Adhyaya 271

Verse 1

सूत उवाच । अथान्यदपि तत्रास्ति सुपुण्यं लिंगसप्तकम् । येनार्चितेन दृष्टेन पूजितेन विशेषतः

సూతుడు పలికెను—అక్కడ మరొకటి కూడా ఉంది: అత్యంత పుణ్యప్రదమైన ఏడు లింగాల సమూహము; వాటిని అర్చించి, దర్శించి, ముఖ్యంగా పూజించితే మహాపుణ్యం లభిస్తుంది.

Verse 2

दीर्घायुर्जायते मर्त्यः सर्वरोगविवर्जितः । मार्कण्डेश्वर इत्युक्तस्तत्र देवो महेश्वरः

మానవుడు దీర్ఘాయుష్మంతుడై సమస్త రోగముల నుండి విముక్తుడగును. అక్కడ మహేశ్వర దేవుడు ‘మార్కండేశ్వరుడు’ అని ప్రసిద్ధుడు.

Verse 3

इन्द्रद्युम्नेश्वरोऽन्यस्तु सर्वपापहरो हरः । पालेश्वरस्तथा चैव सर्वव्याधिविनाशनः

మరొకరు ఇంద్రద్యుమ్నేశ్వరుడు—హరుడు, సమస్త పాపాలను హరించువాడు. అలాగే పాలేశ్వరుడు సమస్త వ్యాధులను నాశనం చేయువాడు.

Verse 4

ततो घंटशिवः ख्यातो यो घंटेन प्रतिष्ठितः । कलशेश्वरसंज्ञस्तु वानरेश्वरसंयुतः

తదుపరి ఘంటశివుడు ప్రసిద్ధుడు, గంటచేత ప్రతిష్ఠింపబడినవాడు. అలాగే కలశేశ్వర అనే (లింగం) వానరేశ్వరంతో సంయుక్తమై ఉంది.

Verse 5

ईशान शिव इत्युक्तस्तत्र क्षेत्रेश्वरेश्वरः । पूजितो मानवैर्भक्त्या कामान्यच्छत्यमानुषान्

అక్కడ క్షేత్రేశ్వరులకూ ఈశ్వరుడైన ప్రభువు ‘ఈశాన శివుడు’ అని చెప్పబడెను. భక్తితో మనుష్యులు పూజించగా, మానవ పరిమితిని మించిన కోరికలను ప్రసాదించును.

Verse 6

वांछितान्मनसा सर्वान्कलिकालेऽपि संस्थिते

కలియుగం నడుస్తున్నప్పటికీ, మనసులో కోరిన సమస్తమును (ఆయన ప్రసాదించును).

Verse 7

ऋषय ऊचुः । कोऽयं मार्कंडसंज्ञस्तु येन लिंगं प्रतिष्ठितम् । इन्द्रद्युम्नो महीपालः कतमो वद सूतज

ఋషులు పలికిరి—‘మార్కండ’ అనే ఇతడు ఎవరు, ఇతనిచేత లింగం ప్రతిష్ఠింపబడెను? మరియు రాజు ఇంద్రద్యుమ్నుడు ఎవరు? ఓ సూతపుత్రా, చెప్పుము.

Verse 8

तथा पालकनामा च येनायं स्थापितो हरः । तथा यो घण्टसंज्ञस्तु कस्मिञ्जातः स चान्वये

అలాగే ‘పాలక’ అనే పేరుగలవాడు ఎవరు, ఆయనచేత ఈ హరుడు (శివుడు) ప్రతిష్ఠింపబడెను? అలాగే ‘ఘంట’ అని పిలువబడినవాడు ఏ వంశంలో జన్మించాడు?

Verse 9

कलशाख्यस्तु यः ख्यातो वानरेण समन्वितः । ईशानोप्यखिलं ब्रूहि परं नःकौतुकं स्थितम्

‘కలశ’ అని ప్రసిద్ధుడై, వానరంతో అనుబంధమున్నవాడు—హే ఈశానా, దాని సంగతులన్నిటిని విస్తారంగా చెప్పుము; మాలో మహా కుతూహలం కలిగింది.

Verse 10

यतोऽत्र जायते श्रेयः पुनः पुंसां प्रकीर्तय । यैरेतैः स्थापिता देवाः क्षेत्रेऽस्मिन्मानवोत्तमैः

ఇక్కడ మనుష్యులకు పరమ శ్రేయస్సు ఎలా పునఃపునః కలుగుతుందో మళ్లీ ప్రకటించుము; అలాగే ఈ పుణ్యక్షేత్రంలో ఏ ఏ ఉత్తమ మానవులచేత ఈ దేవతలు ప్రతిష్ఠింపబడ్డారు?

Verse 11

तथा तेषां समाचारं प्रभावं चैव सूतज । दानं वापि यथाकालं मंत्रांश्च विस्तराद्वद

అలాగే, హే సూతపుత్రా, వారి ఆచారవిధానమును మరియు ప్రభావమును కూడా విస్తారంగా చెప్పుము; సమయానుసారం దానమును, మంత్రములను కూడా వివరంగా పలుకుము.

Verse 12

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि कथामेतां पुरातनीम् । कथितां भर्तृयज्ञेन आनर्ताधिपतेः स्वयम्

సూతుడు పలికెను—నేను మీకు ఈ ప్రాచీన కథను కీర్తించెదను; ఇది స్వయంగా ఆనర్తాధిపతి భర్తృయజ్ఞుడు చెప్పినది.

Verse 13

श्रुतयापि यया मर्त्यो दीर्घायुर्जायतेनरः । नापमृत्युमवाप्नोति कथंचित्तत्प्रभावतः

దానిని కేవలం వినడంవల్లనే మానవుడు దీర్ఘాయుష్మంతుడవుతాడు; దాని ప్రభావంతో అతడు ఏ విధంగానూ అకాలమరణాన్ని పొందడు।

Verse 14

यो मार्कंड इति ख्यातः प्रथमं परिकीर्तितः । संभूतिस्तस्य संप्रोक्ता युष्माकं पापनाशिनी

‘మార్కండ’ అని ఖ్యాతిగాంచినవాడు ముందుగా కీర్తించబడతాడు; ఇప్పుడు అతని జన్మవృత్తాంతం చెప్పబడుతుంది—ఇది మీ పాపాలను నశింపజేసే కథ।

Verse 15

इंद्रद्युम्नं प्रवक्ष्यामि सांप्रतं मुनिसत्तमाः । यद्वंशो यत्प्रभावश्च सर्वभूपालमानितः

ఇప్పుడు, ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, నేను ఇంద్రద్యుమ్నుని గురించి చెప్పుదును—అతని వంశము మరియు మహిమ, సమస్త రాజులచే గౌరవింపబడినది।

Verse 16

इंद्रद्युम्नो महीपाल आसीत्पूर्वं द्विजोत्तमाः । ब्राह्मण्यश्च शरण्यश्च साधुलोकप्रपालकः । यज्वा दानपतिर्दक्षः सर्वभूतहिते रतः

హే ద్విజోత్తములారా, ఇంద్రద్యుమ్నుడు పూర్వం రాజుగా ఉండెను—బ్రాహ్మణభక్తుడు, అందరికీ శరణ్యుడు, సద్జనరక్షకుడు. అతడు యజ్ఞకర్త, దానంలో అగ్రగణ్యుడు, కార్యనిపుణుడు, సమస్త భూతహితంలో రతుడు।

Verse 17

न दुर्भिक्षं न च व्याधिर्न च चौरकृतं भयम् । तस्मिञ्छासति धर्मज्ञे आसील्लोकस्य कस्यचित्

ఆ ధర్మజ్ఞ రాజు పాలనలో ఎవరికీ క్షామం లేదు, వ్యాధి లేదు, దొంగల వల్ల భయం కూడా లేదు।

Verse 18

यथैव वर्षतो धारा यथा वा दिवि तारकाः । गंगायां सिकता यद्वत्संख्यया परिवर्जिताः

వర్షధారలు, ఆకాశంలోని తారలు, గంగానదిలోని ఇసుకకణాలు లెక్కకు అందనట్లే—అవి కూడా అపారసంఖ్యగా ఉన్నాయి।

Verse 19

तद्वत्तेन कृता यज्ञाः सर्वे संपूर्णदक्षिणाः । अग्निष्टोमोऽतिरात्रश्च उक्थः षोडशिकास्तथा

అతడు సమ్యగ్విధిగా, సంపూర్ణ దక్షిణలతో అన్ని యజ్ఞాలను నిర్వహించాడు—అగ్నిష్టోమం, అతిరాత్రం, ఉక్థ్యం, అలాగే షోడశీ యాగం।

Verse 20

सौत्रामण्याऽथ पशवश्चातुर्मास्या द्विजोत्तमाः । वाजपेयाश्वमेधाश्च राजसूया विशेषतः

మరియు సౌత్రామణీ, పశుయజ్ఞాలు, చాతుర్మాస్య కర్మలు—ఓ ద్విజోత్తమా—వాజపేయం, అశ్వమేధం, ముఖ్యంగా రాజసూయం కూడా అతడు నిర్వహించాడు।

Verse 21

पौण्डरीकास्तथैवान्ये श्रद्धापूतेन चेतसा

అదేవిధంగా పౌండరీకాది మరియు మరెన్నో యజ్ఞాలను అతడు శ్రద్ధతో పవిత్రమైన మనస్సుతో నిర్వహించాడు।

Verse 22

तेन दानानि दत्तानि तीर्थेषु च विशेषतः । मिष्टान्नानि द्विजेंद्राणां दक्षिणासहितानि च

అతడు ముఖ్యంగా తీర్థస్థలాలలో దానాలు ఇచ్చాడు; అలాగే ద్విజేంద్రులకు మిష్టాన్నాలు దక్షిణలతో కూడి గౌరవంగా సమర్పించాడు।

Verse 23

न तदस्ति धरापृष्ठे नगरं पत्तनं तथा । तीर्थं वा यत्र नो तस्य विद्यते त्रिदशालयः

భూమిమీద అతని దేవాలయం—దేవతల నివాసస్థానం—లేని నగరం గానీ పట్నం గానీ, తీర్థం గానీ ఏదీ లేదు।

Verse 24

तेन कन्यासहस्राणि अच्युतान्यर्बुदानि च । ब्राहमणेभ्यः प्रदत्तानि ब्राह्मणानां धनार्थिनाम्

అతడు వేలాది కన్యలను దానమిచ్చెను; అలాగే అపారమైన ధనరాశులను కూడా—ధనావసరమున్న బ్రాహ్మణులకు ప్రసాదించెను।

Verse 25

दशमीदिवसे तस्य रात्रौ च गजपृष्ठिगः । दुन्दुभिस्ताड्यमानस्तु बभ्राम सकलं पुरम्

అతని దశమి దినమున, రాత్రియందు కూడా, ఏనుగు మీద కూర్చొని, దుందుభులు మోగుతుండగా, అతడు సమస్త నగరమంతా సంచరించెను।

Verse 26

प्रत्यूषे वैष्णवं भावि पापहारि च वासरम् । उपवासः प्रकर्त्तव्यो मुक्त्वा वृद्धं च बालकम् । अन्यथा निग्रहिष्यामि भोजनं यः करिष्यति

ప్రాతఃకాలంలో అతడు ప్రకటించెను—“రేపు వైష్ణవ పుణ్యదినం, పాపహర దినం. వృద్ధులు, బాలులు తప్ప అందరూ ఉపవాసం చేయాలి; లేకపోతే ఎవడు భోజనం చేస్తాడో అతనిని నేను శిక్షిస్తాను.”

