Adhyaya 18

Verse 1

। सूत उवाच । ततः सोऽपि महीपालः क्षुत्पिपामासमाकुलः । पपात धरणीपृष्ठे पद्भ्यां गत्वा वनांतरम्

సూతుడు పలికెను—ఆపై ఆ భూపాలుడు ఆకలి దాహాలతో వ్యాకులుడై, కాలినడకన అరణ్యాంతరంలోకి వెళ్లి భూమిపై కూలిపోయెను।

Verse 2

अथाऽपश्यद्वियत्स्थानात्स त्रीन्प्रेतान्सु दारुणान् । ऊर्ध्वकेशान्सुरक्ताक्षान्कृष्णदन्तान्कृशोदरान्

అప్పుడు అతడు ఆకాశస్థానమునుండి మూడు అత్యంత భయంకరమైన ప్రేతులను చూచెను—నిలువెత్తు కేశములు, రక్తవర్ణ నేత్రములు, నల్ల దంతములు, కృశోదరములు గలవారు।

Verse 3

तान्दृष्ट्वा भयसंत्रस्तो विशेषेण स भूपतिः । निराशो जीविते कृच्छ्रादिदं वचनमब्रवीत्

వారిని చూచి ఆ భూపతి విశేషంగా భయసంత్రస్తుడయ్యెను; ఆ కష్టస్థితిలో జీవితం పట్ల నిరాశచెంది ఈ మాటలు పలికెను।

Verse 4

के यूयं विकृताकारा मया दृष्टा न कर्हिचित् । एवंविधा नृलोकेऽत्र भ्रमता प्राग्विभीषणाः

“మీరు ఎవరు, ఇంత వికృతాకారులు? మిమ్మల్ని నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు. ఇలాంటి భయంకరులు ఈ మనుష్యలోకంలో ఎలా సంచరిస్తున్నారు?”

Verse 5

विदूरथो नरेन्द्रोऽहं क्षुत्पिपासातिपीडितः । मृगलिप्सुरिह प्राप्तो वने जन्तुविवर्जिते

“నేను నరేంద్రుడు విదూరథను; ఆకలి దాహాలతో అత్యంత పీడితుడను. మృగాన్ని కోరుకొని ఇక్కడ జీవజంతువులేని అరణ్యానికి వచ్చితిని.”

Verse 6

ततस्तेषां तु यो ज्येष्ठो मांसादः प्रत्युवाच तम् । कृतांजलिपुटो भूत्वा विनयावनतः स्थितः

అప్పుడు వారిలో జ్యేష్ఠుడు—మాంసభక్షకుడు—అతనికి ప్రత్యుత్తరం పలికెను; కరజోడించి, వినయంగా వంగి నిలిచెను।

Verse 7

वयं प्रेता महाराज निवसामोऽत्र कानने । स्वकर्मजनिताद्दोषाद्दुःखेन महता वृताः

మహారాజా, మేము ప్రేతలము; ఈ అరణ్యంలో నివసిస్తున్నాము. మా స్వకర్మజనిత దోషమువలన మహాదుఃఖముతో పూర్తిగా ఆవరించబడ్డాము.

Verse 8

अहं मांसादकोनाम द्वितीयोऽयं विदैवतः । कृतघ्नश्च तृतीयस्तु त्रयाणामेष पापकृत्

నేను ‘మాంసాద’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడను. ఈ రెండవవాడు ‘విదైవత’ అని పిలువబడును. మూడవవాడు ‘కృతఘ్న’; ఇలా మేము ముగ్గురమూ పాపకర్తలము.

Verse 9

राजोवाच । सर्वेषां देहि नां नाम जायते पितृमातृजम् । किमेतत्कारणं येन सर्वे यूयं स्वनामकाः

రాజు పలికెను—సర్వ దేహధారులకూ పేరు తల్లిదండ్రుల నుండే కలుగుతుంది. అయితే ఏ కారణముచేత మీరు అందరూ స్వయంగా ఏర్పరచుకున్న పేర్లను ధరించారు?

Verse 10

तच्छ्रुत्वा प्राह मांसादः कर्मनामानि पार्थिव । मिथः कृतानि संज्ञार्थमस्माभिः स्वयमेव हि

ఇది విని మాంసాదుడు చెప్పెను—హే పార్ధివా, ఇవి కర్మములవలన ఏర్పడిన పేర్లు; మా ప్రవర్తనను సూచించుటకు మేమే పరస్పరం పెట్టుకున్నాము.

Verse 11

शृणुष्वाऽवहितो भूत्वा सर्वेषां नः पृथक्पृथक् । कर्मणा येन संजातं प्रेतत्वमिह भूमिप

హే భూమిపా, జాగ్రత్తగా వినుము; మా అందరిలో ఒక్కొక్కరిది ఏ కర్మమువలన ఇక్కడ ప్రేతత్వం కలిగిందో నేను వివరిస్తాను.

