Adhyaya 293

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे मन्त्रपरिभाषा नाम द्विनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ त्रिनवत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः नागलक्षणानि अग्निरुचाच नागादयो ऽथ भावादिदशस्थानानि कर्म च सूतकं दष्टचेष्टेति सप्तलक्षणमुच्यते

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa, nagwawakas ang kabanata 293 na pinamagatang “Mantra-paribhāṣā” (Mga kahulugan at teknikal na termino ng mantra). Ngayon ay nagsisimula ang kabanata 294: “Nāga-lakṣaṇāni” (Mga tanda at palatandaan hinggil sa mga ahas). Sinabi ni Agni: Tungkol sa mga ahas at mga katulad nito, ang sampung pook na nagsisimula sa bhāva (panloob na disposisyon), kasama ang karma (gawa), sūtaka (karumihan dahil sa kapanganakan o kamatayan), at daṣṭa-ceṣṭā (kilos ng nakagat)—ang mga ito’y itinuturo bilang pitong katangiang pang-diagnostiko.

Verse 2

शेषवासुकितक्षाख्याः कर्कटो ऽब्जो महाम्बुजः शङ्खपालश् च कुलिक इत्य् अष्टौनागवर्यकाः

Sina Śeṣa, Vāsuki, Takṣaka, Karkaṭa, Abja, Mahāmbuja, Śaṅkhapāla, at Kulika—sila ang ipinahahayag na walong pinakadakilang Nāga, mga haring-ahas.

Verse 3

दशाष्टपञ्चत्रिगुणशतमूर्धान्वितौ क्रमात् विप्रौ नृपो विशौ शूद्रौ द्वौ द्वौ नागेषु कीर्तितौ

Sa wastong pagkakasunod, ang mga brāhmaṇa, ang hari, ang mga vaiśya, at ang mga śūdra ay iniuugnay dito sa bilang ng nāga na sampu, walo, lima, at tatlo; at sa bawat uri, tig-dalawa ang binabanggit sa hanay ng mga nāga.

Verse 4

तदन्वयाः पञ्चशतं तेभ्यो जाता असंख्यकाः फणिमण्डलिराजीलवातपित्तकफात्मकाः

Mula sa kanilang angkan ay lumitaw ang limandaang (uri); at mula roon ay ipinanganak pa ang di-mabilang—na inuuri bilang phaṇin, maṇḍalin, rājīla, at yaong may likas na vāta, pitta, at kapha.

Verse 5

व्यन्तरा दोषमिश्रास्ते सर्पां दर्वीकराः स्मृताः रथाङ्गलाङ्गलच्छत्रस्वस्तिकाङ्कुशधारिणः

Ang mga Vyantara na iyon ay may halong mga kapintasan (moral); sa mga ahas sila’y inaalala bilang uring Darvīkara, na may mga sagisag ng gulong ng karwahe (cakra), araro, payong, svastika, at panggabay na kawit (aṅkuśa).

Verse 6

गोनसा मन्दगा दीर्घा मण्डलैर् विधैश्चिताः रथाङ्गलाङ्गलत्रमुष्टिकाङ्कुशधारिण इति ख स्थिता इति ख राजिलाश्चित्रिताः स्निग्धास्तिर्यगूर्ध्वञ्च वाजिभिः

Ang mga ahas na Gonasa ay mabagal kumilos at mahahaba ang katawan, may mga bilog na batik at sari-saring guhit—gaya ng tanda ng gulong ng karwahe, araro, tramuṣṭikā (pamalo/kamao), at aṅkuśa. Ang kanilang katawan ay may mga linyang rājīla, makintab, at may mga guhit na pahalang at pahaba, na kahawig ng mga guhit na nakikita sa mga kabayo.

Verse 7

व्यन्तरा मिश्रचिह्नाश् च भूवर्षाग्नेयवायवः चतुर्विधास्ते षड्विंशभेदाः षोडश गोनसाः

Ang mga Vyantara ay may apat na uri: yaong may halong palatandaan, yaong sa rehiyong-lupa, yaong may likas na apoy, at yaong may likas na hangin. Nahahati sila sa dalawampu’t anim na sangay; at may labing-anim ding pangkat na tinatawag na “Gonasa”.

