Adhyaya 284

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे मन्त्ररूपौषधकथनं नाम त्र्यशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुरशीत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः मृतसञ्जीवनीकरसिद्धयोगः धन्वन्तरिर् उवाच सिद्धयोगान् पुनर्वक्षे मृतसञ्जीवनीकरान् आत्रेयभाषितान् दिव्यान् सर्वव्याधिविमर्दनान्

Sa gayon, sa Agni Mahāpurāṇa, natapos ang ika-283 kabanata na pinamagatang “Paglalahad ng mga gamot sa anyo ng mga mantra.” Ngayon ay nagsisimula ang ika-284 kabanata: “Ang ganap na mga pormulang panggamot na nagbabalik ng buhay.” Sinabi ni Dhanvantari: “Muli kong ipaliliwanag ang mga ganap na pormula—yaong nagbibigay-muling-buhay maging sa patay—na ipinahayag ni Ātreya, banal sa kalikasan, at may kapangyarihang durugin ang lahat ng karamdaman.”

Verse 2

आत्रेय उवाच विल्वादिपञ्चमूलस्य क्वाथः स्याद्वातिके ज्वरे पावनं पिप्पलीमूलं गुडूची विष्वजो ऽथ वा

Sinabi ni Ātreya: Sa lagnat na dulot ng vāta, dapat ibigay ang pinakulong katas ng “bilvādi pañca-mūla”. Bilang panlinis na lunas, maaari ring ibigay ang ugat ng pippalī, o guḍūcī, o ang halamang tinatawag na viṣvaja.

Verse 3

वीरकार्ये इति ख एकनामाथ सर्थकमिति ख , ञ च सर्वव्याधिविनाशकानिति ख आमलक्यभया कृष्ण वह्निः सर्वज्वरान्तकः विल्वाग्निमन्थश्योनाककाश्मर्यः पार्ला स्थिरा

“Vīrakārye” (ayon sa manuskritong Kha); “Ekānāma” at “Sārthaka” (ayon sa Kha); at gayundin “Sarvavyādhivināśaka” (ayon sa Kha). (Ang mga ito ay) Āmalakī, Abhayā, Kṛṣṇā, Vahni, Sarvajvarāntaka, Vilva, Agnimantha, Śyonāka, Kāśmarya, Pārlā, at Sthirā.

Verse 4

त्रिकण्टकं पृश्नपर्णी वृहती कण्टकारिकाः ज्वराविपाकपार्श्वार्तिकाशनुत् कुशमूलकम्

Ang Trikaṇṭaka, Pṛśniparṇī, Vṛhatī, at Kaṇṭakārikā—kasama ang ugat ng damong kuśa—ay mga lunas na nagpapahupa ng lagnat, hindi maayos na pagtunaw, at pananakit sa tagiliran.

Verse 5

गुडूची पर्पटी मुस्तं किरातं विश्वभेषजम् वातपित्तज्वरे देयं पञ्चभद्रमिदं स्मृतम्

Ang Guḍūcī, Parpaṭī, Musta, Kirāta, at Viśvabheṣaja—ang limang ito ay iniuutos na ibigay sa lagnat na mula sa Vāta at Pitta; ito’y kilala bilang «Pañcabhadra».

Verse 6

त्रिवृद्विशालकटुकात्रिफलारग्बधैः कृतः स्ंस्कारो भेदनक्वाथः पेयः सर्वज्वरापहः

Ang inuming sabaw-dekoksyon na pampurga (bhedana-kvātha), na inihanda sa pamamagitan ng pagproseso kasama ang trivṛt, viśālā, kaṭukā, triphalā, at āragvadha, ay nag-aalis ng lahat ng uri ng lagnat.

Verse 7

देवदारुबलावासात्रिफलाव्योपपद्मकैः सविडङ्गैः सितातुल्यं तच्चुर्णं पञ्चकाशजित्

Ang pulbos na ginawa mula sa deodara, balā, vāsā, triphalā, vyopapadmaka, at viḍaṅga—na hinaluan ng kapantay na dami ng asukal—ay lumulupig sa limang uri ng ubo.

Verse 8

दशमूलीशटीरास्नापिप्पलीबिल्वपौष्करैः शृङ्गीतामलकीभार्गीगुडूचीनागवल्लिभिः

Kasama ang daśamūla (pangkat ng sampung ugat), śaṭī, rāsnā, pippalī, bilva, at pauṣkara; at kasama rin ang śṛṅgī, tāmalakī, bhārgī, guḍūcī, at nāgavallī.

Verse 9

यवाग्रं विधिना सिद्धं कशायं वा पिवेन्नरः काशहृद्ग्रहणीपार्श्वहिक्वाश्वासप्रशान्तये

Dapat uminom ang lalaki ng nilagang katas (decoction) mula sa butil ng sebada/barley (yava) na inihanda ayon sa wastong paraan, upang mapayapa ang ubo, pagkirot sa puso, karamdaman ng grahaṇī (daanan ng pagtunaw/duodenum), pananakit sa tagiliran, sinok, at hirap sa paghinga/hika.