Verse 12

वयं हि ब्राह्मणा जात्या वैदिशाख्ये पुरे नृप । देवरातस्य विप्रस्य गृहे जाता महात्मनः

హే నృపా! మేము జన్మతః బ్రాహ్మణులము; విదిశా అనే పురంలో మహాత్మ బ్రాహ్మణుడు దేవరాతుని గృహమున జన్మించితిమి।

Verse 13

नास्तिका भिन्नमर्यादाः परदाररताः सदा । पाप कर्मरतास्तत्र शुभकर्मविवर्जिताः

అక్కడ మేము నాస్తికులమై, మర్యాదలను భంగపరచువారమై, సదా పరస్త్రీాసక్తులమై; పాపకర్మరతులమై శుభకర్మవర్జితులమయ్యాము।

Verse 14

जिह्वालौल्यप्रसंगेन मया भुक्तं सदाऽमिषम् । तेन मे कर्मजं नाम मांसादाख्यं व्यवस्थितम्

జిహ్వా-లోలుపత వల్ల నేను సదా మాంసమును భక్షించితిని; అందుచేత నా కర్మజన్య నామము ‘మాంసాద’ అని స్థిరపడెను।

Verse 15

द्वितीयोऽयं महाराज यस्तिष्ठति तवाऽग्रतः । अनेनाऽन्नं सदा भुक्तमकृत्वा देवतार्चनम्

హే మహారాజా! నీ ముందర నిలిచియున్న ఈ రెండవవాడు, దేవతార్చన చేయకుండానే సదా అన్నమును భుజించెను।

Verse 16

तेन कर्मविपाकेन प्रेतयोनिं समाश्रितः । विदैवत इति ख्यातो द्वितीयोऽयं सुपापकृत्

ఆ కర్మవిపాకముచేత ఇతడు ప్రేతయోనిని ఆశ్రయించెను; అందువల్ల ఈ రెండవవాడు ‘విదైవత’ అని ఖ్యాతి పొందెను—ఇతడు మహాపాపకృతుడు।

Verse 17

सदैवाऽनुष्ठिताऽनेन सुपापेन कृतघ्नता । कृतघ्नः प्रोच्यते तेन कर्मणा नृपसत्तम

ఈ మహాపాపి ఎల్లప్పుడూ కృతఘ్నతనే ఆచరించాడు. అందుచేత, ఓ నృపశ్రేష్ఠా, ఆ కర్మవల్లనే అతడు ‘కృతఘ్నుడు’ అని పిలువబడుతున్నాడు.

Verse 18

राजोवाच । आहारेण नृलोकेऽस्मिन्सर्वे जीवन्ति जन्तवः । युष्माकं कतमो योऽत्र प्रोच्यतां मे सविस्तरम्

రాజు పలికెను—ఈ మానవలోకంలో సమస్త జీవులు ఆహారమువల్లనే జీవిస్తారు. మీలో ఇక్కడ ఎవరు ప్రత్యేకంగా ఏ విధానంతో పోషింపబడుతున్నారు? నాకు వివరంగా చెప్పండి.

Verse 19

मांसाद उवाच । भोज्यकाले गृहे यत्र स्त्रीणां युद्धं प्रवर्तते । अपि मन्त्रौषधीप्रायं प्रेता भुंजति तत्र हि

మాంసాదుడు అన్నాడు—భోజన సమయంలో ఏ ఇంట్లో స్త్రీల మధ్య కలహం చెలరేగుతుందో, అక్కడ మంత్రౌషధులతో సిద్ధమైన ఆహారముకూడా ప్రేతలే భుజిస్తారు.

Verse 20

भुज्यते यत्र भूपाल वेंश्वदेवं विना नरैः । पाकस्याग्रमदत्त्वा च प्रेता भुंजति तत्र च

ఓ భూపాలా, వైశ్వదేవం చేయకుండానే మనుష్యులు భుజించే చోట, వండిన అన్నపు మొదటి భాగాన్ని ఇవ్వని చోట—అక్కడ కూడా ప్రేతలు భుజిస్తారు.

Verse 21

रात्रौ यत्क्रियते श्राद्धं दानं वा पर्ववर्जितम् । तत्सर्वं नृपशार्दूल प्रेतानां भोजनं भवेत्

హే నృపశార్దూలా, రాత్రివేళ చేయబడే శ్రాద్ధమో దానమో, లేదా పర్వాన్ని గౌరవించకుండా చేయబడినదంతా—అది ప్రేతల ఆహారమవుతుంది.

Verse 22

यस्मिन्नो मार्जनं हर्म्ये क्रियते नोपलेपनम् । न मांगल्यं च सत्कारः प्रेता भुंजति तत्र हि

ఏ ఇంటిలో ఊడ్చడం జరుగుతుందో కానీ లేపనం/లిప్పడం (లిపాయి) జరగదో, అలాగే మాంగల్యాచారం గానీ అతిథి-సత్కారం గానీ లేనిచోట—అక్కడే ప్రేతులు భుజిస్తారు।

Verse 23

भिन्नभाण्डपरित्यागो यत्र न क्रियते गृहे । न च वेदध्वनिर्यत्र प्रेता भुञ्जंति तत्र हि

