang mga hayop. Tanging ang mga bhaktang may pag-ibig at di-nalilihis sa Iyo ang nakapaglilinis sa sarili at sa iba, hindi ang mga kaaway Mo.

Verse 28

त्वमकरण: स्वराडखिलकारकशक्तिधर- स्तव बलिमुद्वहन्ति समदन्त्यजयानिमिषा: । वर्षभुजोऽखिलक्षितिपतेरिव विश्वसृजो विदधति यत्र ये त्वधिकृता भवतश्चकिता: ॥ २८ ॥

Bagama’t wala Kang materyal na pandama, Ikaw ang sariling nagniningning na Panginoon at tagapagtaguyod ng lahat ng lakas ng pandama. Ang mga deva at maging ang prakrti ay naghahandog ng tributo sa Iyo, habang tinatamasa rin ang tributo ng kanilang mga sumasamba—gaya ng mga pinunong nasasakupan na nagbabayad ng buwis sa hari, ang tunay na may-ari ng lupain, ngunit nakikinabang pa rin sa buwis ng kanilang nasasakupan. Sa gayon, ang mga tagapaglikha ng sansinukob ay tapat na tumutupad sa tungkulin dahil sa pagkatakot sa Iyo.

Verse 29

स्थिरचरजातय: स्युरजयोत्थनिमित्तयुजो विहर उदीक्षया यदि परस्य विमुक्त तत: । न हि परमस्य कश्चिदपरो न परश्च भवेद् वियत इवापदस्य तव शून्यतुलां दधत: ॥ २९ ॥

O Panginoong transendental na laging malaya, ang Iyong lakas-materyal ang nagpapakita ng iba’t ibang uri ng buhay na gumagalaw at di-gumagalaw sa pamamagitan ng pag-udyok ng pagnanasa, ngunit nagaganap lamang kapag Ikaw ay nakikipaglaro sa kanya sa isang saglit na sulyap. Ikaw ang Kataas-taasang Persona; wala Kang itinuturing na malapit na kaibigan o banyaga, gaya ng langit na walang kaugnayan sa mga nakikitang katangian. Sa ganitong diwa, wari’y kahawig Mo ang kawalan.

Verse 30

अपरिमिता ध्रुवास्तनुभृतो यदि सर्वगता- स्तर्हि न शास्यतेति नियमो ध्रुव नेतरथा । अजनि च यन्मयं तदविमुच्य नियन्तृ भवेत् सममनुजानतां यदमतं मतदुष्टतया ॥ ३० ॥

Kung ang di-mabilang na mga nilalang ay lahat sana’y nasa lahat ng dako at may anyong di nagbabago, O di-nagbabagong Panginoon, hindi Ka maaaring maging ganap na tagapamahala nila. Ngunit dahil sila’y mga lokal na pagpapalawak Mo at ang kanilang anyo’y nagbabago, tunay Mo silang pinamamahalaan. Ang nagbibigay ng sangkap sa paglitaw ng isang bagay ay siya ring tagapag-utos nito, sapagkat ang bunga’y di umiiral na hiwalay sa sanhi nitong sangkap. Kaya ang pag-aakalang ‘kilala ko ang Kataas-taasang Panginoon’ batay sa di-sakdal na kaalamang materyal ay pawang ilusyon.

Verse 31

न घटत उद्भ‍व: प्रकृतिपूरुषयोरजयो- रुभययुजा भवन्त्यसुभृतो जलबुद्बुदवत् । त्वयि त इमे ततो विविधनामगुणै: परमे सरित इवार्णवे मधुनि लिल्युरशेषरसा: ॥ ३१ ॥

Hindi “isinisilang” ang prakrti ni ang kaluluwang nagnanais magtamasa sa kanya, ngunit lumilitaw ang mga katawan ng buhay kapag nagsanib ang dalawa, gaya ng mga bula kapag nagtatagpo ang tubig at hangin. At tulad ng mga ilog na sumasanib sa dagat, o ng tamis mula sa sari-saring bulaklak na nagiging pulot, gayon din ang lahat ng nilalang na nakagapos ay sa huli’y muling nalulusaw sa Iyo, O Kataas-taasan, kasama ang kanilang iba’t ibang pangalan at katangian.

Verse 32

नृषु तव मयया भ्रमममीष्ववगत्य भृशं त्वयि सुधियोऽभवे दधति भावमनुप्रभवम् । कथमनुवर्ततां भवभयं तव यद् भ्रुकुटि: सृजति मुहुस्‍त्रिनेमिरभवच्छरणेषु भयम् ॥ ३२ ॥

Ang marurunong na nakauunawa kung paanong nililinlang ng Iyong Māyā ang mga tao ay nag-aalay sa Iyo—pinagmumulan ng paglaya sa kapanganakan at kamatayan—ng masidhing bhakti na may pag-ibig. Paano makalalapit ang takot sa samsara sa mga tapat na sumisilong sa Iyo? Ngunit ang pagkunot ng Iyong kilay—ang tatlong-gilid na gulong ng panahon—ay paulit-ulit na nananakot sa mga tumatangging magkanlong sa Iyo.

