Adhyaya 95

Verse 1

सूत उवाच । अथान्यापि च तत्रास्ति देशकामप्रदा नृणाम् । अजापालेन भूपेन स्थापिता पापनाशनी

సూతుడు పలికెను—అక్కడ మరొక పవిత్ర శక్తి ఉంది; అది మనుష్యులకు దేశసంబంధమైన ఇష్టఫలములను ప్రసాదించును. దానిని భూపతి అజాపాలుడు స్థాపించెను; అది పాపనాశిని.

Verse 2

तां च शुक्लचतुर्दश्यामजापालेश्वरीं नरः । यो वै पूजयते भक्त्या धूपपुष्पानुलेपनैः । स प्राप्नोतीप्सितान्कामान्दुर्लभा सर्वमानवैः

శుక్లపక్ష చతుర్దశినాడు ధూపము, పుష్పము, అనులేపనములతో భక్తితో అజాపాలేశ్వరీని పూజించువాడు, మనుష్యులకు దుర్లభమైన ఇష్టకామ్యఫలములను పొందును.

Verse 3

तस्या देव्याः प्रसादेन सत्यमेतन्मयोदितम् । अजापालो महीपालः पुराऽसीत्संमतः सताम्

ఆ దేవి ప్రసాదమువలన నేను పలికినది నిశ్చయంగా సత్యమే. పూర్వకాలంలో అజాపాలుడు సత్పురుషులకు సమ్మతుడైన మహీపాలుడు.

Verse 4

हितकृत्सर्वलोकस्य यथा माता यथा पिता । तेन राज्यं समासाद्य पितृपैतामहं शुभम्

అతడు సమస్త లోకములకు హితకారిగా—తల్లివలె, తండ్రివలె ఉండెను. తండ్రి-పితామహుల నుండి వచ్చిన ఆ శుభ రాజ్యమును పొందిన తరువాత,

Verse 5

चिंतितं मनसा पश्चात्स्वयमेव महात्मना । मया तत्कर्म कर्तव्यं यदन्यैरिह भूमिपैः । न कृतं न करिष्यंति ये भविष्यन्त्यतः परम्

ఆ మహాత్ముడు తరువాత మనసులో తానే ఆలోచించెను—‘ఇక్కడ ఇతర భూపతులు చేయని, ఇకపై రానున్నవారు కూడా చేయనిది, ఆ కార్యం నేను చేయవలసినది.’

Verse 6

एष एव परो धर्मो भूपतीनामुदाहृतः । यत्प्रजापालनं शश्वत्तासां च सुखसंस्थितिः

ఇదే రాజులకు పరమధర్మమని చెప్పబడింది—ప్రజలను నిత్యం పరిరక్షించడం, వారి సుఖ-క్షేమాలను స్థిరంగా నిలిపించడం।

Verse 7

यथायथा करं भूपास्ता मां गृह्णंति लोलुपाः । तथातथा मनःक्षोभो हृदये संप्रजायते

లోభి రాజులు నన్నుంచి ఎంతెంతగా పన్ను తీసుకుంటారో, అంతంతగా నా హృదయంలో మనఃక్షోభం, అశాంతి పుడుతుంది।

Verse 8

न करेण विना भूपा हस्त्यश्वादिबलं च यत् । शक्नुवंति परित्रातुं पादातं च विशेषतः

రాజస్వం (పన్ను) లేకుండా రాజులు ఏనుగులు, గుర్రాలు మొదలైన సైన్యబలాన్ని పోషించి రక్షించలేరు—ప్రత్యేకంగా పాదాతి సైన్యాన్ని।

Verse 9

विना तेन स गम्यः स्यान्नीचानामपि सत्वरम् । एतस्मात्कारणाद्भूपाः करं गृह्णंति लोकतः

ఆ (బలం) లేకపోతే రాజ్యం త్వరలోనే నీచులకూ అందుబాటులో పడుతుంది; అందుకే రాజులు ప్రజల నుండి పన్ను వసూలు చేస్తారు।

Verse 10

तस्मान्मया विनाप्याशु नागैश्चैव नरैस्तथा । तपः शक्त्या प्रकर्तव्यं राज्यं निहतकण्टकम्

కాబట్టి నన్ను లేకుండానే నాగులు మరియు మనుష్యులు త్వరగా తపశ్శక్తితో కంటకరహిత రాజ్యాన్ని స్థాపించాలి—పీడకులు, విఘ్నాలు లేనిదిగా।

Verse 11

करानगृह्णता तेन लोकान्रंजयता सदा । अन्येषां भूमिपालानां विशेषेण महात्मनाम्

అతడు పన్నులు తీసుకోక, ఎల్లప్పుడూ ప్రజలను ఆనందింపజేసినవాడు; అందువల్ల ఇతర భూపాలులకు, ముఖ్యంగా మహాత్మ రాజులకు, ఆదర్శమయ్యాడు.

Verse 12

एवं चित्ते समाधाय वसिष्ठं मुनिपुंगवम् । पुरोधसं समाहूय ततः प्रोवाच सादरम्

ఇలా మనసులో నిర్ణయించుకొని, మునిపుంగవుడైన వసిష్ఠుని—తన పురోహితుని—పిలిపించి, ఆపై భక్తి-గౌరవాలతో పలికెను.

