Previous Verse
Next Verse

Agni Purana — Ayurveda, Shloka 71

मृतसञ्जीवनीकरसिद्धयोगः (Mṛtasañjīvanī-kara Siddha-yogaḥ) — Perfected Formulations for Revivification and Disease-Conquest

लशुनार्द्रकशिग्रूणां कदल्या वा रसःपृथक् बलाशतावरीरास्नामृताः मैरीयकेः पिवेत्

laśunārdrakaśigrūṇāṃ kadalyā vā rasaḥpṛthak balāśatāvarīrāsnāmṛtāḥ mairīyakeḥ pivet

Dapat inumin ang mairīyaka (gamot na alak na pinaasim), na inihanda mula sa mga katas na hiwa-hiwalay na kinuha sa bawang, sariwang luya, at śigrū (moringa), o kaya’y sa saging; kasama ang mga halamang-gamot na balā, śatāvarī, rāsnā, at amṛtā (guḍūcī).

लशुनार्द्रकशिग्रूणाम्of garlic, ginger, and śigru
लशुनार्द्रकशिग्रूणाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootलशुन + आर्द्रक + शिग्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (collective), षष्ठी (Genitive), बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (copulative): लशुनं च आर्द्रकं च शिग्रुश्च; 'of garlic, ginger, and moringa'
कदल्याःof banana (plant)
कदल्याः:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeNoun
Rootकदली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), षष्ठी/पञ्चमी (Gen./Abl.), एकवचन; अत्र षष्ठी-सम्बन्धः (of banana plant)
वाor
वा:
समुच्चय/विकल्प (Connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपात (particle of alternative)
रसःjuice
रसः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
पृथक्separately
पृथक्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपृथक् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
बलाbalā (Sida cordifolia)
बला:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootबला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन (as part of list; understood)
शतावरीśatāvarī
शतावरी:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशतावरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (list)
रास्नाrāsnā
रास्ना:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootरास्ना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (list)
अमृताःamṛtā (guḍūcī)
अमृताः:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअमृता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; द्रव्य-नाम (गुडूची)
मैरीयकेin mairīyaka (fermented drink)
मैरीयके:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootमैरीयक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (usage varies), सप्तमी (Locative/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (in mairīyaka—fermented liquor)
पिवेत्should drink
पिवेत्:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

Lord Agni (in discourse to the sage Vasiṣṭha, Agni Purana’s standard narration frame)

Vidya Category: {"primary_vidya":"Ayurveda","secondary_vidya":"Samanya","practical_application":"Preparation/consumption of a medicated fermented drink (mairīyaka) using specified fresh juices and supportive herbs for strengthening and vāta-kapha modulation.","sutra_style":true}

Encyclopedic Reference: {"reference_type":"Procedure","entry_title":"Mairīyaka with garlic-ginger-śigrū (or banana) juices plus balā-śatāvarī-rāsnā-guḍūcī","lookup_keywords":["mairīyaka","laśuna","ārdraka","śigrū","śatāvarī"],"quick_summary":"Drink a medicinal fermented liquor prepared with separate juices of garlic, fresh ginger, and moringa (or banana), combined with balā, śatāvarī, rāsnā, and guḍūcī for tonic and therapeutic effect."}

Dosha: Tridosha

Concept: Saṃskāra (processing) transforms dravya—fermentation and combination with balya herbs to yield a targeted effect.

Application: Apply processing logic (juice extraction, fermentation, adjuvant herbs) to design formulations for strength and digestion.

Khanda Section: Ayurveda (Agni Purana medicinal remedies and rasayana / herbal formulations)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Visual Art Cues: {"scene_description":"A vaidya preparing mairīyaka: extracting separate juices of garlic, ginger, moringa (or banana), adding balā, śatāvarī, rāsnā, guḍūcī, and fermenting in a sealed jar; patient taking a measured dose.","kerala_mural_prompt":"Kerala mural, large fermentation jar with leaf-seal, physician squeezing juices into bowls, stylized garlic and ginger, guḍūcī vine motif, patient receiving a small cup, flat decorative composition.","tanjore_prompt":"Tanjore painting, central fermentation vessel with gold highlights, physician offering a small gilded cup, rich ornamentation, herbal ingredients arranged symmetrically, auspicious border motifs.","mysore_prompt":"Mysore style, stepwise instructional scene: juice extraction, herb addition, sealed fermentation jar, measured administration; fine lines, soft palette, minimal gold.","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, detailed kitchen-apothecary with jars, cloth covers, labeled bowls, physician measuring dose, naturalistic plants and utensils, intricate border."}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"instructional","suggested_raga":"Shankarabharanam","pace":"medium","voice_tone":"instructional"}

Sandhi Resolution Notes: रसःपृथक् = रसः पृथक् (विसर्ग-सन्धि); लशुनार्द्रकशिग्रूणाम् = लशुन + आर्द्रक + शिग्रूणाम् (समास/समाहार).

Related Themes: Agni Purana 284 (rasāyana/auṣadha-yoga passages)

A
Agni Purana
A
Ayurveda
L
laśuna (garlic)
Ā
ārdraka (fresh ginger)
Ś
śigrū (moringa)
K
kadalī (banana)
B
balā
Ś
śatāvarī
R
rāsnā
A
amṛtā (guḍūcī)
M
mairīyaka

FAQs

Ayurvedic pharmaceutics: it prescribes a medicated fermented drink (mairīyaka) made using specific plant juices (garlic, fresh ginger, moringa or banana) combined with classical strengthening and vāta-pacifying herbs (balā, śatāvarī, rāsnā, guḍūcī).

Beyond theology and ritual, the Agni Purana preserves practical medical recipes—detailing ingredients, method cues (juices taken separately), and dosage-form (fermented liquor)—showing its broad coverage of applied sciences like Ayurveda.

While primarily therapeutic, such regulated, text-sanctioned remedies reflect dharmic self-care (maintaining the body as an instrument for duty, worship, and austerity), emphasizing disciplined use rather than indulgence.