Adhyaya 6
Anushanga PadaAdhyaya 639 Verses

Adhyaya 6

Dānavavaṃśa-pradhāna-nāmāvalī (Catalogue of Prominent Sons of Danu)

อัธยายะนี้เป็นบัญชีวงศ์ตระกูลในสำนวนสุคตะ โดยสุคตะกล่าวเรียงรายนามดานวะ/อสูรผู้มีชื่อเสียงซึ่งเกิดในสายของทนุ เน้นบุคคลสำคัญ เช่น วิปรจิตติ พร้อมกล่าวถึงพรที่ได้รับ ฤทธิ์ตบะ ความกล้าหาญ ความโหดร้าย และมายา (เล่ห์กล/ภาพลวง) แล้วขยายเป็นลำดับนามอสูรจำนวนมากอย่างหนาแน่น ตอนท้ายระบุว่าลูกหลานทั้งบุตรและหลานมีนับไม่ถ้วน และแจกแจงความแตกต่างระหว่างไทตยะกับดานวะตามเครื่องหมายสายสืบเชื้อ เพื่อเป็นแบบแผนอ้างอิงในเรื่องสงคราม มนวันตระ และความสัมพันธ์ราชวงศ์ในปุราณะต่อไป

Shlokas

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सूत उवाच अभवन्दनुपुत्रास्तु वंशे ख्याता महासुराः / विप्रचित्तिप्रधा नास्ते ऽचिन्तनीयपराक्रमाः

ดังนี้ ในศรีพรหมาณฑมหาปุราณะ ภาคมัธยมที่วายุได้กล่าว ในอุปโททฺธาตปาทที่สาม สุตะกล่าวว่า— ในวงศ์แห่งบุตรของทนุ ได้บังเกิดมหาอสูรผู้เลื่องชื่อ โดยมีวิปรจิตติเป็นประธาน ผู้มีเดชานุภาพยากจะคาดคิด

Verse 2

सर्वे लब्धवराश्चैव ते तप्ततपसस्तथा / सत्यसंधाः पराक्रान्ताः क्रूरा मायाविनश्च ते

พวกเขาทั้งปวงล้วนได้พร บำเพ็ญตบะจนร้อนแรง; ตั้งมั่นในสัจจะ กล้าหาญทรงฤทธิ์ ดุร้ายและชำนาญมายา

Verse 3

महाबलास्ते जवना ब्रह्मिष्ठा ये च साग्नयः / कीर्त्यमानान्मया सर्वान्प्राधान्येन निबोधत

เหล่ายวนะนั้นมีกำลังยิ่งใหญ่ ตั้งมั่นในพรหมันและมีไฟบูชาร่วม; จงฟังเหล่าทั้งหมดที่ข้ากล่าวสรรเสริญนี้โดยถือเป็นสำคัญ

Verse 4

द्विमूर्द्धा शंबरश्चैव तथा शङ्कुरथो विभुः / शङ्कुकर्णो विपादश्च गविष्ठो दुन्दुभिस्तथा

ทวิมูรธา, ศัมพร, และศังกุรถะผู้ทรงฤทธิ์; ศังกุกัรณะ, วิปาทะ, ควิษฐะ และทุณฑุภิด้วย

Verse 5

अयोमुखस्तु मघवान्कपिलो वामनो मयः / मरीचिरसिपाश्चैव महा मायो ऽशिरा भृशी

อโยมุขะ, มฆวาน, กปิละ, วามนะ, มยะ; อีกทั้ง มรีจิ, รสิปะ, มหามายะ, อศิรา และ ภฤศีด้วย

Verse 6

विक्षोभश्च सुकेतुश्च केतुवीर्यशताह्वयौ / इन्द्रजिद्विविदश्चैव तथा भद्रश्च देवजित्

วิกษโภะ และสุเกตุ, เกตุวีรยะ และศตาหฺวยะ; อินทรชิต, วิวิทะ, อีกทั้ง ภัทร และเทวชิตด้วย

Verse 7

एकचक्रो महा बाहुस्तारकश्च महाबलः / वैश्वानरः पुलोमा च प्रापणो ऽथ महाशिराः

เอกจักร มหาพาหุ ตารกผู้มีกำลังยิ่ง ไวศวานระ ปุโลมา ปราปณะ และมหาศิรา—เหล่านี้คือเหล่าอสูร

Verse 8

स्वर्भानुर्वृषपर्वा च पुरुण्डश्च महासुरः / धृतराष्ट्रश्च सूर्यश्चचन्द्रमा इन्द्रतापनः

