Adhyaya 36: Account of the Maṇija Kings and a Hymn to Govinda Leading to Liberation

Verse 1

महातपा उवाच । आदितरेतासु राजानो मणिजा ये प्रकीर्तिताः । कथयिष्यामि तान् राजन् यत्र जातोऽपि पार्थिव ॥ ३६.१ ॥

మహాతపా అన్నారు—ఓ రాజా, ఆదితరేతసుల వంశంలో ‘మణిజా’ అని ప్రసిద్ధులైన రాజులను నేను వివరిస్తాను; ఆ వంశంలోనే ఆ పార్థివుడూ జన్మించాడు।

Verse 2

योऽसौ सुप्रभानामासीत्त स त्वं राजन् कृते युगे । जातोऽसि नाम्ना विख्यातः प्रजापाल इति शोभनः ॥ ३६.२ ॥

హే రాజా, కృతయుగంలో ‘సుప్రభా’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడైనవాడు నీవే. ఇప్పుడు నీవు ‘ప్రజాపాల’ అనే పేరుతో విఖ్యాతుడై జన్మించావు, హే శోభనుడా!

Verse 3

शेषास्त्रेतायुगॆ राजन् भविष्यन्ति महाबलाः । यो दीप्ततेजा मणिजः स शान्तेति प्रकीर्तितः ॥ ३६.३ ॥

హే రాజా, మిగిలినవారు త్రేతాయుగంలో మహాబలవంతులుగా ఉద్భవిస్తారు. మణి నుండి జన్మించి దీప్త తేజస్సు కలవాడు ‘శాంతి’ అని ప్రఖ్యాతుడు.

Verse 4

सुरश्मिर्भविता राजा शशकर्णो महाबलः । शुभदर्शनः पाञ्चालो भविष्यति नराधिपः ॥ ३६.४ ॥

‘సురశ్మి’ అనే రాజు అవతరిస్తాడు; ‘శశకర్ణ’ మహాబలవంతుడు; అలాగే శుభదర్శనుడైన ‘పాంచాల’ కూడా నరాధిపతిగా అవుతాడు.

Verse 5

सुशान्तिरङ्गवंशे वै सुन्दरोऽप्यङ्ग इत्युत । सुन्दश्च मुचुकुन्दोऽभूत्सुद्युम्नस्तुर एव च ॥ ३६.५ ॥

అంగ వంశంలో నిజంగా ‘సుశాంతి’ ఉన్నాడు; అలాగే ‘సుందర’ కూడా ‘అంగ’ అని పిలువబడాడు. ‘సుంద’ మరియు ‘ముచుకుంద’ ఉన్నారు; అలాగే ‘సుద్యుమ్న’ మరియు ‘తుర’ కూడా.

Verse 6

सुमनाः सोमदत्तस्तु शुभः संवरणोऽभवत् । सुशीलो वसुदानस्तु सुखदो सुपतिर्भवत् ॥ ३६.६ ॥

‘సుమనా’ మరియు ‘సోమదత్త’ ‘శుభ’ మరియు ‘సంవరణ’గా ప్రసిద్ధులయ్యారు. అలాగే ‘సుశీల’ మరియు ‘వసుదాన’ ‘సుఖద’ మరియు ‘సుపతి’గా అయ్యారు.

Verse 7

शम्भुः सेनापतिरभूत् सुकान्तो दशरथः स्मृतः । सोमोऽभूज्जनको राजा एते त्रेतायुगॆ नृप ॥ ३६.७ ॥

శంభువు సేనాపతిగా అయ్యాడు; సుకాంతుడు దశరథుడిగా స్మరించబడుతున్నాడు. సోముడు జనక రాజుగా అయ్యాడు—ఇవే త్రేతాయుగ నృపులు.

Verse 8

सर्वे भूमिमिमां राजन् भुक्त्वा ते वसुधाधिपाः । इष्ट्वा च विविधैर्यज्ञैर्दिवं प्राप्स्यन्त्यसंशयम् ॥ ३६.८ ॥

ఓ రాజా, ఆ వసుధాధిపతులందరూ ఈ భూమిని భోగించి (అంటే పాలించి) మరియు వివిధ యజ్ఞాలతో ఇష్ట్వా చేసి, నిస్సందేహంగా స్వర్గాన్ని పొందుతారు.

