Adhyaya 213

Verse 1

सूत उवाच । रत्नादित्यस्य माहात्म्यमेतद्वः परिकीर्तितम् । सर्वकुष्ठहरं यच्च सर्वपातकनाशनम् । भूयस्तथैव माहात्म्यं महद्वै श्रूयतां रवेः

సూతుడు పలికెను—రత్నాదిత్య మహాత్మ్యం మీకు చెప్పబడింది; అది సమస్త కుష్ఠాలను హరించి, అన్ని పాతకాలను నశింపజేస్తుంది. ఇప్పుడు మరల రవి (సూర్యుడు) యొక్క మహా మహాత్మ్యాన్ని వినండి।

Verse 2

तेन चाराधितः सूर्यस्तत्रस्थेन द्विजोत्तमाः

హే ద్విజోత్తములారా! అక్కడ నివసించిన ఆ వ్యక్తి సూర్యుని విధివిధానంగా ఆరాధించాడు।

Verse 3

पूर्वदक्षिणदिग्भागे समासाद्य ततः परम् । रक्त चन्दनजां कृत्वा प्रतिमां भावितात्मना

తర్వాత అతడు ఆగ్నేయ దిశాభాగానికి చేరి, ఏకాగ్రచిత్తుడై, ఎర్రచందనంతో పవిత్ర ప్రతిమను నిర్మించాడు।

Verse 4

ततो वर्षसहस्रांते तुष्टस्तस्य दिवाकरः । वरदोऽस्मीति तं प्राह दृष्टिगोचरमागतः

ఆపై వెయ్యేళ్ల ముగింపున, సంతుష్టుడైన దివాకరుడు అతని దృష్టికి వచ్చి—“నేను వరప్రదుడను” అని పలికాడు।

Verse 5

ब्राह्मण उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव कुष्ठव्याधिं हर प्रभो । नान्येन कारणं मेऽस्ति राज्येनापि त्रिविष्टपे

బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు—హే దేవా, హే ప్రభో, నాపై ప్రసన్నుడైతే నా కుష్ఠవ్యాధిని తొలగించండి. నాకు మరే కోరిక లేదు; స్వర్గరాజ్యమూ కావదు.

Verse 6

श्रीभगवानुवाच । सप्तम्यां सूर्यवारेण कुरु विप्र प्रदक्षिणाम् । शतमष्टोत्तरं यावत्स्नात्वा पुण्यह्रदे शुभे । फलहस्तः पृथक्त्वेन ततः कुष्ठेन मुच्यसे

శ్రీభగవానుడు అన్నాడు—హే విప్రా, సప్తమి తిథి ఆదివారమున ప్రదక్షిణ చేయుము. తరువాత శుభమైన పుణ్యహ్రదంలో స్నానం చేసి, చేతుల్లో ఫలాలు పట్టుకొని ప్రత్యేక అర్పణభావంతో నూట ఎనిమిది సార్లు పూర్తి చేయుము; అప్పుడు కుష్ఠం నుండి విముక్తుడవుతావు.

Verse 7

अन्योऽत्र गां गतो योऽपि व्रतमेतत्करिष्यति । सर्वरोगविनिर्मुक्तो मम लोकं स गच्छति

ఇక్కడికి వచ్చి ఈ వ్రతాన్ని ఎవరు చేసినా, వారు సమస్త రోగాల నుండి విముక్తులై నా లోకాన్ని పొందుతారు.

Verse 8

श्रीसूर्य उवाच । तच्छ्रुत्वा स तथा चक्रे ब्राह्मणः श्रद्धयाऽन्वितः । विमुक्तश्च तदा कुष्ठाद्दिव्यदेहमवाप्तवान्

శ్రీసూర్యుడు అన్నాడు—అది విని ఆ బ్రాహ్మణుడు శ్రద్ధతో అలాగే చేశాడు. అప్పుడు అతడు కుష్ఠం నుండి విముక్తుడై దివ్యదేహాన్ని పొందాడు.

Verse 9

अथ भूयोऽपि तं प्राह नीरोगं भगवान्रविः । किं ते प्रियं करोम्यन्यद्वद ब्राह्मणसत्तम

తర్వాత భగవాన్ రవి అతడిని నిరోగిగా చూసి మళ్లీ అన్నాడు—హే బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, చెప్పు; నీకు మరే ప్రియ వరం నేను ప్రసాదించాలి?

Verse 10

सोऽब्रवीत्सर्वदैवात्र स्थातव्यं भगवन्विभो

అతడు అన్నాడు—హే భగవన్, హే సర్వశక్తిమంతుడా ప్రభో, మీరు ఇక్కడ సదా నివసించండి।

Verse 11

श्रीभगवानुवाच । अतः परं ममावासः स्थानेऽत्र च भविष्यति । नाम्ना कुहरवासाख्या संज्ञा मम भविष्यति

శ్రీభగవానుడు పలికెను—ఇప్పటినుంచి నా నివాసం ఈ స్థలములోనే ఉంటుంది; ఇక్కడ నా నామసంజ్ఞ ‘కుహరవాస’గా ప్రసిద్ధి చెందుతుంది।

Verse 12

कस्यचित्त्वथ कालस्य विष्णुपुत्रो बभूव ह । सांबोनाम सुरूपाढ्यो जांबवत्यां द्विजोत्तमाः

కొంతకాలానంతరం విష్ణుపుత్రుడు జన్మించాడు—జాంబవతీ గర్భమున, మహారూపవంతుడు, ‘సాంబ’ అనే నామముతో; ఓ ద్విజోత్తములారా।