สวรภานุ วฤษภรวา ปุรุณฑะมหาอสูร ธฤตราษฏระ สุริยะ จันทรา และอินทรตาปนะ—เหล่านี้คืออสูร

Verse 9

सूक्ष्मश्चैव निचन्द्रश्च चूर्णनाभो महागिरिः / असिलोमा सुकेशश्च शठश्च मूलकोदरः

สูक्षมะ นิฉันทรา จูรณนาภะ มหาคิริ อสิโลมา สุเกศะ ศฐะ และมูลโกทร—เหล่านี้คืออสูร

Verse 10

जम्भो गगनमूर्द्धा चकुंभमानो महोदकः / प्रमदो ऽद्मश्च कुपथो ह्यश्वग्रीवश्च वीर्यवान्

ชัมภะ กคनมูรธา กุมภมานะ มโหทกะ ปรมท อทมะ กุปถะ และอัศวครีวะผู้ทรงเดช—เหล่านี้คืออสูร

Verse 11

वैमृगः सविरूपाक्षः सुपथश्च हला हलौ / अक्षो हिरण्मयश्चैव शतग्रीवश्च शंबरः

ไวมฤคะ สวิรูปाक्षะ สุปถะ ฮลา ฮล อักษะ หิรัณมยะ ศตครีวะ และศัมพะระ—เหล่านี้คืออสูร

Verse 12

शरभः श्वलभश्चैव सूर्याचन्द्रमसावुभौ / असुराणां स्मृतावेतौ सुराणां च प्रभाविणौ

ศรภะและศวลภะ—ทั้งสองเปรียบดังสุริยะและจันทรา; เป็นที่ระลึกของอสูร และทรงอิทธิฤทธิ์ต่อเหล่าเทวะ

Verse 13

इति पुत्रा दनोर्वंशप्रधानाः परिकीर्त्तिताः / तेषामपरिसंख्येयं पुत्रपौत्रमनन्तकम्

ดังนี้บุตรผู้เป็นหลักแห่งวงศ์ของทนุได้ถูกสรรเสริญกล่าวถึงแล้ว; บุตรและหลานของพวกเขามีจำนวนเหลือคณา ไร้ที่สุด

Verse 14

इत्येत असुराः तक्रान्ता दैतेया दानवास्तथा / सुत्वानस्तु स्मृता दैत्या असुत्वानो दनोः सुताः

ดังนี้เหล่าอสูรเหล่านี้ถูกกล่าวว่าเป็นไทตยะและทานวะ; ผู้ชื่อสุทวานนับเป็นไทตยะ ส่วนอสุทวานนับเป็นบุตรของทนุ

Verse 15

इमे च वंशानुगता दनोः पुत्रान्वयाः स्मृताः / एकाक्षेश्वप्रभारिष्टः प्रलंबनरकावपि

คนเหล่านี้ก็ถูกจดจำว่าเป็นผู้สืบสายจากบุตรของทนุ: เอกากษะ เอษวประภะ อริษฏะ และทั้งประลัมพะกับนรกะด้วย

Verse 16

इन्द्रबाधनकेशी च पुरुषः शेषवानुरुः / गरिष्ठश्च गवाक्षश्च तालकेतुश्च वीर्यवान्

อินทรพาธนะ เคศี ปุรุษะ เศษวาน อุรุ คริษฐะ ควากษะ และตาลเกตุผู้ทรงพลัง—เหล่านี้ก็ถูกจดจำ (ในสายวงศ์นั้น)

Verse 17

एते मनुष्या वध्यास्तु दनुपुत्रान्वयाः स्मृताः / दैत्यदानवसंयोगे जाता भीमपराक्रमाः

มนุษย์เหล่านี้สมควรถูกสังหาร พวกเขาถูกระลึกว่าเป็นเชื้อสายของบุตรแห่งนางดนุ กำเนิดจากการรวมกันของแทตย์และดานพ พวกเขามีความกล้าหาญที่น่าเกรงขาม

Verse 18

सिंहिकायामथोत्पन्ना विप्रचित्तेः सुता इमे / सैंहिकेयाः समाख्याताश्चतुर्दश महासुराः

บุตรเหล่านี้กำเนิดแก่พระวิปรจิตติในนางสิงหิกา พวกเขาได้รับการขนานนามว่า ไสญหิเกยะ ซึ่งเป็นมหาอสูรทั้งสิบสี่ตน

Verse 19

शलश्च शलभश्चैव सव्यसिव्यस्तथैव च / इल्वलो नमुचिश्चैव वातापिस्तु सुपुञ्जिकः

ศละและศลภะ, สวยะและสิวะยะ, อิลวละและนมุจิ, วาตาปิและสุปุญชิกะ

Verse 20

रहकल्पः कालनाभो भौमश्च कनकस्तथा / राहुर्ज्येष्ठस्तु तेषां वै सूर्यचन्द्रप्रमर्द्दनः