ఏ ఇంటిలో పగిలిన పాత్రలను పారవేయరు, అలాగే ఎక్కడ వేదధ్వని వినబడదో—అక్కడే ప్రేతులు భుజిస్తారు।

Verse 24

यच्छ्राद्धं दक्षिणाहीनं क्रियाहीनं च वा नृप । तथा रजस्वलादृष्टं तदस्माकं प्रजायते

ఓ రాజా! దక్షిణా లేని శ్రాద్ధమో, విధి-క్రియలలో లోపమున్న శ్రాద్ధమో, అలాగే రజస్వల స్త్రీ దర్శనంతో కలుషితమైన శ్రాద్ధమో—అది మా (ప్రేతుల) భాగమవుతుంది।

Verse 25

हीनांगा ह्यधिकांगा वा यस्मिञ्च्छ्राद्धे द्विजातयः । भुंजते वृषलीनाथास्तदस्माकं प्रजायते

ఏ శ్రాద్ధంలో హీనాంగులు గానీ అధికాంగులు గానీ అయిన (అయోగ్య) ద్విజులు భుజిస్తారో, అలాగే అనుచిత ఆసక్తి/సంగతికి లోబడి ఉన్నవారు భుజిస్తారో—ఆ శ్రాద్ధం మా (ప్రేతుల) భాగమవుతుంది।

Verse 26

अतिथिर्यत्र संप्राप्तः श्राद्धकाल उपस्थिते । अपूजितो गृहाद्याति तच्छ्राद्धं प्रेततृप्तिदम्

శ్రాద్ధకాలంలో అతిథి అకస్మాత్తుగా వచ్చి, పూజా-సత్కారం పొందకుండా ఇంటి నుంచి వెళ్లిపోతే—ఆ శ్రాద్ధం ప్రేతులకు తృప్తినిచ్చేదిగా మారుతుంది।

Verse 27

किं वा ते बहुनोक्तेन शृणु संक्षेपतो नृप । अस्माकं भोजनं नित्यं यत्त्वं श्रुत्वा विगर्हसि

ఎక్కువగా చెప్పి ఏమి ప్రయోజనం? ఓ రాజా, సంక్షేపంగా విను—నీవు విని నిందించే అదే మా నిత్య భోజనం.

Verse 28

यदन्नं केशसूत्रास्थिश्लेष्मादिभिरुपप्लुतम् । हीनजात्यैश्च संस्पृष्टं तदस्माकं प्रजायते

జుట్టు, దారం, ఎముక, శ్లేష్మం మొదలైన వాటితో అపవిత్రమైనదీ, నీచజాతిగా భావించబడినవారు తాకినదీ అయిన అన్నమే—మాకు లభించే ఆహారమవుతుంది.

Verse 29

राजोवाच । केन कर्मविपाकेन प्रेतत्वं जायते नृणाम् । एतन्मे सर्वमाचक्ष्व मांसाद मम पृच्छतः

రాజు అన్నాడు—మనుష్యులకు ప్రేతత్వం ఏ కర్మవిపాకం వల్ల కలుగుతుంది? ఓ మాంసభక్షకా, నేను అడుగుతున్నాను; ఇదంతా నాకు వివరంగా చెప్పు.

Verse 32

परदाररतश्चैव परवित्तापहारकः । परापवादसंतुष्टः स प्रेतो जायते नरः

పరస్త్రీలో రమించే వాడు, పరధనాన్ని అపహరించే వాడు, ఇతరుల అపవాదంలో ఆనందించే వాడు—అటువంటి మనిషి ప్రేతగా జన్మిస్తాడు.

Verse 33

कन्यां यच्छति वृद्धाय नीचाय धनलिप्सया । कुरूपाय कुशीलाय स प्रेतो जायते नरः

ధనలోభంతో తన కుమార్తెను వృద్ధునికి, నీచునికి, కురూపునికి, దుష్టాచారునికి ఇచ్చేవాడు—అటువంటి వాడు ప్రేతగా జన్మిస్తాడు.

Verse 34

कुले जातां विनीतां च धर्मपत्नीं सुखोच्छ्रिताम् । यस्त्यजेद्दोषनिर्मुक्तां स प्रेतो जायते नरः

సత్కులజాత, వినయశీల, ధర్మపత్నీ, సుఖసంపన్న, దోషరహితమైన భార్యను ఎవడు విడిచిపెడతాడో, ఆ మనిషి ప్రేతయోనిలో జన్మిస్తాడు.

Verse 35

देवस्त्रीगुरुवित्तानि यो गृहीत्वा न यच्छति । विशेषाद्ब्राह्मणस्वं च स प्रेतो जायते नरः

దేవుని, స్త్రీ యొక్క లేదా గురువు యొక్క ధనాన్ని తీసుకొని తిరిగి ఇవ్వని వాడు—ప్రత్యేకంగా బ్రాహ్మణస్వాన్ని—ప్రేతయోనిలో జన్మిస్తాడు.