Verse 13

अथ तं राजमार्गेण गच्छंतं यदुसत्तमम्

అప్పుడు ప్రజలు రాజమార్గమున సాగుతున్న ఆ యదుశ్రేష్ఠుని చూచిరి।

Verse 14

पुरनार्योऽपि संतुष्टा वीक्षांचक्रुः सुकौतुकात् । गृहकार्याणि संत्यज्य समारूढा गवाक्षकान्

నగరస్త్రీలు కూడా సంతోషించి కుతూహలంతో చూచిరి; ఇంటిపనులు విడిచి గవాక్షాలపైకి ఎక్కిరి।

Verse 15

तस्य कामात्मदेहस्य दर्शनार्थं समुत्सुकाः । काश्चिदर्धानुलिप्तांग्यः काश्चिदेकांजितेक्षणाः

ఆయన కామమోహక దేహదర్శనానికి ఉత్సుకులైన కొందరు స్త్రీలు తొందరలో శరీరానికి అర్ధంగా మాత్రమే లేపనం పూసుకొని వచ్చారు; మరికొందరు ఒక్క కన్నుకే కాటుక పెట్టుకొని వచ్చారు।

Verse 16

अर्धसंयमितैः केशैस्तथान्यास्त्यक्तबालकाः । एकस्मिंश्चरणे काश्चिन्नियोज्योपानहं द्रुताः

కొందరు స్త్రీలు తొందరలో జుట్టును అర్ధంగా మాత్రమే కట్టుకున్నారు; మరికొందరు పిల్లలను వదిలేసి వచ్చారు; ఇంకొందరు ఒక పాదానికి మాత్రమే చెప్పు తొడిగి వేగంగా బయలుదేరారు।

Verse 17

पादुकां च द्वितीये तु पर्यधावन्नितंबिनीः । व्रजंतीषु तथान्यासु वनितासु गवाक्षकान्

ఇంకొక పాదానికి కూడా పాదుక వేసుకొని ఆ సుందరీలు పరుగెత్తారు; అలాగే ఇతర స్త్రీలు తొందరగా వెళ్తూ కిటికీల వైపుకూ పరుగెత్తారు।

Verse 18

व्याक्रोशंति क्रुधाविष्टाः शिशवो गुरवस्तथा । नीवीबन्धनविश्लेषसमाकुलितचेतसः

కోపావేశంతో పిల్లలు కేకలు వేశారు, పెద్దలూ అలాగే; నడుము బంధం సడలిపోవడం, అవ్యవస్థ వల్ల వారి మనస్సు కలత చెందింది।

Verse 19

ययुरेवापराः स्वेषु गवाक्षेषु वरांगनाः । स चकर्ष तदा तासां पतितैर्नेत्ररश्मिभिः

ఇతర శ్రేష్ఠ స్త్రీలు తమ తమ కిటికీల వద్దకు వెళ్లారు; అప్పుడు ఆయన వారి వాలిన చూపుల కిరణాలతో వారిని తనవైపు లాగుతున్నట్టుగా కనిపించాడు।

Verse 20

हृदयानि धरापृष्ठे कामदेवसमो युवा । काचिद्दृष्ट्वैव तद्रूपं तस्य सांबस्य कामिनी

భూమి మీద కామదేవునితో సమానమైన ఒక యువకుడు నిలిచెను; సాంబుని ఆ రూపాన్ని చూసిన మాత్రాన ఒక కామిని ప్రేమవిహ్వలమైంది।

Verse 21

निश्चला कामतप्तांगी लिखितेव विभाब्यते । काचिदग्निसमान्मुक्त्वा निश्वासान्कामपीडिता

ఒకది, కామతాపంతో దగ్ధమైన దేహముతో, కదలక చిత్రంలా కనిపించింది; మరొకది, కామపీడిత, అగ్నిసమానమైన నిశ్వాసాలను విడిచెను।

Verse 22

एकास्तं च समालोक्य रूपयौवनसंयुतम् । गवाक्षात्प्रपतंति स्म निश्चेष्टा धरणीतले

కొంతమంది స్త్రీలు అతనిని—రూపయౌవనసంపన్నుడిని—చూసి గవాక్షాల నుండి పడిపోయి, భూమిపై నిశ్చేష్టులై పడ్డారు।

Verse 23

अन्याः परस्परालाप प्रकुर्वंति वरस्त्रियः । एका सा कामिनी धन्या यास्य चक्रेवगूहनम्

ఇతర శ్రేష్ఠ స్త్రీలు పరస్పరం సంభాషించసాగారు; కాని ఆ ధన్య కామిని అతనిని ఆలింగనం చేయునట్లు ముందుకు సాగింది।

Verse 24

निःशेषां रजनीं प्राप्य माघमाससमुद्भवाम् । आस्तां तावत्स्त्रियो याश्च नरा अपि निरर्गलम्

మాఘమాసానికి చెందిన ఆ సమస్త రాత్రి గడిచిన తరువాత కూడా స్త్రీలు, పురుషులు అందరూ అలాగే—ఏ నియంత్రణ లేకుండా—ఉండిపోయారు।

Verse 25

जल्पंति चेदृशं सर्वं तस्य रूपेण विस्मिताः । अत्रये वदन्ति सेवाम एनमर्थेन वर्जिताः

ఆయన సౌందర్యరూపాన్ని చూసి విస్మయపడిన వారు అనేక విధాలుగా మాట్లాడారు; అత్రికి ఇలా అన్నారు—“మేము ఇతనికి సేవ చేస్తాము,” అయినా అందులో తగిన ప్రయోజనం గాని లోకహేతువు గాని లేదు।