Verse 13

अत्र भूमितले विप्र सर्वेषां तीर्थमुत्तमम् । अल्पकालेन सन्तुष्टिं यत्र याति महेश्वरः । वासुदेवोऽथवा ब्रह्मा ह्येतच्छीघ्रं वदस्व मे

హే విప్రా! ఈ భూమితలంలో సమస్త తీర్థాలలో శ్రేష్ఠమైనది ఏది? ఎక్కడ అల్పకాలంలో మహేశ్వరుడు గాని, వాసుదేవుడు గాని, బ్రహ్మ గాని సంతుష్టుడవుతాడు? అది నాకు త్వరగా చెప్పుము.

Verse 14

येनाहं सर्वलोकस्य हितार्थं तप आददे । न स्वार्थं ब्राह्मणश्रेष्ठ सत्येनात्मानमालभे

హే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! నేను సమస్త లోకహితార్థం తపస్సు స్వీకరిస్తున్నాను; స్వార్థం కోసం కాదు. సత్యంగా ఈ కార్యానికి నన్ను నేను అర్పించుకుంటున్నాను.

Verse 15

वसिष्ठ उवाच । तिस्रः कोट्योर्धकोटी च तीर्थानामिह भूतले । संति पार्थिवशार्दूल प्रभावसहितानि च

వసిష్ఠుడు పలికెను—హే పార్థివశార్దూలా! ఈ భూతలంలో తీర్థాలు మూడు కోట్లు మరియు అర్ధకోటి ఉన్నాయి; అవన్నీ తమ తమ ప్రభావంతో యుక్తమైనవే.

Verse 16

अष्टषष्टिस्तथा राजन्क्षेत्राणामस्ति भूतले । येषां सांनिध्यमभ्येति सर्वदैव महेश्वरः

ఓ రాజా, భూమిపై అష్టషష్టి పుణ్యక్షేత్రాలు ఉన్నాయి; వాటి పవిత్ర సాన్నిధ్యానికి మహేశ్వరుడు సర్వదా వచ్చి నివసిస్తాడు।

Verse 17

तथा सर्वे सुरास्तुष्टा ब्रह्मविष्णु शिवादयः । परं सिद्धिप्रदं शीघ्रं मानुषाणां महीपते

ఇలా బ్రహ్మ, విష్ణు, శివ మొదలైన సమస్త దేవతలు సంతుష్టులవుతారు. ఓ మహీపతే, ఇది మనుష్యులకు శీఘ్రంగా పరమ సిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 18

हाटकेश्वरदेवस्य क्षेत्रं पातकनाशनम् । देवानामपि सर्वेषां तुष्टिं गच्छति चंडिका

హాటకేశ్వరదేవుని క్షేత్రం పాపనాశకము; అక్కడ చండికాదేవి కూడా సమస్త దేవతల తృప్తిని పొందుతుంది।

Verse 19

शीघ्रमाराधिता सम्यक्छ्रद्धायुक्तैर्नरैर्भुवि । तस्मात्तत्क्षेत्रमासाद्य तां देवीं श्रद्धयान्वितः । आराधय महाभाग द्रुतं सिद्धिमवाप्स्यसि

భూమిపై శ్రద్ధయుక్తులైన నరులు ఆమెను శీఘ్రంగా సమ్యక్గా ఆరాధిస్తారు. కాబట్టి ఆ క్షేత్రానికి చేరి శ్రద్ధతో ఆ దేవిని ఆరాధించు, ఓ మహాభాగా—నీవు త్వరగా సిద్ధిని పొందుతావు।

Verse 20

एवमुक्तः स तेनाथ गत्वा तत्क्षेत्रमुत्तमम् । प्रतिष्ठाप्य च देवीं तां पूजयामास भक्तितः

అతడు అలా ఉపదేశింపబడిన తరువాత ఆ ఉత్తమ క్షేత్రానికి వెళ్లి; ఆ దేవిని ప్రతిష్ఠించి భక్తితో పూజించాడు।

Verse 21

ब्रह्मचर्यपरो भूत्वा शुचिर्व्रतपरायणः । नियतो नियताहारस्त्रिकालं स्नानमाचरन्

బ్రహ్మచర్యంలో పరుడై, శుచిగా వ్రతపరాయణుడై, నియమశీలుడై నియతాహారంతో, అతడు త్రికాలములందు స్నానం ఆచరించెను।

Verse 22

एवमाराध्यतस्तत्र गन्धपुष्पानुलेपनैः । पूजापरस्य सा देवी तस्य तुष्टिं ततो गता

ఇలా అక్కడ గంధము, పుష్పము, అనులేపనములతో ఆరాధించుచుండగా, పూజాపరుడైన అతనిని చూచి ఆ దేవి అతనిపై ప్రసన్నత పొందెను।

Verse 23

देव्युवाच । परितुष्टास्मि ते वत्स व्रतेनानेन नित्यथः । बलिपूजाविधानेन विहितेनामुना स्वयम्

దేవి పలికెను—వత్సా! నిత్యంగా ఆచరించిన ఈ వ్రతముచేతను, విధిగా నిర్వహించిన ఈ బలి-పూజా విధానముచేతను నేను నీపై పరమ ప్రసన్నురాలిని।