Verse 27

इंद्रद्युम्नः स राजर्षिस्तदा विष्णोः प्रसादतः । तेनैव स्वशरीरेण ब्रह्मलोकं तदा गतः

ఆ రాజర్షి ఇంద్రద్యుమ్నుడు అప్పుడు విష్ణు ప్రసాదముచే, అదే తన శరీరంతో బ్రహ్మలోకమునకు వెళ్లెను।

Verse 28

तत्र कल्पसहस्रांते स प्रोक्तो ब्रह्मणा स्वयम् । इंद्रद्युम्न धरां गच्छ न स्थातव्यं त्वयाऽधुना

అక్కడ సహస్ర కల్పాంతంలో స్వయంగా బ్రహ్మదేవుడు అతనితో పలికెను— “ఇంద్రద్యుమ్నా, భూమికి వెళ్లు; ఇప్పుడిక్కడ నీవు నిలువకూడదు।”

Verse 29

इंद्रद्युम्न उवाच । कस्माच्च्यावयसे ब्रह्मन्निजलोकाद्द्रुतं हि माम् । अपापमपि देवेश तथा मे वद कारणम्

ఇంద్రద్యుమ్నుడు పలికెను— “హే బ్రహ్మన్, మీ స్వలోకమునుండి నన్ను ఇంత త్వరగా ఎందుకు తొలగిస్తున్నారు? హే దేవేశ, నేను పాపరహితుడనైనా, దీని నిజ కారణం చెప్పండి।”

Verse 30

श्रीब्रह्मोवाच । तव कीर्तिसमुच्छेदः संजातोऽद्य धरातले । यावत्कीर्तिर्धरापृष्ठे तावत्स्वर्गे वसेन्नरः

శ్రీబ్రహ్ముడు పలికెను— “ఈ రోజు భూమిపై నీ కీర్తి యొక్క కొనసాగింపు తెగిపోయింది. భూమిమీద కీర్తి నిలిచినంతకాలం మనుడు స్వర్గంలో నివసిస్తాడు।”

Verse 31

एतस्मात्कारणाल्लोकाः स्वनामांकानि चक्रिरे । वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च

ఈ కారణముచేతనే ప్రజలు తమ తమ పేర్లతో గుర్తింపబడే పుణ్యకార్యాలను నిర్మించారు— బావులు, కూపాలు, చెరువులు, అలాగే దేవతాలయాలను కూడా।

Verse 32

तस्माद्गच्छ धरापृष्ठं स्वां कीर्तिं नूतनां कुरु । यदि वांछसि लोकेऽस्मिन्मामके वसतिं चिरम्

“కాబట్టి భూమిమీదకు వెళ్లి, నూతన పుణ్యకార్యాలతో నీ కీర్తిని పునరుద్ధరించు. నా ఈ లోకంలో (స్వర్గంలో) దీర్ఘకాలం నివసించాలని కోరితే, ఇదే మార్గం।”

Verse 33

अथात्मानं स राजेंद्रो यावत्पश्यति तत्क्षणात् । तावत्प्राप्तं धरापृष्ठे कांपिल्य नगरं प्रति

అప్పుడు రాజాధిరాజుడు తనను తాను గుర్తించిన క్షణమే, అదే వేళ భూమిపై కాంపిల్య నగర సమీపానికి చేరుకున్నట్లు తెలిసింది।

Verse 34

अथ पप्रच्छ लोकान्स किमेतन्नगरं स्मृतम् । कोऽयं देशः कोऽत्र राजा किं पुरं नगरं च किम्

ఆపై అతడు ప్రజలను అడిగాడు—“ఈ నగరాన్ని ఏమని పిలుస్తారు? ఇది ఏ దేశం? ఇక్కడ రాజెవరు? ‘పురం’ అంటే ఏమిటి, ‘నగరం’ అంటే ఏమిటి?”

Verse 35

ते तमूचुः परं चैतत्कांपिल्यमिति विश्रुतम् । आनर्तनामा देशोऽयं राजात्र पृथिवीजयः

వారు అతనితో అన్నారు—“ఇది ప్రసిద్ధమైన ‘కాంపిల్య’ నగరం. ఈ దేశం ‘ఆనర్త’ అని పిలవబడుతుంది; ఇక్కడ రాజు ‘పృథివీజయ’.”

Verse 36

को भवान्किमिहायातः किंचित्कार्यं वदस्व नः

“మీరు ఎవరు? ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చారు? మీ పని ఏమిటో మాకు చెప్పండి.”

Verse 37

इंद्रद्युम्न उवाच इंद्रद्युम्नो महीपालः पुरासीद्रोचके पुरे । देशे वैजरुके पूर्वं स देशः क्व च तत्पुरम्

ఇంద్రద్యుమ్నుడు అన్నాడు—“నేను ఇంద్రద్యుమ్నుడు, భూపాలుడను. పూర్వం వైజరుక దేశంలోని రోచక నగరంలో నివసించేవాడిని. ఆ దేశం ఇప్పుడు ఎక్కడ, ఆ నగరం ఎక్కడ?”

Verse 38

जना ऊचुः । न वयं तत्पुरं विद्मो न देशं न च भूपतिम् । इन्द्रद्युम्नाभिधानं च यं त्वं पृच्छसि भद्रक

ప్రజలు పలికిరి—మాకు ఆ నగరం తెలియదు, ఆ దేశమూ తెలియదు, ఆ రాజునూ తెలియదు. ఓ భద్రపురుషా, నీవు అడుగుచున్న ఇంద్రద్యుమ్న నాముడినీ మేము ఎరుగము।

Verse 39

इंद्रद्युम्न उवाच । चिरायुरस्ति कोऽप्यत्र यस्तं वेत्ति महीपतिम् । देशं वा तत्पुरं वापि तन्मे वदथ मा चिरम्

ఇంద్రద్యుమ్నుడు పలికెను—ఇక్కడ దీర్ఘాయుష్కుడు ఎవడైనా ఉన్నాడా, ఆ రాజును తెలిసినవాడు—అతని దేశమో అతని నగరమో తెలిసినవాడు? నాకు వెంటనే చెప్పుడి; ఆలస్యం చేయకుడి।

Verse 40

जना ऊचुः । सप्तकल्पस्मरो नाम मार्कंडेयो महामुनिः । श्रूयते नैमिषारण्ये तं गत्वा पृच्छ वेत्स्यसि

ప్రజలు పలికిరి—‘సప్తకల్పస్మర’ అను పేరుగల మహాముని మార్కండేయుడు నైమిషారణ్యంలో నివసించుచున్నాడని వినబడుచున్నది। ఆయనను చేరి అడుగు; అప్పుడు నీవు తెలిసికొందువు।

Verse 41

अथासौ सत्वरं गत्वा व्योममार्गेण तं मुनिम् । पप्रच्छ प्रणिपत्योच्चैर्नैमिषारण्यमाश्रितम्

అనంతరం అతడు వేగముగా వ్యోమమార్గమున వెళ్లి నైమిషారణ్యమున ఆశ్రయించిన ఆ మునిని చేరెను। నమస్కరించి, ఉచ్చస్వరముతో ప్రశ్నించెను।

Verse 42

इंद्रद्युम्नेति वै भूपस्त्वया दृष्टः श्रुतोऽथ वा । चिरायुस्त्वं श्रुतोऽस्माभिः पृच्छामस्तेन सन्मुने

‘ఇంద్రద్యుమ్న’ అను నామముగల ఆ రాజును మీరు చూచితిరా, లేక వినితిరా? మీరు దీర్ఘాయుష్కుడని మేము వినితిమి; అందుచేత, ఓ సన్మునీ, మేము మిమ్మును ప్రశ్నించుచున్నాము।

Verse 43

श्रीमार्कंडेय उवाच सप्तकल्पांतरे भूपो न दृष्टो न मया श्रुतः । इंद्रद्युम्नाभिधानोऽत्र तत्र किं नु वदामि ते

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—ఏడు కల్పాంతరాలలో కూడా ఇక్కడ ఇంద్రద్యుమ్న అనే రాజును నేను చూడలేదు, వినలేదు. అట్లయితే అతని విషయమై నీకు నేను ఏమి చెప్పగలను?

Verse 44

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा निराशः स महीपतिः । वैराग्यं परमं गत्वा मरणे कृतनिश्चयः

ఆ మాటలు విని ఆ రాజు నిరాశుడయ్యాడు. పరమ వైరాగ్యాన్ని పొందుకొని మరణానికి నిశ్చయము చేసుకున్నాడు.

Verse 45

तेन चानीय दारूणि प्रज्वाल्य च हुताशनम् । प्रवेष्टुकामः स प्रोक्त इन्द्रद्युम्नो महीपतिः

అనంతరం ఇంద్రద్యుమ్న రాజు కట్టెలు తెప్పించి అగ్నిని ప్రజ్వలింపజేసి, అందులో ప్రవేశించదలచినవాడని చెప్పబడెను.

Verse 46

त्वया चात्र न कर्तव्यमहं ते मित्रतां गतः । नाशयिष्यामि ते मृत्युं यद्यपि स्यान्महत्तरम्

“నీవు ఇక్కడ ఇది చేయకూడదు. నేను నీ మిత్రుడనయ్యాను. అది ఎంత భయంకరమైన మరణమైనా, నేను దానిని నివారిస్తాను.”

Verse 47

नीरोगोऽसि सुभव्योऽसि कस्मान्मृत्युं प्रवांछसि । वद मे कारणं मृत्योः प्रतीकारं करोमि ते

“నీవు నిరోగివి, శుభలక్షణుడివి; మరణాన్ని ఎందుకు కోరుతున్నావు? కారణం చెప్పు; నీకు ప్రతికారము చేస్తాను.”

Verse 48

इंद्रद्युम्न उवाच । चिरायुर्मे भवान्प्रोक्तः कांपिल्यपुरवासिभिः । तेनाहं तव पार्श्वेऽत्र समायातो महामुने

ఇంద్రద్యుమ్నుడు పలికెను—కాంపిల్యపురవాసులు మీరు చిరాయువు అని నాకు చెప్పారు. అందువల్ల, ఓ మహామునీ, నేను ఇక్కడ మీ సన్నిధికి వచ్చాను.

Verse 49

इंद्रद्युम्नोद्भवां वार्तां त्वं वदिष्यसि सन्मुने । मत्कीर्तिर्न परिज्ञाता ततो मृत्युं व्रजाम्यहम्

హే సన్మునీ, మీరు ఇంద్రద్యుమ్నునకు సంబంధించిన వృత్తాంతాన్ని చెప్పగలరు. కానీ నా కీర్తి ఎవరికీ తెలియదు; అందుచేత నేను మరణాన్ని ఆశ్రయిస్తాను.