รหกัลปะ, กาลนาภะ, เภามะ และกนกะ ราหูเป็นพี่ใหญ่ในหมู่พวกเขา ผู้บดขยี้พระอาทิตย์และพระจันทร์

Verse 21

इत्योते सिंहिकापुत्रा देवैरपि दुरासदाः / दारुणाभिजनाः क्रूराः सर्वे ब्रह्महणश्च ते

ดังนี้ เหล่าบุตรแห่งนางสิงหิกาจึงยากที่เหล่าเทวดาจะพิชิตได้ พวกเขามีกำเนิดที่น่ากลัว โหดร้าย และล้วนเป็นผู้สังหารพราหมณ์

Verse 22

दश तानि सहस्राणिसैंहिकेया गणाः स्मृताः / निहता जामदग्न्येन भार्गवेण बलीयसा

หมู่ไซṃหิเกยะจำนวนหนึ่งหมื่นนั้นเป็นที่กล่าวถึง; ถูกภารควะ ชามทัคนยะ (ปรศุราม) ผู้ทรงพลังสังหารสิ้น

Verse 23

स्वर्भानोस्तु प्रभा कन्या पुलोम्नस्तु शची सुता / उपदानवी सदस्याथ शर्मिष्ठा वृषपर्वणः

ปรภาเป็นธิดาของสวรภานุ และศจีเป็นธิดาของปุโลมัน; อุปทานวีเป็นสมาชิกสภา และศรมิษฐาเป็นธิดาของวฤษปัรวัน

Verse 24

पुलोमा कालिका चैव वैश्वानरसुते उभे / प्रभायां नहुषः पुत्रो जयन्तस्तु शचीसुतः

ปุโลมาและกาลิกา ทั้งสองเป็นธิดาของไวศวานระ; จากปรภาได้บุตรของนะหุษะ และจากศจีได้ชยันตะ

Verse 25

पुरुं जज्ञे ऽथ शर्मिष्ठा दुष्यन्तसुपदानवी / वैश्वानरसुते एते पुलोमा कालका तथा

แล้วศรมิษฐาให้กำเนิดปุรุ; นางเป็นอุปทานวี (ชายา) ของทุษยันตะ. เหล่านี้เป็นธิดาของไวศวานระ—ทั้งปุโลมาและกาลกาเช่นกัน

Verse 26

बह्वपत्ये उभे कन्ये मारीचस्य परिग्रहः / तयोः पुत्रसहस्राणि षष्टिर्दानवपुङ्गवाः

ธิดาทั้งสองผู้มีบุตรมากนั้นเป็นชายาของมรีจิ; จากทั้งสองกำเนิดบุตรหกหมื่น—ยอดแห่งทานวะ

Verse 27

चतुर्दश तथान्यानि हिरण्यपुरवासिनाम् / पौलोमाः कालकेयाश्च दानवाः सुमरा बलाः

ในหมู่ทานวะผู้พำนัก ณ หิรัณยปุระ ยังมีอีกสิบสี่พวก คือ เปาลোমะ กาลเกยะ และสุมระผู้มีกำลังยิ่ง

Verse 28

अवध्या देवतानां ते निहताः सव्यमाचिना / मयस्य जाता रंभायां पुत्राः षट् च महाबलाः

พวกเขาเป็นผู้ที่เหล่าเทวะฆ่าไม่ได้ แต่สวยมาจีได้ปราบสังหาร; และจากนางรัมภา มายะมีบุตรชายหกองค์ผู้ทรงมหาพละ

Verse 29

मायावी दुन्दुभिश्चैव पुत्रश्च महिषस्तथा / कालिकश्चाजकर्णश्चकन्या मन्दोदरी तथा

มายาวี ดุนทุภี และบุตรชื่อมหิษะ; อีกทั้งกาลิกะ อชกรรณะ; และธิดานามมันโททรี

Verse 30

दैत्यानां दानवानां च सर्ग एष प्रकीर्त्तितः / अनायुषायाः पुत्रास्ते स्मृताः पञ्च महाबलाः

กำเนิดวงศ์แห่งไทตยะและทานวะนี้ได้กล่าวไว้แล้ว; และบุตรทั้งห้าของอนายุษา ผู้ทรงมหาพละ ก็ถูกจดจำกล่าวขาน