Verse 9

श्रीवराह उवाच । एवं श्रुत्वा स राजर्षिर्ब्रह्मविद्याममृतं प्रभुः । आख्यानं परमं प्रीतस्तपश्चर्तुमियाद्वनम् ॥ ३६.९ ॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను—ఇలా విని ఆ రాజర్షి, సమర్థ ప్రభువు, అమృతసమానమైన బ్రహ్మవిద్యను పొందించి, పరమాఖ్యానంతో ఆనందించి తపస్సు చేయుటకు వనానికి వెళ్లెను.

Verse 10

ऋषिरध्यात्मयोगेन विहायेदं कलेवरम् । ब्रह्मभूतोऽभवद्धात्री हरौ लयमवाप च ॥ ३६.१० ॥

ఋషి అధ్యాత్మయోగం ద్వారా ఈ దేహాన్ని విడిచెను. బ్రహ్మస్థితుడై, ధాత్రీ కూడా హరిలో లయాన్ని పొందెను.

Verse 11

वृन्दावनं च राजा असौ तपोऽर्थं गतवान् प्रभुः । तत्र गोविन्दनामानं हरिं स्तोतुमथारभत् ॥ ३६.११ ॥

ఆ రాజు, ప్రభువైనవాడు, తపస్సు నిమిత్తం వృందావనానికి వెళ్లెను; అక్కడ గోవిందనామధారియైన హరిని స్తుతించుట ప్రారంభించెను.

Verse 12

राजोवाच । नमामि देवं जगतां च मूर्तिं गोपेन्द्रमिन्द्रानुजमप्रमेयम् । संसारचक्रक्रमणैकदक्षं क्षितीधरं देववरं नमामि ॥ ३६.१२ ॥

రాజు పలికెను—జగత్తుల మూర్తిరూపుడైన దేవునికి, గోపేంద్రునికి, ఇంద్రానుజునికి, అప్రమేయునికి, సంసారచక్ర గమనంలో ఏకదక్షుడికి, భూధరుడైన దేవవరునికి నమస్కరిస్తున్నాను।

Verse 13

भवोदधौ दुःखशतोर्मिभीमे जरावर्ते कृष्णपातालमूले । तदन्तमेको दधते सुखं मे नमोऽस्तु ते गोपतिरप्रमेय ॥ ३६.१३ ॥

భవసాగరంలో—దుఃఖశత తరంగాలతో భయంకరంగా—జరా అనే వలయంలో, కృష్ణ పాతాళ మూలంలో, దాని అంతాన్ని మరియు నా శ్రేయస్సును నీవొక్కడివే స్థాపిస్తావు. హే గోపతి, అప్రమేయా, నీకు నమస్కారం।

Verse 14

व्याध्यादियुक्तः पुरुषैर्ग्रहैश्च सङ्घट्टमानं पुनरेव देव । नमोऽस्तु ते युद्धरते महात्मा जनार्दनो गोपतिरुग्रबाहुः ॥ ३६.१४ ॥

హే దేవా! వ్యాధి మొదలైన బాధలతో ఉన్న మనుష్యులు, అలాగే శత్రు బలాల చేత పీడితులు, మళ్లీ మళ్లీ ఢీకొని నలిగిపోతున్నప్పుడు—యుద్ధరత మహాత్మా జనార్దన, గోపతి, ఉగ్రబాహూ—నీకు నమస్కారం।

Verse 15

त्वमुत्तमः सर्वविदां सुरेश त्वया ततं विश्वमिदं समस्तम् । गोपेन्द्र मां पाहि महानुभाव भवाद्भीतं तिग्मरथाङ्गपाणे ॥ ३६.१५ ॥

హే సురేశా, సర్వవిద్వాంసులలో నీవే ఉత్తముడు; నీచేత ఈ సమస్త విశ్వం వ్యాపించబడింది. హే గోపేంద్రా, హే మహానుభావా, భవభయంతో వణికే నన్ను—హే తిగ్మచక్రధారీ—రక్షించు।

Verse 16

परोऽसि देव प्रवरः सुराणां पुंसः स्वरूपोऽसि शशिप्रकाशः । हुताशवक्त्राच्युत तीव्रभाव गोपेन्द्र मां पाहि भवे पतन्तम् ॥ ३६.१६ ॥

హే దేవా, నీవు పరముడవు; దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవు. నీవు పరమపురుషుని స్వరూపము, చంద్రప్రకాశంలా దీప్తిమంతుడు. హే అచ్యుతా, అగ్నివంటి ముఖముగలవాడా, తీవ్రమైన శక్తిగలవాడా, హే గోపేంద్రా—భవంలో పడిపోతున్న నన్ను రక్షించు।