Verse 50

सूत उवाच । तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा दयावान्स मुनीश्वरः । वृथाश्रमं च तं ज्ञात्वा दाक्षिण्यादिदमब्रवीत्

సూతుడు పలికెను—అతని దృఢనిశ్చయాన్ని తెలిసికొని, కరుణామయ మునీశ్వరుడు—అతని శ్రమ వృథా కాకూడదని గ్రహించి—సౌజన్యంతో ఈ మాటలు పలికెను.

Verse 51

यद्येवं मा विशाग्निं त्वमहं ज्ञास्यामि तं नृपम् । नाडीजंघो बको नाम ममास्ति परमः सुहृत्

అలా అయితే, ఓ విశాగ్నీ, నిరాశ పడకుము. నేను ఆ రాజును గురించి తెలుసుకుంటాను. నా అత్యంత స్నేహితుడు ఉన్నాడు—బక అనే పేరుతో, నాడీజంఘ అని కూడా పిలువబడేవాడు.

Verse 52

चिरंतनश्च सोऽस्माकं नूनं ज्ञास्यति तं नृपम् । तस्मादागच्छ गच्छावस्तस्य पार्श्वे हिमाचले

అతడు ప్రాచీనుడు, మా తో దీర్ఘకాలంగా అనుబంధమున్నవాడు; అతడు తప్పక ఆ రాజును తెలుసుకుంటాడు. కాబట్టి రా; హిమాచలంలో అతని సన్నిధికి వెళ్లుదాం.

Verse 53

साधूनां दर्शनं जातु न वृथा जायते क्वचित्

సాధువుల దర్శనం ఎప్పుడూ నిష్ఫలమయ్యేది కాదు; అది ఏ కాలంలోనూ వ్యర్థం కాదు।

Verse 54

एवमुक्त्वा ततस्तौ तु प्रस्थितौ मुनिपार्थिवौ । व्योममार्गेण संतुष्टौ बकं प्रति हिमाचले

ఇలా చెప్పి ఆ ముని మరియు రాజు సంతుష్టులై ఆకాశమార్గంలో హిమాచలంలోని బకుని వైపు బయలుదేరారు.

Verse 55

बकोऽपि तं समालोक्य मार्कण्डेयं समागतम् । संमुखः प्रययौ तुष्टः स्वागतेनाभ्यपूजयत्

బకుడు కూడా మార్కండేయుడు వచ్చినట్లు చూసి ఆనందంతో ఎదురుగా వెళ్లి కలుసుకొని, స్వాగతవాక్యాలతో గౌరవించాడు.

Verse 56

धन्योऽहं कृतपुण्योऽहं यस्य मे त्वत्समागमः । भो भो ब्रह्मविदां श्रेष्ठ आतिथ्यं ते करोमि किम्

నేను ధన్యుడను, నేను పుణ్యవంతుడను—ఎందుకంటే మీతో నాకు సమాగమం కలిగింది. ఓ బ్రహ్మవిదులలో శ్రేష్ఠా, మీకు ఏ అతిథిసేవ చేయగలను?

Verse 57

श्रीमार्कंडेय उवाच । मत्तोपि त्वं चिरायुश्च यतो मित्रं व्यवस्थितः । इन्द्रद्युम्नो महीपालस्त्वया दृष्टः श्रुतोऽथवा

శ్రీ మార్కండేయుడు అన్నాడు—మిత్రభావంలో స్థిరంగా ఉన్నందున నీవు నాకన్నా దీర్ఘాయుష్మంతుడవు. ఇంద్రద్యుమ్న మహీపాలుని నీవు చూశావా, లేక కనీసం విన్నావా?

Verse 58

एतस्य मम मित्रस्य तेन दृष्टेन कारणम् । अन्यथा जायते मृत्युस्ततोऽहं त्वां समागतः

ఈ నా మిత్రుని నిమిత్తం—అతడు తెలిసి, అంగీకరింపబడునట్లు—నేను వచ్చితిని. లేకపోతే మరణం సంభవించెను; అందుకే నీ యొద్దకు చేరితిని.

Verse 59

बक उवाच सप्तद्विगुणितान्कल्पान्स्मराम्यहमसंशयम् । न स्मरामि कथामेव इंद्रद्युम्नसमुद्भवाम्

బకుడు పలికెను—నిస్సందేహంగా నేను పద్నాలుగు కల్పములను స్మరించుచున్నాను; కాని ఇంద్రద్యుమ్నుని ఉద్భవసంబంధమైన కథ మాత్రం నాకు ఏమాత్రం జ్ఞాపకము లేదు.

Verse 60

आस्तां हि दर्शनं तावत्सत्यमेतन्मयोदिम्

దర్శన విషయము ఇప్పటికి ఉండనీ; నేను పలికినది సత్యమే.

Verse 61

इंद्रद्युम्न उवाच । तपसः किं प्रभावोऽयं दानस्य नियमस्य च । यदायुरीदृशं जातं बकत्वेऽपि वदस्व नः

ఇంద్రద్యుమ్నుడు పలికెను—తపస్సు, దానం, నియమాచరణ వీటి ప్రభావం ఏమిటి? బకస్థితిలోనూ ఇంత ఆయుష్షు కలిగినది ఎలా? మాకు చెప్పుము.

Verse 62

बक उवाच घृतकंबलमाहात्म्याद्देवदेवस्य शूलिनः । ममायुरीदृशं जातं बकत्वं मुनिशापतः

బకుడు పలికెను—దేవదేవుడైన శూలధారి పరమేశ్వరుని ఘృతకంబల మహాత్మ్యమువలన నాకు ఇంత ఆయుష్షు కలిగెను; కాని నా బకత్వము మునిశాపమువలన కలిగెను.

Verse 64

अहमासं पुरा बालो ब्राह्मणस्य निवेशने । चमत्कारपुरे रम्ये पाराशर्यस्य धीमतः

పూర్వకాలంలో నేను ఒక బాలుడను—పరాశరవంశీయుడైన ధీమంత బ్రాహ్మణుని గృహంలో, రమ్యమైన చమత్కారపుర నగరంలో।

Verse 65

कस्यचित्त्वथ कालस्य संक्रांतौ मकरस्य भोः । संप्राप्यातीव चापल्याल्लिंगं जागेश्वरं मया । घृतकुम्भे परिक्षिप्तं पूजितं जनकेन यत्

తర్వాత ఒక సమయంలో, మకరసంక్రాంతి రోజున, బాలచాపల్యంతో నేను తండ్రి పూజించిన జాగేశ్వర లింగాన్ని తీసుకొని నెయ్యి కుండలో వేసివేశాను।

Verse 66

अथ रात्र्यां व्यतीतायां पृष्टोऽहं जनकेन च । त्वया पुत्र परिक्षिप्तं नूनं जागेश्वरं क्वचित् । तस्माद्वद प्रयच्छामि तेन ते भक्ष्यमुत्तमम्

రాత్రి గడిచిన తరువాత తండ్రి నన్ను అడిగాడు—‘కొడుకా, నీవు జాగేశ్వరుణ్ని ఎక్కడో పెట్టి ఉంటావు; చెప్పు, అప్పుడు నీకు ఉత్తమ భోజనం ఇస్తాను.’

Verse 67

ततो मयाज्यकुम्भाच्च तस्मादादाय सत्वरम् । भक्ष्यलौल्यात्पितुर्हस्ते विन्यस्तं घृतसंप्लुतम्

అప్పుడు భోజనలాలసతో నేను ఆ నెయ్యి కుండ నుండి దానిని త్వరగా తీసి, నెయ్యితో తడిసినదిగా తండ్రి చేతిలో ఉంచాను।

Verse 68

कस्यचित्त्वथ कालस्य पंचत्वं च समागतः । जातिस्मरस्ततो जातस्तत्प्रभावान्नृपालये

కొంతకాలానికే నాకు మరణం సంభవించింది; ఆ తరువాత ఆ ప్రభావంతోనే నేను రాజగృహంలో పూర్వజన్మస్మృతితో జన్మించాను।

Verse 69

आनर्ताधिपतेर्हर्म्ये नाम्ना ख्यातस्त्वहं बकः । चमत्कारपुरे देवो हरः संस्थापितो मया

ఆనర్తాధిపతి మహాప్రాసాదంలో నేను ‘బక’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడనయ్యాను. చమత్కారపురంలో నేను దేవుడు హరుడు (శివుడు)ను ప్రతిష్ఠించాను.

Verse 70

तत्प्रभावेण विप्रेंद्र प्राप्तः पैतामहं पदम्

హే విప్రేంద్రా! ఆ పుణ్యకర్మ ప్రభావంతో అతడు పితామహుడు బ్రహ్మ యొక్క పరమ పదాన్ని పొందెను.

Verse 71

ततो यानि धरापृष्ठे सुलिंगानि स्थितानि च । घृतेनच्छादयाम्येव मकरस्थे दिवाकरे । मया यत्स्थापितं लिंगं चमत्कारपुरे शुभम्

అప్పుడు భూమి మీద స్థాపితమైన ఏ ఏ శుభలింగాలున్నాయో, సూర్యుడు మకరరాశిలో ఉన్నప్పుడు నేను వాటిని నెయ్యితో తప్పక కప్పేవాడిని. అలాగే చమత్కారపురంలో నేను స్వయంగా ప్రతిష్ఠించిన శుభలింగాన్నీ (అదేవిధంగా ఆరాధించేవాడిని).

Verse 72

आराधितं दिवा नक्तं राज्ये संस्थाप्य पुत्रकम् । नियोज्य सर्वतो भृत्यान्धनवस्त्रसमन्वितान्

నేను పగలు రాత్రి (శివుని) ఆరాధించాను. నా కుమారుని రాజ్యాసనంపై స్థాపించి, ధనవస్త్రాలతో సమృద్ధులైన సేవకులను అన్ని వైపులా నియమించాను.

Verse 73

ततःकालेन महता तुष्टो मे भगवाञ्छिवः । मत्समीपं समासाद्य वाक्यमेतदुवाच सः

అనంతరం చాలా కాలానికి భగవాన్ శివుడు నాపై ప్రసన్నుడయ్యాడు. నా సమీపానికి వచ్చి ఆయన ఈ వాక్యాన్ని పలికాడు.

Verse 74

परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते तव पार्थिवसत्तम । घृतकंबलदानेन संख्यया रहितेन च

హే రాజశ్రేష్ఠా, నీకు మంగళం కలుగుగాక. నీవు ఘృతకంబళాలను లెక్కలేకుండా, అపరిమితంగా దానం చేసినందున నేను పూర్తిగా ప్రసన్నుడనయ్యాను.

Verse 75

तस्माद्वरय भद्रं ते वरं यन्मनसि स्थितम् । अदेयमपि दास्यामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

కాబట్టి—నీకు మంగళం కలుగుగాక—నీ హృదయంలో స్థిరమైన వరాన్ని కోరుకో. సాధారణంగా ఇవ్వలేనిదైనదైనా, అది అత్యంత దుర్లభమైనా, నేను నీకు ఇస్తాను.