Verse 24

तद्ब्रूहि येन ते सर्वं प्रकरोमि हृदि स्थितम् । सद्य एव महीपाल त्रिदशैरपि दुर्लभम्

కాబట్టి చెప్పుము—హే మహీపాలా! నీ హృదయంలో నిలిచినదంతయు నేను ఈ రోజే నెరవేర్చుదును; దేవతలకైనా దుర్లభమైనదైనా సరే।

Verse 25

राजोवाच । लोकानां हितकामेन मयैतद्व्रतमाहृतम् । येन तेषां भवेत्सौख्यं मत्प्रसादादनुत्तमम्

రాజు పలికెను—ప్రజల హితాన్ని కోరుకొని నేను ఈ వ్రతమును స్వీకరించితిని; నా ప్రసాదమువలన వారికి అనుత్తమమైన సౌఖ్యం కలుగునట్లు।

Verse 26

तस्माद्देहि महाभागे ज्ञानयुक्तानि भूरिशः । ममास्त्राणि विचित्राणि स्वैरगाणि समन्ततः

కాబట్టి, ఓ మహాభాగ్య దేవీ, జ్ఞానసంపన్నమైన విచిత్ర ఆయుధాలను నాకు విరివిగా ప్రసాదించు—అవి స్వేచ్ఛగా అన్ని దిశలలో సంచరించగలవు.

Verse 27

यानि जानंति भूपृष्ठे मम पार्श्वे स्थितान्यपि । अपराधं सदा लोके परदारादि यत्कृतम्

భూమిపై నా పక్కనే నిలిచినవారికూడా తెలుసు—లోకంలో ఎల్లప్పుడూ జరిగే అపరాధాలు, పరస్త్రీసంబంధం మొదలైనవి అన్నీ.

Verse 28

अनुरूपं ततस्तस्य पातकस्य विनिग्रहम् । प्रकुर्वंति मिथो येन न तेषां संकरो भवेत्

కాబట్టి, ఆ పాపానికి తగిన నియంత్రణను మరియు సవరణను వారు పరస్పరం అమలు చేయాలి; అలా చేస్తే వారి మధ్య ధర్మనియమాల కలగలుపు, గందరగోళం కలగదు.

Verse 29

मंत्रग्रामं तथा देवि मम देहि पृथग्विधम् । निग्रहं व्याधिसत्त्वानां येन शीघ्रं करोम्यहम्

మరియు, ఓ దేవీ, నాకు వివిధ విధాల మంత్రసమూహాన్ని ప్రసాదించు; దాని ద్వారా వ్యాధిరూప సత్త్వాలను నేను త్వరగా నియంత్రించగలను.

Verse 30

येन स्युर्मनुजाः सर्वे मम राज्ये सुखान्विताः । नीरोगाः पुष्टिसंपन्ना भयशोकविवर्जिताः

దాని వల్ల నా రాజ్యంలో ఉన్న సమస్త ప్రజలు సుఖంగా ఉండుగాక—నిరోగులై, పుష్టిసంపన్నులై, భయశోకరహితులై.

Verse 31

नाहं देवि करिष्यामि हस्त्यश्वरथसंग्रहम् । यतस्तेषां भवेत्पुष्टिर्वित्तैर्वित्तं करैर्भवेत् । गृहीतैः सर्वलोकानां तस्मात्तन्न ममेप्सितम्

హే దేవీ, నేను ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు సేకరించను; వాటి పోషణకు ధనం కావాలి, ఆ ధనం సమస్త ప్రజల నుండి వసూలు చేసే పన్నుల ద్వారానే వస్తుంది. అందువల్ల అది నాకు ఇష్టముకాదు.

Verse 32

श्रीदेव्युवाच । अत्यद्भुततरं कर्म त्वयैतत्पृथिवीपते । प्रारब्धं यन्न केनापि कृतं न च करिष्यति

శ్రీదేవి పలికెను—హే భూపతీ, నీవు ఆరంభించిన ఈ కార్యం అత్యంత అద్భుతమైనది; దీనిని ఎవరూ చేయలేదు, ఇక ఎవరూ చేయరు కూడా.

Verse 33

तथाप्येवं करिष्यामि तव दास्यामि कृत्स्नशः । ज्ञानयुक्तानि शस्त्राणि मंत्रग्रामं च तादृशम्

అయినప్పటికీ నేను ఇలా చేస్తాను—నీకు సంపూర్ణంగా ప్రసాదిస్తాను: జ్ఞానశక్తితో యుక్తమైన ఆయుధాలు మరియు అలాగే తగిన మంత్రసమూహం.

Verse 34

गृह्यन्ते येन ते सर्वे व्याधयोऽपि सुदारुणाः । परं सदैव ते रक्ष्या मन्मन्त्रैरपि संयुताः

వీటివల్ల అత్యంత భయంకరమైన వ్యాధులనైనా పట్టుకుని నియంత్రించవచ్చు. అయితే నీవు ఎల్లప్పుడూ రక్షితుడవై ఉండాలి—నా మంత్రాలతో కూడి బలపడుతూ.

