Varaha Purana 212.2: Adhyaya 212, Shloka 2

An Awakening Description within the Allegory of the Wheel of Saṃsāra

Devanagari script

अतोऽहमपि सुप्रीतस्तव धर्मपथे स्थितः ॥ तव वाक्यान्निस्सृतानि प्रोक्तानि च श्रुतानि च ॥

Recitation with translationVaraha Purana 212.2

Transliteration

ato 'ham api suprītas tava dharmapathe sthitaḥ || tava vākyān nissṛtāni proktāni ca śrutāni ca ||

Translation

అందువల్ల నేనూ అత్యంత సంతోషించి నీ ధర్మపథమున నిలిచియున్నాను; నీ వాక్యములనుండి ఉపదేశములు వెలువడినవి—అవి పలికినవీ, వినబడినవీ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अतः: therefore
• अतः: सम्बन्ध/अव्यय (Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थ (therefore/from that)

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: एकवचन, प्रथमा-विभक्ति; Nominative singular (I)

• अपि: also
• अपि: सम्बन्ध/अव्यय (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (also)

• सुप्रीतः: very pleased
• सुप्रीतः: कर्तृ-विशेषण (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: सुप्रीत (प्रातिपदिक; सु + प्रीत)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; predicate adjective of अहम्

• तव: your
• तव: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: एकवचन, षष्ठी-विभक्ति; Genitive singular (your)

• धर्मपथे: on the path of dharma
• धर्मपथे: अधिकरण (Location)
• Type: Noun
• Root: धर्मपथ (प्रातिपदिक: धर्म + पथ)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; Locative singular (on/in the path of dharma)

• स्थितः: standing/established
• स्थितः: कर्तृ-विशेषण (Subject qualifier)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Active Participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; agrees with अहम्

• तव: your
• तव: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: एकवचन, षष्ठी-विभक्ति; Genitive singular (your)

• वाक्यात्: from (your) words
• वाक्यात्: अपादान (Source)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; Ablative singular (from the statement/words)

• निस्सृतानि: issued forth/come out
• निस्सृतानि: कर्मणि-विशेषण (Predicate adjective)
• Type: Verb
• Root: निः + सृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; agrees with (implicit) वाक्यानि/वचनानि ‘utterances’

• प्रोक्तानि: spoken
• प्रोक्तानि: कर्मणि-विशेषण (Predicate adjective)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; coordinated with निस्सृतानि

• च: and
• च: सम्बन्ध/अव्यय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

• श्रुतानि: heard
• श्रुतानि: कर्मणि-विशेषण (Predicate adjective)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘heard’

• च: and
• च: सम्बन्ध/अव्यय (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (and)

Speaker

Nārada (continuation from 212.1)

Tags

• Purāṇic Literature
• Oral Transmission
• Dharma Instruction

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It highlights the dual axis of Purāṇic pedagogy—speaking and hearing—underscoring the oral-aural mechanics of knowledge preservation in Sanskrit traditions.

Which geographic location is identified?

No geographic location is identified.

What is the primary ethical instruction?

Remain established on a ‘path of dharma’ and participate in responsible transmission through teaching and attentive listening.