Verse 33

विजितहृषीकवायुभिरदान्तमनस्तुरगं य इह यतन्ति यन्तुमतिलोलमुपायखिद: । व्यसनशतान्विता: समवहाय गुरोश्चरणं वणिज इवाज सन्त्यकृतकर्णधरा जलधौ ॥ ३३ ॥

Kahit yaong nagtagumpay sa mga pandama at sa paghinga, ang isip ay parang kabayong ubod ng liksi at di-masupil. Ang mga nagsisikap sa mundong ito na paamuhin ang di-mapigil na isip ngunit iniiwan ang mga paa ng gurong espirituwal, ay nasasadlak sa daan-daang hadlang sa mga pagsasanay na mapanglaw at masakit. O Panginoong Di-Ipinanganak, sila’y gaya ng mga mangangalakal sa dagat na walang timonel.

Verse 34

स्वजनसुतात्मदारधनधामधरासुरथै- स्त्वयि सति किं नृणां श्रयत आत्मनि सर्वरसे । इति सदजानतां मिथुनतो रतये चरतां सुखयति को न्विह स्वविहते स्वनिरस्तभगे ॥ ३४ ॥

Sa mga sumisilong sa Iyo, inihahayag Mo ang Iyong sarili bilang Paramātmā, ang sagisag ng lahat ng makalangit na ligaya. Ano pa ang silbi sa gayong mga bhakta ng mga alipin, anak o katawan, ng asawa, yaman o bahay, ng lupa, kalusugan o sasakyan? At sa mga hindi nakakikilala sa katotohanan tungkol sa Iyo at patuloy na humahabol sa sarap ng pagnanasa, ano sa mundong likas na nakatakdang masira at walang saysay ang makapagbibigay sa kanila ng tunay na kaligayahan?

Verse 35

भुवि पुरुपुण्यतीर्थसदनान्यृषयो विमदा- स्त उत भवत्पदाम्बुजहृदोऽघभिदङ्‍‍घ्रिजला: । दधति सकृन्मनस्त्वयि य आत्मनि नित्यसुखे न पुनरुपासते पुरुषसारहरावसथान् ॥ ३५ ॥

Ang mga pantas na walang huwad na pagmamataas ay naninirahan sa daigdig na ito sa pagdalaw sa mga banal na tirtha at sa mga pook na pinagpakitaan ng Panginoon ng Kanyang mga līlā. Sapagkat iniingatan nila sa puso ang Iyong mga paang-loto, ang tubig na naghuhugas sa kanilang mga paa ay pumupuksa ng kasalanan. Sinumang minsan lamang ibaling ang isip sa Iyo, ang Ātman na walang hanggang ligaya, ay hindi na muling mag-aalay ng sarili sa buhay-pamilya sa tahanan na umaagaw sa mabubuting katangian ng tao.

Verse 36

सत इदमुत्थितं सदिति चेन्ननु तर्कहतं व्यभिचरति क्व‍ च क्व‍ च मृषा न तथोभययुक् । व्यवहृतये विकल्प इषितोऽन्धपरम्परया भ्रमयति भारती त उरुवृत्तिभिरुक्थजडान् ॥ ३६ ॥

Kung ipanukala na ang mundong ito ay tunay magpakailanman sapagkat nagmula ito sa walang hanggang Katotohanan, ang gayong katuwiran ay nababasag ng lohika. Minsan, ang diumano’y di-pagkakaiba ng sanhi at bunga ay hindi totoo; at minsan naman, ang bunga ng isang tunay ay nagiging ilusyon. Kaya’t ang daigdig ay hindi maaaring tunay magpakailanman, sapagkat taglay nito ang likas ng ganap na Katotohanan at ang likas ng Māyā na nagkukubli sa Katotohanang iyon. Sa katunayan, ang mga anyong nakikita ay isang kathang-ayos na minana sa hanay ng mga mangmang upang mapadali ang mga gawaing makamundo. At ang mga salita ng Iyong Veda, sa sari-saring kahulugan at pahiwatig, ay nagpapalito sa mga taong napurol ang isip sa pakikinig lamang sa mga inkantasyon ng mga ritwal na yajña.