Verse 10

मधुकं मधुना युक्तं विप्पलीं शर्करान्वितां नागरं गुडसंयुक्तं हिक्वाघ्नं लावणत्रयम्

Ang madhuka (licorice) na hinaluan ng pulot; ang pippalī (mahabang paminta) na sinamahan ng asukal; ang nāgara (tuyong luya) na hinalo sa jaggery/asukal na pula (guḍa); at kasama ang “tatlong asin”—ang pormulang ito’y pumupuksa sa sinok (hikka).

Verse 11

कारव्यजाजीमरिचं द्राक्षा वृक्षाम्लदाडिमम् सौवर्चलं गुडं क्षौद्रं सर्वारोचननाशनम्

Caraway, cumin, at itim na paminta; pasas; vṛkṣāmla (Garcinia) at granada; kasama ang asin na sauvarcala, jaggery/asukal na pula (guḍa), at pulot—ang mga ito’y nag-aalis ng lahat ng uri ng kawalan ng gana (arocanā).

Verse 12

शृङ्गवेररसञ्चैव मधुना सह पाययेत् अरुचिश्वासकाशघ्नं प्रतिश्यायकफान्तकम्

Ipinaiinom ang katas ng śṛṅgavera (sariwang luya) na kasama ang pulot; winawasak nito ang kawalan ng gana, hirap sa paghinga, at ubo, at winawakasan ang sipon/karaniwang lamig (pratiśyāya) at labis na plema (kapha).

Verse 13

वटं शृङ्गी शिलालोध्रदाडिमं मधुकं मधु पिवेत् तण्डुलतोयेन च्छर्दितृष्णानिवारणम्

Upang maibsan ang pagsusuka at labis na uhaw, dapat inumin ang paghahandang mula sa vata (punong balete/banyan), śṛṅgī, śilā-lodhra, granada, at madhuka, kasama ang pulot, na hinalo sa tubig-bigas (rice-water).

Verse 14

देवदारुबलारास्नात्रिफलाव्योषपद्मकैर् इति ख गुडुची वासकं लोध्रं पिप्पलीक्षौद्रसंयुतम् कफान्वितञ्जयेद्रक्तं तृष्णाकासज्वरापहम्

(Isa pang pormulasyon:) gamit ang deodar, balā, rāsnā, triphalā, trikaṭu (tatlong maanghang), at padmaka—gayundin ang (paghahanda ng) guḍūcī, vāsaka, at lodhra na hinaluan ng pippalī at pulot—nilalabanan ang mga karamdaman sa dugo na kaugnay ng kapha, at nagpapawi ng uhaw, ubo, at lagnat.

Verse 15

वासकस्य रसस्तद्वत् समधुस्ताम्रजो रसः शिरीषपुष्पसुरसभावितं मरिचं हितं

Gayundin, ang katas na piniga mula sa vāsaka ay kapaki-pakinabang; gayundin, ang eliksir (rasa) na mula sa tanso na iniinom kasama ng pulot ay kapaki-pakinabang. Ang pamintang itim, na binabad at pinasingaw sa halimuyak/diwa ng bulaklak ng śirīṣa at banal na balanoy (tulasī/surasā), ay mainam sa katawan.

Verse 16

सर्वार्तिनुन्मसूरो ऽथ पित्तमुक् तण्ड्लीयकं निर्गुण्डी शारिवा शेलु रङ्गोलश् च विषापहः

Pagkaraan (ay ipinahayag): ang masūra (lentil) na nagpapawi ng lahat ng karamdaman; ang taṇḍulīyaka na nagpapahupa ng pitta; at ang nirguṇḍī, śārivā, śelu, at raṅgola—ang mga ito ay mga sangkap na panlaban sa lason.

Verse 17

महौषधं मृतां क्षुद्रां पुष्करंग्रन्थिकोद्भवं पिवेत् कणायुतं क्वाथं मूर्छायाञ्च मदेषु च

Para sa pagkahimatay at mga kalagayang pagkalango, dapat inumin ang pinakuluang sabaw na gamot (kvātha) na ginawa mula sa mahauṣadha, mṛtā, kṣudrā, puṣkara, at granthikodbhava, kasama ang kaṇā (pippalī).

Verse 18

हिङ्गुसौर्चलव्योषैर्द्विप्लांशैर्घृताढकं चतुर्गुणे गवां मूत्रे सिद्धमुन्मादनाशनं

Ang ghee na may sukat na isang āḍhaka, na niluto (pinroseso) sa ihi ng baka na apat na ulit ang dami, na may hiṅgu (asafoetida), saurcala (maanghang na asin-mineral), at vyoṣa (tatluhang maanghang na pampalasa) na bawat isa’y may dobleng sukat na plāṃśa—ang paghahandang ito’y pumupuksa sa unmāda (kabaliwan/pagkalito ng isip).

Verse 19

शङ्खपुष्पीवत्ताकुष्ठैः सिद्धं ब्राह्मीरसैर् युतं पुराणं हन्त्यपस्मारं सोन्मादं मेध्यमुत्तमं

Ang paghahandang “purāṇa” na niluto kasama ang śaṅkhapuṣpī, vattā, at kuṣṭha, at hinaluan ng katas ng brāhmī, ay pumupuksa sa apasmāra (epilepsiya) at pati sa unmāda (pagkabaliw); ito’y isang napakahusay na medhya, pampatalas ng isip.