Verse 36

परव्यसनसंतुष्टः कृतघ्नो गुरुतल्पगः । दूषको देवविप्राणां स प्रेतो जायते नरः

ఇతరుల దుఃఖంలో ఆనందించే వాడు, కృతఘ్నుడు, గురుశయ్యను లంఘించే వాడు, దేవులు మరియు బ్రాహ్మణులను దూషించే వాడు—అతడు ప్రేతయోనిలో జన్మిస్తాడు.

Verse 37

दीयमानस्य वित्तस्य ब्राह्मणेभ्यः सुपापकृत् । विघ्नमारभते यस्तु स प्रेतो जायते नरः

బ్రాహ్మణులకు దానం ఇవ్వబడుతున్న ధనంలో అడ్డంకి కలిగించే మహాపాపి, ప్రేతయోనిలో జన్మిస్తాడు.

Verse 38

शूद्रान्नेनोदरस्थेन ब्राह्मणो म्रियते यदि । स प्रेतो जायते राजन्यद्यपि स्यात्षडंगवित्

హే రాజా, శూద్రుని నుండి పొందిన అన్నం కడుపులో ఉండగానే బ్రాహ్మణుడు మరణిస్తే, అతడు ప్రేతుడిగా జన్మిస్తాడు—అతడు షడంగవేదవేత్త అయినా సరే.

Verse 39

कुलदेशोचितं धर्मं यस्त्यक्त्वाऽन्यत्समाचरेत् । कामाद्वा यदि वा लोभात्स प्रेतो जायते नरः

తన కులదేశానుకూలమైన ధర్మాన్ని విడిచి, కామమో లోభమో చేత ఇతరాచారం చేసేవాడు మనిషి ప్రేతరూపంగా జన్మిస్తాడు।

Verse 40

एतत्ते सर्वमाख्यातं मया पार्थिवसत्तम । येन कर्मविपाकेन प्रेतः संजायते नरः

హే రాజశ్రేష్ఠా! కర్మవిపాకం వల్ల మనిషి ఎలా ప్రేతుడిగా జన్మిస్తాడో, అది అంతా నేను నీకు పూర్తిగా వివరించాను।

Verse 41

राजोवाच । कृतेन कर्मणा येन न प्रेतो जायते नरः । तन्मे कीर्तय मांसाद विस्तरेण विशेषतः

రాజు అన్నాడు: ‘ఏ కర్మలు చేసినవాడికి మనిషి ప్రేతుడిగా మారడు? హే మాంసాదా! దానిని నాకు విశేషంగా, విస్తారంగా స్పష్టంగా చెప్పుము.’

Verse 42

मांसाद उवाच । मातृवत्परदारान्यः परद्रव्याणि लोष्टवत् । यः पश्यत्यात्मवज्जंतून्न प्रेतो जायते नरः

మాంసాదుడు అన్నాడు: ‘పరస్త్రీని తల్లివలె, పరధనాన్ని మట్టిగడ్డవలె, సమస్త జీవులను తన ఆత్మవలె చూసేవాడు మనిషి ప్రేతుడిగా జన్మించడు.’

Verse 43

अन्नदानपरो नित्यं विशेषेणातिथिप्रियः । स्वाध्यायव्रतशीलो यो न प्रेतो जायते नरः

ఎవడు నిత్యం అన్నదానంలో నిమగ్నుడై, విశేషంగా అతిథి సత్కారంలో ఆనందించి, స్వాధ్యాయము మరియు వ్రతాచరణలో శీలవంతుడై ఉంటాడో—అతడు ప్రేతుడిగా జన్మించడు।

Verse 44

समः शत्रौ च मित्रे च समलोष्टाश्मकांचनः । समो मानापमानेषु न प्रेतो जायते नरः

శత్రువునందు మిత్రునందు సమచిత్తుడై, మట్టిగడ్డ, రాయి, బంగారాన్ని సమానంగా చూచి, మానాపమానాలలో సమంగా ఉండువాడు—అటువంటి మనిషి ప్రేతయోనిలో జన్మించడు।

Verse 46

यूकामत्कुणदंशादीन्सर्वसत्त्वानि यो नरः । पुत्रवत्पालयेन्नित्यं न प्रेतो जायते नरः

జూళ్లు, బెడ్బగ్స్, కాటేసే జీవులు మొదలైన సమస్త సత్త్వాలను తన పిల్లలవలె నిత్యం కాపాడువాడు—అటువంటి మనిషి ప్రేతయోనిలో జన్మించడు।

Verse 47

सदा यज्ञक्रियोपेतः सदा तीर्थपरायणः । शास्त्रश्रवणसंयुक्तो न प्रेतो जायते नरः

ఎల్లప్పుడూ యజ్ఞాది పుణ్యక్రియలతో యుక్తుడై, ఎల్లప్పుడూ తీర్థపరాయణుడై, శాస్త్రశ్రవణంతో కూడినవాడు—అటువంటి మనిషి ప్రేతయోనిలో జన్మించడు।

Verse 48

वापीकूपतडागानामारामाणां विशे षतः । आरोपकः प्रपाणां च न प्रेतो जायते नरः

బావులు, కూపాలు, చెరువులు నిర్మింపజేసి, ప్రత్యేకంగా ఉద్యానాలు నాటించి, త్రాగునీటి చాట్రాలు/ప్రపలు స్థాపించువాడు—అటువంటి మనిషి ప్రేతయోనిలో జన్మించడు।