Verse 37

न यदिदमग्र आस न भविष्यदतो निधना- दनुमितमन्तरा त्वयि विभाति मृषैकरसे । अत उपमीयते द्रविणजातिविकल्पपथै- र्वितथमनोविलासमृतमित्यवयन्त्यबुधा: ॥ ३७ ॥

Dahil ang sansinukob na ito ay wala bago ang paglikha at wala rin matapos ang pagkalipol, kaya sa pagitan nito’y isa lamang itong anyong inakala na nakikita sa loob Mo, Ikaw na may di-nagbabagong iisang-lasa na espirituwal na ligaya. Inihahambing ito sa pag-anyo ng iba’t ibang sangkap sa sari-saring hugis; yaong nag-aakalang tunay na matibay ang guniguning ito ay kulang sa talino.

Verse 38

स यदजया त्वजामनुशयीत गुणांश्च जुषन् भजति सरूपतां तदनु मृत्युमपेतभग: । त्वमुत जहासि तामहिरिव त्वचमात्तभगो महसि महीयसेऽष्टगुणितेऽपरिमेयभग: ॥ ३८ ॥

Ang munting kaluluwa ay naaakit ng ajā—ang māyā—at niyayakap siya; sa paglasap sa mga guṇa nito, tumatanggap siya ng mga anyong binubuo ng mga guṇa. Pagkaraan, nawawala ang kanyang espirituwal na katangian at dumaraan sa paulit-ulit na kamatayan. Ngunit Ikaw, gaya ng ahas na iniiwan ang lumang balat, iniiwasan Mo ang lakas-materyal; maluwalhati sa walong siddhi, tinatamasa Mo ang di-masukat na karangyaan.

Verse 39

यदि न समुद्धरन्ति यतयो हृदि कामजटा दुरधिगमोऽसतां हृदि गतोऽस्मृतकण्ठमणि: । असुतृपयोगिनामुभयतोऽप्यसुखं भगव- न्ननपगतान्तकादनधिरूढपदाद् भवत: ॥ ३९ ॥

Kung ang mga yati ay hindi nabubunot ang huling bakas ng pagnanasa sa puso, nananatili silang marumi; kaya hindi Ka nila nauunawaan. Bagaman nasa kanilang puso Ka, para sa kanila Ikaw ay gaya ng hiyas sa leeg na lubusang nakalimutan ng may suot. O Bhagavān, ang mga yogi na nagsasanay para sa pagbigkas ng pandama ay nagdurusa sa buhay na ito at sa susunod: hindi sila pinakakawalan ng kamatayan, at hindi rin nila naaabot ang Iyong kaharian.

Verse 40

त्वदवगमी न वेत्ति भवदुत्थशुभाशुभयो- र्गुणविगुणान्वयांस्तर्हि देहभृतां च गिर: । अनुयुगमन्वहं सगुण गीतपरम्परया श्रवणभृतो यतस्त्वमपवर्गगतिर्मनुजै: ॥ ४० ॥

Kapag natanto Ka ng isang tao, hindi na niya pinapansin ang mabuti at masamang kapalarang bunga ng dating kabutihan at kasalanan, sapagkat Ikaw lamang ang nagtatakda nito. Hindi rin niya binibilang ang sinasabi ng karaniwang nilalang. Araw-araw pinupuno niya ang kanyang pandinig ng Iyong mga papuri, na inaawit sa bawat yugto ng di-napapatid na salinlahi ni Manu; at sa gayon Ikaw ang nagiging sukdulang kaligtasan niya.

Verse 41

द्युपतय एव ते न ययुरन्तमनन्ततयात्वमपि यदन्तराण्डनिचया ननु सावरणा: । ख इव रजांसि वान्ति वयसा सह यच्छ्रुतय-स्त्वयि हि फलन्त्यतन्निरसनेन भवन्निधना: ॥ ४१ ॥

Sapagkat Ikaw ay walang hanggan, ni ang mga panginoon ng langit ay hindi nakarating sa dulo ng Iyong kaluwalhatian; maging Ikaw man ay hindi naaabot ang wakas ng Iyong sariling kadakilaan. Ang di-mabilang na mga sansinukob, bawat isa’y may sariling balot, ay itinutulak ng gulong ng panahon at gumagala sa loob Mo gaya ng alikabok na tinatangay sa himpapawid. Ang mga śruti, sa paraang pag-aalis ng lahat ng hiwalay sa Kataas-taasan, ay nagtatagumpay sa paghayag sa Iyo bilang kanilang huling pasya.

Verse 42

श्रीभगवानुवाच इत्येतद् ब्रह्मण: पुत्रा आश्रुत्यात्मानुशासनम् । सनन्दनमथानर्चु: सिद्धा ज्ञात्वात्मनो गतिम् ॥ ४२ ॥

Wika ng Panginoon: Nang marinig ng mga anak ni Brahmā ang tagubiling ito tungkol sa Paramātmā, naunawaan nila ang kanilang sukdulang hantungan. Naging ganap silang siddha, lubos na nasiyahan, at sumamba kay Sanandana nang may paggalang.