Verse 20

पञ्चगव्यं घृतं तद्वत् कुष्ठनुच्चाभयायुतं पटोलत्रिफलानिम्बगुडुचीधावणीवृषैः

Gayundin, dapat gamitin ang ghṛta (nilinaw na mantikilya) na inihanda mula sa pañcagavya (limang produkto ng baka); ihalo ito sa kuṣṭha at abhayā (harītakī), kasama ang paṭola, triphalā, nimba, guḍūcī, dhāvaṇī, at vṛṣa—bilang pormulang panlaban sa kuṣṭha (mga sakit sa balat).

Verse 21

सकरञ्जैर् घृतं सिद्धं कुष्ठनुद्वज्रकं स्मृतं निम्बं पटोलं व्याघ्री च गुडूची वासकं तथा

Ang ghṛta na niluto kasama ang karañja ay itinuturo bilang “vajraka”, isang makapangyarihang lunas na nagpapawi sa kuṣṭha (mga sakit sa balat). Kasama rin sa pormula ang nimba (neem), paṭola, vyāghrī, guḍūcī, at vāsaka.

Verse 22

कुर्याद्दशपलान् भागान् एकैकस्य सकुट्टितान् जलद्रोणे विपक्तव्यं यावत्पादावशेषितं

Dapat maghanda ng tig-sampung pala na bahagi ng bawat sangkap, durugin nang magaspang ang bawat isa, at pakuluan sa isang droṇa na sukat ng tubig hanggang sa matira na lamang ang isang-kapat.

Verse 23

घृतप्रस्थम्पचेत्तेन त्रिफलागर्भसंयुतं पञ्चतिक्तमिति ख्यातं सर्पिः कुष्ठविनाशनं

Pagkatapos, lutuin ang isang prastha na ghṛta kasama ng sabaw/halo na may Triphalā bilang laman; ang nilinaw na mantikilyang iyon ay kilala bilang “Pañcatikta Ghṛta” at pumupuksa sa kuṣṭha (matitigas at paulit-ulit na sakit sa balat).

Verse 24

अशीतिं वातजान्रोगान् चत्वारिंशच्च पैत्तिकान् वङ्कोलश्चेति ख , ञ , च पुष्पकमिति ज ग्रन्थिलोद्भवमिति ख त्रिफलाशर्करायुतमिति ख , ञ च विंशतिं श्लैष्मिकान् कासपीनसार्शोव्रणादिकान्

Ang gamot na ito ay nakapagpapagaling ng walumpung sakit na mula sa vāta, apatnapung mula sa pitta, at dalawampu mula sa kapha; at kapaki-pakinabang din sa ubo, sipon/rinitis, almoranas, sugat, at mga katulad. (Sa ilang salin ng teksto, ang sangkap/pangalan ay “vaṅkola,” sa iba “puṣpaka,” at may tala ring kaugnay ng “granthilodbhava”; may ibang pagbasa pa: “hinaluan ng triphalā at asukal.”)

Verse 25

हन्त्यन्यान् योगरजो ऽयं यथार्कस्तिमिरं खलु त्रिफलायाः कषायेन भृङ्नराजरसेन च

Ang pulbos na gamot na ito ay pumupuksa rin sa iba pang karamdaman, gaya ng araw na tunay na nagpapawi ng dilim—(kapag iniinom) kasama ng pinaglagaan (kaṣāya) ng Triphalā at kasama rin ng katas ng Bhṛṅgarāja.

Verse 26

व्रणप्रक्षालनङ्कुर्यादुपदंशप्रशान्तये पटीलदलचूर्णेन दाडिमत्वग्रजो ऽथ वा

Upang mapayapa ang upadaṁśa (impeksiyong may sugat/venereal), dapat hugasan ang sugat—gamit ang pulbos ng dahon ng paṭīla, o kaya’y bilang kapalit ang pinong pulbos ng balat ng granada (pomegranate).

Verse 27

गुण्डयेच्च गजेनापि त्रिफलाचूर्णकेन च त्रिफलायोरजोयष्ठिमार्कवोत्पलमारिचैः

Dapat durugin at haluing mabuti (triturate) ang mga sangkap, kahit sa gilingan na bato, gamit ang pulbos ng Triphalā; at ihanda ito kasama ng Triphalā, alikabok/polen ng sebada (barley), yaṣṭimadhu (licorice), mārkava, utpala (asul na lotus), at pamintang itim.

Verse 28

समैन्धवैः पचेत्तैलमभ्यङ्गाच्छर्दिकापहं सक्षीरान् मार्कवरसान् द्विप्रस्थमधुकोत्पलैः

Dapat lutuin ang langis na panggamot na may magkakapantay na bahagi ng saindhava (asin na bato). Kapag ginamit sa pagmamasahe ng langis (abhyanga), inaalis nito ang pagsusuka. (Ihanda) gamit ang katas ng mārkava na may gatas, at may dalawang prastha ng madhuka (licorice) at utpala (asul na lotus).