Verse 8

त्रयोदश च राजीला व्यन्तरा एकविंशतिः ये ऽनुक्तकाले जायन्ते सर्पास्ते व्यन्तराः स्मृताः

Labintatlo ang Rājīla at dalawampu’t isa ang Vyantara. Ang mga ahas na ipinanganganak sa panahong di nararapat (di nabanggit/di mapalad) ay itinuturing na “Vyantara”.

Verse 9

आषाढादित्रिमासैः स्याद्गर्भो माषचतुष्टये अण्ड्कानां शते द्वे च चत्वारिंशत् प्रसूयते

Mula sa Āṣāḍha, sinasabing tatlong buwan ang pagdadalang-tao; at para sa sukat na apat na māṣa, sinasabi na dalawang daan at apatnapung itlog ang nalilikha.

Verse 10

सर्पा ग्रसन्ति सूतौघान् विना स्त्रीपुन्नपुंसकान् उन्मीलते ऽक्षि सप्ताहात् कृष्णो मासाद्भवेद्वहिः

Kinukuha ng mga ahas ang maraming sanggol na bagong silang, maliban sa mga itinakdang babae, lalaki, o di-lalaki (ikatlong kasarian/impotente). Nabubuksan ang mata pagkalipas ng pitong araw; at pagkalipas ng isang buwan, nahahayag sa labas ang maitim na kulay.

Verse 11

द्वादशाहात् सुबोधः स्यात् दन्ताः स्युः सूर्यदर्शनात् द्वात्रिंशद्दिनविंशत्या चतस्रस्तेषु दंष्त्रिकाः

Pagkalipas ng labindalawang araw, nagiging malinaw ang pag-unawa at pagtugon ng sanggol. Sa pagkakita sa araw, nagsisimulang tumubo ang mga ngipin. Pagsapit ng ika-20 araw sa loob ng 32 araw, may apat na pangil sa kanila.

Verse 12

कराली मकरी कालरात्री च यमदूतिका एतास्ताः सविषा दंष्ट्रा वामदक्षिणपार्श्वगाः

Si Karālī, Makarī, Kālarātrī, at Yamadūtikā—ang mga kapangyarihang pambabae na ito, may mga pangil na may lason, ay nananahan sa kaliwa at kanang tagiliran bilang mga tagapagbantay.

Verse 13

षन्मासान्मुच्यते कृत्तिं जोवेत्सष्टिसमाद्वयं नागाः सूर्यादिवारेशाः सप्त उक्ता दिवा निशि

Sa loob ng anim na buwan, napapalaya ang tao mula sa kalagayang “kṛtti” (nabubuhay sa pagbalat/hanapbuhay sa balat). Dapat malaman ang “pares ng animnapu,” ibig sabihi’y dalawang hanay ng paghahating-panahon na tig-60. Ang mga Nāga—mga panginoon ng mga araw ng linggo mula Linggo—ay sinasabing pito, para sa araw at para sa gabi.

Verse 14

स्वेषां षट् प्रतिवारेषु कुलिकः सर्वसन्धिषु शङ्खेन वा महाब्जेन सह तस्योदयो ऽथवा

Sa kanilang anim na salit-salit na pag-ikot, ang “kulika” (paikot na spiral) ay naroroon sa bawat dugtungan; at ang paglitaw nito (udaya) ay alinman na kasabay ng “śaṅkha” (kabibe/konk) o kasabay ng “mahābja” (dakilang lotus).

Verse 15

द्वयीर्वा नाडिकामन्त्रमन्त्रकं कुलिकोदयः दुष्टः स कालः सर्वत्र सर्पदंशे विशेषतः

Maging sa dalawang di-mapalad na nāḍikā, o sa panahong tinatawag na “Kulikodaya” (pag-angat ng Kulika), ang yugtong iyon ay itinuturing na di-kanais-nais para sa paggamit ng mga mantra; nakapipinsala ito sa lahat ng ritwal—lalo na sa kaso ng kagat ng ahas.