Verse 26

वीक्ष्यामो वदनं येन नित्यमेवेंदुसंनिभम् । कर्णाभ्यां वारिता वृद्धिर्नेत्रयोरप्यसंशयम् । नो चेज्जानीमहे नैव कियती सं भविष्यति

ఏ ముఖం వల్ల ఆయన నిత్యం చంద్రునివలె ప్రకాశిస్తాడో, ఆ ముఖాన్ని మేము దర్శిస్తాము. చెవుల వల్ల కామవృద్ధి ఆపబడుతుంది, కళ్ల వల్ల కూడా—నిస్సందేహం; లేకపోతే అది ఎంత పెరుగుతుందో మాకు తెలియదు।

Verse 27

एवं संवीक्ष्यमाणस्तु कामिनीभिर्नरैस्तथा । निर्ययौ राजमार्गेण पितृदर्शनलालसः

ఇలా కామినీ స్త్రీలచేత, పురుషులచేత కూడా వీక్షింపబడుతూ, తండ్రి దర్శనానికి తపనతో అతడు రాజమార్గం వెంట బయలుదేరాడు।

Verse 28

भगिन्यो मातरो याश्च भ्रातृपत्न्यश्च याः स्थिताः । अवस्थामीदृशीं प्राप्ता ब्राह्मणानामपि स्त्रियः । मातरोऽपि च यास्तस्य भगिन्यश्च विशेषतः

అక్కడ ఉన్న సోదరీమణులు, తల్లులు, అలాగే అన్నదమ్ముల భార్యలు—బ్రాహ్మణుల స్త్రీలు కూడా—అందరూ అలాంటి స్థితికి చేరారు; ముఖ్యంగా అతని స్వంత తల్లులు, సోదరీమణులు।

Verse 29

अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते प्रावृट्काले निशागमे । कृष्णपक्षे तमोभूते अलक्ष्येऽपि गते पुरः

మరో రోజున, వర్షాకాలంలో రాత్రి సమయం రాగానే, కృష్ణపక్షంలో ఘనాంధకారం కమ్మి, ముందున్న పట్టణం కూడా స్పష్టంగా కనిపించనంతగా అయినప్పుడు…

Verse 30

तन्माता नन्दिनीनाम कामदेवशरार्दिता । तत्पत्न्या वेषमाधाय तच्छय्यायामुपस्थिता

అతని తల్లి నందినీ, కామదేవుని బాణాలతో విద్ధమై, అతని భార్య వేషం ధరించి అతని శయ్యపైకి వచ్చి నిలిచింది।

Verse 31

सोऽपि तां दयितां ज्ञात्वा सेवयामास कामिनीम् । रतोपचारैर्विविधैरश्रद्धेयविनिर्मितैः

అతడూ ఆమెను తన ప్రేయసిగా భావించి ఆ కామినితో రతిక్రీడలో నిమగ్నమయ్యాడు—వివిధ రకాల, ఆశ్చర్యకరంగా నిర్మితమైన రతోపచారాలతో।

Verse 32

तया तत्र यदुश्रेष्ठो विकल्पमकरोत्तदा । अंगराजसुता या मे प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

ఆమె కారణంగా అక్కడ యదుశ్రేష్ఠుడు సందేహంలో పడ్డాడు—“అంగరాజుని కుమార్తె, నాకు ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైనది…”

Verse 33

नैवंविधं रतं वेद अनया यद्विनिर्मितम् । वेश्या अपि न जानंति रतमीदृक्कथञ्चन

ఇలాంటి రతి, ఆమె నిర్మించినట్లుగా, ఎవరికీ తెలియదు; వేశ్యలు కూడా ఏ విధంగానూ ఇలాంటి భోగాన్ని తెలియరు।

Verse 34

ततो गाढं करे धृत्वा दीपमानीय तत्क्षणात् । यावत्पश्यति सा माता नन्दिनीति च या स्मृता

అప్పుడు ఆమె అతని చేతిని గట్టిగా పట్టుకొని క్షణమాత్రంలో దీపాన్ని తెచ్చింది, ‘నందినీ’ అని స్మరించబడే ఆ తల్లి స్పష్టంగా చూడునట్లు।

Verse 35

ततश्च गर्हयामास रपे किमिदं कृतम् । गर्हितं सर्वलोकानां नर कार्तिप्रदं तथा

అప్పుడు ఆమె అతనిని గర్హిస్తూ పలికింది—“ఓ దుష్టుడా! ఇది నీవు ఏమి చేసితివి? ఇది సర్వలోకములచే నిందింపబడినది, ఓ నరా; ఇదే అపకీర్తిని కలిగించునది.”

Verse 36

सापि लज्जासमोपेता महाभयसमाकुला । प्रणष्टा तत्क्षणादेव भयेन महताऽन्विना

ఆమె కూడా లజ్జతో నిండిపోయి మహాభయంతో కలవరపడుతూ, ఆ క్షణమే తీవ్రమైన భయవేగంతో అదృశ్యమైంది.

Verse 37

सांबोऽपि प्रलपन्नार्तो निद्रां लेभे न वै द्विजाः । रात्रिशेषमभूत्तस्य तदा वर्षशतोपमम्

హే ద్విజులారా! ఆర్తంగా విలపిస్తూ సాంబుడుకూడా నిద్ర పొందలేదు; ఆ రాత్రి మిగిలిన భాగం అతనికి శతవర్షములవలె అనిపించింది.

Verse 38

अथ रात्र्यां व्यतीतायां प्रोद्गते रविमण्डले । दुःखेन महता युक्तः प्रोत्थितः स हरेः सुतः

ఆపై రాత్రి గడచి సూర్యమండలం ఉదయించినప్పుడు, మహాదుఃఖంతో నిండిన ఆ హరిసుతుడు లేచి నిలిచాడు.