Verse 49

दानधर्मप्रवृत्तानां धर्ममार्गा नुयायिनाम् । प्रोत्साहं वर्धयेद्यस्तु न प्रेतो जायते नरः

దానధర్మంలో నిమగ్నులైనవారి, ధర్మమార్గానుసారులైనవారి ఉత్సాహాన్ని పెంపొందించువాడు—అటువంటి మనిషి ప్రేతయోనిలో జన్మించడు।

Verse 50

गत्वा गयाशिरः पुण्यमेकैकस्य पृथक्पृथक् । श्राद्धं देहि महीपाल त्रयाणामपि सादरम्

హే మహీపాలా! పుణ్యమైన గయాశిర తీర్థానికి వెళ్లి, ఒక్కొక్కరి కోసం వేరువేరుగా శ్రాద్ధం చేయుము; ఆ ముగ్గురికీ భక్తితో విధివిధానంగా పిండప్రదానం చేయుము।

Verse 51

प्रेतत्वं याति येनेदं त्वत्प्र सादात्सुदारुणम् । नाऽन्यथा मुक्तिरस्माकं भविष्यति कथंचन

మీ ప్రసాదం వల్ల ఈ అత్యంత భయంకర స్థితి ప్రేతత్వంగా మారింది; లేకపోతే మాకు ఏ విధంగానూ ఎప్పటికీ మోక్షం కలగదు।

Verse 52

राजोवाच । ईदृग्जातिस्मृतिर्यस्यां प्रेतयोनौ च खे गतिः । धर्माधर्मपरिज्ञानं तच्च कस्मात्प्रनिंदसि

రాజు అన్నాడు— ‘ప్రేతయోనిలో ఇంతటి జన్మస్మృతి, ఆకాశగమనం, ధర్మాధర్మ వివేచన ఉన్నాయి; అయితే నీవెందుకు ఈ స్థితిని నిందిస్తున్నావు?’

Verse 53

मांसाद उवाच । प्रेतयोनिरियं राजन्नवमी देवसंज्ञिता । गुणत्रयसमायुक्ता शेषैर्दोषैः समंततः

మాంసాదుడు అన్నాడు— ‘ఓ రాజా! ఈ ప్రేతయోని “నవమీ” అని పిలవబడుతుంది; “దైవీ” అని కూడా చెప్పబడుతుంది. ఇది త్రిగుణసమాయుక్తమైనదే, కాని ఇతర దోషాలతో అన్ని వైపులా ఆవరించబడి ఉంది।’

Verse 54

एका जातिस्मृतिः सम्यगस्यामेवप्रजायते । खेचरत्वं तथैवान्यद्धर्माधर्मविनिश्चयः

ఈ స్థితిలోనే మూడు విశేష గుణాలు ఉద్భవిస్తాయి— నిజమైన జన్మస్మృతి, ఆకాశంలో సంచరించే శక్తి, మరియు ధర్మాధర్మాల స్పష్టమైన నిర్ణయం।

Verse 55

एतद्गुणत्रयं प्रोक्तं प्रेतयोनौ नृपोत्तम । दोषानपि च ते वच्मि ताञ्च्छृणुष्व समाहितः

హే నృపోత్తమా! ప్రేతయోని విషయమై ఈ మూడు గుణాలు చెప్పబడ్డాయి. ఇప్పుడు దాని దోషాలనూ చెబుతాను—ఏకాగ్రచిత్తంతో వినుము.

Verse 56

यदि तावद्वनादस्माद्यामोन्यत्र वयं नृप । अदृष्टमुद्गराघातैर्नूनं हन्यामहे ततः

హే రాజా! ఈ అడవిని విడిచి మరెక్కడికైనా వెళ్లాలని ప్రయత్నిస్తే, అక్కడ నిశ్చయంగా అదృశ్య గదాప్రహారాలతో మేము కొట్టబడి పడిపోతాము.

Verse 57

तथा धर्मक्रियाः सर्वा मानुषाणामुदाहृताः । न प्रेतानां न देवानां नान्येषां मानुषं विना

అలాగే సమస్త ధర్మక్రియలు మనుష్యులకే అని ప్రకటించబడ్డాయి; ప్రేతులకు కాదు, దేవులకు కాదు, ఇతరులకు కూడా కాదు—మానవదేహం లేక ధర్మాచరణం లేదు.

Verse 58

पश्यामो दूरतो राजञ्जलपूर्णाञ्जला शयान् । पिपासाकुलिताः श्रांता भास्करे वृषसंस्थिते

హే రాజా! దూరం నుండి మేము చూస్తున్నాము—కొందరు నీటితో నిండిన అంజలి పట్టుకొని పడివున్నారు; దాహంతో వ్యాకులులు, శ్రాంతులు—సూర్యుడు వృషభరాశిలో ఉన్న వేళ.