Verse 16

कृत्तिका भरणी स्वाती मूलं पूर्वत्रयाश्वनी विशाखार्द्रा मघाश्लेषा चित्रा श्रवणरोहिणी

Kṛttikā, Bharaṇī, Svātī, Mūla, ang tatlong Pūrvā, Aśvinī, Viśākhā, Ārdrā, Maghā, Āśleṣā, Citrā, Śravaṇa, at Rohiṇī.

Verse 17

हस्ता मन्दकुजौ वारौ पञ्चमी चाष्टमी तिथिः नाडिकामात्रसन्त्रकमिति ञ विनिर्दिशेदिति क , ख , ज , ट च षष्ठी रैक्ता शिवा निन्द्या पञ्चमी च चतुर्दशी

Kapag ang nakṣatra na Hastā ay tumapat sa mga araw ni Saturno (Sabado) at ni Mars (Martes), ang mga tithi na ikalima at ikawalo ay itinuturing na nagdudulot ng hadlang na tumatagal lamang ng isang nāḍikā (maikling sukat ng oras). Ito ang tinatawag na kategoryang “ña”. Gayundin, para sa mga kategoryang ka, kha, ja at ṭa: ang ikaanim na tithi ay “walang-bisa”, ang tinatawag na śivā ay dapat punahin, at ang ikalima at ika-labing-apat na tithi ay dapat ding iwasan.

Verse 18

सन्ध्याचतुष्टयं दुष्टं दग्धयोगाश् च राशयः एकद्विबहवो दंशा दष्टविद्धञ्च खण्डितम्

Ang apat na bahaging pinagdurugtungan (sandhyā) ng katawan ay madaling maging duṣṭa, ibig sabihin ay madaling maimpeksiyon at masira. Mayroon ding mga pangkat ng kalagayang kaugnay ng mga paso. Ang kagat (daṃśa) ay maaaring isa, dalawa, o marami; at ang mga pinsala ay kinabibilangan ng dulot ng kagat, ng pagbutas/pagpasok, at ng mga sugat na punit o nabasag sa mga piraso.

Verse 19

अदंशमवगुप्तं स्याद्दंशमेवं चतुर्विधम् त्रयो द्व्येकक्षता दंशा वेदना रुधिरोल्वणा

Ang sugat na walang tunay na bakas ng kagat ay tinatawag na avagupta, isang nakatagong pamamaga na hindi mula sa kagat. Ang tunay na kagat (daṃśa) ay may apat na uri; kabilang dito ang may tatlong butas, dalawang butas, o isang butas—na may katangiang kirot at masaganang pagdurugo.

Verse 20

नक्तन्त्वेकाङ्घ्रिकूर्माभा दंशाश् च यमचोदिताः दीहीपिपीलिकास्पर्शी कण्ठशोथरुजान्वितः

Pagkaraan, sa utos ni Yama, ang mga nilalang na nangangagat—gumagala sa gabi, anyong pagong at may iisang paa—ay sumasalakay sa kanya; siya rin ay pinahihirapan ng pagdampi ng mga insektong nanunusok at ng mga langgam, at dumaranas ng pamamaga ng lalamunan at kirot.

Verse 21

सतोदो रन्थितो दंशः सविषो न्यस्तनिर्विषः देवालये शून्यगृहे वल्मीकोद्यानकोटरे

Ang kagat o turok (daṃśa) ay maaaring uri ng tumutusok, uri ng pumupunit/pumipiga, uri na may lason, o uri na ang lason ay naihulog na (o naubos na). Ang gayong mga nilalang o kagat ay natatagpuan sa templo, sa bahay na walang tao, sa punso ng langgam (valmīka), sa hardin, o sa guwang/butas.