Verse 35

यदि दृष्टिपथात्तुभ्यं क्वचिद्यास्यंति दूरतः । मानवान्पीडयिष्यंति चिरात्प्राप्याधिकं ततः

వారు ఎప్పుడైనా నీ దృష్టిపథం నుండి తప్పి దూరంగా వెళ్లిపోతే, చాలా కాలం తరువాత మరింత బలం సంపాదించి మనుష్యులను బాధిస్తారు.

Verse 36

यदा त्वं पृथिवीपाल स्वर्गं यास्यसि भूतलात् । तदात्र सलिले स्थाप्या मदग्रे यद्व्यवस्थितम्

హే భూపాలా! నీవు ఈ భూతలమునుండి స్వర్గమునకు ప్రయాణమయ్యే వేళ, నా సమక్షమున ఏర్పాటైనదాన్ని ఇదే స్థలమున నీటిలో స్థాపించవలెను।

Verse 37

सर्वे मंत्रास्तथाऽस्त्राणि ममवाक्यादसंशयम् । येन स्यात्पूर्ववत्सर्वो व्यवहारो नृपोद्भवः

నా వాక్యబలముచేత నిస్సందేహంగా సమస్త మంత్రములు మరియు ఆ దివ్యాస్త్రములును ప్రాదుర్భవించును; దానివల్ల రాజకార్యములన్నియు, పాలనావ్యవస్థయు పూర్వవత్తుగా సాగును।

Verse 38

सूत उवाच । बाढमित्येव तेनोक्ते तत्क्षणाद्द्विजसत्तमाः । प्रादुर्भूतानि दिव्यानि तस्यास्त्राणि बहूनि च

సూతుడు పలికెను—హే శ్రేష్ఠ ద్విజులారా! అతడు కేవలం ‘బాఢమ్’ (తథాస్తు) అని పలికినంతనే, ఆ క్షణముననే అతని అనేక దివ్యాస్త్రములు ప్రాదుర్భవించెను।

Verse 39

ज्ञानसंपत्प्रयुक्तानि यादृशानि महात्मना । तेन संयाचितान्येव व्याधिमंत्रास्तथैव च

జ్ఞానసంపదతో యుక్తుడైన ఆ మహాత్ముడు వాటిని ఏ విధంగా ప్రయోగించెనో, అలాగే అతని యాచనపై వ్యాధులను నియంత్రించే మంత్రములును ప్రసాదింపబడెను।

Verse 40

व्याधयो यैश्च गृह्यंते मुच्यंते स्वेच्छया सदा । सुखेन परिपाल्यंते दृष्टिगोचरसंस्थिताः

ఆ (మంత్రముల) చేత వ్యాధులను ఎల్లప్పుడూ ఇష్టానుసారంగా పట్టుకొని విడిచిపెట్టవచ్చు; అవి దృష్టిగోచరములోనే ఉండి సులభంగా నియంత్రింపబడును.

Verse 41

ततस्तं सकलं प्राप्य प्रसादं चंडिकोद्भवम् । तच्च हस्त्यादिकं सर्वं ब्राह्मणेभ्यो ददौ नृप

అనంతరం చండికాదేవి నుండి ఉద్భవించిన సమస్త ప్రసాదాన్ని పొందిన రాజు, ఏనుగులు మొదలైన సమస్త సంపదను బ్రాహ్మణులకు దానమిచ్చెను।

Verse 42

एकां मुक्त्वा निजां भार्यामेकं दशरथं सुतम् । तांश्चापि सकलान्व्याधीन्मंत्रैः संयम्य यत्नतः

తన భార్యను, దశరథుడనే తన కుమారుని మాత్రమే విడిచిపెట్టి, మిగిలిన అన్ని వ్యాధులను మంత్రబలంతో శ్రద్ధగా నియంత్రించాడు।

Verse 43

अजारूपान्स्वयं पश्चाद्यष्टिमादाय रक्षति । एवं तस्य नरेन्द्रस्य वर्तमानस्य भूतले

తర్వాత అతడు తానే మేకరూపం ధరించి, చేతిలో దండం పట్టుకొని వారిని కాపాడెను; ఈ విధంగా భూమిపై నివసించిన ఆ నరేంద్రుని స్థితి ఉండెను।

Verse 44

गुप्तोऽपि नापराधः स्यात्कस्यचित्प्रकटः कुतः । प्रमादाद्यदि भूलोके कश्चित्पापं समाचरेत्

అపరాధం దాచినా అపరాధమే; అది ఎవరికైనా బహిర్గతం కాకుండా ఎలా ఉంటుంది? నిర్లక్ష్యవశాత్తు ఈ లోకంలో ఎవడైనా పాపం ఆచరిస్తే,

Verse 45

तद्रूपो निग्रहस्तस्य तत्क्षणादेव जायते । वधं वा यदि वा बंधं क्लेशं चाऽरातिसंभवम्

అతనికి తగిన అదే రూపమైన శిక్ష తక్షణమే కలుగుతుంది—మరణమో, బంధనమో, లేక శత్రువుల వల్ల కలిగే బాధయో।

Verse 46

अदृष्टान्यपि शस्त्राणि तानि कुर्वंति तत्क्षणात् । अन्येषां च महीपानां राज्ये गुप्तान्यनेकशः । कुर्वन्ति मनुजास्तेषां चक्रे वैवस्वतो ग्रहम्

కనబడని ఆయుధాలైనా క్షణమాత్రంలోనే తమ కార్యాన్ని నెరవేర్చుతాయి. ఇతర రాజుల రాజ్యాలలో కూడా అనేక విధాలుగా దాగిన శక్తులు మనుష్యులను నియంత్రించి—వైవస్వత యముని గ్రహంలోను, కర్మఫల చక్రంలోను పడేస్తాయి.