Verse 59

गच्छामः संनिधौ तेषां यदि पार्थिवसतम । अदृष्टमुद्गराघातैर्वयं हन्यामहे ततः

హే పార్థివశ్రేష్ఠా! మేము వారి సమీపానికి వెళితే, అక్కడ కూడా అదృశ్య గదాప్రహారాలతో మేము కొట్టబడి పడిపోతాము.

Verse 60

तथा रसवती सिद्धाः पश्यामो दूरसंस्थिताः । क्षुधाविष्टा गृहस्थानां गृहेषु विविधा नृप

హే రాజా! అలాగే మేము దూరం నుంచే గృహస్థుల అనేక ఇళ్లలో సిద్ధమైన రసవంతమైన, రుచికరమైన భోజనాలను చూస్తాము; అయినా మేము నానావిధాలుగా ఆకలితో బాధపడుతూనే ఉంటాము।

Verse 61

तथा सुफलिनो वृक्षान्कलपक्षिभिरावृतान् । स्निग्धान्सच्छाययोपेतान्सेवितुं न लभामहे

అలాగే ఫలభారితమైన వృక్షాలను—పక్షుల గుంపులతో కప్పబడి, స్నిగ్ధంగా పచ్చగా, మధురమైన నీడతో కూడినవాటిని—ఆశ్రయించి విశ్రాంతి పొందే అవకాశం మాకు లభించదు।

Verse 62

किंवा ते बहुनोक्तेन यद्यत्कर्म विगर्हितम् । क्लेशदं च तदस्माकं स्वयमेवोपतिष्ठते

ఎక్కువగా చెప్పి ఏమి ప్రయోజనం? నింద్యమై క్లేశాన్ని కలిగించే ఏ ఏ కర్మలున్నాయో, అవే మాకెదురుగా స్వయంగా వచ్చి నిలుస్తాయి।

Verse 63

न च्छिद्रेण विनाऽस्माकं प्राणयात्रा प्रजायते । न जलानि न च च्छाया न यानं न च वाहनम्

ఏదైనా ‘ఆశ్రయ-చ్ఛిద్రం’ (సహాయం) లేకుండా మా ప్రాణయాత్ర సాగదు. మాకు నీళ్లు లేవు, నీడ లేదు, యానం లేదు, వాహనం లేదు।

Verse 64

एतस्मात्कारणान्नित्यं भ्रमामश्छिद्रहेतवे । प्राप्ते रात्रिमुखे राजन्न प्रातर्न च वासरे

ఈ కారణంతోనే మేము నిత్యం ఏదైనా ‘ఉపశమన-చ్ఛిద్రం’ కోసం తిరుగుతూనే ఉంటాము. హే రాజా! రాత్రి సమీపించగానే మాకు ఉదయం లేదు, పగలు లేదు।

Verse 65

यत्त्वं शंससि चाऽस्माकं खेचरत्वं महीपते । व्यर्थं तदपि न श्रेयः शृणु तत्रापि कारणम्

హే మహీపతే! నీవు మా ‘ఖేచరత్వం’ను పొగడుతున్నావు గానీ, అది కూడా వ్యర్థమే; నిజమైన శ్రేయస్సును ఇవ్వదు. దానికి కారణమును కూడా వినుము.

Verse 66

क्रियते खेचरत्वेन किंकिं धर्मं विनिश्चयैः । यतो न सिध्यते मोक्षो जाति स्मृत्यादिकं तथा

కేవలం ‘ఖేచరత్వం’ వల్ల నిశ్చయంగా ఏ ధర్మం సిద్ధమవుతుంది? ఎందుకంటే దానివల్ల మోక్షం సిద్ధించదు; జన్మస్మృతి మొదలైనవీ కలుగవు.

Verse 67

तस्माद्दोषादिमे राजन्गुणा यद्यपि कीर्तिताः । प्रेतानां यान्समाश्रित्य काचित्सिद्धिर्न जायते

అందువల్ల, హే రాజా, ఇవి ‘గుణాలు’ అని చెప్పబడినప్పటికీ, ఆ దోషం వల్ల వాటిని ఆశ్రయించిన ప్రేతులకు ఏ విధమైన నిజమైన సిద్ధి కలగదు.

Verse 68

विषादो जायते भूयो गुणैरेतैर्नराधिप । अशक्ताः प्रेतयोगाद्वै सर्वस्य शुभकर्मणः

హే నరాధిపా! ఈ ‘గుణాల’ వల్ల మరింత విషాదమే పెరుగుతుంది; ఎందుకంటే ప్రేతయోగ బంధంతో మేము సమస్త శుభకర్మలకు అసమర్థులమైపోతాము.

Verse 69

राजोवाच यदि यास्यामि भूयोऽहं गृहमस्मान्महावनात् । तत्करिष्यामि सर्वेषां गयाश्राद्धमसंशयम्

రాజు పలికెను—నేను ఈ మహావనమునుండి మళ్లీ ఇంటికి చేరితే, నిస్సందేహంగా వీరందరికీ గయాశ్రాద్ధం నిర్వహిస్తాను.

