The Anukramaṇī (Summary/Index) of the Mārkaṇḍeya Purāṇa

Verse 1

श्रीब्रह्मोवाच । अथ ते संप्रवक्ष्यामि मार्कंडेयाभिधं मुने । पुराणं सुमहत्पुण्यं पठतां श्रृण्वतां सदा ॥ १ ॥

พระศรีพรหมาตรัสว่า: ดูก่อนมุนี บัดนี้เราจักอธิบายโดยพิสดารถึงปุราณะที่มีนามว่า ‘มารกัณฑेय’ อันยิ่งใหญ่ไพศาล และเป็นบุญกุศลสูงสุดแก่ผู้ที่สวดอ่านและผู้ที่สดับฟังอยู่เนืองนิตย์

Verse 2

यत्राधिकृत्य शकुनीन्सर्वधर्मनिरूपणम् । मार्कंडेयपुराणं तन्नवसाहस्रमीरितम् ॥ २ ॥

ปุราณะที่ยกเรื่องนกทั้งหลายเป็นแก่น และแสดงธรรมทั้งปวงโดยพิสดารนั้น เรียกว่า ‘มารกัณฑेयปุราณะ’; กล่าวกันว่ามีเก้าพันโศลก

Verse 3

मार्कंडेयमुनेः प्रश्नो जैमिनेः प्राक्समीरितः । पक्षिणां धर्मसंज्ञानं ततो जन्मनिरूपणम् ॥ ३ ॥

ก่อนอื่นกล่าวถึงคำถามของฤๅษีมารกัณฑेयตามที่ไชมินีได้กล่าวไว้ก่อนแล้ว จากนั้นจึงสอนความรู้แห่งธรรมของนกทั้งหลาย แล้วจึงอธิบายกำเนิด (การเกิด) ของพวกเขา

Verse 4

पूर्वजन्मकथा चैषां विक्रिया चा दिवस्पतेः । तीर्थयात्रा बलस्याथ द्रौपदेयकथानकम् ॥ ४ ॥

ยังมีเรื่องราวชาติปางก่อนของพวกเขา และความแปรเปลี่ยนอันน่าอัศจรรย์ของทิวสปติ (พระสุริยเทพ) ต่อด้วยการจาริกสู่สถานที่ศักดิ์สิทธิ์ของพละ (พระพลราม) และเรื่องราวของบุตรทั้งหลายแห่งเทราปที

Verse 5

हरिश्चंद्रकथा पुण्या युद्धमाडीबकाभिधम् । पितापुत्रसमाख्यानं दत्तात्रेयकथा ततः ॥ ५ ॥

ต่อจากนั้นเป็นเรื่องอันเป็นบุญของพระหริศจันทรา เรื่องศึกที่เรียกว่า ‘อาฑีบกะ’ เรื่องเล่าบิดาและบุตร และภายหลังนั้นเป็นเรื่องของทัตตาเตรยะ

Verse 6

हैहयस्याथ चरितं महाख्यानसमन्वितम् । मदालकसाकथा प्रोक्ता ह्यलर्कचरितान्विता ॥ ६ ॥

ต่อจากนั้นได้พรรณนาจริยาประวัติอันยิ่งใหญ่ของวงศ์ไหหยะ พร้อมมหากถาอันกว้างขวาง และได้เล่าเรื่องมทาลกา รวมทั้งประวัติชีวิตของอลรกะด้วย

Verse 7

सृष्टिसंकीर्तनं पुण्यं नवधापारिकीर्तितम् । कल्पांतकालनिर्देशो यक्षसृष्टिनिरूपणम् ॥ ७ ॥

การสรรเสริญการสร้างโลกอันเป็นบุญ—อธิบายไว้เป็นเก้าส่วน—ประกาศว่าให้กุศล อีกทั้งมีการบอกกาลสิ้นสุดแห่งกัลปะ และคำพรรณนาว่าด้วยการกำเนิดยักษะ

Verse 8

रुद्रादिसृष्टिरप्युक्ता द्वीपचर्यानुकीर्तनम् । मनूनां च कथा नानाकीर्तिताः पापहारिकाः ॥ ८ ॥

ยังได้กล่าวถึงการสร้างที่เริ่มด้วยรุทระ และการเล่าถึงจรรยาและการดำเนินในทวีปทั้งหลาย อีกทั้งเรื่องราวมากมายของเหล่ามนู ซึ่งเป็นเรื่องที่ชำระบาปได้

Verse 9

तासु दुर्गाकथात्यंतं पुण्यदा चाष्टमेंऽतरे । तत्पश्चात्प्रणवोत्पत्तिस्त्रयीतेजः समुद्भवा ॥ ९ ॥

ในบรรดาหัวข้อเหล่านั้น ตอนที่แปดมีเรื่องทุรคาอันให้กุศลยิ่งนัก แล้วจึงกล่าวถึงกำเนิดปรณวะ (โอม) ซึ่งบังเกิดจากรัศมีแห่งพระเวททั้งสาม

Verse 10

मार्तंडस्य च जन्माख्यातन्माहात्म्यसमन्विता । वैवस्वतान्वयश्चापि वत्सप्रीश्चरितं ततः ॥ १० ॥