Verse 29

पचेत्तु तैलकुडवं तन्नस्यं पलितापहं निम्बम्पटोलं त्रिफला गुडूची स्वदिरं वृषं

Dapat lutuin ang langis na may sukat na isang kuḍava; ang langis na iyon, kapag ginamit bilang nasya (pagpatak sa ilong), ay nag-aalis ng pagpuputi ng buhok. Inihahanda ito gamit ang neem, paṭola, triphalā, guḍūcī, svadira, at vṛṣa.

Verse 30

भूनिम्बपाठात्रिफलागुडूचीरक्तचन्दनं योगद्वयं ज्वरं हन्ति कुष्ठविस्फोटकादिकं

Ang dalawang uri ng pormulasyon na binubuo ng bhūnimba, pāṭhā, triphalā, guḍūcī, at pulang sandalwood ay pumupuksa sa lagnat at gumagamot din ng mga sakit sa balat gaya ng kuṣṭha (ketong) at mga paltos na pumuputok at iba pa.

Verse 31

पटोलामृतभूनिम्बवासारिष्टकपर्पटैः खदिरान्तयुतैः क्वाथो विस्फोटज्वरशान्तिकृत्

Ang sabaw-dekoksyon (kvātha) na ginawa mula sa paṭolā, amṛtā (guḍūcī), bhūnimba, vāsā, ariṣṭaka, at parpaṭa—kasama ang khadira at iba pang mga halamang may mapaklang-astringent na katangian—ay nagpapahinahon sa mga eruptibong paltos (visphoṭa) at lagnat (jvara).

Verse 32

दशमूली च्छिन्नरुहा पथ्या दारु पुनर्नवा ज्वरविद्रधिशोथेषु शिग्रुविश्वजिता हिताः

Ang Daśamūlī (pangkat ng ‘sampung ugat’), Cchinnaruhā (guḍūcī), Pathyā (harītakī), Dāru (devadāru), at Punarnavā—kasama ang Śigru at Viśvajitā—ay kapaki-pakinabang sa lagnat, pigsa/abscess, at pamamaga.

Verse 33

मधूकं निम्बपत्राणि लेपः स्यद्व्रणशोधनः त्रिफला खदिरो दार्वी न्यग्रोधातिबलाकुशाः

Ang pahid na paste (lepa) mula sa madhūka at mga dahon ng neem ay dapat gamitin sa paglilinis ng sugat. Gayundin, ang mga gamit na may triphalā, khadira, dārvī, nyagrodha, atibalā, at kuśa ay itinatakda para sa pagdalisay ng sugat.

Verse 34

निम्बमूलकपत्राणां कषायाः शोधने हिताः करञ्जारिष्टनिर्गुण्डीरसो हन्याद्व्रणक्रमीन्

Para sa paglilinis at pagpapadalisay ng sugat, kapaki-pakinabang ang pinaglagaan (decoction) mula sa ugat at dahon ng nimba (neem). Ang katas na piniga mula sa karañja, ariṣṭa, at nirguṇḍī ay pumupuksa sa mga uod/infestasyon na umuusbong sa sugat.

Verse 35

गुण्डयेन्नगजेनापीति ख , ञ च धातकिचन्दनबलासमङ्गामधुकोत्पलैः दार्वीमेदोन्वितैर् लेपः समर्पिर्व्रणरोपणः

Ang pampagaling na pahid/emplastro (lepa) para sa sugat ay inihahanda mula sa dhātakī, sandalwood, balā, samaṅgā, madhuka (licorice), at utpala (asul na lotus), na sinamahan ng dārvī at meda at hinaluan ng ghee; ito’y nagpapasara at nagpapahilom ng mga sugat/ulser.

Verse 36

गुग्गुलुत्रिफलाव्योषसमांर्शैर् घृतयोगतः नाडी दुष्टव्रणं शूलम्भगन्दरमुखं हरेत्

Ang paghahandang binubuo ng magkakapantay na bahagi ng guggulu, triphalā, at tryūṣa (tatlong maanghang), na hinaluan ng ghee, ay nakapag-aalis o nakapagpapagaling ng nāḍī (sinus-tract), duṣṭa-vraṇa (masamang/komplikadong sugat), śūla (kirot), at ang bukana ng bhagandara (fistula-in-ano).

Verse 37

हरितकीं मूत्रसिद्धां सतैललवणान्वितां प्रातः प्रातश् च सेवेत कफवातामयापहां

Dapat inumin tuwing umaga ang harītakī na pinakuluan sa ihi, na may kasamang langis at asin; ito’y nag-aalis ng mga karamdaman na nagmumula sa kapha at vāta.

Verse 38

त्रिकटुत्रिफलाक्वाथं सक्षारलवणं पिवेत् कफवातात्मकेष्वेव विरेकः कफवृद्धिनुत्

Dapat inumin ang pinaglagaan (kvātha) ng Trikaṭu at Triphalā na may kasamang kṣāra (alkali) at asin. Sa mga karamdamang may likas na kapha–vāta, ang ganitong virecana (purgation) ay nagpapababa sa lumalabis na kapha.

Verse 39

पप्पलीपिप्पलीमूलवचाचित्रकनागरैः क्वाथितं वा पिवेत्पेयमामवातविनाशनं

Dapat inumin ang peyā (malabnaw na lugaw) na niluto sa pagpapakulo ng pappalī, ugat ng pippalī, vacā, citraka, at tuyong luya; winawasak nito ang āmavāta (rayuma na mula sa āma).