Verse 70

तारयिष्यामि सर्वांश्च सर्वपापैः प्रयत्नतः । अप्यात्मदेहदानेन सत्येनात्मानमालभे

నేను యత్నపూర్వకంగా అందరినీ సమస్త పాపాల నుండి తరింపజేస్తాను. సత్యమే సాక్షిగా, నా దేహదానముతో కూడ ఈ సంకల్పానికి నన్ను అర్పించుకుంటాను।

Verse 71

यस्माद्धृद्गतशंका मे हृता युष्माभिरद्य वै । येन तत्प्राप्य युष्माकमुपकारं करोम्यहम्

ఈ రోజు మీరు నా హృదయంలో ఉన్న సందేహాన్ని నిజంగా తొలగించారు. అందువల్ల ఇప్పుడు మార్గం లభించినందున, మీ ఉపకారానికి ప్రతిగా నేను సేవ చేస్తాను।

Verse 72

मांसाद उवाच । इतः स्थानान्महाराज नातिदूरे जलाशयः । अस्ति नानाद्रुमोपेतश्चित्ताह्लादकरः परः

మాంసాదుడు అన్నాడు—మహారాజా, ఇక్కడి నుండి చాలా దూరం కాదు ఒక జలాశయం ఉంది. అది నానావిధ వృక్షాలతో అలంకృతమై, మనసును పరమానందపరచేది।

Verse 73

तस्मादुदङ्मुखो गच्छ यत्र ते जलपक्षिणः । दृश्यंते व्योममार्गेण प्रगच्छतः समंततः

కాబట్టి ఉత్తరాభిముఖంగా వెళ్లి, ఆ జలపక్షులు కనిపించే చోటుకు పో. అవి ఆకాశమార్గంలో సాగుతూ చుట్టూ చుట్టూ ఎగురుతూ కనిపిస్తాయి।

Verse 74

सूत उवाच । अथासौ नृपशार्दूलः समुत्थाय शनैःशनैः । सौम्यां दिशं समुद्दिश्य प्रतस्थे स तु दुःखितः

సూతుడు చెప్పాడు—అప్పుడు ఆ రాజసింహుడు మెల్లమెల్లగా లేచి నిలిచాడు. సౌమ్యమైన ఉత్తర దిశను లక్ష్యంగా చేసుకొని బయలుదేరాడు; అయితే అతడు దుఃఖితుడై ఉన్నాడు।

Verse 76

एवं प्रगच्छता तेन क्षुत्पिपासाकुलेन च । अदूरादेव संदृष्टं नीलं द्रुमकदंबकम् । भ्रममाणैर्बकैर्हंसैः सारसैर्मद्गुभिस्तथा

అలా ముందుకు సాగుతున్న అతడు ఆకలి దాహాలతో వ్యాకులుడై, కొద్దిదూరంలోనే నీలవర్ణమైన వృక్షకదంబాన్ని చూచెను; దాని చుట్టూ కొంగలు, హంసలు, సారసపక్షులు, మద్గుపక్షులు తిరుగుచుండిరి।

Verse 77

अथाऽपश्यन्मनोहारि सौम्यसत्त्वनिषेवितम् । आश्रमं ह्रदतीरस्थं तापसैः सर्वतो वृतम्

అనంతరం అతడు మనోహరమైన ఆశ్రమాన్ని చూచెను; అది సౌమ్యస్వభావులైన సత్త్వులచే సేవింపబడుచుండెను, హ్రదతీరంలో నిలిచి, చుట్టూరా తపస్వులతో ఆవరించబడెను।

Verse 78

पुष्पितैः फलितैर्वृक्षैः समंतात्परिवेष्टितम् । विचित्रैर्मधुरारावैर्नादितं विहगोत्तमैः

అది చుట్టూరా పుష్పఫలభరితమైన వృక్షాలతో పరివేష్టితమై, ఉత్తమ పక్షుల విభిన్నమైన మధుర కూయింపులతో నాదింపబడుచుండెను।

Verse 79

तत्रापश्यन्नगाधस्तात्तपस्विगणसेवितम् । शिवधर्मपरं शांतं जैमिनिं मुनिसत्तमम्

అక్కడ, ఓ ప్రియమా, అతడు మునిశ్రేష్ఠుడైన జైమినిని చూచెను—తపస్విగణసేవితుడై, శివధర్మపరుడై, పరమశాంతుడై ఉన్నవాడిని।

Verse 80

अथ गत्वा स राजेंद्रः प्रणिपत्य मुनीश्वरम् । तथान्यानपि तच्छिष्यान्निपपात धरातले

అనంతరం ఆ రాజేంద్రుడు అక్కడికి వెళ్లి మునీశ్వరునికి సాష్టాంగ ప్రణామము చేసెను; అలాగే ఆ ముని ఇతర శిష్యులకూ భూమిపై పడి భక్తితో నమస్కరించెను।

Verse 81

ते दृष्ट्वाऽदृष्टपूर्वं तं राजलक्षणलक्षितम् । धूलिधूसरितांगं च भस्मावृतमिवाचलम्

అతనిని—ఇంతకు ముందు ఎప్పుడూ చూడని వానిని—చూచి, రాజలక్షణాలతో గుర్తింపబడినవాడని, ధూళితో ధూసరమైన అవయవాలతో, భస్మావృతమైన పర్వతంలా ఉన్నవాడని వారు గమనించారు।