Verse 39

आवश्यकमपि त्यक्त्वा कंचिद्ब्राह्मणसत्तमम् । धर्मशास्त्रविधानज्ञं समानीयाथ चाब्रवीत्

తన నిత్యకర్మమును కూడ విడిచి, ధర్మశాస్త్ర విధానములలో నిపుణుడైన ఒక బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుని పిలిపించి, ఆపై ఇలా పలికెను.

Verse 40

रहस्ये विनयोपेतः कृतांजलिपुटः स्थितः । सांब उवाच । मात्रा स्वस्रा दुहित्रा वा स्वयं स्याद्यदि मोहनम्

ఏకాంతంలో వినయంతో చేతులు జోడించి సాంబ ఇలా అన్నాడు: 'తల్లి, సోదరి లేదా కుమార్తె పట్ల స్వయంగా మోహం కలిగితే ఏమి చేయాలి?'

Verse 41

कथं शुद्धिर्भवेत्तस्य परमार्थेन मे वद । धर्मशास्त्राणि संवीक्ष्य सर्वाणि च यथाक्रमम्

ధర్మశాస్త్రాలన్నింటినీ క్రమబద్ధంగా పరిశీలించి, ఆ పాపానికి శుద్ధి ఎలా జరుగుతుందో నాకు యదార్థంగా చెప్పండి.

Verse 42

ब्राह्मण उवाच । परनार्याः कृते वत्स प्रायश्चित्तं विनिर्मितम् । धर्म द्रोणेषु सर्वेषु वर्णानां च पृथग्विधम्

బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ బిడ్డా! పరస్త్రీ విషయంలో, అన్ని ధర్మ గ్రంథాలలో వర్ణాలను బట్టి వేర్వేరు ప్రాయశ్చిత్తాలు నిర్ణయించబడ్డాయి.'

Verse 43

आसां च तिसृणां चैव त्रयाणां परिकीर्तितम् । एवमेवं विनिर्दिष्टं प्रायश्चित्तं विशुदये

ఈ ముగ్గురి (తల్లి, సోదరి, కుమార్తె) విషయంలో కూడా ప్రాయశ్చిత్తం చెప్పబడింది. ఈ విధంగా శుద్ధి కోసం విధి నిర్ణయించబడింది.

Verse 44

मात्रा मोहनमासाद्य भगिन्या वाथ यादव । दुहित्रा वा प्रमादाच्च कार्यं संशोधनं बुधैः । शुद्ध्यर्थं तिंगिनीमेकां नान्यज्जानाम्यहं यतः

ఓ యాదవా! తల్లి, సోదరి లేదా కుమార్తె పట్ల పొరపాటున మోహం కలిగితే, పండితులు శుద్ధిని సూచిస్తారు. దీనికి 'తింగినీ' ఒక్కటే మార్గమని నాకు తెలుసు, వేరేది తెలియదు.

Verse 45

धर्मद्रोणेषु सर्वेषु निर्णयोऽयमुदाहृतः । यो मया तव संदिष्टो नान्योस्ति यदुपुंगव

సర్వ ధర్మసంగ్రహాలలో ఇదే నిర్ణయమని ప్రకటించబడింది. ఓ యదుశ్రేష్ఠా! నేను నీకు ఉపదేశించిన ప్రాయశ్చిత్తమే; దీనికన్నా మరొకటి లేదు.

Verse 46

अन्यथा यो वदेत्पृष्टः प्रायाश्चित्तं स्वच्छन्द तः । तस्य पापस्य भागी स्याद्यथा कर्ता तथैव सः

అడిగినప్పుడు ఎవడైనా స్వేచ్ఛానుసారంగా తప్పు ప్రాయశ్చిత్తం చెప్పితే, ఆ పాపంలో అతడూ భాగస్వామి అవుతాడు—కర్త ఎంతైతే అతడూ అంతే.

Verse 47

सांब उवाच । तिंगिन्याः किं स्वरूपं च किं प्रमाणं द्विजोत्तम । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि ममास्त्यत्र प्रयोजनम्

సాంబుడు అన్నాడు: ఓ ద్విజోత్తమా! తింగినీ యొక్క స్వరూపం ఏమిటి, దాని ప్రమాణం (నియమం/పరిమాణం) ఏమిటి? అన్నీ విస్తారంగా చెప్పండి; నాకు ఇక్కడ ప్రయోజనం ఉంది.

Verse 48

ब्राह्मण उवाच । गोवाटचूर्णमादाय गर्तां भृत्वा स्वमानजाम् । शयनं तत्र कर्तव्यं यावद्वक्त्रेण यादव

బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు: గోవాటచూర్ణం తీసుకొని, తన దేహప్రమాణానికి తగిన గర్తను నింపి, అక్కడ శయనం చేయాలి—ఓ యాదవా! ముఖప్రమాణం వరకు.

Verse 49

उपरिष्टात्तच्च चूर्णं धार्यं गोवाटसंभवम् । यावद्वक्त्रप्रमाणं च वर्जयित्वा स्वमाननम्

మరియు పైభాగంలో కూడా గోవాటసంభవమైన ఆ చూర్ణాన్ని ఉంచాలి—ముఖప్రమాణం వరకు; సంపూర్ణ దేహప్రమాణాన్ని మినహాయించి.