Verse 17

संसारचक्रक्रमणान्यनेका- न्याविर्भवन्त्यच्युत देहिनां यत् । त्वन्मायया मोहितानां सुरेश कस्ते मायां तरते द्वन्द्वधामा ॥ ३६.१७ ॥

హే అచ్యుతా! దేహధారులకు సంసారచక్రంలో సంచరణకు అనేక విధాలు ప్రదర్శితమవుతాయి. హే సురేశా! నీ మాయచే మోహితులైన వారు ద్వంద్వధామమైన ఆ మాయను ఎవరు దాటగలరు?

Verse 18

अगोत्रमस्पर्शमरूपगन्ध- मनामनिर्देशमजं वरेण्यम् । गोपेन्द्र त्वां यद्युपासन्ति धीराः- स्ते मुक्तिभाजो भवबन्धमुक्ताः ॥ ३६.१८ ॥

హే గోపేంద్రా! గోత్రరహితుడు, అస్పర్శుడు, రూప-గంధాతీతుడు, మనస్సు-వాక్య నిర్దేశాతీతుడు, అజుడు, వరణీయుడు అయిన నిన్ను ధీరులు ఉపాసిస్తే, వారు భవబంధం నుండి విముక్తులై ముక్తిభాజులు అవుతారు.

Verse 19

शब्दातिगं व्योमरूपं विमूर्त्तिं विकर्म्मिणां शुभभावं वरेण्यम् । चक्राब्जपाणिं तु तथोपचारादुक्तं पुराणे सततं नमामि ॥ ३६.१९ ॥

పురాణోక్త విధివిధానాల ప్రకారం ఉపచారాలతో నేను సదా నమస్కరిస్తాను—శబ్దాతీతుడు, వ్యోమస్వరూపుడు, విమూర్తుడు; కర్మనిరతులకు శుభభావస్వరూపుడు, వరణీయుడు; చేతుల్లో చక్రం మరియు పద్మం ధరించినవాడు.

Verse 20

त्रिविक्रमं क्रान्तजगत्त्रयं च चतुर्मूर्त्तिं विश्वगतां क्षितीशम् । शम्भुं विभुं भूतपतिं सुरेशं नमाम्यहं विष्णुमनन्तमूर्त्तिम् ॥ ३६.२० ॥

నేను అనంతమూర్తి విష్ణువుకు నమస్కరిస్తాను—త్రివిక్రముడికి, త్రిలోకాలను అడుగులతో కొలిచినవాడికి; చతుర్మూర్తి, విశ్వవ్యాపి, క్షితీశుడికి; శంభువు, విభువు, భూతపతి, సురేశుడికి.

Verse 21

त्वं देव सर्वाणि चराचराणि सृजस्यथो संहरसे त्वमेव । मां मुक्तिकामं नय देव शीघ्रं यस्मिन् गता योगिनो नापयान्ति ॥ ३६.२१ ॥

హే దేవా! చరాచర సమస్తాన్ని నీవే సృష్టిస్తావు, నీవే సంహరిస్తావు. హే భగవాన్! ముక్తిని కోరే నన్ను శీఘ్రంగా ఆ పదానికి నడిపించు—అక్కడికి చేరిన యోగులు మరల తిరిగి రారు.

Verse 22

जयस्व गोविन्द महानुभाव जयस्व विष्णो जय पद्मनाभ । जयस्व सर्वज्ञ जयाप्रमेय जयस्व विश्वेश्वर विश्वमूर्ते ॥ ३६.२२ ॥

జయము గోవిందా, మహానుభావా; జయము విష్ణో; పద్మనాభునికి జయము. సర్వజ్ఞునికి జయము, అప్రమేయునికి జయము; విశ్వేశ్వరా, విశ్వమూర్తీ, నీకు జయము.

Verse 23

श्रीवराह उवाच । एवं स्तुत्वा तदा राजा निधाय स्वं कलेवरम् । परमात्मनि गोविन्दे लयमागाच्छ शाश्वते ॥ ३६.२३ ॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను—ఇలా స్తుతించి ఆ రాజు తన దేహాన్ని విడిచి, శాశ్వత పరమాత్మ అయిన గోవిందునందు లయమై పోయెను.