ยังได้เล่าถึงการประสูติของมารตัณฑะ (พระอาทิตย์) พร้อมมหาตมยะของท่าน อีกทั้งกล่าวถึงสายวงศ์ของไววัสวตะ (มนู) และต่อจากนั้นจึงรำลึกถึงจริยาประวัติของวัตสปรี

Verse 11

खनित्रस्य ततः प्रोक्ता कथा पुण्या महात्मनः । अविक्षिच्चरितं चैव किमिच्छव्रतकीर्त्तनम् ॥ ११ ॥

ต่อจากนั้นได้เล่าเรื่องอันศักดิ์สิทธิ์เป็นกุศลของมหาตมะคณิทร; พร้อมทั้งประวัติของอวิกษิ และการสรรเสริญวัตรกิมิจฉะด้วย

Verse 12

नरिष्यंतस्य चरितं इक्ष्वाकुचरितं ततः । नलस्य चरितं पश्चाद्रामचन्द्रस्य सत्कथा ॥ १२ ॥

จากนั้นเป็นเรื่องราวของนริษยันตะ ต่อด้วยเรื่องของอิกษวากุ; แล้วจึงเป็นตำนานของนละ และต่อมาคือเรื่องศักดิ์สิทธิ์อันประเสริฐของพระรามจันทรา

Verse 13

कुशवंशसमाख्यानं सोमवंशानुकीर्त्तनम् । पुरुरवः कथा पुण्या नहुषस्य कथाद्भुता ॥ १३ ॥

มีการเล่าถึงวงศ์กุศะ และการสาธยายวงศ์จันทรา; เรื่องของปุรูรวัสเป็นกุศลยิ่ง และเรื่องของนะหุษะน่าอัศจรรย์

Verse 14

ययातिचरितं पुण्यं यदुवंशानुकीर्त्तनम् । श्रीकृष्णबालचरितं माथुरं चरितं ततः ॥ १४ ॥

ต่อมาคือเรื่องอันเป็นกุศลของยะยาติ การสาธยายวงศ์ยะทุ; เรื่องลีลาวัยเยาว์ของพระศรีกฤษณะ และถัดไปคือประวัติแห่งมาถุรา (มถุรา)

Verse 15

द्वारकाचरितं चाथ कथा सर्वावतारजा । ततः सांख्यसमुद्देशः प्रपञ्चासत्त्वकीर्तनम् ॥ १५ ॥

ต่อมาคือเรื่องราวแห่งทวารกา และตำนานที่เกิดจากอวตารทั้งปวง; จากนั้นเป็นคำสรุปย่อแห่งสางขยะ และการประกาศว่าโลกปรากฏนี้ไร้แก่นแท้แท้จริง (อสัต)

Verse 16

मार्कंडेयस्य चरितं पुराणश्रवणे फलम् । यः श्रृणोति नरो भक्त्या पुराणमिदमादरात् ॥ १६ ॥

เรื่องราวอันศักดิ์สิทธิ์ของมารกัณฑेयะเป็นผลบุญแห่งการสดับปุราณะ ผู้ใดฟังปุราณะนี้ด้วยภักติ ด้วยความเคารพและตั้งใจ ผู้นั้นย่อมได้บุญกุศลนั้น

Verse 17

मार्कंडेयाभिधं वत्स स लभेत्परमां गतिम् । यस्तु व्याकुरुते चैतच्छैवं स लभते पदम् ॥ १७ ॥

ดูก่อนบุตรเอ๋ย ผู้ที่เป็นที่รู้จักนามว่า ‘มารกัณฑेयะ’ ย่อมบรรลุคติอันสูงสุด และผู้ใดอธิบายหลักธรรมฝ่ายไศวะนี้ ผู้นั้นก็ย่อมได้ถึงพำนักทิพย์นั้นเช่นกัน

Verse 18

तत्प्रयच्छेल्लिखित्वा यः सौवर्णकरिसंयुतम् । कार्तिक्यां द्विजवर्याय स लभेंद्ब्रह्मणः पदम् ॥ १८ ॥

ผู้ใดให้คัดลอกคัมภีร์นี้แล้วถวาย พร้อมช้างทองคำ แก่พราหมณ์ผู้ประเสริฐในเดือนการ์ตติกะ ผู้นั้นย่อมบรรลุถึงฐานะของพระพรหม

Verse 19

श्रृणोति श्रावयेद्वापि यश्चानुक्रमणीमिमाम् । मार्कंडेयपुराणस्य स लभेद्वांछितं फलम् ॥ १९ ॥

ผู้ใดฟัง หรือทำให้ผู้อื่นได้ฟัง อนุกรมณี (สารบัญ/สรุป) แห่งมารกัณฑेयปุราณะนี้ ผู้นั้นย่อมได้ผลตามปรารถนา

Verse 20

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे मार्कण्डेयपुराणानुक्रमणीनिरूपणं नामाष्टनवतितमोऽध्यायः ॥ ९८ ॥

ดังนี้ ในศรีพฤหันนารทียปุราณะ ภาคปูรวะ ในมหาอุปาขยานะ ตอนที่สี่ ได้จบลงเป็นบทที่เก้าสิบแปด ชื่อว่า “การพรรณนาอนุกรมณีแห่งมารกัณฑेयปุราณะ”