Verse 31

अररुर्बलवृत्रौ च विज्वरश्च वृषस्तथा / अररोस्तनयः क्रूरो धुन्धुर्नाम महासुरः

อรรุ บลวฤตระ วิชวระ และวฤษะ; และบุตรผู้โหดร้ายของอราโร คือมหาอสูรนามว่า ธุนธุ

Verse 32

निहतः कुवलाश्वेन उत्तङ्कवचनाद्बिले / बलपुत्रौ महावीर्यौं तेजसाप्रतिमावुभौ

ด้วยถ้อยคำของอุตตังคะ ณ โพรงถ้ำ กุวลาศวะได้สังหารบุตรทั้งสองของพละ; ทั้งคู่ทรงมหาวีรยะและมีเตชะหาที่เปรียบมิได้

Verse 33

निकुंभश्चक्रवर्मा च स कर्णः पूर्वजन्मनि / विजरस्यापि पुत्रौ द्वौ कालकश्च खरश्च तौ

นิกุมภะและจักรวรรมะ—ในชาติก่อนคือกรรณะผู้นั้นเอง; วิชระก็มีบุตรสองคน คือ กาลกะ และ ขระ

Verse 34

वृषस्य तु पुनः पुत्राश्चत्वारः क्रूरकर्मणः / श्राद्धादो यज्ञहा चैव ब्रह्महा पशुहा तथा

วฤษะมีบุตรอีกสี่คน ผู้ประกอบกรรมอำมหิต คือ ศราทธาดะ ผู้ทำลายยัญญะ ผู้ฆ่าพราหมณ์ และผู้ฆ่าสัตว์

Verse 35

क्रान्ता ह्यनायुषः पुत्रा वृत्र स्यापि निबोधत / जज्ञिरे ऽसुमहाघोरा वृत्रस्येन्द्रेण युध्यता

บุตรของอนายุษะนั้นกล้าหาญยิ่ง; และจงรู้เรื่องวฤตระด้วย เมื่อวฤตระรบกับอินทรา ก็ได้กำเนิดอสูรอันน่าสะพรึงยิ่ง

Verse 36

बका नाम समाख्याता राक्षसाः सुमहाबलाः / शतं तानि सहस्राणि महेन्द्रानुचराः स्मृताः

เหล่ารากษสผู้มีนามว่า ‘บกา’ นั้นมีกำลังยิ่งใหญ่; มีจำนวนเป็นร้อยเป็นพัน และถูกนับว่าเป็นบริวารของมหেন্দระ

Verse 37

सर्वे ब्रह्मविदः सौम्या धार्मिकाः सूक्ष्ममूर्त्तयः / प्रजास्वन्तर्गताः सर्वे निवसंति क्रुधावृताः

ชนเหล่านั้นล้วนเป็นผู้รู้พรหมัน อ่อนโยน ตั้งมั่นในธรรม มีรูปอันละเอียดอ่อน ทั้งหมดสถิตอยู่ภายในหมู่ประชา ถูกความโกรธปกคลุมและพำนักอยู่

Verse 38

क्रोधा त्वप्रतिमान्पुत्रान् जज्ञे वै गायनोत्तमान् / सिद्धः पूर्णश्च वह्वीच पूर्णाशश्चैव वीर्यवान्

นางโกรธาให้กำเนิดบุตรผู้หาที่เปรียบมิได้ เป็นยอดนักขับร้อง คือ สิทธะ ปูรณะ วหฺวี และปูรณาศะผู้ทรงพลัง

Verse 39

ब्रह्मचारी शतगुणः सुपर्णश्चैव मप्तमः / विश्वावसुश्च भानुश्च सुचन्द्रो दशमस्तथा / इत्येते देवगन्धर्वाः क्रोधायाः परिरीर्त्तिताः

พรหมจารี ศตคุณ และสุปัรณะเป็นองค์ที่เจ็ด; อีกทั้งวิศวาวสุ ภานุ และสุจันทราเป็นองค์ที่สิบ—เหล่านี้คือเทวคันธรรพของโกรธาที่ได้กล่าวไว้

Frequently Asked Questions

It catalogs the Dānavavaṃśa—prominent sons and descendants in the line of Danu—presented as a prioritized name-list of major Asuras/Dānavas, with Vipracitti indicated as a leading figure in that register.

The chapter preserves a classificatory convention used in Purāṇic genealogy: Daityas are typically marked as descendants associated with Diti (or a Daitya-identifying descent label), while Dānavas are descendants of Danu; the text signals this as a lineage-based taxonomy rather than a purely behavioral one.

No—this adhyāya is primarily onomastic and genealogical, focusing on naming and lineage-scoping (including the claim of innumerable descendants), rather than bhuvana-kośa geography or astronomical distances.