Verse 40

रास्नां गुडुचीमेरण्डदेवदारुमहौषधं पिवेत् सर्वाङ्गिके वाते सामे सन्ध्यस्थिमज्जगे

Sa vāta na sumasaklaw sa buong katawan, na may kasamang āma at umaabot sa mga kasukasuan, buto, at utak-buto, dapat inumin ang paghahanda mula sa rāsnā, guḍūcī, eraṇḍa, devadāru, at mahauṣadha.

Verse 41

दशमूलकशायं वा पिवेद्धा नागराम्भसा शुण्ठीगोक्षुरकक्वाथः प्रातः प्रातिर् निषेवितः

O kaya’y uminom ng sabaw-dekoksyon (kaṣāya) ng Daśamūla, na iniinom kasama ng tubig na binabad sa tuyong luya (nāgara). Ang dekoksyon ng tuyong luya at gokṣura ay dapat inumin nang palagian, tuwing umaga.

Verse 42

सामवातकटीशूलपाचनो रुक्प्रणाशनः समूलपत्रशाखायाः प्रसारण्याश् च तैलकं

Ang langis na Prasāraṇī, na inihanda mula sa ugat, dahon, at sanga ng prasāraṇī, ay pantunaw sa vāta na may kasamang āma at lunas sa pananakit na parang kolik sa balakang/baywang, na pumupuksa sa mga kirot ng katawan.

Verse 43

गुडुच्याः सुरसः कल्कः चूर्णं वा क्वाथमेव च प्रभूतकालमासेव्य मुच्यते वातशोणितात्

Sa pag-inom ng guḍūcī at surasa—bilang paste (kalka), o pulbos, o dekoksyon—sa mahabang panahon, napapalaya ang tao mula sa vāta-śoṇita (karamdaman ng vāta na kaugnay ng dugo, gaya ng gout).

Verse 44

पिप्पली वर्धमानं वा सेव्यं पथ्या गुडेन वा पटोलत्रिफलातीव्रकटुकासृतसाधितं

Dapat gamitin ang pippalī (mahabang paminta) sa paraang «vardhamāna», na unti-unting dinaragdagan ang dami; o kaya’y kainin ang harītakī (pathyā) kasama ng guda (jaggery); o uminom ng ginamot na ghee na niluto kasama ang paṭola, triphalā, at tīvrakaṭukā (mga matitinding maanghang na gamot).

Verse 45

पक्वं पीत्वा जयत्याशु सदाहं वातशोणितं कफवातविनाशिनीमिति ज त्रिकटुत्रिफलाकुष्ठमिति ञ पटोलत्रिफलाभिरुकटुकामृतसाधितमिति ख , छ , ञ च गुग्गुलं कोष्णशीते तु गुडुची त्रिफलाम्भसा

Kapag ang paghahandang ito ay ininom matapos malutong nang wasto (pakva), mabilis nitong napagwawagi ang talamak na paghapdi at ang vāta-śoṇita (pagkabalisa ng dugo dahil sa Vāta, kahawig ng gout), at winawasak nito ang mga karamdaman ng kapha-vāta—kaya tinatawag ang pormulang «ja». Ang sangkap na «trikaṭu–triphalā–kuṣṭha» ay tinatawag na «ña». Ang paghahandang niluto kasama ang paṭola, triphalā, abhiru, kaṭukā, at amṛtā (guḍūcī) ay tinatawag na «kha/cha/ña». Ang guggulu ay maaaring ibigay na may mainit o malamig na inumin, gamit ang tubig na pinroseso sa guḍūcī at triphalā.

Verse 46

बलापुनर् नवैर् अण्डवृहतीद्वयगोक्षुरैः सहिङ्गु लवनैः पीतं सद्यो वातरुजापहं

Kapag ininom ang Balā at Punarnavā kasama ng sariwang aṇḍa, ang dalawang Bṛhatī (bṛhatī-dvaya), at Gokṣura—na may hiṅgu at mga asin—ang inuming ito ay agad na nagpapawi ng kirot na dulot ng Vāta.

Verse 47

कार्षिकं पिप्पलीमूलं पञ्चैव लवणानि च पिप्पली चित्रकं शुण्ठी त्रिफला त्रिवृता वचा

Kumuha ng isang sukat na kārṣa ng pippalī-mūla (ugat ng mahabang paminta) kasama ang limang asin; at idagdag ang pippalī, citraka, śuṇṭhī (tuyong luya), triphalā, trivṛt, at vacā—ito ang binanggit na sangkap ng gamot.

Verse 48

द्वौ क्षारौ शाद्वला दन्ती स्वर्णक्षीरी विषाणिका कोलप्रमाणां गुटिकां पिवेत् सौवीरकायुतां

Dapat inumin ang isang pildoras (guṭikā) na kasinlaki ng bunga ng kola (jujube), na ginawa mula sa dalawang kṣāra (alkalinong sangkap), śādvalā, dantī, svarṇakṣīrī, at viṣāṇikā, at inumin ito kasama ng sauvīraka (pinapaasim na lugaw na inumin).