Verse 76

ततो मया हरः प्रोक्तो यदि तुष्टोऽसि मे प्रभो । कुरुष्व मां गणं देव नान्यत्किंचिद्वृणोम्यहम्

అప్పుడు నేను హరునితో అన్నాను—హే ప్రభూ, నాపై మీరు ప్రసన్నులైతే, హే దేవా, నన్ను మీ గణంగా చేయండి; నేను మరేదీ కోరను.

Verse 77

श्रीभगवानुवाच । बकैहि त्वं महाभाग कैलासं पर्वतोत्तमम् । मया सार्धमनेनैव शरीरेण गणो भव

శ్రీభగవానుడు పలికెను—హే మహాభాగా, వీడ్కోలు చెప్పి పర్వతోత్తమమైన కైలాసానికి రా. నా తోడుగా, ఇదే శరీరంతో గణుడవు.

Verse 78

अन्योऽपि मर्त्यलोकेत्र यः करिष्यति मानवः । मकरस्थे रवौ मह्यं संक्रांतौ रजनीमुखे । स नूनं मद्गणो भावी सकृत्कृत्वाऽथ कंबलम्

మర్త్యలోకంలో మరెవడైనా మనిషి నా కోసం ఈ కార్యాన్ని చేస్తే—సూర్యుడు మకరరాశిలో ఉన్నప్పుడు, సంక్రాంతి వేళ, రాత్రి ఆరంభంలో—ఘృతకంబళాన్ని ఒక్కసారి చేసినా/అర్పించినా అతడు నిశ్చయంగా నా గణుడవుతాడు.

Verse 79

त्वं पुनर्मामकं लिंगं समं कुर्वन्भविष्यसि । धर्मसेनेति विख्यातो विकृत्या परिवर्जितः

నీవు మరల నా లింగాన్ని సమంగా, సుస్వరూపంగా చేయువాడవు అవుతావు; ‘ధర్మసేన’ అని ప్రసిద్ధి పొందుతావు, వికృతి మరియు కలుషం లేనివాడవు అవుతావు।

Verse 80

एवमुक्त्वा स भगवान्मामादाय ततः परम् । कैलासं पर्वतं गत्वा गणकोटीशतामदात्

ఇలా చెప్పి ఆ భగవాన్ నన్ను తనతో తీసుకొని ముందుకు సాగెను; తరువాత కైలాస పర్వతానికి వెళ్లి నాకు గణుల శతకోటులను అనుగ్రహించెను।

Verse 81

कस्यचित्त्वथ कालस्य भ्रममाणो यदृच्छया । गतोऽहं पर्वतश्रेष्ठं हिमवंतं महागिरिम्

కొంత కాలానంతరం, యాదృచ్ఛికంగా సంచరిస్తూ, నేను పర్వతశ్రేష్ఠుడైన మహాగిరి హిమవంతుని చేరితిని।

Verse 82

यत्रास्ते गालवो नाम सदैव तपसि स्थितः । तस्य भार्या विशालाक्षी सर्वलक्षणलक्षिता

అక్కడ ‘గాలవ’ అనే ముని నిత్యం తపస్సులో స్థితుడై ఉండెను; అతని భార్య విశాలాక్షి సమస్త శుభలక్షణాలతో అలంకృతురాలు।

Verse 83

सप्तरक्ता त्रिगंभीरा गूढगुल्फा कृशोदरी । तां दृष्ट्वा मन्मथाविष्टः संजातोऽहं मुनीश्वर

ఆమె సప్తరక్తవర్ణ కాంతితో ప్రకాశించెను, త్రిభంగి లావణ్యంతో మనోహరంగా, గూఢగుల్ఫాలతో, కృశోదరితో ఉండెను; ఆమెను చూచి, ఓ మునీశ్వరా, నేను మన్మథావేశానికి లోనయ్యితిని।

Verse 84

चिंतितं च मया चित्ते कथमेतां हराम्यहम् । तस्माच्छिष्यत्वमासाद्य भक्तिमस्य करोम्यहम्

నేను మనసులో ఆలోచించాను—‘ఆమెను నేను ఎలా తీసుకుపోగలను?’ అందుకే ఆయన శిష్యత్వాన్ని పొందించి ఆయనపై భక్తిని చూపుతాను।

Verse 85

शुश्रूषानिरतो भूत्वा येन प्राप्नोमि भामिनीम्

సేవా-శుశ్రూషలో నిమగ్నుడై, ఆ మార్గం ద్వారానే నేను ఆ కామినిని పొందుతాను।

Verse 86

ततो बटुकरूपेण संप्राप्तो गालवो मया । संसारस्य विरक्तोऽहं करिष्यामि मह्त्तपः

ఆపై బటుకరూపం ధరించి నేను గాలవుని సమీపించాను; ‘నేను సంసారవిరక్తుడను, మహత్తపస్సు చేస్తాను’ అని చెప్పాను।

Verse 87

दीक्षां यच्छ विभो मह्यं येन शिष्यो भवामि ते

హే విభో, నాకు దీక్షను ప్రసాదించండి; దానివల్ల నేను మీ శిష్యుడనగుదును।

Verse 88

आहरिष्याम्यहं दर्भांस्तथा सुमनसः सदा । समिधश्च सदैवाहं फलानि जलमेव च

నేను ఎల్లప్పుడూ దర్భలు, పుష్పాలు తెస్తాను; అలాగే నిత్యం సమిధలు, ఫలాలు, నీటిని కూడా తెస్తాను।

Verse 89

स मां विनयसंपन्नं ज्ञात्वा ब्राह्मणरूपिणम् । ददौ दीक्षां ततो मह्यं शास्त्रदृष्टेन कर्मणा

ఆయన నన్ను వినయసంపన్నుడిగా, బ్రాహ్మణరూపధారిగా గుర్తించి, శాస్త్రవిధి ప్రకారం నాకు దీక్షను ప్రసాదించాడు।

Verse 90

अथ दीक्षां समासाद्य तोषयामि दिनेदिने । तं चैव तस्य पत्नीं तां यथोक्तपरिचर्यया । अशुद्धेनापि चित्तेन छिद्रान्वेषणतत्परः

ఆపై దీక్ష పొందిన నేను రోజురోజుకూ ఆయనను సంతోషపెట్టేవాడిని; అలాగే శాస్త్రోక్త విధంగా ఆయన భార్యను కూడా సేవించేవాడిని. అయినా అశుద్ధచిత్తంతో లోపం వెదకడానికే తపించాను।

Verse 91

अन्यस्मिन्दिवसे प्राप्ते सा स्त्रीधर्मसमन्विता । उटजं दूरतस्त्यक्त्वा रात्रौ सुप्ता मनस्विनी

మరో రోజున ఆ మనస్విని, స్త్రీధర్మంలో స్థిరమైన ఆమె, కుటీరాన్ని కొంత దూరంగా విడిచి రాత్రి నిద్రించింది।

Verse 92

सोऽहं रूपं महत्कृत्वा तामादाय तपस्विनीम् । सुखसुप्तां सुविश्रब्धां प्रस्थितो दक्षिणामुखः

అప్పుడు నేను భయంకరమైన మహారూపం ధరించి ఆ తపస్వినిని ఎత్తుకుపోయాను; ఆమె సుఖంగా నిశ్చింతగా నిద్రిస్తుండగా నేను దక్షిణముఖంగా బయలుదేరాను।

Verse 93

अथासौ संपरित्यक्ता संस्पर्शान्मम निद्रया । चौररूपं परिज्ञाय मां शिष्यं प्ररुरोद ह

అప్పుడు నా స్పర్శతో ఆమె నిద్ర చెదిరి మేల్కొంది; నన్ను దొంగరూపంలో గుర్తించి ఆమె విలపించింది—‘ఇతడు మీ శిష్యుడు!’

Verse 94

साब्रवीच्च स्वभर्तारं गालवं मुनिसत्तमम् । एष शिष्यो दुराचारो हरते मामितः प्रभो

అప్పుడు ఆమె తన భర్త మునిశ్రేష్ఠుడైన గాలవునితో చెప్పింది— “ప్రభో! ఈ దురాచారి శిష్యుడు నన్ను ఇక్కడి నుండి అపహరిస్తున్నాడు।”

Verse 95

तस्माद्रक्ष महाभाग यावद्दूरं न गच्छति

కాబట్టి, ఓ మహాభాగుడా! అతడు దూరంగా వెళ్లకముందే నన్ను రక్షించండి।

Verse 96

तच्छ्रुत्वा गालवः प्राह तिष्ठतिष्ठेति चासकृत् । पापाचार सुदुष्टात्मन्गतिस्ते स्तंभिता मया

అది విని గాలవుడు పదేపదే— “ఆగు! ఆగు!” అని పలికి, “పాపాచారి, అతి దుష్టాత్మా! నీ గతి నేను స్థంభింపజేశాను” అని ప్రకటించాడు।

Verse 97

तस्य वाक्यात्ततो मह्यं गतिस्तंभो व्यजायत । यद्वल्लिखित एवाहं प्रतिष्ठामि सुनिश्चलः

అతని వాక్యంతో నా గతి వెంటనే ఆగిపోయింది; నేను చిత్రంలో వ్రాసినట్టుగా పూర్తిగా నిశ్చలంగా నిలిచిపోయాను।

Verse 98

ततस्तेन च शप्तोऽहं गालवेन महात्मना । वंचितोऽहं त्वया यस्माद्बको भव सुदुर्मते

అప్పుడు మహాత్ముడైన గాలవుడు నన్ను శపించాడు— “నన్ను మోసం చేసినందున, ఓ సుదుర్మతీ! నీవు కొంగవై పో।”

Verse 99

ततः पश्यामि चात्मानं सहसा बकरूपिणम् । बकत्वेऽपि न मे नष्टा या स्मृतिः पूर्वसंभवा

అప్పుడు అకస్మాత్తుగా నేను నన్ను బకరూపంలో చూచితిని; బకత్వంలోనూ పూర్వజన్మస్మృతి నాకు నశించలేదు.

Verse 100

ततः साऽपि च तत्पत्नी सचैलं स्नानमाश्रिता । मत्स्पर्शादुःखितांगी च शापाय समुपस्थिता

అప్పుడు అతని భార్య కూడా వస్త్రాలతోనే శుద్ధిస్నానాన్ని ఆశ్రయించింది; నా స్పర్శవల్ల బాధపడిన శరీరంతో శాపం పలకుటకు ముందుకు వచ్చింది.

Verse 101

यस्मात्पाप त्वया स्पृष्टा प्रसुप्ताहं रजस्वला । बकधर्मं समाश्रित्य भर्त्ता मे वंचितस्त्वया । अन्यरूपं समास्थाय तस्मात्सत्यं बको भव

ఓ పాపీ! రజస్వలగా నిద్రిస్తున్న నన్ను నీవు స్పర్శించితివి; ‘బకధర్మం’ ఆశ్రయించి నా భర్తను మోసగించితివి; కనుక ఇతరరూపం ధరించి నిజంగా బకవై పో.