Verse 47

न तत्र भयसंत्रस्तस्ततः पापसमाचरेत् । प्रत्यक्षं वा विशेषेण ज्ञात्वा शस्त्रभयं च तत्

అక్కడ భయంతో వణికిపోయి ఎవ్వరూ పాపాచరణ చేయలేదు; ఎందుకంటే వారు ప్రత్యక్షంగా, విశేషంగా అక్కడ ఆయుధభయం—హింసా భీతి—లేదని గ్రహించారు.

Verse 48

ततस्ते पापनिर्मुक्ता लोकाः संशुद्धगात्रकाः । रोगेषु निगृहीतेषु प्राप्ताः सुखमनुत्तमम्

అప్పుడు వారు పాపముక్తులై, దేహశుద్ధి పొందారు; రోగాలు పూర్తిగా నియంత్రించబడినప్పుడు వారు అనుత్తమమైన సుఖాన్ని పొందారు.

Verse 49

एवं स्थितेषु लोकेषु गतपापामयेषु च । प्रयाताः शून्यतां सर्वे नरका ये यमालये

లోకాలు ఈ విధంగా పాపం, రోగం లేనివిగా నిలిచినప్పుడు, యమలోకానికి చెందిన నరకాలన్నీ శూన్యమయ్యాయి.

Verse 50

न कश्चिन्नरकं याति न च मृत्युपथं नरः । यथा कृतयुगं तादृक्त्रेतायामपि संस्थितम्

ఎవ్వరూ నరకానికి వెళ్లలేదు, ఏ మనిషీ మృత్యుమార్గాన్ని తొక్కలేదు; త్రేతాయుగంలో కూడా స్థితి కృతయుగంలా అయింది.

Verse 51

व्यवहारे ततो नष्टे यमलोकसमुद्भवे । स्वर्गेण तुल्यतां प्राप्ते प्राणिभिर्मृत्युवर्जितैः

యమలోకమునుండి ఉద్భవించిన తీర్పు-దండ విధానము నశించినపుడు, ఈ లోకము స్వర్గసమానమైయెను; ప్రాణులు మరణరహితులయ్యారు.

Verse 52

ततो वैवस्वतो गत्वा ब्रह्मणः सदनं प्रति । प्रोवाच दुःखसंपन्नः प्रणिपत्य पितामहम्

అనంతరం వైవస్వత యముడు బ్రహ్మదేవుని సదనమునకు వెళ్లెను; దుఃఖభారంతో పితామహునికి నమస్కరించి పలికెను.

Verse 54

अजापालेन भूपेन तत्सर्वं विफलीकृतम् । तपःशक्त्या सुरश्रेष्ठ देवीमाराध्य चंडिकाम्

హే సురశ్రేష్ఠా! అజాపాలుడనే రాజు తపశ్శక్తితో దేవి చండికను ఆరాధించి ప్రసన్నం చేసి, ఆ సమస్త వ్యవస్థను విఫలముచేశాడు.

Verse 55

नाधयो व्याधयस्तत्र न पापानि महीतले । कस्यचिद्देव जायंते यथा कृतयुगे तथा

హే దేవా! అక్కడ భూమిపై ఎవరికీ మానసిక బాధలు లేవు, శారీరక వ్యాధులు లేవు, పాపములు కూడా జనించవు; కృతయుగములో వలెనే.

Verse 56

तस्मात्कुरु सुरश्रेष्ठ पुनरेव यथा पुरा । मदीयभवने कृत्स्नो व्यवहारः प्रजायते

కాబట్టి హే సురశ్రేష్ఠా! పూర్వంలాగానే మళ్లీ చేయుము, నా భవనములో సమస్త తీర్పు-వ్యవహారం మరల ఉద్భవించునట్లు.

Verse 58

अथाब्रवीत्प्रहस्योच्चैस्त्रिनेत्रश्चतुराननम् । अत्यद्भुततमां श्रुत्वा तां वार्तां यमसंभवाम्

అప్పుడు త్రినేత్రుడు ప్రభువు గట్టిగా నవ్వుతూ చతుర్ముఖ బ్రహ్మతో పలికెను—యముని నుండి వచ్చిన ఆ అత్యద్భుత వార్తను విని।

Verse 59

महेश्वर उवाच । धर्ममार्गप्रवृत्तस्य सदाचारस्य भूपतेः । कथं निवारणं तत्र क्रियते कश्च निग्रहः

మహేశ్వరుడు పలికెను—ఓ రాజా, ధర్మమార్గంలో నడిచే, సదాచారంలో స్థిరుడైనవానికి అక్కడ అడ్డంకి ఎలా వేయగలం? ఎవరు అతనిని నియంత్రించగలరు?