Verse 22

रथ्यासन्धौ श्मशाने च नद्याञ्च सिन्धुसङ्गमे द्वीपे चतुष्पथे सौधे गृहे ऽब्जे पर्वताग्रतः

Sa sangandaan ng lansangan, sa pook ng pagsusunog ng bangkay, sa pampang ng ilog at sa tagpuan ng ilog at dagat; sa pulo, sa apat-na-daan, sa mataas na bahay na may palapag, sa loob ng tahanan, sa ibabaw ng lotus, at sa harap ng tuktok ng bundok—ang mga ito’y ipinahahayag na makapangyarihang pook para sa ritwal gaya ng japa at mga pagtalima (vrata).

Verse 23

विलहद्वारे जीर्णकूपे जीर्णवेश्मनि कुड्यके शिग्रुश्लेष्मातकाक्षेषु जम्बू डुम्बरेणेषु च

Ang pintuang sira o nakanganga, ang lumang balong na giba, ang bahay na bulok, at ang pader na wasak—gayundin ang tirahang nasa gitna ng mga punong śigru, śleṣmātaka, at akṣa, at pati sa gitna ng mga punong jambū at ḍumbara—ay itinuturing na mga kapintasan at di-mabuting kalagayan para sa tahanan/pook.

Verse 24

वटे च जीर्णप्राकारे खास्यहृत्कक्षजत्रुणि तालौ शङ्खे गले मूर्ध्नि चिवुके नाभिपादयोः

Gayundin, (ang pagdurusa) ay nasa vaṭa (singit/sa pagitan ng hita) at sa lumang peklat; sa bibig at lalamunan, sa bahagi ng puso, sa kilikili at sa butong kuwelyo; sa ngalangala, sa mga sentido, sa leeg, sa ulo, sa baba, at sa pusod at mga paa.

Verse 25

दंशो ऽशुभः शुभो दूतः पुष्पहस्तः सुवाक् सुधीः लिङ्गवर्णसमानश् च शुक्लवस्त्रो ऽमलः शुचिः

Ang mensaherong may bakas ng kagat (o turok) ay di-mabuti. Mapalad naman ang mensaherong may bulaklak sa kamay, mahusay magsalita, matalino, may mga palatandaang pangkatawan at kutis na wasto at magkakatugma, nakadamit ng puti, walang dungis at dalisay.

Verse 26

अपद्वारगतः शस्त्री प्रमादी भूगतेक्षणः विवर्णवासाः पाशादिहस्तो गद्गदवर्णभाक्

Ang lalaking may sandata na nakatayo sa di-mabuting pintuan, pabaya ang kilos, nakatungo ang tingin sa lupa, nakasuot ng kupas o nanilaw na damit, may hawak na lubid na panghuli (pāśa) o katulad nito, at nagsasalita nang pautal-utal/paos—ang ganitong tanawin ay masamang pangitain.

Verse 27

शुष्ककाष्ठाश्रितः खिन्नस्तिलाक्तककरांशुकः आर्द्रवासाः कृष्णरक्तपुष्पयुक्तशिरोरुहः

Dapat siyang manatili sa tabi ng tuyong panggatong, manatiling mapagpakumbaba at pagod dahil sa pag-aayuno at pagninilay, may mga kamay at kasuotan na pinahiran ng tila-alktaka (pulang tina mula sa linga), magsuot ng mamasa-masang damit, at maglagay ng itim at pulang mga bulaklak sa buhok.

Verse 28

कुचमर्दी नखच्छेदी गुदस्पृक् पादलेखकः सदंशमवलुप्तमिति ञ कण्ठशोषरुजान्त्रित इति ञ केशमुञ्ची तृणच्छेदी दुष्टा दूतास्तथैकशः

Ang babaeng sugo na pinipisil ang dibdib, pinuputol ang mga kuko, humahawak sa puwit, o kumakamot/nagmumarka sa lupa gamit ang paa; yaong may bakas ng kagat o nalalagas ang buhok nang pira-piraso; yaong pinahihirapan ng panunuyo ng lalamunan, sakit, at pagdurusa ng bituka—siya ay dapat makilalang masamang-palad na sugo (duṣṭā). Gayundin, ang nagbubunot ng buhok o pumuputol ng damo nang walang saysay ay sugo rin ng masamang pangitain.