Verse 49

शोथावपाके त्रिवृता प्रवृद्धे चोदरादिके क्षीरं शोथहरं दारु वर्षाभूर्नागरैः शुभम्

Kapag ang pamamaga ay nag-nana at kailangan ang malakas na pagdumi (purgative) ng trivṛt—lalo na sa mga karamdaman sa tiyan at katulad nito—ang gatas na nagpapahupa ng pamamaga ay kapaki-pakinabang kung ibibigay kasama ng dāru, varṣābhū, at tuyong luya (nāgara).

Verse 50

सेकस् तथार्कवर्षाभूनिम्बक्वाथेन शोथजित् व्योषगर्भं पलाशस्य त्रिगुणे भस्मवारिणि

Gayundin, ang pagbubuhos ng gamot (seka) na inihanda mula sa pinaglagaan ng arka, varṣābhū, at nimba ay pumupuksa sa pamamaga. At ang palāśa na niluto sa tubig-abo (bhasma-vāri) sa tatluhang sukat at hinaluan ng tatlong maanghang (vyoṣa) ay nakapagpapahupa rin ng pamamaga.

Verse 51

साधितं पिवतः सर्पिः पतत्यर्शो न संशयः विश्वक्सेनावनिर्गुण्डीसाधितं चापि लावणं

Para sa umiinom ng ginamot na ghee (sarpis), ang almoranas ay humuhupa—walang pag-aalinlangan. Gayundin, ang asin na pinroseso kasama ng viśvaksenā at vanirguṇḍī ay isa ring lunas.

Verse 52

विडङ्गानलसिन्धूत्थरास्नाग्रक्षारदारुभिः तैलञ्चतुर्गुणं सिद्धं कटुद्रव्यं जलेन वा

Gamit ang viḍaṅga, anala, saindhava (batong asin), uttha, rāsnā, agrakṣāra (alkali), at dāru, dapat ihanda ang ginamot na langis sa apat na sukat; o kaya, ang mga maanghang na gamot ay maaaring iproseso rin sa tubig.

Verse 53

गण्डमालापहं तैलमभ्यङ्गात् गलगण्डनुत् शटीकुनागबलयक्वाथः क्षीररसे युतम्

Ang langis na nag-aalis ng gandamālā (pamamaga ng mga glandula/scrofula) ay dapat ipahid sa pamamagitan ng masahe; pinapawi nito ang galagaṇḍa (goitre). Ang pinaglagaan ng śaṭī, kunāga, at bala na hinaluan ng katas ng gatas (milk-essence) ay dapat gamitin bilang paghahanda/kaakibat.

Verse 54

पयस्यापिप्पलीवासाकल्कं सिद्धं क्षये हितम् वचाविडभयाशुण्ठीहिङ्गुकुष्ठाग्निदीप्यकान्

Para sa kṣaya (pagkahapo/pagkapanlupaypay), ang paste (kalka) ng Payasyā na may Pippalī at Vāsā, na niluto at inihandang bilang gamot, ay kapaki-pakinabang. Maaari ring gamitin ang Vacā, Viḍa-bhayā, Śuṇṭhī, Hiṅgu, Kuṣṭha, at Agni-dīpyaka—mga halamang nagpapasiklab ng apoy ng pagtunaw—bilang sangkap na panlunas.

Verse 55

द्वित्रिषट्चतुरेकांशसप्तपञ्चाशिकाः क्रमात् चूर्णं पीतं हन्ति गुल्मं उदरं शूलकासनुत्

Iniinom nang sunod-sunod sa sukat na dalawang, tatlong, anim, apat, isang bahagi, pito at limampu; ang pulbos na paghahandang ito, kapag ininom, ay nag-aalis ng gulma (bukol o masa sa tiyan), udara (sakit sa tiyan/ascites), śūla (pananakit na kolik), at kāsa (ubo).

Verse 56

पाठानिकुम्भत्रिकटुत्रिफलाग्निषु साधितम् क्तोष्टुशीते ऽथेति ख मूत्रेण चूर्णगुटिका गुल्मप्लीहादिमर्दनी

Ang tableta (guṭikā) mula sa pulbos—na inihanda sa pamamagitan ng pagproseso kasama ang pāṭhā, nikumbha, trikaṭu, triphalā, at agni (citraka)—at pagkatapos ay ibinibigay na may ihi bilang anupāna (pantulong na sasakyan), ay nagpapahupa ng gulma at ng mga karamdamang nagsisimula sa plīhā (pali/splenic).

Verse 57

वासानिम्बपटीलानि त्रिफला वातपित्तनुत् लिह्यात् क्षौद्रेण विडङ्गं चूर्णं कृमिविनाशनम्

Dapat inumin bilang nilalamas at nililick (leha) ang vāsā, nimba, at paṭīlā kasama ang triphalā; pinapahupa nito ang vāta at pitta. Gayundin, ang pulbos na viḍaṅga na nililick na may pulot ay pumupuksa sa krimi (mga bulate sa bituka).

