Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 66
Devanagari script
यत्र संस्थो महीपः स प्रजापालनतत्परः । मेघगम्भीरनिर्घोषं गर्जमानो मुहुर्मुहुः
Transliteration
yatra saṃstho mahīpaḥ sa prajāpālanatatparaḥ | meghagambhīranirghoṣaṃ garjamāno muhurmuhuḥ
Translation
ప్రజలను రక్షించుటలో నిమగ్నుడై రాజు నిలిచిన చోట, ఆ పులి మేఘగంభీర గర్జనవంటి లోతైన ధ్వనితో మళ్లీ మళ్లీ గర్జించెను.
Word by Word
यत्रwhere
यत्र:
Adverbial (Location)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)
संस्थःstanding, stationed
संस्थः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + स्था (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (क्त/क्तवत्-प्रायः; 'स्थित' अर्थे), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
महीपःking
महीपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहीप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रजापालनतत्परःintent on protecting the subjects
प्रजापालनतत्परः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रजा (प्रातिपदिक) + पालन (प्रातिपदिक) + तत्पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (प्रजायाः पालनं तस्मिन् तत्परः)
मेघगम्भीरनिर्घोषम्a cloud-deep roar/sound
मेघगम्भीरनिर्घोषम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमेघ (प्रातिपदिक) + गम्भीर (प्रातिपदिक) + निर्घोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (मेघवत् गम्भीरः निर्घोषः)
गर्जमानःroaring
गर्जमानः:
Karta (Agent as participle)
TypeAdjective
Rootगर्ज् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
मुहुःagain and again
मुहुः:
Adverbial (Frequency)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (repeatedly)
मुहुःagain and again
मुहुः:
Adverbial (Frequency)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formपुनरुक्त-अव्यय (intensive repetition)
Speaker
Narrator
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A tiger (Śiva in disguise) roars repeatedly with thundercloud depth near the king, who stands resolute, committed to protecting his people.
Characters & Entities
A
Ajāpāla (king)Ś
Śiva (as tiger)FAQs
A ruler’s dharma is framed as protection of life; the narrative heightens the test through fearsome divine intervention.
No tīrtha is explicitly named in this verse.
None; it is descriptive narrative.