Verse 50

ततः पादप्रदेशे तु ज्वालयेद्धव्यवाहनम् । यथा शनैः शनैर्दाहः शरीरस्य प्रजायते

అనంతరం పాదప్రదేశంలో హవ్యవాహనమైన యజ్ఞాగ్నిని ప్రజ్వలింపజేయవలెను; అట్లే శరీరమున దాహము మెల్లమెల్లగా కలుగును.

Verse 51

न चैव चालयेदंगं कथंचित्तत्र संस्थितः । नैवाक्रंदं तथा कुर्याद्ध्यायेदेकं जनार्दनम्

అక్కడ స్థితుడై ఏ విధంగానూ అవయవాలను కదలింపకూడదు; విలపించకూడదు; ఏకమైన జనార్దనుని ధ్యానించాలి.

Verse 52

ततो जीवितनाशेन गात्रशुद्धिः प्रजायते

అనంతరం ప్రాణనాశముచేత గాత్రశుద్ధి కలుగును.

Verse 53

तिंगिन्या यत्स्वरूपं च तन्मया परिकीर्तितम् । प्रायश्चित्तमिदं सम्यङ्महापातकनाशनम्

తింగినీ యొక్క స్వరూపమును నేను వివరించితిని. ఈ ప్రాయశ్చిత్తము సమ్యకంగా ఆచరించితే మహాపాతకములనుకూడా నశింపజేయును.

Verse 54

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सांबो जांबवतीसुतः । हृदये निश्चयं कृत्वा तिंगिनीसाधकोद्भवम्

ఆయన వచనము విని జాంబవతీ సుతుడైన సాంబుడు హృదయమున దృఢనిశ్చయము చేసెను—తింగినీ సాధన చేసి సిద్ధిని పొందుదునని.

Verse 55

ततः प्रोवाच विजने वासुदेवं घृणान्वितः । ताताहं विप्रलब्धस्तु नंदिन्या तव भार्यया

అప్పుడు అతడు కరుణతో నిండినవాడై ఏకాంతస్థలంలో వాసుదేవునితో పలికెను—“తాతా! నీ భార్య నందినీ నన్ను నిశ్చయంగా మోసగించింది.”

Verse 56

भार्याया रूपमाधाय पापया तमसि स्थिते । सा मया निजभार्येयमिति मत्वा निषेविता

చీకటి వ్యాపించినప్పుడు ఒక పాపస్త్రీ నా భార్య రూపాన్ని ధరించింది; ‘ఇది నా భార్యే’ అని భావించి నేను ఆమెతో సంగమించాను.

Verse 57

ततस्तु चेष्टितैर्ज्ञात्वा गर्हयित्वा विसर्जिता । ततःप्रभृति गात्रे मे कुष्ठव्याधिरयं स्थितः

ఆమె ప్రవర్తనచే గుర్తించి నేను ఆమెను గర్హించి పంపివేశాను; అప్పటినుంచి నా శరీరంలో ఈ కుష్ఠవ్యాధి నిలిచిపోయింది.

Verse 58

मयाथ धर्मशास्त्रज्ञः कश्चित्पृष्टो द्विजोत्तमः । प्रायश्चित्तं यथोक्तं मे वद मातृनिषेवणात्

అందువల్ల నేను ధర్మశాస్త్రజ్ఞుడైన ఒక శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణుని అడిగాను—‘అజ్ఞానవశాత్ మాతృసేవనానికి శాస్త్రోక్త ప్రాయశ్చిత్తం నాకు చెప్పండి.’

Verse 59

तेनोक्तं साधनं सम्यक्तिंगिन्या मम शुद्धये । सोऽहं तां साधयिष्यामि तस्य पापस्य शुद्धये

అతడు నా శుద్ధికై తింగినీ వ్రతం/సాధనకు తగిన విధానాన్ని చెప్పెను; ఆ పాపశుద్ధి కోసం నేను దానిని ఆచరిస్తాను.

Verse 60

अनुज्ञां देहि मे शीघ्रं कार्यं येन करोम्यहम् । क्षंतव्यं च मया बाल्ये यत्किंचित्कुकृतं कृतम्

నాకు శీఘ్రంగా అనుమతి ప్రసాదించండి, తద్వారా నేను చేయవలసిన కర్తవ్యకర్మను చేయగలను. బాల్యంలో నావల్ల ఏదైనా కుకర్మం జరిగి ఉంటే దానిని క్షమించండి।

Verse 61

मम माता यथा दुःखं न कुर्यात्त्वं तथा कुरु

నా తల్లికి ఏ విధమైన దుఃఖం కలగకుండా, నీవు అట్లే ప్రవర్తించు।

Verse 62

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य वज्रपातोपमं हरिः । बाष्पपूर्णेक्षणो दीनस्ततः प्रोवाच गद्गदम्

అతని మాటలు వజ్రపాతంలా విని హరి దీనుడై, కన్నులు కన్నీళ్లతో నిండగా, ఆపై గద్గద స్వరంతో పలికెను।

Verse 63

न त्वया कामतः पुत्र कृत्यमेतदनुष्ठितम् । न ज्ञानेन कृतं यस्मात्तत्स्मात्स्वल्पं हि पातकम्

పుత్రా, నీవు కోరికతో ఈ కార్యాన్ని చేయలేదు; ఇది తెలిసికొని చేసినది కాదు కాబట్టి, ఈ పాపం నిజంగా స్వల్పమే।

Verse 64

जानता यत्कृतं पापं तच्चैवाक्षयतां व्रजेत् । न करोति महीपालो यदि तस्य विनिग्रहम्

కానీ తెలిసికొని చేసిన పాపం అక్షయ ఫలానికి దారితీస్తుంది; దేశాధిపతి రాజు అతనిని నియంత్రించి శిక్షించకపోతే।

Verse 65

तस्मात्ते कीर्तयिष्यामि प्रायश्चित्तं विशुद्धये । दानं चैव महाभाग येन कुष्ठं प्रणश्यति

అందుచేత, ఓ మహాభాగ, సంపూర్ణ శుద్ధికై ప్రాయశ్చిత్తమును మరియు దానమును నేను నీకు ప్రకటించెదను; దానివలన కుష్ఠము నశించును.