Verse 102

एवं शप्तस्ततो द्वाभ्यां ताभ्यां वै दुःखसंयुतः । चरणाभ्यां प्रलग्नस्तु गालवस्य महात्मनः

ఇలా ఆ ఇద్దరి శాపంతో అతడు దుఃఖంతో నిండిపోయి, మహాత్ముడైన గాలవ ముని పాదయుగ్మాన్ని పట్టుకొని వేలాడెను.

Verse 103

गणोऽहं देवदेवस्य त्रिनेत्रस्य महात्मनः । पालकेति च विख्यातो गणकोटिप्रभुः स्थितः

నేను దేవదేవుడైన మహాత్మ త్రినేత్రేశ్వరుని గణుడను; ‘పాలక’ అని ప్రసిద్ధుడై, కోటి గణాలకు ప్రభువుగా స్థితుడను.

Verse 104

सोऽहमत्र समायातः प्रभोः कार्येण केनचित् । तव भार्यां समालोक्य कामदेववशं गतः

నేను నా ప్రభువు యొక్క ఏదో కార్యం నిమిత్తం ఇక్కడికి వచ్చాను; కాని నీ భార్యను చూచి కామదేవుని వశమయ్యాను।

Verse 105

क्षमापराधं त्वं मह्यमेवं ज्ञात्वा मुनीश्वर । दुर्विनीतः श्रियं प्राप्य विद्यामैश्वर्यमेव च

హే మునీశ్వరా, ఇది తెలిసికొని నా అపరాధాన్ని క్షమించండి. నేను దుర్వినీతుడనైయుండి కూడా శ్రీ, విద్య, ఐశ్వర్యం పొందాను।

Verse 106

न तिष्ठति चिरं स्थाने यथाहं मदगर्वितः । शिष्यरूपं समास्थाय ततः प्राप्तस्तवांतिकम्

నన్నువలె మదగర్వంతో ఉన్నవాడు తన స్థానంలో ఎక్కువకాలం నిలువలేడు. అందుకే శిష్యరూపం ధరించి మీ సన్నిధికి వచ్చాను।

Verse 107

अस्या हरणहेतोश्च महासत्या मुनीश्वर । तस्मात्कुरु प्रसादं मे दीनस्य प्रणतस्य च

హే మునీశ్వరా, ఆమెను హరించుటకు సంబంధించిన కారణం వల్ల—ఆమె మహాసత్యవతీ గనుక—దీనుడై ప్రణతుడైన నాపై ప్రసన్నత చూపండి।

Verse 108

अनुग्रहप्रदानेन क्षमा यस्मात्तपस्विनाम् । कोकिलानां स्वरो रूपं नारीरूपं पतिव्रता । विद्या रूपं कुरूपाणां क्षमा रूपं तपस्विनाम्

తపస్వులు అనుగ్రహం ప్రసాదిస్తారు; అందుచేత క్షమయే వారి భూషణం. కోకిలకు అందం దాని స్వరం; స్త్రీకి అందం పతివ్రతాధర్మం; కురూపులకు అందం విద్య; తపస్వులకు అందం క్షమ.

Verse 109

सूत उवाच । तस्य तत्कृपणं श्रुत्वा सोपि माहेश्वरो मुनिः । ज्ञात्वा तं बांधवस्थाने दयां कृत्वाऽब्रवीद्वचः

సూతుడు పలికెను—అతని దీనవిన్నపం విని ఆ మహేశ్వర ముని కూడా, అతడిని బంధువు స్థానంలో ఉన్నవాడిగా గ్రహించి, కరుణచేసి ఈ వచనములు పలికెను।

Verse 110

सत्यवाक्तिष्ठते विप्रश्चमत्कारपुरे शुभे

హే విప్రా! సత్యవాక్కుడైన వాడు శుభమైన ‘చమత్కారపుర’ నగరంలో నివసించుచున్నాడు।

Verse 111

भर्त्तृयज्ञ इति ख्यातस्तदा तस्योपदेशतः । बकत्वं यास्यते नूनं मम वाक्यादसंशयम्

అప్పుడు అతని ఉపదేశముచేత అతడు ‘భర్తృయజ్ఞ’ అని ఖ్యాతి పొందెను; మరియు నా వాక్యమువలన—సంశయము లేక—అతడు బక (కొంగ) స్థితిని పొందును।

Verse 112

ततः पश्यामि चात्मानं बकत्वेन समाश्रितम्

అప్పుడు నేను నన్ను బక (కొంగ) స్థితిని ఆశ్రయించినవాడిగా చూచుచున్నాను।

Verse 113

एवं मे दीर्घमायुष्यं संजातं शिवभक्तितः । घृतकम्बलमाहात्म्याद्बकत्वं मुनिशापतः

ఇలా శివభక్తివలన నాకు దీర్ఘాయుష్షు కలిగెను; కాని ఘృతకంబల మహాత్మ్య కారణంగా, ముని శాపముచేత, నేను బక (కొంగ) స్థితిని పొందితిని।

Verse 114

इंद्रद्युम्न उवाच एतदर्थं समानीतस्त्वत्सकाशं विहंगम । इंद्रद्युम्नस्य वार्तार्थं मरणे कृतनिश्चयः

ఇంద్రద్యుమ్నుడు అన్నాడు—ఓ విహంగమా! ఈ కారణంగానే నిన్ను నా సమీపానికి తెచ్చారు; ఇంద్రద్యుమ్నుని వార్త తెలియజేయుటకై; నేను మరణమునకు నిశ్చయించుకున్నాను।

Verse 115

सा त्वया नैव विज्ञाता ममाभाग्यैर्विहंगम । सेवयिष्याम्यहं तस्मात्प्रदीप्तं हव्यवाहनम्

ఓ విహంగమా! నా దురదృష్టం వల్ల ఆ విషయం నీకు తెలియలేదు; అందుచేత నేను ప్రదీప్తమైన హవ్యవాహనుడైన అగ్నిని ఆశ్రయిస్తాను।

Verse 116

प्रतिज्ञातं मया पूर्वमेतन्निश्चित्य चेतसि । इंद्रद्युम्ने ह्यविज्ञाते संसेव्यः पावको मया

ఇది నేను ముందే ప్రతిజ్ఞ చేశాను, హృదయంలో దృఢంగా నిర్ణయించుకొని—ఇంద్రద్యుమ్నుడు తెలియకపోతే, నేను పావకుడైన అగ్నిని ఆశ్రయించాలి।

Verse 117

तस्माद्देहि ममादेशं मार्कंडेयसमन्वितः । प्रविशामि यथा वह्निं भ्रष्टकीर्तिरहं बक

కాబట్టి మార్కండేయునితో కూడి నాకు అనుమతి ఇవ్వు; నేను వహ్నిలో ప్రవేశించునట్లు—కీర్తి భ్రష్టుడైన నేను, బకుడను।

Verse 118

मार्कंडेय उवाच । वेत्सि चान्यं नरं कञ्चिद्वयसा चात्मनोऽधिकम् । पृच्छामि येन तं गत्वा कृते ह्यस्य महात्मनः

మార్కండేయుడు అన్నాడు—నీ కంటే వయస్సులో పెద్దవాడైన మరొక మనిషిని నీవు తెలుసునా? అతని వద్దకు వెళ్లి ఈ మహాత్ముని కోసం ఏదైనా చేయుటకు నేను అడుగుతున్నాను।

Verse 119

श्रद्धया परया युक्तः संप्राप्तोऽयं मया सह । तत्कथं त्यजति प्राणान्सहाये मयि संस्थिते

పరమ శ్రద్ధతో యుక్తుడై అతడు నాతో కలిసి ఇక్కడికి వచ్చాడు. నేను సహాయకుడిగా పక్కనే ఉన్నప్పుడు అతడు ప్రాణాలను ఎలా విడిచిపెట్టగలడు?

Verse 120

अपरं च क्षमं वाक्यं यत्त्वां वच्मि विहंगम । अयं दुःखेन संयुक्तः साधयिष्यति पावकम् । अहमेनमनुद्धृत्य कस्माद्गच्छामि चाश्रमम्

ఓ పక్షీ, నేను చెప్పబోయే మరో మాటను సహించు. ఈయన దుఃఖంతో నిండిపోయి అగ్నిలో ప్రవేశించేందుకు సిద్ధమవుతున్నాడు. ఇతనిని రక్షించకుండా నేను ఆశ్రమానికి ఎలా వెళ్తాను?

Verse 121

सूत उवाच । तयोस्तं निश्चयं ज्ञात्वा बकः परमदुर्मना । सुचिरं चिंतयामास कथं स्यादेतयोः सुखम्

సూతుడు పలికెను—ఆ ఇద్దరి నిశ్చయాన్ని తెలిసి బక పక్షి అత్యంత విచారగ్రస్తుడయ్యాడు. చాలా సేపు ఆలోచించాడు—ఈ ఇద్దరికీ క్షేమం ఎలా కలుగుతుంది?

Verse 122

ततो राजा मुनिश्चैव दारूण्याहृत्य पावकम् । प्रवेष्टुकामौ तौ दृष्ट्वा बको वचनमब्रवीत्

అప్పుడు రాజు మరియు ముని కట్టెలు తెచ్చి అగ్నిని ప్రజ్వలింపజేశారు. ఆ ఇద్దరూ అందులో ప్రవేశించబోతున్నారని చూసి బక మాటలాడాడు.

Verse 123

मम वाक्यं कुरु प्राज्ञ यदि जीवितुमिच्छसि । ज्ञातः सोऽद्य मया व्यक्तमिन्द्रद्युम्नं नराधिपम्

ఓ ప్రాజ్ఞా, నీవు జీవించదలచితే నా మాట విను. నేడు నేను అతనిని స్పష్టంగా గుర్తించాను—నరాధిపుడు రాజు ఇంద్రద్యుమ్నుడు.

