Adhyaya 91

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल तीर्थपरमपावनम् । चण्डादित्यं नृपश्रेष्ठ स्थापितं चण्डमुण्डयोः

ศรีมารกัณฑेयกล่าวว่า: ต่อจากนั้น โอ้ผู้พิทักษ์แผ่นดิน พึงไปยังตีรถะอันชำระยิ่ง—โอ้ราชาผู้ประเสริฐ—สู่จัณฑาทิตย์ ศาลสุริยเทพซึ่งจัณฑะและมุณฑะได้สถาปนาไว้

Verse 2

आस्तां पुरा महादैत्यौ चण्डमुण्डौ सुदारुणौ । नर्मदातीरमाश्रित्य चेरतुर्विपुलं तपः

กาลก่อนมีอสูรมหึมาสองตน คือจัณฑะและมุณฑะ ดุร้ายยิ่งนัก อาศัยฝั่งแม่น้ำนรมทาแล้วบำเพ็ญตบะอย่างใหญ่หลวง

Verse 3

ध्यायन्तौ भास्करं देवं तमोनाशं जगत्त्रये । तुष्टस्तत्तपसा देवः सहस्रांशुरुवाच ह

ทั้งสองเพ่งฌานต่อพระภาสกร เทวผู้ขจัดความมืดในสามโลก แล้วบำเพ็ญตบะบูชา ครั้นพระผู้มีรัศมีพันประการทรงพอพระทัยในตบะนั้น จึงตรัสว่า

Verse 4

साधु साध्विति तौ पार्थ नर्मदायाः शुभे तटे । वरं प्रार्थयतं वीरौ यथेष्टं चेतसेच्छितम्

“ดีแล้ว ดีแล้ว” พระองค์ตรัสแก่สองวีรบุรุษนั้น โอ้ปารถะ ณ ฝั่งอันเป็นมงคลแห่งแม่น้ำนรมทา “จงขอพรเถิด—ตามที่ปรารถนา ตามที่ใจใฝ่หา”

Verse 5

चण्डमुण्डावूचतुः । अजेयौ सर्वदेवानां भूयास्वावां समाहितौ । सर्वरोगैः परित्यक्तौ सर्वकालं दिवाकर

จัณฑะและมุณฑะกล่าวว่า “โอ้ทิวากร (พระสุริยะ)! ขอให้เราทั้งสองเป็นผู้ไม่อาจพิชิตได้ แม้โดยเหล่าเทวะทั้งปวง มั่นคงในสมาธิและปณิธาน และขอให้พ้นจากโรคภัยทั้งสิ้นตลอดกาล”

Verse 6

एवमस्त्विति तौ प्राह भास्करो वारितस्करः । इत्युक्त्वान्तर्दधे भानुर्दैत्याभ्यां तत्र भास्करः

พระภาสกร ผู้ทรงห้ามปรามโจรทั้งหลาย ตรัสแก่ทั้งสองว่า “เป็นเช่นนั้นเถิด” ครั้นตรัสดังนี้แล้ว พระภานุ (พระสุริยะ) ก็อันตรธานไปจากเบื้องหน้าสองอสูร ณ ที่นั้น

Verse 7

स्थापितः परया भक्त्या तं गच्छेदात्मसिद्धये । गीर्वाणांश्च मनुष्यांश्च पित्ःंस्तत्रापि तर्पयेत्

เมื่อสถาปนา (เทวรูป) ด้วยภักติอันยิ่งแล้ว พึงไปยังที่นั้นเพื่อความสำเร็จทางจิตวิญญาณของตน และ ณ ที่นั้นพึงทำตัรปณะให้เหล่าเทวะ มนุษย์ และบรรพชนได้อิ่มเอมด้วย

Verse 8

स वसेद्भास्करे लोके विरिञ्चिदिवसं नृप । घृतेन बोधयेद्दीपं षष्ठ्यां स च नरेश्वर । मुच्यते सर्वपापैस्तु प्रतियाति पुरं रवेः

ข้าแต่มหาราช เขาย่อมพำนักในโลกของภาสกราเป็นกาลยาวนานดุจ “หนึ่งวันของพรหมา” ครั้นถึงวันตถีษัษฐี โอ้เจ้าแห่งมนุษย์ หากจุดประทีปด้วยเนยใส เขาย่อมพ้นบาปทั้งปวง และไปสู่มหานครของรวิ คือพระอาทิตย์

Verse 9

उत्पत्तिं चण्डभानोर्यः शृणोति भरतर्षभ । विजयी स सदा नूनमाधिव्याधिविवर्जितः

โอ้ผู้ประเสริฐดุจโคอุสภะแห่งวงศ์ภารตะ ผู้ใดได้สดับกำเนิดแห่งจัณฑภานุ ผู้นั้นย่อมมีชัยชนะเสมอแน่นอน และปราศจากความทุกข์ทางใจและโรคภัยทางกาย

Verse 91

। अध्याय

อัธยายะ—เครื่องหมายบอกบท/บทที่