Verse 66

उक्तानि प्रतिषिद्धानि पुनः संभावितानि च । सापेक्षनिरपेक्षाणि मुनिवाक्यान्यशेषतः

మునివాక్యములు—విధేయమైనవి, నిషిద్ధమైనవి, మరల సమర్థింపబడినవి, అలాగే సాపేక్షమైయినవి లేదా నిరపేక్షమైయినవి—ఇక్కడ సమగ్రంగా చెప్పబడినవి.

Verse 67

तदत्र विषये पुत्र मम वाक्यं समाचर । भविष्यति महच्छ्रेय इह लोके परत्र च

కాబట్టి, ఓ కుమారా, ఈ విషయంలో నా వాక్యాన్ని ఆచరించుము; ఇహలోకములోను పరలోకములోను మహాశ్రేయస్సు కలుగును.

Verse 68

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे विश्वामित्रप्रतिष्ठितः । मार्तण्डोऽस्ति सुविख्यातः सर्वकुष्ठविनाशकः

హాటకేశ్వర క్షేత్రములో విశ్వామిత్రుడు ప్రతిష్ఠించిన సుప్రసిద్ధ మార్తండుడు (సూర్యదేవుడు) ఉన్నాడు; ఆయన సర్వకుష్ఠవినాశకుడు.

Verse 69

सूर्यवारेण सप्तम्यां संप्राप्ते मासि माधवे । नक्षत्रे पितृदैवत्ये शुक्लपक्षे समागते

ఆదివారమున సప్తమీ తిథి కలిసివచ్చి, మాధవ (వైశాఖ) మాసము ప్రాప్తమై, పితృదైవత్య నక్షత్రము ఉండి, శుక్లపక్షము సమాగతమైనప్పుడు—

Verse 70

भास्करस्योदये प्राप्ते श्रद्धापूतेन चेतसा । शतमष्टोत्तरं यावत्कुरुते च प्रदक्षिणाम्

భాస్కరుడు ఉదయించే వేళ, శ్రద్ధతో పవిత్రమైన మనస్సుతో, నూరు ఎనిమిది వరకు ప్రదక్షిణ చేయవలెను।

Verse 71

फलैः श्रेष्ठतमैश्चैव तत्प्रमाणैः पृथक्पृथक् । तस्य कुष्ठं विनिर्याति सद्य एव न संशयः

శ్రేష్ఠమైన ఫలాలను తగిన ప్రమాణంలో వేర్వేరుగా అర్పిస్తే, అతని కుష్ఠరోగం వెంటనే తొలగిపోతుంది—సందేహం లేదు।

Verse 72

नीरोगः कुरुते यस्तु रवेस्तस्य प्रदक्षिणाः । तावद्युगं पुमानेष सूर्यलोके महीयते

ఆరోగ్యవంతుడైనా రవికి ఈ ప్రదక్షిణలు చేస్తే, అతడు అంత యుగాల పాటు సూర్యలోకంలో మహిమ పొందుతాడు।

Verse 73

सूर्यवारेण यो मर्त्यस्तस्य कृत्वा ण्दक्षिणाम् । नमस्करोति सद्भक्त्या सोऽपि रोगैः प्रमुच्यते

ఆదివారంలో ప్రదక్షిణ చేసి, సద్భక్తితో నమస్కరిస్తే, అతడూ రోగాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 74

तस्मात्त्वं हि महाराज तमाराधय भास्करम् । देवं वै विधिनानेन यो मयोक्तोऽखिलस्तव

కాబట్టి, ఓ మహారాజా, నేను నీకు సంపూర్ణంగా చెప్పిన ఈ విధానంతోనే ఆ దేవుడు భాస్కరుని ఆరాధించుము।

Verse 75

अविकल्पेन मनसा समाराधय सत्वरम् । मुक्तरोगे विपाप्माथ दिब्यदेहमवाप्स्यसि

అవికల్పమైన మనస్సుతో శీఘ్రంగా భగవంతుని ఆరాధించు. రోగపాపముల నుండి విముక్తుడై దివ్యదేహాన్ని పొందుదువు.

Verse 76

मा कुरुष्व विषादं त्वं कुष्ठव्याधिसमुद्रवम् । तस्मिन्क्षेत्रे स्थिते देवे कुहराश्रयसंज्ञिते

కుష్ఠవ్యాధితో బాధపడుతున్నా నీవు విషాదపడకుము. ఆ పుణ్యక్షేత్రంలో ‘కుహరాశ్రయ’ అనే దేవుడు నివసించుచున్నాడు.

Verse 77

अथ तद्वचनं श्रुत्वा प्रस्थितो विष्णुनन्दनः

అప్పుడు ఆ వచనమును విని విష్ణునందనుడు ప్రయాణమునకు బయలుదేరెను.

Verse 78

सूत उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य देवदेवस्य चक्रिणः । चकार गमने बुद्धियोगं सांबोऽर्बुदं प्रति

సూతుడు పలికెను—దేవదేవుడైన చక్రధారి వచనములు విని సాంబుడు మనస్సులో ప్రయాణ నిర్ణయం చేసి అర్బుదమునకు దారి పట్టెను.