Verse 58

विडङ्गसैन्धवक्षारमूत्रेनापि हरीतकी शल्लकीवदरीजम्बुपियालाम्रार्जुनत्वचः

Ang harītakī ay maaari ring ibigay kasama ng viḍaṅga, saindhava (asin na bato), kṣāra (alkali), at ihi bilang anupāna (sasakyang pantulong). Gayundin, ipinahihiwatig ang gamit na panggamot ng mga balat ng punong śallakī, badarī, jambu, piyāla, āmra, at arjuna.

Verse 59

पीताः क्षीरेण मध्वक्ताः पृथक्शीणितवारणाः विल्वाम्रघातकीपाठाशुण्ठीमोचरसाः समाः

Iniinom sa bibig na may gatas at pulot; ang mga sangkap na ito ay inihahanda nang magkakahiwalay at saka pinakukuluan upang lumapot: katas ng bilva, āmra, ghātakī, pāṭhā, śuṇṭhī, at mocarasa, sa magkakapantay na bahagi, ang itinakda.

Verse 60

पीता रुन्धन्त्यतीसारं गुडतक्रेण दुर्जयम् चाङ्गेरीकोलदध्यम्बुनागरक्षारसंयुतम्

Kapag ininom sa loob, ang paghahanda ng buttermilk na hinaluan ng jaggery at pinatibay ng cāṅgerī (sorrel), kola (jujube), tubig na may curd, śuṇṭhī (tuyong luya), at katas na alkalino, ay pumipigil kahit sa matigas at mahirap gamuting pagtatae.

Verse 61

घृतयुक्क्वाथितं पेयं गुदंभ्रसे रुजापहम् विडङ्गातिविषामुस्तं दारुपाथाकलिङ्गकम्

Ang inuming dekoksyon (peya) na pinakuluan ang mga gamot na ito kasama ng ghee ay nagpapawi ng sakit sa mga kaso ng paglabas o pag-umbok ng tumbong (rectal prolapse). Binubuo ito ng viḍaṅga, ativīṣā, mustā, dāru, pāṭhā, at kaliṅgaka.

Verse 62

मरीचेन समायुक्तं शोथातीसारनाशनम् शर्करासिन्धुशुण्ठीभिः कृष्णामधुगुडेन वा

Kapag hinaluan ng pamintang itim (marīca), winawasak nito ang pamamaga (śotha) at pagtatae (atīsāra). Maaaring ibigay kasama ng asukal, asin-bato, at tuyong luya; o kaya’y kasama ng pippalī (mahabang paminta), pulot, at jaggery.

Verse 63

द्वे द्वे खादेद्धरीतक्यौ जीवेद्वर्षशतं सुखी त्रिफला पिप्पलीयुक्ता सम्ध्वाज्या तथैव सा

Kung kakain ng harītakī nang tig-dalawa (dalawang piraso o dalawang dosis), mabubuhay ang tao nang masaya sa loob ng isang daang taon. Gayundin, ang Triphalā na hinaluan ng pippalī at ininom matapos ihalo sa ghee ay may kaparehong bunga.

Verse 64

चूर्नमामलकं तेन सुरसेन तु भवितम् मध्वाज्यशर्करायुक्तं लिढ्वा स्त्रीशः पयः पिवेत्

Gumawa ng pulbos ng āmalaka (Indian gooseberry) at ibabad/ipasipsip sa katas ng surasā (banal na tulasī); saka dilaan at kainin na may halong pulot, ghee, at asukal. Pagkaraan, ang babae ay dapat uminom ng gatas.

Verse 65

मासपिप्पलिशालीनां यवगोधूमयोस् तथा चूर्णभागैः समांशैश् च पचेत् पिप्पलीकां शुभां

Dapat lutuin ang isang mapalad na paghahandang pippalī sa pamamagitan ng pagkuha ng magkakapantay na bahagi ng pulbos ng māṣa (itim na munggo), pippalī, bigas na śālī, at gayundin ng sebada at trigo.

Verse 66

तां भक्षयित्वा च पिवेत् शर्करामधुरं पयः नवश् चटकवज्जम्भेद् दशवारान् स्त्रियं ध्रुवम्

Pagkakain ng paghahandang iyon, uminom ng gatas na pinatamis ng asukal; saka, gaya ng maya na paulit-ulit tumutuka, makipagtalik sa babae nang siyam—o sampung—ulit, tiyak.

Verse 67

समङ्गाधातकीपुष्पलोध्रनीलोत्पलानि च त्रिपला चाम्लपित्तनुदिति ख , ञ च एतत् क्षीरेन दातव्यं स्त्रीणां प्रदरनशनं

Ang samaṅgā, mga bulaklak ng dhātakī, lodhra, at asul na lotus—tatlong pala ng halong ito—ay sinasabing nagpapawi ng āmlapitta (labis na asim). Ibigay ito na may gatas; winawasak nito ang pradara (di-karaniwang paglabas/likido) sa mga babae.

Verse 68

वीजङ्कौरण्टकञ्चापि मधुकं श्वेतचन्दनं पद्मोत्पलस्य मूलानि मधुकं शर्करातिलान्

Kunin din ang bījaṅkauraṇṭaka, madhūka (licorice), at puting sandalwood; kunin ang mga ugat ng lotus at asul na lotus, kasama ang madhūka, asukal, at mga buto ng linga (sesame).

