Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 74

Devanagari script

तस्मात्त्वं हि महाराज तमाराधय भास्करम् । देवं वै विधिनानेन यो मयोक्तोऽखिलस्तव

Transliteration

tasmāttvaṃ hi mahārāja tamārādhaya bhāskaram | devaṃ vai vidhinānena yo mayokto'khilastava

Translation

కాబట్టి, ఓ మహారాజా, నేను నీకు సంపూర్ణంగా చెప్పిన ఈ విధానంతోనే ఆ దేవుడు భాస్కరుని ఆరాధించుము।

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तस्मात् (तद्-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-निपातवत् प्रयोगः; मूलतः तद्-शब्दस्य पञ्चमी एकवचन; अर्थे ‘therefore/from that reason’

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• महाराज: O great king
• महाराज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाराज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; समासः—महान् राजेति कर्मधारयः

• तम्: him
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• आराधय: worship
• आराधय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ√राध् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• भास्करम्: the Sun (Bhāskara)
• भास्करम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• देवम्: the god
• देवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भास्करस्य विशेषणरूपेण

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphasis/assurance)

• विधिना: by the prescribed method
• विधिना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• अनेन: by this
• अनेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• यः: which
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम

• मया: by me
• मया: Karta (Agent in passive/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (करण), एकवचन

• उक्तः: spoken
• उक्तः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘said’

• अखिलः: entire
• अखिलः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘entire/complete’

• तव: for you / of you
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन

Speaker

Unnamed Purāṇic narrator (addressing a Mahārāja)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahārāja (king)

Visual Art Cues

Scene: A sage/instructor addresses a king, gesturing toward a radiant Sūrya shrine; the king listens with folded hands, ready to perform the prescribed worship.

Characters & Entities

• Bhāskara (Sūrya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even rulers are guided to submit to sacred procedure; dharma bears fruit when performed as taught, not merely as desired.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The command refers to the Sun worship rite connected to Hāṭakeśvara-kṣetra’s celebrated Mārtaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship Bhāskara according to the stated vidhi (timing, sunrise practice, circumambulation, and offerings).