Verse 79

ततः शुभेऽहनि प्राप्ते हस्त्यश्वरथसंयुतः । प्रतस्थे स सुतो विष्णोः सेनया परिवारितः

అనంతరం శుభదినము రాగానే, ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథములతో సమేతుడై విష్ణుపుత్రుడు సేనచే పరివృతుడై బయలుదేరెను.

Verse 80

अनुयातः सुदूरं च कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा । बाष्पपूर्णे क्षणेनैव सर्वमातृजनेन च

అక్లిష్టకర్ముడైన శ్రీకృష్ణుడు అతనితో ఎంతో దూరం వరకు అనుసరించాడు; కులంలోని సమస్త మాతృజన స్త్రీల కళ్లలో క్షణములోనే కన్నీళ్లు నిండాయి.

Verse 81

बलभद्रेण वीरेण चारुदेष्णेन धीमता । युयुधानानिरुद्धाभ्यां प्रद्युम्नेन च धीमता

వీరుడైన బలభద్రుడు, ధీమంతుడైన చారుదేష్ణుడు, యుయుధానుడు, అనిరుద్ధుడు, అలాగే ధీమంతుడైన ప్రద్యుమ్నుడు కూడా అతనితో పాటు వెళ్లారు.

Verse 82

ततो जांबवती पुत्रं दृष्ट्वा तीर्थोन्मुखं तदा । गच्छमानं प्रचक्रेऽथ प्रलापान्कुररी यथा

అప్పుడు జాంబవతి తన కుమారుడు తీర్థయాత్ర వైపు ముఖం తిప్పి వెళ్లిపోతున్నాడని చూసి, కురరీ పక్షిలా విలపించడం ప్రారంభించింది.

Verse 83

हा हतास्मि विनष्टास्मि मंदभाग्या ह्यभागिनी । एकोपि तनयो यस्या ममाप्येनां दशां गतः

అయ్యో! నేను హతమయ్యాను, నేను నశించాను—నేను మందభాగ్యురాలిని, నిజంగా అభాగినిని. నాకు ఒక్క కుమారుడే ఉండగా, అతడే నన్ను ఈ దశకు తెచ్చాడు.

Verse 84

अथ तां रुदतीं दृष्ट्वा प्रोवाच मधुसूदनः । किममंगलमेतस्य प्रस्थितस्य करिष्यसि

ఆమె ఏడుస్తున్నదాన్ని చూసి మధుసూదనుడు అన్నాడు—“ప్రస్థానమైన ఇతనికి నీవు ఏ అపశకునం చేయదలచుకున్నావు?”

Verse 85

बाष्पपूर्णेक्षणा दीना मुक्तकेशी विशेषतः । एष व्याधिविनिर्मुक्तस्तीर्थयात्राफलान्वितः । कुष्ठव्याधिपरित्यक्तः पुनरेष्यति तेंऽतिकम्

కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో, దీనంగా, ముఖ్యంగా విరిగిన జుట్టుతో ఆమె విలపించింది. ‘అతడు వ్యాధి నుండి విముక్తుడై, తీర్థయాత్ర ఫలాన్ని పొందును; కుష్ఠవ్యాధిని విడిచి మళ్లీ నీ సమీపానికి వచ్చును.’

Verse 86

एतस्मिन्नंतरे यानादवतीर्य त्वरान्वितः । सांबोऽसौ प्रस्थितस्तत्र यत्र जांबवती स्थिता

అదే సమయంలో సాంబుడు తన వాహనం నుండి దిగిపోయి, త్వ‌రతో నిండినవాడై, జాంబవతీ ఉన్న చోటుకు బయలుదేరాడు.

Verse 87

स तां प्रणम्य हृष्टात्मा कृतांजलिपुटः स्थितः । प्रणिपत्य विहस्यो च्चैर्वाक्यमेतदुवाच ह

అతడు హర్షభరిత హృదయంతో ఆమెకు నమస్కరించి, అంజలి ముద్రతో నిలిచెను; తరువాత సాష్టాంగ ప్రణామం చేసి, చిరునవ్వుతో గట్టిగా ఈ మాటలు పలికెను.

Verse 88

मा त्वं मातर्वृथा दुःखमस्मदर्थे करिष्यसि । आगमिष्याम्यहं शीघ्रं तीर्थयात्रां विधाय वै

అమ్మా, నా కారణంగా వ్యర్థంగా దుఃఖించవద్దు. నేను విధివిధానంగా తీర్థయాత్ర చేసి త్వరగా తిరిగి వస్తాను.

Verse 89

जांबवत्युवाच । रक्षतु त्वां वने वत्स सर्वास्ता वनदेवताः । श्वापदेभ्यः पिशाचेभ्यो दुष्टेभ्यः पुत्र सर्वतः

జాంబవతీ పలికింది—వత్సా, అడవిలో ఆ సమస్త వనదేవతలు నిన్ను రక్షించుగాక. కుమారా, అన్ని వైపులా క్రూర మృగాలు, పిశాచాలు మరియు దుష్ట శక్తుల నుండి నిన్ను కాపాడుగాక.

Verse 91

जठरं पुंडरीकाक्षः कटिं पातु गदाधरः । जानुनोर्युगलं कृष्णः पादौ च धरणीधरः

పుండరీకాక్షుడు నీ జఠరాన్ని రక్షించుగాక; గదాధరుడు నీ కటిని కాపాడుగాక. కృష్ణుడు నీ రెండు మోకాళ్లను రక్షించుగాక; ధరణీధరుడు నీ పాదాలను సంరక్షించుగాక.