Verse 69

द्रवमाणेषु गर्भेषु गर्भस्यापनमुत्तमं देवदारु नभः कुष्ठं नलदं विश्वभेषजं

Kapag ang sanggol sa sinapupunan ay tila “natutunaw” (banta ng pagkalaglag na may pagkalusaw o pag-agos), ang pinakamainam na paraan upang mapanatili ang pagbubuntis ay isang pormulasyong may devadāru, nabhaḥ, kuṣṭha, nalada, at viśva-bheṣaja.

Verse 70

लेपः काञ्चिकमम्पष्टस्तैलयुक्तः शिरोर्तिनुत् वस्त्रपूतं क्षिपेत् कोष्णं मिन्धूत्यं कर्णशूलनुत्

Ang pahid na gawa sa kāñcika, dinikdik nang mabuti at hinaluan ng langis, ay nagpapawi ng sakit ng ulo. Ang mindhūtya, pinainit at sinala sa tela, ay dapat ipatak sa tainga; inaalis nito ang pananakit ng tainga.

Verse 71

लशुनार्द्रकशिग्रूणां कदल्या वा रसःपृथक् बलाशतावरीरास्नामृताः मैरीयकेः पिवेत्

Dapat inumin ang mairīyaka (gamot na alak na pinaasim), na inihanda mula sa mga katas na hiwa-hiwalay na kinuha sa bawang, sariwang luya, at śigrū (moringa), o kaya’y sa saging; kasama ang mga halamang-gamot na balā, śatāvarī, rāsnā, at amṛtā (guḍūcī).

Verse 72

त्रिफलासहितं सर्पिस्तिमिरघ्नमनुत्तमं त्रिफलाव्योषसिन्धूप्त्यैर् घृतं सिद्धं पिवेन्नरः

Ang ghee na niluto kasama ng Triphalā ay isang walang kapantay na lunas na pumupuksa sa timira (karamdaman sa mata na nagpapadilim ng paningin). Dapat inumin ng lalaki ang ghee na maayos na nilutong may Triphalā, Vyōṣa (tatlong maanghang), at saindhava (asin-bato).

Verse 73

चाक्षुष्यम्भेदनं हृद्यं दीपनं क्रफरोगनुत् नीलोत्पलस्य किञ्जल्कं गोशकृद्रससंयुतं

Ang polen ng asul na lotus (nīlotpala), kapag hinaluan ng likidong katas mula sa dumi ng baka, ay kapaki-pakinabang sa mga mata, nagsisilbing panlansag sa bato o bara, mabuti sa puso, nagpapasigla ng pagtunaw, at nagpapawi ng mga sakit na mula sa kapha.

Verse 74

गुटिकाञ्जनमेतत् स्यात् दिनरात्र्यन्धयोर्हितं यष्टीमधुवचाकृष्णावीजानां कुटजस्य च

Ito ay dapat gawin bilang koliryong anyong tableta (guṭikāñjana); kapaki-pakinabang ito sa pagkabulag na nangyayari sa araw at sa gabi. Inihahanda ito mula sa yaṣṭīmadhu, vacā, mga buto ng kṛṣṇā, at pati kuṭaja.

Verse 75

कल्केनालोड्य निम्बस्य कषायो वमनाय सः स्निग्धस्विन्नयवन्तोयं प्रदातव्यं विरेचनम्

Ang sabaw na pinakuluan mula sa neem, na hinalo kasama ng sariling paste (kalka), ay dapat ibigay para sa terapeutikong pagpapasuka (vamana). Ang paghahandang ito—may kasamang sebada at ibinibigay matapos ang pag-ooleasyon at pagpapawis—ay dapat ibigay bilang pampurga (virecana).

Verse 76

अन्यथा योजितं कुर्यात् मन्दाग्निं गौरवारुचिं पथ्यासैन्धवकृष्णानां चूर्णमुष्णाम्बुना पिवेत्

Kung hindi gayon, dapat itong ibigay sa wastong pag-aangkop para sa mahinang apoy ng pagtunaw (agni), kabigatan, at kawalan ng gana; inumin ang pulbos ng harītakī (pathyā), asin-bato (saindhava), at itim na paminta (kṛṣṇā) na may maligamgam na tubig.

Verse 77

विरेकः सर्वरोगघ्नः श्रेष्ठो नाराचसंज्ञकः कृष्णमिति ख कुष्ठमिति ञ पथ्यासैन्धवकुष्ठानामिति ख सिद्धयोगा मुनिभ्यो ये आत्रेयेण प्रदर्शिताः सर्वरोगहराः सर्वयोगाग्र्याः सुश्रुतेन हि

Ang purgasyon (virecana) ay tagapagwasak ng lahat ng karamdaman; ang pinakamainam ay ang pormulang tinatawag na “Nārāca.” (Sa ilang salin, may mga pagbasa gaya ng “kṛṣṇa,” “kuṣṭha,” at ang tambalang “pathyā–saindhava–kuṣṭha.”) Ang mga ganap na pormulang ito (siddha-yoga), na itinuro ni Ātreya sa mga pantas, ay sinasabi ni Suśruta na nag-aalis ng lahat ng sakit at nangunguna sa lahat ng paghahandang panggamot.