Verse 124

यो ज्ञास्यति मम ज्येष्ठः सर्वशास्त्रविचक्षणः । तत्त्वमेनं समादाय मरणे कृतनिश्चयम्

నా జ్యేష్ఠుడు—సర్వశాస్త్రాలలో విచక్షణుడు—ఇతని తత్త్వాన్ని నిశ్చయంగా తెలుసుకుంటాడు. మరణనిశ్చయం చేసినవాడైనా ఇతనిని తీసుకొని రండి।

Verse 125

निश्वसन्तं यथा नागं बाष्पव्याकुललोचनम् । समागच्छ मया सार्धं कैलासं पर्वतं प्रति

అతడు నాగంలా నిట్టూరుస్తున్నాడు, కన్నీళ్లతో కలత చెందిన కళ్లతో ఉన్నాడు. నా వెంట కలిసి కైలాస పర్వతం వైపు రా।

Verse 126

यत्रास्ति दयितो मह्यमुलूकश्चिरजीवभाक् । स नूनं ज्ञास्यते तं हि मा वृथा मरणं कृथाः

నా ప్రియ సహచరుడు ఉలూకుడు అక్కడ ఉన్నాడు, అతడు దీర్ఘాయుష్మంతుడు. అతడు నిశ్చయంగా ఇతనిని (సత్యంతో సహా) తెలుసుకుంటాడు; వ్యర్థంగా మరణాన్ని ఆశ్రయించకు।

Verse 127

ततोऽसौ तेन संयुक्तो बकेन सुमहात्मना । मार्कंडेयेन संप्राप्तः कैलासं पर्वतोत्तमम्

అనంతరం అతడు మహాత్ముడైన బకుడితోను, మార్కండేయునితోను కలిసి, పర్వతోత్తమమైన కైలాసాన్ని చేరాడు।

Verse 128

सोऽपि दृष्ट्वा बकं प्राप्तं मित्रं परमसंमतम् । समागच्छदसौ हृष्टः स्वागतेनाभ्यनन्दयत्

అతడూ, పరమసమ్మత మిత్రుడైన బకుడు వచ్చినట్లు చూసి, ఆనందంతో ముందుకు వచ్చి ‘స్వాగతం’ అని అభినందించాడు।

Verse 129

अथ तं चैव विश्रान्तं समालिङ्ग्य मुहुर्मुहुः । प्राकारवर्णनामासौ वाक्यमेतदुवाच ह

అతడు విశ్రాంతి పొందిన తరువాత, అతనిని మళ్లీ మళ్లీ ఆలింగనం చేసి, ప్రాకారవర్ణనాముడైన వాడు ఈ వాక్యములు పలికెను।

Verse 130

स्वागतं ते द्विजश्रेष्ठ भूप सुस्वागतं च ते । सख्येऽद्य यच्च ते कार्यं वदागमनकारणम्

హే ద్విజశ్రేష్ఠా, నీకు స్వాగతం; హే రాజా, నీకూ సుస్వాగతం. నేడు మిత్రభావంతో చెప్పుము—నీ కార్యమేమిటి, రాకకు కారణమేమిటి?

Verse 131

कावेतौ पुरुषौ प्राप्तौ त्वया सार्धं ममांतिकम् । दिव्यरूपौ महाभागौ तेजसा परिवारितौ

నీతో కలిసి నా సమీపానికి వచ్చిన ఈ ఇద్దరు పురుషులు ఎవరు? వీరు దివ్యరూపులు, మహాభాగ్యులు, తేజస్సుతో పరివృతులు।

Verse 132

बक उवाच । एष मार्कंडसंज्ञोऽत्र प्रसिद्धो भुवनत्रये । महेश्वरप्रसादेन संसिद्धिं परमां गतः । द्वितीयोऽसौ सुहृच्चास्य कश्चिन्नो वेद्मि तत्त्वतः । मार्कंडेन समायातः सुहृदा व ममांतिकम्

బకుడు పలికెను—ఇతడు మార్కండనాముడుగా ప్రసిద్ధుడు; త్రిభువనములలో ఖ్యాతిగాంచినవాడు. మహేశ్వర ప్రసాదముచే పరమసిద్ధిని పొందెను. రెండవవాడు ఇతని స్నేహితుడు; అతనిని నేను తత్త్వతః తెలియను. మార్కండునితో కలిసి సుహృదుడై నా సమీపమునకు వచ్చెను।

Verse 135

यदि जानासि तं भूपमिन्द्रद्युम्नं महामते । तत्त्वं कीर्तय येनासौ मरणाद्विनिवर्तते

హే మహామతీ, నీవు ఆ ఇంద్రద్యుమ్న రాజును తెలిసినవాడవైతే, అతడు మరణమునుండి తిరిగి మళ్లగలిగే తత్త్వమును ప్రకటించుము।

Verse 136

चिरायुस्त्वं मया ज्ञातो ह्यतः प्राप्तोऽस्मि तेंऽतिकम्

నీవు దీర్ఘాయుష్కుడవని నేను తెలిసికొన్నాను; అందుకే నీ సన్నిధికి వచ్చాను।

Verse 137

उलूक उवाच । अष्टाविंशत्प्रमाणेन कल्पा जातस्य मे स्थिताः । न दृष्टो न श्रुतः कश्चिदिंद्रद्युम्नो महीपतिः

ఉలూకుడు అన్నాడు—లెక్క ప్రకారం నా జన్మనుండి ఇరవై ఎనిమిది కల్పాలు గడిచాయి; అయినా ‘ఇంద్రద్యుమ్న’ అనే రాజును నేను చూడలేదు, వినలేదు కూడా।

Verse 138

इंद्रद्युम्न उवाच । तव कस्मादुलूकत्वं शीघ्रं तन्मे प्रकीर्तय । एतन्मे कौतुकं भावि यत्ते ह्यायुरनन्तकम् । उलूकत्वं च संजातं रौद्रं लोकविगर्हितम्

ఇంద్రద్యుమ్నుడు అన్నాడు—నీవు ఎందుకు గుడ్లగూబగా మారావు? వెంటనే నాకు చెప్పు. నీ ఆయువు నిజంగా అనంతమైనది; అయినా గుడ్లగూబత్వం పుట్టింది—భయంకరమై లోకనిందితమై ఉంది—ఇది నాకు ఆశ్చర్యం కలిగిస్తోంది.

Verse 139

उलूक उवाच । शृणु तेऽहं प्रवक्ष्यामि दीर्घायुर्मे यथा स्थितम् । महेश्वरप्रसादेन बिल्वपत्रार्चनान्मया । उलूकत्वं मया प्राप्तं भृगोः शापान्महात्मनः

ఉలూకుడు అన్నాడు—విను, నా దీర్ఘాయువు ఎలా నిలిచిందో నేను చెబుతాను. మహేశ్వరుని ప్రసాదంతో—బిల్వపత్రాలతో చేసిన నా అర్చనవల్ల—అది లభించింది; కానీ గుడ్లగూబత్వం మహాత్ముడు భృగువు శాపం వల్ల నాకు వచ్చింది.

Verse 140

अहमासं पुरा विप्रः सर्वविद्यासु पारगः । चमत्कारपुरे श्रेष्ठे नाम्ना ख्यातस्तु घंटकः । ब्रह्मचारी दमोपेतो हरपूजार्चने रतः

పూర్వకాలంలో నేను ఒక విప్రుడను, సమస్త విద్యలలో పారంగతుడను. శ్రేష్ఠమైన చమత్కారపురంలో ‘ఘంటక’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడను. బ్రహ్మచారిగా, దమనంతో కూడినవాడిగా, హరుడు (శివుడు) పూజా-అర్చనలో నిత్యం రతుడనై ఉండేవాడిని.

Verse 141

अखंडितैर्बिल्वपत्रैरग्रजातैस्त्रिपत्रकैः । त्रिकालं पूजितः शंभुर्लक्षमात्रैः सदा मया

అఖండమైన, కొత్తగా మొలిచిన త్రిపత్ర బిల్వపత్రాలతో నేను నిత్యం త్రికాలములలో శంభువును పూజించి, లక్షల కొలదీ అర్పించితిని।

Verse 142

ततो वर्षसह्स्रांते तुष्टो मे भगवान्हरः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा मेघगंभीरया गिरा

ఆపై వెయ్యేళ్లు గడిచిన తరువాత భగవాన్ హరుడు నాపై ప్రసన్నుడై, దర్శనమిచ్చి మేఘగంభీర స్వరంతో పలికెను।

Verse 143

अहं तुष्टोऽस्मि ते वत्स वरं वरय सुव्रत । अखंडितैर्बिल्वपत्रैस्त्रिकाले यत्त्वयार्चितः

‘వత్సా, నేను నీపై తృప్తుడను. హే సువ్రతా, వరం కోరుకో—ఎందుకంటే నీవు అఖండ బిల్వపత్రాలతో త్రికాలములలో నన్ను అర్చించితివి.’

Verse 144

बिल्वस्य प्रसवाग्रेण त्रिपत्रेण प्रजायते । एकेनापि यथातुष्टिस्तथान्येषां न कोटिभिः

బిల్వపు కోమల అంకురం నుంచే త్రిపత్రం పుడుతుంది; దాని ఒక్క పత్రంతో కలిగే తృప్తి, ఇతర అర్పణాల కోట్లతోనూ కలగదు।

Verse 145

पुष्पाणामपि भद्रं ते सुगंधानामपि ध्रुवम् । सखे मया प्रणम्योच्चैः स प्रोक्तः शशिशेखरः

పుష్పములలోనూ నీ అర్పణమే పరమ మంగళం; సుగంధ ద్రవ్యములలోనూ నీదే నిశ్చయంగా శ్రేష్ఠం. హే సఖా, నమస్కరించి నేను శశిశేఖర శివుని మహిమను ఘోషిస్తున్నాను।

Verse 146

यदि तुष्टोसि मे देव यदि देयो वरो मम । तन्मां कुरु जगन्नाथ जरामरणवर्जितम्

హే దేవా! నీవు నాపై ప్రసన్నుడవైతే, నాకు వరం ఇవ్వదలచితే, హే జగన్నాథా, నన్ను జరా మరణరహితునిగా చేయుము।

Verse 147

स तथेति प्रतिज्ञाय महादेवो महेश्वरः । कैलासं प्रति देवेशः क्षणाच्चादर्शनं गतः

మహాదేవ మహేశ్వరుడు “తథాస్తు” అని ప్రతిజ్ఞ చేసి, దేవేశుడు కైలాసం వైపు వెళ్లి, క్షణంలోనే దర్శనమునకు అందనివాడై అదృశ్యుడయ్యాడు।

Verse 148

ततोहं परितुष्टोथ वरं प्राप्य महेश्वरात् । कृतकृत्यमिवात्मानं चिंतयामि प्रहर्षितः

అప్పుడు నేనూ పరిపూర్ణంగా తృప్తి పొందాను; మహేశ్వరుని నుండి వరం పొందిన తరువాత, హర్షంతో నన్ను కృతకృత్యుడినిగా భావించాను।

Verse 149

एतस्मिन्नेव काले तु भार्गवो मुनिसत्तमः । कुशलः सर्वशास्त्रेषु वेदवेदांग पारगः

అదే సమయంలో మునిశ్రేష్ఠుడు భార్గవుడు అక్కడ ఉండెను—అతడు సమస్త శాస్త్రాలలో నిపుణుడు, వేదవేదాంగాలలో పారంగతుడు।

Verse 150

तस्य भार्याऽभवत्साध्वी नाम्ना ख्याता सुदर्शना । प्राणेभ्योऽपि प्रिया तस्य गालवस्य मुनेः सुता

అతనికి సుదర్శనా అనే పేరుతో ప్రసిద్ధమైన సాధ్వీ భార్య ఉండెను; ఆమె అతనికి ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైనది—ముని గాలవుని కుమార్తె।

Verse 151

तस्य कन्या समभवद्रूपेणाप्रतिमा भुवि । सा मया सहसा दृष्टा क्रीडमाना यथेच्छया

అతనికి భూమిపై రూపంలో అపూర్వమైన ఒక కుమార్తె కలిగింది. నేను ఆమెను అకస్మాత్తుగా చూశాను—ఆమె తన ఇష్టానుసారంగా స్వేచ్ఛగా క్రీడించుచుండెను.

Verse 152

मध्यक्षामा सुकेशी च बिंबोष्ठी दीर्घलोचना । तामहं वीक्षयित्वा तु कामदेववशं गतः

ఆమె మధ్యకటితో సన్నగా, సుకేశిగా, బింబఫలంలాంటి పెదవులతో, దీర్ఘనేత్రాలతో వెలిగింది. ఆమెను చూచిన క్షణమే నేను కామదేవుని వశమయ్యాను.