Verse 92

एवं संस्पृश्य हस्तेन निजेनांगानि तस्य सा । समालिंग्य समाघ्राय मूर्धदेशे मुहुर्मुहुः

ఇలా ఆమె తన చేతితో అతని అవయవాలను స్పర్శించి, అతనిని ఆలింగనం చేసి, అతని శిరోమణిపై మళ్లీ మళ్లీ ముద్దుపెట్టింది.

Verse 93

प्रेषयामास तं पुत्रं कृतरक्षं यशस्विनी । सा सर्वांतःपुरीयुक्ता निवृता तदनन्तरम्

ఆ యశస్విని, ఆశీర్వాదరక్షతో కృతరక్షుడైన తన కుమారుని పంపింది; ఆ తరువాత అంతఃపురంలోని సమస్త పరిచారికలతో కలిసి తిరిగి వెళ్లింది.

Verse 94

अश्रुपूर्णेक्षणा दीना निःश्वसन्ती यथोरगी । तथा च भगवान्विष्णुर्यादवैः सकलैः सह

కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో ఆమె దుఃఖితురాలై, బాధిత సర్పిణిలా నిట్టూర్చింది. అలాగే సమస్త యాదవులతో కూడిన భగవాన్ విష్ణువూ శోకాకులుడయ్యాడు.

Verse 95

प्रविष्टो द्वारकापुर्या सांबं प्रोष्य ततः परम् । अश्रुपूर्णेक्षणो दीनो बलभद्रपुरःसरः

సాంబను పంపివేసిన తరువాత అతడు ద్వారకాపురిలో ప్రవేశించాడు. కన్నీళ్లతో నిండిన కళ్లతో దుఃఖితుడై, ముందుగా బలభద్రుడు నడుచుచుండగా అతడు వెంబడించాడు.

Verse 96

पुत्रैः पौत्रैस्तथा मित्रैर्बांधवैरपरैरपि । द्वारकाया विनिष्क्रम्य सांबोऽपि द्विजसत्तमाः

హే ద్విజశ్రేష్ఠులారా! ద్వారక నుండి బయలుదేరి సాంబుడును కుమారులు, మనుమలు, మిత్రులు మరియు ఇతర బంధువులతో కూడి ప్రయాణమయ్యెను।

Verse 97

संप्राप्तश्च क्रमेणाथ सिंधुसागरसंगमे । यत्र योगीश्वरः साक्षादंबरीषप्रतिष्ठितः

తదనంతరం క్రమంగా నది సముద్ర సంగమస్థానానికి చేరెను; అక్కడ అంబరీష రాజు ప్రతిష్ఠించిన సాక్షాత్ యోగీశ్వరుడు (విష్ణువు) విరాజిల్లుచున్నాడు।

Verse 98

अद्यापि तिष्ठते विष्णुर्जंतूनां पापनाशनः । तत्र स्नात्वा समभ्यर्च्य देवं योगीश्वरं ततः

ఇప్పటికీ అక్కడ విష్ణువు జీవుల పాపాలను నశింపజేసేవాడై నిలిచియున్నాడు. అక్కడ స్నానం చేసి, అనంతరం దేవుడైన యోగీశ్వరుని విధివిధానంగా ఆరాధించి—

Verse 99

ददौ दानानि विप्रेभ्यो नानारूपाणि शक्तितः । दीनांधकृपणेभ्यश्च तथैवान्येभ्य एव च

అతడు తన శక్తి మేరకు బ్రాహ్మణులకు నానావిధ దానములు ఇచ్చెను; అలాగే దీనులకు, అంధులకు, దరిద్రులకు మరియు ఇతరులకు కూడా దానములు సమర్పించెను।

Verse 100

यानानि वस्त्ररत्नानि यद्यच्च येन वांछितम् । स त्रिरात्रं हरेः पुत्रः स्थित्वा तत्र समाहितः

వాహనములు, వస్త్రములు, రత్నములు—ఎవరికేమి కావలెనో అది అంతటిని అతడు ఇచ్చెను. అనంతరం హరి పుత్రుడు అక్కడ మూడు రాత్రులు సమాహితచిత్తుడై నిలిచెను।

Verse 110

तत्र क्षणेऽभवत्तस्य चित्ते सांबस्य धीमतः । मुक्तोऽहं कुष्ठरोगेण निर्विकल्पं द्विजोत्तमाः

అదే క్షణంలో ధీమంతుడైన సాంబుని మనస్సులో ఈ దృఢనిశ్చయం కలిగింది—“హే ద్విజోత్తములారా! నేను కుష్ఠరోగం నుండి విముక్తుడనయ్యాను; ఇందులో సందేహం లేదు।”

Verse 116

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं विश्वामित्रीयमुत्तमम् । चतुर्थं च पुण्यतीर्थं स्त्रीणां चैव शुभावहम्

సూతుడు పలికెను—“ఈ సమస్తమును మీకు చెప్పితిని—ఉత్తమమైన ‘విశ్వామిత్రీయ’ మాహాత్మ్యం. ఇది నాల్గవ పుణ్యతీర్థం; స్త్రీలకు కూడా విశేష శుభప్రదం।”

Verse 213

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रीयमाहात्म्ये कुहरवासिसांबादित्यप्रभाववर्णनंनाम त्रयोदशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ స్కంద మహాపురాణము, ఏకాశీతిసాహస్రీ సంహితలో, షష్ఠ నాగరఖండములో, హాటకేశ్వరక్షేత్రమాహాత్మ్యాంతర్గత విశ్వామిత్రీయమాహాత్మ్యంలో ‘గుహావాసి సాంబాదిత్య ప్రభావవర్ణన’ అను 213వ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।