Verse 29

इडान्या वा वहेद्द्वेधा यदि दूतस्य चात्मनः आभ्यां द्वाभ्यां पुष्टयास्मान् विद्यास्त्रीपुन्नपुंसकान्

Kung ang iḍā nāḍī o ang isa pa, ang piṅgalā, ay dumadaloy nang may dalawang anyo sa sugo at sa sarili, kung gayon mula sa dalawang agos na ito—ayon sa mga palatandaan ng lakas at pagpanustos—dapat matukoy kung ang darating na kaalaman/bunga ay may katangiang pambabae, panlalaki, o walang-kasarian (neuter).

Verse 30

दूतः स्पृशति यद्गात्रं तस्मिन् दंशमुदाहरेत् दूताङ्घ्रिचलनं दुष्ठमुत्थितिर्निश् चला शुभा

Anumang bahagi ng katawan na hipuin ng sugo, yaon ding lugar ang dapat ipahayag na may kagat o sugat. Ang paggalaw ng mga paa ng sugo nang balisa ay di-mabuti; ang pagtayo nang matatag at hindi kinakabahan ay mabuting palatandaan.

Verse 31

जीवपार्श्वे शुभो दूतो दुष्टो ऽन्यत्र सम्मागतः जीवो गतागतैर् दुष्टः शुभो दूतनिवेदने

Kapag ang mabuting sugo ay lumitaw sa tabi ng taong buhay, at ang masamang sugo naman ay nakasalubong sa ibang dako, ang tao ay napapahamak sa masamang palatandaan dahil sa pagparito at pag-alis. Ngunit kung ang ulat o mensahe ng sugo ay mabuti, ito ay itinuturing na mabuting tanda.

Verse 32

दूतस्य वाक् प्रदुष्टा सा पूर्वामजार्धनिन्दिता विभक्तैस्तस्य वाक्यान्तैर्विषर्निर्विषकालता

Ang pananalita ng isang sugo ay maaaring masira at masisi bilang kamaliang tinatawag na “pūrvāmajārdha-ninditā”; at kapag mali ang paghahati sa mga dulo ng pangungusap, nagbubunga ito ng “viṣa–nirviṣa–kālatā”, na para bang ginagawang “lason” ang “hindi lason” (o kabaligtaran) dahil sa maling hati at tiyempo ng mga salita.

Verse 33

आद्यैः स्वरैश् च काद्यश् च वर्गैर् भिन्नलिपिर्द्विधा स्वरजो वसुमान्वर्गी इतिक्षेपा च मातृका

Sa mga unang patinig at sa mga pangkat na nagsisimula sa ka, ang sulat (alpabeto) ay may dalawang uri. Ang Mātṛkā (matris ng mga tunog) ay inuuri bilang: “svaraja” (isinilang mula sa patinig), “vasumat” (walong bahagi), “vargī” (mga katinig na nakapangkat), at “iti-kṣepā” (idinugtong na panandang pangwakas na “iti”).

Verse 34

वाताग्नीन्द्रजलात्मानो वर्गेषु च चतुष्टयम् नपुंसकाः पञ्चमाः स्युः स्वराः शक्राम्बुयोनयः

Sa mga uri ng katinig (varga), ang unang apat na hanay ay itinatakda bilang Vāta (hangin), Agni (apoy), Indra, at Jala (tubig). Ang ikalimang hanay ay napuṃsaka (neutral). Ang mga patinig naman ay itinatakda bilang Śakra (Indra), Ambu (tubig), at Yoni (pinagmulan).