Verse 153

ततः पृष्टा मया कस्य कन्येयं चारुलोचना । विभक्तसर्वावयवा देवकन्येव राजते

అప్పుడు నేను అడిగాను—“ఈ చారులోచన కన్య ఎవరి కుమార్తె?” ఆమె అవయవములన్నీ సుసమంగా ఉండి, దేవకన్యవలె ప్రకాశించుచుండెను.

Verse 154

सखीभिः कीर्तिता मह्यं भार्गवस्य मुनेः सुता । एषा चाद्यापि कन्यात्वे वर्तते चारुहासिनी

సఖులు నాకు చెప్పారు—“ఈమె భార్గవ ముని కుమార్తె. ఈ చారుహాసిని ఇప్పటికీ కన్యత్వంలోనే ఉంది, అవివాహిత.”

Verse 155

ततोऽहं भार्गवं गत्वा विनयेन समन्वितः । ययाचे कन्यकां ता च कृतांजलिपुटः स्थितः

అప్పుడు నేను వినయంతో భార్గవుని వద్దకు వెళ్లి, ఆ కన్యను కోరితిని; కృతాంజలిగా భక్తితో అక్కడ నిలిచితిని.

Verse 156

सवर्णं मां परिज्ञाय सोऽपि भार्गवनंदनः । दत्तवांस्तां महाभाग विरूपस्यापि कन्यकाम्

నన్ను సమానస్థితికి యోగ్యుడనిగా తెలిసికొని కూడా ఆ భార్గవనందనుడు, ఓ మహాభాగ, విరూపునికే ఆ కన్యను ఇచ్చెను.

Verse 158

सुलज्जा साऽतिदुःखार्ता पश्यांब जनकेन च । विरूपाय प्रदत्तास्मि नाहं जीवितुमुत्सहे

అతి లజ్జతో, దుఃఖంతో కుంగిపోయి ఆమె చెప్పింది—“అమ్మా, చూడు! నా తండ్రే నన్ను విరూపునికి ఇచ్చాడు; నేను జీవించలేను.”

Verse 159

विषं वा भक्षयिष्यामि प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा निषिद्धः स द्विजस्तया

“నేను విషం తింటాను, లేక అగ్నిలో ప్రవేశిస్తాను.” ఆమె మాటలు విని ఆ ద్విజుడు ఆమెచేత ఆపబడెను.

Verse 160

कस्मान्नाथ प्रदत्तासौ विरूपाय त्वया विभो । कन्यकेयं सुरूपाढ्या सर्वलक्षणसंयुता

“హే నాథా, హే విభో! ఆమెను విరూపునికి ఎందుకు ఇచ్చితివి? ఈ కన్య సురూపవతి, సర్వ శుభలక్షణసంపన్న.”

Verse 161

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं भार्गवो मुनिसत्तमः । ततस्तां गर्हयित्वासौ धिङ्नारी पुरुषायते

ఆ మాటలు విని మునిశ్రేష్ఠుడైన భార్గవుడు ఆమెను గర్హించి అన్నాడు—“ధిక్! ఇలా వాదించే స్త్రీ పురుషునివలె ప్రవర్తిస్తుంది.”

Verse 162

अनेन प्रार्थिता कन्या मया चास्मै प्रदीयते । तत्किं निषेधयसि मां दीयमानां सुतामिमाम्

ఈ మనిషి కన్యను కోరాడు; నేను నా కుమార్తెను అతనికి ఇస్తున్నాను. మరి ఇస్తున్న ఈ కుమార్తెను ఇవ్వకుండా నన్నెందుకు నిషేధిస్తున్నావు?

Verse 163

इत्युक्त्वा स प्रसुष्वाप पत्न्याथ कन्यया समम्

అని చెప్పి అతడు తన భార్యతోను, కన్యతోను కలిసి నిద్రపోయాడు.

Verse 164

ततोऽर्द्धरात्रे चागत्य मया सुप्ता च भार्गवी । हृत्वा स्वभवने नीता निशि सुप्ते जने तदा

తర్వాత అర్ధరాత్రి నేను వచ్చాను; భార్గవీ నిద్రలో ఉంది. రాత్రి ప్రజలు నిద్రిస్తున్నప్పుడు ఆమెను ఎత్తుకొని నా ఇంటికి తీసుకెళ్లాను.

Verse 165

नियुक्ता कामधर्मेण ह्यनिच्छंती बलान्मया । विप्रः प्रातर्जजागार पिता तस्यास्ततः परम्

ఆమె ఇష్టంలేకున్నా, నేను బలవంతంగా ఆమెను కామధర్మక్రియలలో నియోగించాను. ఆ తరువాత ఆమె తండ్రి అయిన బ్రాహ్మణుడు ఉదయాన్నే మేల్కొన్నాడు.

Verse 166

क्वासौ सा दुहिता केन हृता नष्टा मदीयिका । अथासौ वीक्षितुं बाह्ये बभ्राम स्ववनांतिकम्

‘నా కుమార్తె ఎక్కడ ఉంది? ఎవరు ఆమెను అపహరించారు, ఆమె నా నుండి ఎలా నశించింది?’ అని చెప్పి, అతడు వెతకడానికి బయటికి వెళ్లి తన అరణ్యవనాంతర సమీపంలో తిరుగసాగాడు.

Verse 167

पदसंहतिमार्गेण मुनिभिर्बहुभिर्वृतः । तेन दृष्टाऽथ सा कन्या कृतकौतुकमंगला

అనేక మునులచే పరివృతుడై, సుపరిచితమైన ఆ మార్గమున సాగి, అతడు కౌతుకమంగళము (వివాహసూత్రము, శుభక్రియలు) ధరించిన ఆ కన్యను చూచెను।

Verse 168

रुदंती सस्वनं तत्र लज्जमाना ह्यधोमुखी । ततः कोपपरीतात्मा मां प्रोवाच स भार्गवः

ఆమె అక్కడ గొంతెత్తి ఏడుస్తూ, లజ్జతో తలవంచి నిలిచెను; అప్పుడు కోపావిష్టహృదయుడైన భార్గవుడు నాతో పలికెను।

Verse 169

निशाचरस्य धर्मेण यस्मादूढा सुता मम । निशाचरो भवानस्तु कर्मणानेन सांप्रतम्

నిశాచరధర్మమున నా కుమార్తెను నీవు హరించి గ్రహించితివి; కనుక ఈ కర్మఫలముచేతనే, ఇప్పుడే, నీవు నిశాచరుడవు కావుగాక।

Verse 170

घंटक उवाच । निर्दोषं मां द्विजश्रेष्ठ कस्मात्त्वं शपसि द्रुतम् । त्वयैषा मे स्वयं दत्ता तेन रात्रौ हृता मया

ఘంటకుడు పలికెను—హే ద్విజశ్రేష్ఠా! నేను నిర్దోషుడను; మరి నన్ను నీవు త్వరగా ఎందుకు శపించుచున్నావు? ఈ కన్యను నీవే స్వయంగా నాకు ఇచ్చితివి; అందుచేతనే నేను ఆమెను రాత్రి తీసికొనిపోయితిని।

Verse 171

यो दत्वा कन्यकां पूर्वं पश्चाद्यच्छेन्न दुर्मतिः । स याति नरकं घोरं यावदाभूतसंप्लवम्

ముందుగా కన్యాదానం చేసి, తరువాత మళ్లీ ఆమెను తిరిగి తీసికొనదలచినవాడు—ఆ దుర్మతి భూతసంప్లవం (ప్రళయం) వరకు ఘోర నరకమునకు పోవును।

Verse 172

अथासौ चिंतयामास सत्यमेतेन जल्पितम् । पश्चात्तापसमोपेतो वाक्यमेतदुवाच ह

అప్పుడు అతడు మనసులో ఆలోచించాడు—‘ఇతడు పలికినది నిజమే.’ పశ్చాత్తాపంతో నిండిపోయి ఈ మాటలు పలికాడు।

Verse 173

सत्यमेतत्त्वया प्रोक्तं न मे वचनमन्यथा । उलूकरूपसंयुक्तो भविष्यसि न संशयः

‘నీవు చెప్పినది నిజమే; నా వాక్యం వేరుగా ఉండదు. సందేహం లేకుండా నీవు గుడ్లగూబ రూపంతో యుక్తుడవుతావు।’

Verse 174

उत्पत्स्यते यदा चात्र भर्तृयज्ञो महामुनिः । तस्योपदेशमासाद्य भूयः प्राप्स्यसि स्वां तनुम्

‘ఇక్కడ మహాముని భర్తృయజ్ఞుడు జన్మించినప్పుడు, ఆయన ఉపదేశాన్ని ఆశ్రయించి నీవు మళ్లీ నీ స్వదేహాన్ని పొందుతావు।’

Verse 175

ततः कौशिकरूपं तु पश्याम्यात्मानमेव च । तथापि न स्मृतिर्नष्टा मम या पूर्वसंभवा

‘అప్పుడు నేను నన్నే కౌశిక రూపంలో చూశాను. అయినా నా పూర్వజన్మసంబంధమైన స్మృతి నశించలేదు।’

Verse 176

अथ या तत्सुता चोढा मया तस्मिन्गिरौ तदा । सापि मां संनिरीक्ष्याथ तद्रूपं दुःखसंयुता । प्रविष्टा हव्यवाहं सा विधवात्वमनिच्छती

‘తర్వాత ఆ మనిషి కుమార్తె—ఆ పర్వతంపై నేను వివాహం చేసుకున్న ఆమె—నన్ను ఆ మారిన రూపంలో చూసి దుఃఖంతో నిండిపోయింది. వైధవ్యం ఇష్టంలేక ఆమె అగ్నిలో ప్రవేశించింది।’

Verse 177

एवं मे कौशिकत्वं हि संजातं तु महाद्युते । भार्गवस्य तु शापेन कन्यार्थे यत्तवोदितम्

ఓ మహాద్యుతిమంతుడా! భార్గవుని శాపం వలన నా ‘కౌశికత్వం’ ఇట్లే సంభవించింది—కన్యా విషయమై నీవు చెప్పినట్లుగానే।

Verse 178

अखंडबिल्वपत्रेण पूजितो यन्महेश्वरः । चिरायुस्तेनसंजातं सत्यमेतन्मयोदितम्

అఖండమైన బిల్వపత్రంతో మహేశ్వరుని పూజించినందున దీర్ఘాయువు కలిగింది; ఇది సత్యం—నేను ప్రకటిస్తున్నాను।

Verse 179

सत्यं कथय यत्कृत्यं गृहायातस्य किं तव । प्रकरोमि महाभाग यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

సత్యం చెప్పు—ఇంటికి తిరిగి వచ్చిన నీకు ఏ కార్యం ఉంది? ఓ మహాభాగుడా! అది అత్యంత దుర్లభమైనదైనా నేను సాధిస్తాను।

Verse 180

इन्द्रद्युम्न उवाच । इन्द्रद्युम्नस्य ज्ञानाय प्राप्तोऽहं यत्तवांतिकम् । नाडीजंघेन चानीतो मरणे कृतनिश्चयः

ఇంద్రద్యుమ్నుడు అన్నాడు: ఇంద్రద్యుమ్నుని నిజమైన జ్ఞానం/గుర్తింపుకోసం నేను నీ సమీపానికి వచ్చాను। నాడీజంఘ నన్ను తీసుకొచ్చాడు; నేను మరణానికి నిశ్చయించుకున్నాను।

Verse 181

यदि नो ज्ञास्यति भवांस्तं कीर्त्या च कुलेन च । प्रविशामि ततो नूनं प्रदीप्तं हव्यवाहनम्

అతని కీర్తి, కులం ద్వారా కూడా నీవు అతనిని గుర్తించకపోతే, అప్పుడు నేను నిశ్చయంగా మండుతున్న అగ్నిలో ప్రవేశిస్తాను।

Verse 182

नो चेत्कीर्तय मे कञ्चिदन्यं तु चिरजीविनम् । पृच्छामि तेन तं गत्वा येन वेत्ति न वा च सः

లేకపోతే మరొక చిరంజీవి గురించి నాకు చెప్పు. నేను అతని వద్దకు వెళ్లి అడుగుతాను—అతడు అతనిని తెలుసునా లేదా.