Verse 60

तस्मात्तेन महीपेन यस्मान्मार्गः प्रदर्शितः । अपूर्वो धर्मसंभूतः कृतः सम्यङ्महात्मना

కాబట్టి ఆ రాజు చూపిన మార్గం వలన, ఆ మహాత్ముడు ధర్మమునుండి జనించిన ఆ అపూర్వ పథాన్ని సమ్యకంగా స్థాపించాడు।

Verse 61

तन्मयापि यथा चास्य प्रसादः सुरसत्तम । अपूर्वः करणीयश्च यथा धर्मो न दुष्यति

ఓ దేవశ్రేష్ఠా, అతని ప్రసాదం అపూర్వంగా ఉండునట్లు, ధర్మం కలుషితం కాకునట్లు నేనూ అలాగే చేయవలసి ఉంది।

Verse 62

एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रं यमं प्राह ततः शिवः । वदायुषोऽस्य यच्छेषमजापालस्य भूपतेः । येन तत्समये प्राप्ते तं नयामि निजालयम्

ఇలా చెప్పి శివుడు చతుర్ముఖ యమునితో పలికెను—ఈ రాజు అజాపాలుని ఆయుష్షులో ఎంత శేషముందో చెప్పు; ఆ సమయం వచ్చినప్పుడు నేను అతనిని నా స్వధామానికి తీసుకెళ్తాను।

Verse 63

यम उवाच । पञ्चवर्षसहस्राणि तस्यातीतानि चायुषः । तिष्ठंति पञ्चपञ्चाशत्प्रतीक्ष्येऽहं ततः कथम्

యముడు పలికెను—అతని ఆయుష్షులో ఐదు వేల సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి; ఇంకా యాభై ఐదు సంవత్సరాలు మిగిలి ఉన్నాయి. అప్పుడు నేను ఇంకెంతకాలం వేచియుండగలను? ఇక ఆలస్యం కుదరదు.

Verse 64

यावत्कालं सुरश्रेष्ठ शून्ये जाते स्व आश्रये । तस्मात्कुरु द्रुतं कंचिदुपायं तद्विनाशने

ఓ దేవశ్రేష్ఠా! నా స్వధామం శూన్యంగా ఉన్నంతకాలం నా మనస్సు శాంతించదు. కనుక అతని వినాశనానికి త్వరగా ఏదో ఉపాయం చేయుము.

Verse 65

एवमुक्ते यमेनाथ तं विसृज्य गृहं प्रति । व्याघ्ररूपं समास्थाय स्वयं तत्संनिधौ ययौ

యముడు ఇలా చెప్పినప్పుడు, శివుడు అతనిని విడిచిపెట్టి గృహానికి పంపెను. అనంతరం తానే పులి రూపం ధరించి ఆ రాజు సమీపానికి వెళ్లెను.

Verse 66

यत्र संस्थो महीपः स प्रजापालनतत्परः । मेघगम्भीरनिर्घोषं गर्जमानो मुहुर्मुहुः

ప్రజలను రక్షించుటలో నిమగ్నుడై రాజు నిలిచిన చోట, ఆ పులి మేఘగంభీర గర్జనవంటి లోతైన ధ్వనితో మళ్లీ మళ్లీ గర్జించెను.

Verse 67

अजास्तास्तं च संवीक्ष्य व्याघ्रं रौद्रवपुर्द्धरम् । अजापालं समुद्दिश्य संत्रस्ताः शरणं गताः

ఆ క్రూరరూపధారి పులిని చూసి ఆ మేకలు భయపడి, అజాపాలుని ఆశ్రయించి అతని శరణు చేరినవి.

Verse 68

तस्य यत्नपरस्यापि रक्षमाणस्य भूपतेः । अजास्ता व्याघ्ररूपेण शंकरेण प्रभक्षिताः

రాజు ఎంతో యత్నించి కాపాడుతున్నప్పటికీ, వ్యాఘ్రరూపం ధరించిన శంకరుడు ఆ మేకలను భక్షించాడు।

Verse 69

अजानां कदनं दृष्ट्वा ततः स पृथिवीपतिः । स्वहस्ताद्यष्टिमुत्सृज्य जग्राह निशितायुधम्

నిర్దోషుల వధను చూసి, భూపతి రాజు తన చేతిలోని దండాన్ని విడిచి, పదునైన ఆయుధాన్ని పట్టుకున్నాడు।

Verse 70

यत्तस्य तुष्टया दत्तं चंडं चंडार्चिषा समम् । तच्छस्त्रं च तथान्यानि देवीदत्तानि शंकरः । शनैःशनैः प्रजग्राह स्ववक्त्रेण महेश्वरः

దేవి ప్రసన్నతతో ఇచ్చిన, మండే జ్వాలల సమానమైన భయంకర ఆయుధాన్ని మరియు ఇతర దేవీదత్త ఆయుధాలను కూడా మహేశ్వర శంకరుడు తన నోటితో నెమ్మదిగా గ్రహించాడు।

Verse 71

अस्त्राभावात्ततस्तूर्णं ध्रियमाणेऽपि कांतया । द्वंद्वयुद्धेन तं व्याघ्रं योधयामास भूपतिः

అస్త్రాలు లేకపోవడంతో, ప్రియురాలు ఆపుతున్నప్పటికీ, రాజు వెంటనే ఆ వ్యాఘ్రంతో ద్వంద్వయుద్ధం చేశాడు।