Verse 35

दुष्टौ दूतस्य वाक्पादौ वाताग्नी मध्यमो हरिः प्रशस्ता वारुणा वर्णा अतिदुष्टा नपुंसकाः

Para sa sugo, ang mga palatandaan mula sa pananalita at mula sa mga paa ay di-kanais-nais. Ang kutis na pinangingibabawan ng vāta at agni ay katamtaman; ang kulay na hari (dilaw-berde/kayumangging berde) ay mabuti; ang kulay na vāruṇa (may likas na tubig) ay mabuti rin; ngunit ang anyong napuṃsaka (hindi tiyak ang kasarian) ay lubhang masamang palatandaan.

Verse 36

प्रस्थाने मङ्गलं वाक्यं गर्जितं मेघहस्तिनोः प्रदक्षिणं फले वृक्षे वामस्य च रुतं जितं

Sa oras ng pag-alis, ang mapalad na pananalita, ang dagundong na tila kulog ng mga ulap at ng mga elepante, ang palatandaang umiikot pakanan (pradakṣiṇa), ang bungang nasa puno, at ang sigaw mula sa kaliwa—ang mga ito’y itinuturing na mabubuting pangitain na nagdudulot ng tagumpay.

Verse 37

शुभा गीतादिशब्दाः स्युरीदृशं स्यादसिद्धये अनर्थगीरथाक्रन्दो दक्षिणे विरुतं क्षुतम्

Mapalad ang mga tunog gaya ng pag-awit at iba pa; subalit ang gayong tunog ay maaari ring magpahiwatig ng kabiguan. Gayundin, ang salitang walang saysay, ang pag-iyak/panaghoy, ang sigaw na marinig sa kanang panig (timog), at ang pagbahing sa sandaling iyon—mga palatandaan ito ng hindi pag-abot.

Verse 38

वेश्या क्षुतो नृपः कन्या गौर्दन्ती मुरजध्वजौ क्षीराज्यदधिशङ्खाम्बु छत्रं भेरी फलं सुराः

Isang kurtisan; pagbahing; isang hari; isang dalaga; isang baka; isang elepante; tambol at watawat; gatas, ghee, gatas-asim, kabibe (conch) at tubig; payong; malaking tambol; prutas; at nakalalasing na alak—ang mga ito ay binibilang na mga bagay na palatandaan (nimitta) sa ganitong diwa.

Verse 39

तण्डुला हेम रुप्यञ्च सिद्धये ऽभिमुखा अमी सकाष्ठः सानलः कारुर्मलिनाम्बरभावभृत्

Mga butil ng bigas, ginto, at pilak—ang mga ito’y dapat ilagay na nakaharap sa (ritwal/adept) upang makamit ang tagumpay (siddhi). Mabuting palatandaan din ang pagdating ng isang manggagawa (kāru) na may dalang panggatong at apoy, at nakasuot ng maruming kasuotan (mapagpakumbaba, di marangya).

Verse 40

गलस्थटङ्गो गोमायुगृध्रोलूककपर्दिकाः तैलं कपालकार्पासा निषेधे भस्म नष्टये

Upang salungatin (ang kapinsalaan o masamang aplikasyon), gamitin ang langis na niluto kasama ang galasthaṭaṅga, dumi ng baka, buwitre, kuwago, at kapardikā; kalakip ang buto ng bungo at bulak—ito ang itinakda para sa pag-aalis ng bhasma (mapaminsalang abo o bisa ng abo).

Verse 41

विषरोगाश् च सप्त स्युर्धातोर्धात्वन्तराप्तितः विषदंशो ललाटं यात्यतोनेत्रं ततौ सुखम् आस्याच्च वचनीनाड्यौ धातून प्राप्नोति हि क्रमात्

Ang mga sakit na dulot ng lason ay sinasabing pito, na nagmumula sa pag-abot ng lason mula sa isang dhātu (tisyu ng katawan) patungo sa kasunod. Ang lugar ng kagat/lasón ay unang umaakyat sa noo, saka sa mga mata, at pagkatapos ay may ginhawa. Mula sa bibig, umaabot ito sa mga daluyan ng pananalita, at sa wastong pagkakasunod ay nagpapatuloy sa mga dhātu ng katawan.