Verse 183

बक उवाच । युक्तमुक्तमनेनाद्य तत्कुरुष्व वदास्य भोः । यदि जानासि कंचित्वमात्मनश्चिरजीविनम्

బకుడు అన్నాడు—ఈ రోజు ఇతడు చెప్పింది యుక్తమే. కాబట్టి అలాగే చేయి, ఓ మహాశయా, చెప్పు—నీ స్వహితార్థం భూమిపై ఏదైనా చిరంజీవిని నీవు తెలుసా?

Verse 184

नो चेदहमपि क्षिप्रं प्रविशामि हुताशनम् । मार्कंडेनापि सहितः सांप्रतं तव पश्यतः

లేకపోతే నేనూ త్వరగా అగ్నిలో ప్రవేశిస్తాను—మార్కండేయుడితో కూడి—ఇప్పుడే, నీ కళ్లముందే.

Verse 185

एवम् ज्ञात्वा महाभाग चिन्तयस्व चिरंतनम् । कंचिद्भूमितलेऽन्यत्र यतस्त्वं चिरजीवधृक्

ఓ మహాభాగ, ఇది తెలిసి దీర్ఘకాల దృష్టితో బాగా ఆలోచించు. భూమిపై మరెక్కడైనా ఎవరో ఒకరిని వెతుకు; ఎందుకంటే నీవు చిరాయుష్షును ధరించినవాడవు.

Verse 186

आशया परया प्राप्तस्तवाहं किल मंदिरे । पुमानेष विशेषेण मार्कंडेयः प्रियो मम

అత్యున్నత ఆశతోనే నేను నీ మందిరానికి వచ్చాను. ఈ పురుషుడు—ప్రత్యేకంగా మార్కండేయుడు—నాకు అత్యంత ప్రియుడు.

Verse 187

संत्यत्र पर्वतश्रेष्ठाः शतशोऽथ सहस्रशः । येषु सन्ति महाभागास्तापसाश्चिरजीविनः । नान्यथा जीवितं चास्य कथंचित्संभविष्यति

ఇక్కడ వందల మరియు వేల కొద్దీ శ్రేష్టమైన పర్వతాలు ఉన్నాయి, వాటిపై చిరంజీవులైన గొప్ప తపస్వులు నివసిస్తున్నారు. లేకపోతే, ఇతని ప్రాణం ఏ విధంగానూ దక్కదు.

Verse 188

इंद्रद्युम्नस्य राजर्षेर्हितं परमकं भवेत् । तथावयोर्द्वयोश्चापि तस्माच्चिंतय सत्वरम्

దీనివల్ల రాజర్షి ఇంద్రద్యుమ్నునికి పరమ హితం కలుగుతుంది, అలాగే మన ఇద్దరికీ కూడా. కనుక త్వరగా ఆలోచించు.

Verse 189

तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा मरणार्थं महीपतेः । स उलूकः कृपां गत्वा ततो वचनमब्रवीत्

మరణించడానికి సిద్ధపడిన ఆ రాజు నిశ్చయాన్ని తెలుసుకుని, ఆ గుడ్లగూబ కరుణతో అప్పుడు ఈ మాట పలికింది.

Verse 190

यद्येवं तु महाभाग मर्तुकामोऽसि सांप्रतम् । तदागच्छ मया सार्धं गन्धमादनपर्वतम्

ఓ మహాభాగా! ఒకవేళ ఇదే నిజమైతే మరియు నీవు ఇప్పుడు మరణించాలనుకుంటే, నాతో పాటు గంధమాదన పర్వతానికి రా.

Verse 191

तत्र संतिष्ठते गृध्रः स च मे परमः सुहृत् । चिरंतनस्तथा सम्यक्स ते ज्ञास्यति तं नृपम् । कथयिष्यत्यसंदिग्धं मम वाक्यादसंशयम्

అక్కడ ఒక రాబందు నివసిస్తోంది, అది నా పరమ మిత్రుడు మరియు చిరకాలం జీవించి ఉన్నది. అది ఆ రాజును సరిగ్గా గుర్తిస్తుంది మరియు నా మాట ప్రకారం నిస్సందేహంగా చెబుతుంది.

Verse 192

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा मार्कंडेयादिभिस्त्रिभिः । प्रोक्तः सर्वैर्महाभाग मा त्वं प्रविश पावकम्

ఆయన మాటలు విని మార్కండేయప్రధానులైన ఆ ముగ్గురు మరియు ఇతరులందరూ ఆ మహాభాగునితో అన్నారు—“నీవు అగ్నిలో ప్రవేశించకు।”

Verse 193

वयं यास्यामहे सर्वे त्वया सार्धं च तत्र हि । कदाचित्सोऽपि जानाति इंद्रद्युम्नं महीपतिम्

“మేమందరం నీతో కలిసి అక్కడికే వెళ్తాము; బహుశా అతనికి కూడా భూపతి ఇంద్రద్యుమ్న రాజు తెలిసి ఉండవచ్చు।”

Verse 194

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा आशया परया युतः । स राजा सह तैः सर्वैः प्रययौ गंधमादनम्

వారి మాటలు విని పరమ ఆశతో నిండిన ఆ రాజు వారందరితో కలిసి గంధమాదనానికి బయలుదేరాడు।

Verse 195

गृध्रराजोऽपि तान्दृष्ट्वा सर्वानेव कृतांजलिः । उलूकं पुरतो दृष्ट्वा प्रहृष्टः सन्मुखो ययौ

గృధ్రరాజు కూడా వారందరిని చూసి అంజలి ఘటించి వందనం చేశాడు; ముందున్న ఉలూకను చూసి హర్షించి ఎదురుగా వచ్చి కలుసుకునేందుకు ముందుకు సాగాడు।

Verse 196

ततोऽब्रवीत्प्रहृष्टात्मा स्वागतं ते द्विजोत्तम । चिरकालात्प्रदृष्टोऽसि क एतेऽन्येऽत्र ये स्थिताः

అప్పుడు హర్షభరిత హృదయంతో అతడు అన్నాడు—“స్వాగతం, ఓ ద్విజోత్తమా! చాలా కాలం తరువాత నిన్ను దర్శించాను. ఇక్కడ నిలిచిన ఈ ఇతరులు ఎవరు?”

Verse 197

उलूक उवाच । एष मे परमं मित्रं नाडीजंघो बकः स्मृतः । एतस्यापि तु मार्कण्डः संस्थितः परमः सुहृत्

ఉలూకుడు అన్నాడు—ఇతడు నా పరమ మిత్రుడు; ‘నాడీజంఘ’ అని ప్రసిద్ధుడైన బకుడు (కొంగ). ఇతనికీ మార్కండుడు పరమ సుహృదుడై నిలిచియున్నాడు.

Verse 198

असौ त्रैलोक्यविख्यातः सप्तकल्पस्मरो भुवि । एतस्यापि सुहृत्कश्चिन्नैनं जानामि सत्वरम्

అతడు త్రిలోకమంతటా విఖ్యాతుడు; భూమిపై ఏడు కల్పాలపాటు స్మరించబడువాడు. కానీ అతనికి స్వయంగా సుహృదుడు ఎవరో—అది నేను వెంటనే తెలియదు.

Verse 199

म्रियमाणो मया ह्येष समानी तस्तवांतिकम् । अयं जीवति विज्ञात इंद्रद्युम्ने नरेश्वरे । नो चेत्प्रविशति क्षिप्रं प्रदीप्तं हव्यवाहनम्

మరణాసన్నుడైన ఇతనిని నేను మీ సన్నిధికి తీసుకొచ్చాను. నరేశ్వరుడైన ఇంద్రద్యుమ్నుడు తెలిసి/స్మరించబడుతున్నంతకాలమే ఇతడు జీవిస్తాడని నిర్ధారించబడింది; లేకపోతే త్వరలోనే జ్వలితమైన హవ్యవాహనంలో ప్రవేశిస్తాడు.

Verse 200

स त्वं जानासि चेद्ब्रूहि इन्द्रद्युम्नं महीपतिम् । चिरंतनो मयापि त्वं तेन प्रष्टुं समागतः

కాబట్టి మీకు తెలిసి ఉంటే, భూపతి ఇంద్రద్యుమ్నుని గురించి చెప్పండి. మీరు చిరంతనులు; నేనూ అతని విషయమై మిమ్మల్ని ప్రశ్నించుటకు వచ్చాను.

Verse 201

गृध्र उवाच । इन्द्रद्युम्नेति विख्यातं राजानं न स्मराम्यहम् । न दृष्टो न श्रुतश्चापि इन्द्रद्युम्नो महीपतिः

గృధ్రుడు అన్నాడు—‘ఇంద్రద్యుమ్న’ అని విఖ్యాతుడైన రాజును నేను స్మరించను. ఇంద్రద్యుమ్నుడు అనే ఆ భూపతిని నేను చూడలేదు; అతని గురించి వినలేదు కూడా.

Verse 202

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सोऽपि राजा सुदुर्मनाः । मनसा चिन्तयामास मरणे कृतनिश्चयः

ఆ మాటలు విని ఆ రాజు కూడా అత్యంత విషాదగ్రస్తుడయ్యాడు; మనసులో మరణనిశ్చయంతో ఆలోచించసాగాడు।

Verse 203

ततस्तु कौतुकाविष्टस्तं पप्रच्छ द्विजोत्तमम् । कर्मणा केन संप्राप्तमायुष्यं चेदृशं वद

అప్పుడు కుతూహలంతో నిండినవాడు ఆ శ్రేష్ఠ ద్విజుణ్ణి అడిగాడు—“ఏ కర్మవల్ల నీకు ఇలాంటి ఆయుష్షు లభించింది? చెప్పు.”

Verse 204

ततः संभावयिष्यामि श्रुत्वा तेऽहं विभावसुम्

“అప్పుడు నీ నుండి విని నేను విభావసును యథోచితంగా గౌరవించి సత్కరిస్తాను.”