Verse 72

ततस्तस्यांगसंस्पर्शान्मुक्त्वा व्याघ्रतनुं च ताम् । दधार भस्मसंदिग्धां तनुं चन्द्रविभूषिताम्

అతని దేహస్పర్శతో, వ్యాఘ్రదేహాన్ని విడిచి, భస్మలేపితమై చంద్రభూషితమైన దివ్య దేహాన్ని ధరించాడు।

Verse 73

रुंडमालावरां दिव्यां सखट्वांगां सपन्नगाम् । तां दृष्ट्वा स महीपालः सभार्यः प्रणतस्ततः

రుండమాల ధరించి, ఖట్వాంగం పట్టుకొని, సర్పసహితమైన ఆ దివ్య దేవిని చూచి రాజు భార్యతో కూడ వెంటనే సాష్టాంగంగా నమస్కరించాడు।

Verse 74

प्रोवाचाथ स्तुतिं कृत्वा विनयावनतः स्थितः । आनंदाश्रुपरिक्लिन्नो हर्षगद्गदया गिरा

తర్వాత స్తుతి చేసి, వినయంతో తల వంచి నిలిచాడు; ఆనందాశ్రువులతో కన్నులు తడిసి, హర్షంతో గద్గద స్వరంలో పలికాడు।

Verse 75

राजोवाच । अज्ञानाद्यन्मया देव प्रहारास्तव निर्मिताः । तिरस्कारस्तथा दत्तस्तत्सर्वं क्षम्यतां विभो

రాజు అన్నాడు—హే దేవా! అజ్ఞానవశాత్తు నేను మీపై దెబ్బలు కొట్టాను, అవమానమూ చేశాను; హే విభో, అది అంతా క్షమించండి।

Verse 76

श्रीभगवानुवाच । क्षांत एष मया पुत्र तव सर्वः पराभवः । परितुष्टेन ते कर्म दृष्ट्वा चैवातिमानुषम्

భగవాన్ అన్నాడు—పుత్రా, నీ ఈ సమస్త పరాభవాన్ని నేను క్షమించాను; నీ అతిమానుష కర్మలను చూచి నేను సంతోషించాను।

Verse 77

यथा कृतं त्वया राज्यं प्रजाः संरक्षिता नृप । तथान्यो भूपतिः कश्चिन्न कर्ता न करिष्यति

హే నృపా! నీవు రాజ్యాన్ని నిర్వహించి ప్రజలను రక్షించిన విధంగా, మరే రాజు చేయలేదు; భవిష్యత్తులోనూ చేయడు।

Verse 78

तस्माद्गच्छ मया सार्धं पाताले पार्थिवोत्तम । अनेनैव शरीरेण धर्मपत्न्यानया सह

కాబట్టి, ఓ రాజోత్తమా, నాతో కలిసి పాతాళానికి రమ్ము; నీ ధర్మపత్నితో కూడి, ఇదే శరీరంతోనే।

Verse 79

नातः परं त्वया स्थेयं मर्त्यलोके कथंचन । विरुद्धं सर्वदेवानां यतः कर्म त्वदुद्भवम्

ఇక్కడి నుండి ఇక ఏ విధంగానూ నీవు మర్త్యలోకంలో నిలువకూడదు; ఎందుకంటే నీ నుండి పుట్టిన కర్మ సమస్త దేవతలకు విరోధమైనది।

Verse 80

राजोवाच । एवं देव करिष्यामि गत्वाऽयोध्यां महापुरीम् । पुत्रं राज्ये प्रतिष्ठाप्य मंत्रिणां संनिवेद्य च

రాజు పలికెను—హే దేవా, అలాగే చేస్తాను. నేను మహాపురి అయోధ్యకు వెళ్లి కుమారుణ్ని రాజ్యసింహాసనంపై స్థాపించి, మంత్రులకు విధిగా నివేదిస్తాను।

Verse 81

तथाहं देव देव्या च प्रोक्तः संतुष्टया पुरा । मन्त्रग्रामो यया दत्तः शस्त्राणि विविधानि च

హే దేవా, అలాగే పూర్వం సంతోషించిన దేవి నన్ను ఉద్దేశించి పలికింది; ఆమె నాకు మంత్రసమూహాన్ని, అలాగే అనేక విధాల శస్త్రాలను దయచేసింది।

Verse 82

यदा त्वं त्यजसि प्राज्ञ मर्त्यलोकं सुदुस्त्यजम् । तदात्र मामके कुण्डे प्रक्षेप्तव्यानि कृत्स्नशः

హే ప్రాజ్ఞా, నీవు విడిచిపెట్టడం కష్టమైన ఈ మర్త్యలోకాన్ని త్యజించినప్పుడు, నా కుండంలో ఆ సమస్తాన్ని పూర్తిగా వేయవలెను.

Verse 83

तानि चार्पय मे भूयो येनानृण्यं व्रजाम्यहम् । तस्या देव्याः सुराधीश त्वत्प्रसादेन सांप्रतम्

ఆ వస్తువులన్నీ నాకు మళ్లీ అర్పించుము, అప్పుడు నేను ఋణముక్తుడనగుదును. ఓ దేవాధీశా, ఈ సమయంలో నీ ప్రసాదమువలననే ఆ దేవికి సంబంధించిన బాకీ నుండి నేను విముక్తుడనయ్యాను.