Verse 43

इत्यशेषसमाम्नायपुराणोपनिषद्रस: । समुद्‍धृत: पूर्वजातैर्व्योमयानैर्महात्मभि: ॥ ४३ ॥

Kaya nito, ang mga sinaunang banal na pantas na naglalakbay sa matataas na langit ay piniga at dinistila ang lihim na nektar na diwa ng lahat ng Veda, Purāṇa, at Upaniṣad.

Verse 44

त्वं चैतद् ब्रह्मदायाद श्रद्धयात्मानुशासनम् । धारयंश्चर गां कामं कामानां भर्जनं नृणाम् ॥ ४४ ॥

At ikaw, anak ni Brahmā, habang gumagala sa daigdig ayon sa nais mo, ingatan at pagnilayan nang may śraddhā ang aral tungkol sa agham ng Sarili; sinusunog nito ang lahat ng makamundong pagnanasa ng tao.

Verse 45

श्रीशुक उवाच एवं स ऋषिणादिष्टं गृहीत्वा श्रद्धयात्मवान् । पूर्ण: श्रुतधरो राजन्नाह वीरव्रतो मुनि: ॥ ४५ ॥

Sinabi ni Śukadeva: Nang utusan siya ni Śrī Nārāyaṇa Ṛṣi sa ganitong paraan, tinanggap ng mapagpigil-sa-sariling pantas na si Nārada, na may panatang tulad ng mandirigma, ang utos nang may matibay na śraddhā. O Hari, matapos pagnilayan ang narinig at magtagumpay sa layon, sumagot siya sa Panginoon.

Verse 46

श्रीनारद उवाच नमस्तस्मै भगवते कृष्णायामलकीर्तये । यो धत्ते सर्वभूतानामभवायोशती: कला: ॥ ४६ ॥

Sinabi ni Śrī Nārada: Nagpupugay ako kay Bhagavān Kṛṣṇa na may dalisay at walang dungis na karangalan, na nagpapakita ng Kanyang maraming kalā at mga personal na paglawak upang makamit ng lahat ng nilalang ang paglaya.

Verse 47

इत्याद्यमृषिमानम्य तच्छिष्यांश्च महात्मन: । ततोऽगादाश्रमं साक्षात् पितुर्द्वैपायनस्य मे ॥ ४७ ॥

Pagkasabi nito, yumukod si Nārada at nagbigay-galang kay Śrī Nārāyaṇa Ṛṣi, ang pinakadakila sa mga rishi, at sa Kanyang banal na mga alagad; saka siya bumalik sa ashram ng aking ama, si Dvaipāyana Vyāsa.

Verse 48

सभाजितो भगवता कृतासनपरिग्रह: । तस्मै तद् वर्णयामास नारायणमुखाच्छ्रुतम् ॥ ४८ ॥

Si Vyāsadeva, ang pagkakatawang-tao ng Bhagavān, ay magalang na sumalubong kay Nārada Muni at nag-alok ng upuan; tinanggap ito ni Nārada. Pagkaraan, isinalaysay niya kay Vyāsa ang narinig niya mula sa bibig ni Śrī Nārāyaṇa Ṛṣi.

Verse 49

इत्येतद् वर्णितं राजन् यन्न: प्रश्न‍: कृतस्त्वया । यथा ब्रह्मण्यनिर्देश्ये निर्गुणेऽपि मनश्चरेत् ॥ ४९ ॥

O Hari, ganito ko sinagot ang tanong mo: paano maaabot ng isip ang Ganap na Katotohanan na hindi mailalarawan ng mga salitang materyal at lampas sa mga katangiang materyal.

Verse 50

योऽस्योत्प्रेक्षक आदिमध्यनिधने योऽव्यक्तजीवेश्वरो य: सृष्ट्वेदमनुप्रविश्य ऋषिणा चक्रे पुर: शास्ति ता: । यं सम्पद्य जहात्यजामनुशयी सुप्त: कुलायं यथा तं कैवल्यनिरस्तयोनिमभयं ध्यायेदजस्रं हरिम् ॥ ५० ॥

Siya ang Hari, ang Panginoong walang hanggan na nagmamasid sa sansinukob na ito—nariyan bago, habang, at matapos ang paglitaw nito. Siya ang maykapangyarihan sa di-nahahayag na kalikasan at sa kaluluwa. Pagkalikha, pumapasok Siya sa loob ng nilikha kasama ng bawat nilalang, bumubuo ng mga katawan at nananatiling tagapamahala. Ang sumuko sa Kanya ay nakalalaya sa yakap ng māyā, gaya ng taong nananaginip na nalilimot ang sariling katawan. Ang nagnanais ng kalayaang walang takot ay dapat laging magnilay kay Hari, ang ganap at di-nasasailalim sa kapanganakang materyal.