Verse 84

एवमुक्तस्ततस्तेन भगवांस्त्रिपुरांतकः । आज्ञाप्य तानि सर्वाणि ददौ तत्र द्रुतं गतः

అతడు అలా పలికినపుడు భగవాన్ త్రిపురాంతకుడు ఆజ్ఞాపించి ఆ వస్తువులన్నింటినీ తిరిగి ఇప్పించాడు; అనంతరం ఆయన వేగంగా అక్కడికి (నియతస్థానానికి) వెళ్లెను.

Verse 85

अब्रवीच्च सुतस्तत्र स्वयं राजा भविष्यति । वीर्यौदार्यसमोपेतो वंशस्योद्धरणक्षमः

అక్కడ ఆయన ప్రకటించెను—“నీ కుమారుడే స్వయంగా రాజు అవుతాడు; అతడు శౌర్యమూ ఔదార్యమూ కలవాడు, వంశాన్ని నిలబెట్టగలవాడు, పునః ప్రతిష్ఠించగలవాడు.”

Verse 86

त्वं चागच्छ मया सार्धमद्यैव मम मंदिरे । प्रविश्यात्र जले पुण्ये देवीकुण्डसमुद्भवे

“నీవు కూడా నాతో కలిసి ఈ రోజే నా మందిరానికి రమ్ము; మరియు ఇక్కడ దేవీకుండమునుండి ఉద్భవించిన ఈ పుణ్యజలములో ప్రవేశించుము.”

Verse 87

अद्य माघचतुर्दश्यां शुक्लायामपरोऽपि यः । देवीमिमां च संपूज्य जलेऽस्मिन्भक्तिसंयुतः

“ఈ రోజు మాఘ శుక్ల చతుర్దశిన, ఎవడైనా—ఇతరుడైనా—ఈ దేవిని సమ్యక్‌గా పూజించి, భక్తితో యుక్తుడై, ఈ జలములో (స్నానము/ప్రవేశము) చేయునట్లయితే…”

Verse 88

करिष्यति प्रवेशेन प्राणत्यागं नृपोत्तम । स च यास्यति यत्रास्ते पाताले हाटकेश्वरः

ఓ నృపోత్తమా! ఈ జలంలో ప్రవేశించగానే అతడు ప్రాణత్యాగం చేస్తాడు; మరియు పాతాళంలో హాటకేశ్వరుడు నివసించే స్థలానికే చేరుతాడు।

Verse 89

स्नानं वा पार्थिवश्रेष्ठ यः करिष्यति मानवः । अष्टोत्तरशतं तस्य व्याधीनां न भविष्यति

ఓ పార్థివశ్రేష్ఠా! ఎవడు ఇక్కడ స్నానం చేస్తాడో, అతనికి నూట ఎనిమిది రకాల వ్యాధులు ఉండవు; అతడు రోగముక్తుడవుతాడు।

Verse 90

एवमुक्त्वा तमादाय नृपं भार्यासमन्वितम् । अजाभिस्ताभिरस्त्रैश्च तैश्चापि परमेश्वरः । प्रविवेश जले तस्मिन्देवीकुण्डसमुद्भवे

ఇలా చెప్పి పరమేశ్వరుడు రాజును భార్యతో కూడి, ఆ మేకలతోను ఆయుధాలతోను కలిసి తీసుకొని, దేవీకుండం నుండి ఉద్భవించిన ఆ జలంలో ప్రవేశించాడు।

Verse 91

ततश्च मंदिरं नीतः स्वकीयं द्विजसत्तमाः । तेनैव नरदेहेन स कलत्रसमन्वितः

తదుపరి, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా! ఆ రాజును అతని స్వంత మందిరానికి తీసుకువెళ్లారు; అతడు అదే మానవదేహంతో, భార్యతో కూడి ఉన్నాడు।

Verse 92

अद्यापि तिष्ठते तत्र जरामरणवर्जितः । पूजयानश्च तं देवं पाताले हाटकेश्वरम्

ఇప్పటికీ అతడు అక్కడ జరామరణరహితుడై నివసిస్తూ, పాతాళంలో హాటకేశ్వర దేవుని నిరంతరం పూజిస్తున్నాడు।

Verse 93

एवं तत्र समुद्भूता सा देवी परमेश्वरी । स्थापिता तेन भूपेन श्रद्धापूतेन चेतसा

ఇలా అక్కడ పరమేశ్వరి దేవి అవతరించింది; శ్రద్ధతో పవిత్రమైన హృదయముగల ఆ రాజు అక్కడే ఆమెను ప్రతిష్ఠించాడు।

Verse 95

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽजापालेश्वरीमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चनवतितमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కాంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలోని షష్ఠ నాగరఖండములో, శ్రీ హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యాంతర్గత ‘అజాపాలేశ్వరీమాహాత్మ్యవర్ణన’ అనే తొంభై ఐదవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।

Verse 97

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । समीप उपविष्टस्य शिवस्याऽस्यं व्यलोकयत्

ఆ మాటలు విని లోకపితామహుడైన బ్రహ్మ, సమీపంలో కూర్చున్న శివుని ముఖాన్ని తిలకించాడు।