Verse 82

मन्यमाना महीपालं विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । प्रोचुश्च मधुरैर्वाक्यैराशीर्वादपुरःसरैः

అతనిని భూపాలుడైన రాజుగా భావించి, ఆశ్చర్యంతో విప్పారిన కళ్లతో, ఆశీర్వాదాలను ముందుంచి, మధుర వాక్యాలతో వారు అతనిని సంభోదించారు।

Verse 84

पार्थिवस्येव लिंगानि दृश्यंते तव भूरिशः । न विद्मो निश्चयं तस्माद्वदागमनकारणम्

హే మహాశక్తివంతుడా! నీలో రాజునకు తగిన లక్షణాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి; కానీ మేము నిశ్చయించలేకున్నాము—కాబట్టి నీ రాకకు కారణం చెప్పుము।

Verse 85

अथोवाच नृपः कृच्छ्रात्पिपासा मां प्रबाधते । तस्माद्वदत पानीयं यत्पीत्वा कीर्तयाम्यहम्

అప్పుడు రాజు బాధతో అన్నాడు—“దాహం నన్ను బాగా వేధిస్తోంది. కాబట్టి ఆ నీటిని గురించి చెప్పండి; దానిని త్రాగి నేను దాని మహిమను కీర్తిస్తాను.”

Verse 86

ततस्तैर्दर्शितं तोयं समीपे यन्महीपतेः । सोऽपि पीत्वाऽवगाह्याथ वितृष्णः समपद्यत

అప్పుడు వారు సమీపంలోని ఆ నీటిని చూపించారు. రాజు కూడా దానిని త్రాగి, అందులో స్నానం చేసి, తరువాత దాహరహితుడయ్యాడు।

Verse 87

ततः फलानि पक्वानि तरूणां पतितान्यधः । सुमृष्टानि समादाय भक्षयामास वांछया

ఆ తరువాత అతడు చెట్ల కింద పడిన పండిన ఫలాలను తీసుకొని, బాగా శుభ్రపరచి, తన ఇష్టానుసారం భుజించాడు।

Verse 88

ततस्तृप्तिं परां प्राप्य गत्वा जैमिनिसंनिधौ । उपविष्टः प्रणम्योच्चैस्तथान्यांश्च मुनीन्क्रमात्

తర్వాత పరమ తృప్తిని పొందిన అతడు జైమిని సమీపానికి వెళ్లి, నమస్కరించి కూర్చున్నాడు; అలాగే క్రమంగా ఇతర మునులను కూడా వందించాడు।

Verse 89

उवाच च निजां वार्तां कृतांजलिपुटः स्थितः । स पृष्टस्तापसैः सर्वैः सुविस्मयसमन्वितैः

అతడు కృతాంజలిగా నిలబడి తన వృత్తాంతాన్ని చెప్పాడు; మహా ఆశ్చర్యంతో నిండిన సమస్త తపస్వులు అతనిని ప్రశ్నించారు।

Verse 90

विदूरथो महीपोऽहं माहिष्मत्यां कृतास्पदः । मृगलिप्सुर्वने घोरे प्रविष्टः सैनिकैः सह

నేను విదూరథుడను అనే రాజును, మాహిష్మతిలో స్థిరనివాసిని. వేట కోరికతో నా సైన్యంతో కలిసి భయంకర అరణ్యంలో ప్రవేశించాను।

Verse 91

ततो मे भ्रममाणस्य प्रणष्टाः सर्वसैनिकाः । गुल्मैरंतरिताश्चाऽन्ये न जानेऽहं कथं स्थिताः

తర్వాత నేను తిరుగుతూ ఉండగా నా సైనికులందరూ కనబడకుండా పోయారు; మరికొందరు పొదల వల్ల విడిపోయారు—వారు ఎలా ఉన్నారో నాకు తెలియదు।

Verse 92

आसीद्धयो ममाऽधस्ताज्जात्यः सर्वगुणान्वितः । सोऽपि कर्मविपाकेन पञ्चत्वं समुपस्थितः ।ा

నా క్రింద ఉత్తమ జాతికి చెందిన, సర్వగుణసంపన్నమైన గుర్రము ఉండెను; అయినా కర్మవిపాకముచేత అది కూడా అంతమునకు చేరి పంచతత్త్వములలో లీనమైంది.

Verse 93

कुतस्त्वमनुसंप्राप्तो वनेऽस्मिञ्जनवर्जिते । एकाकी सुकुमारांगः पदातिः श्रमविह्वलः

నీవు ఎక్కడి నుండి ఈ జనవర్జితమైన అడవిలోకి వచ్చితివి? ఒంటరిగా, సుకుమారాంగుడవై, కాలినడకన వచ్చి శ్రమచేత వ్యాకులంగా కనిపిస్తున్నావు.

Verse 94

ततस्ते तापसाः प्रोचुर्विद्महे न वयं पुरीम् । त्वां च देशं च ते राजन्कोऽयं देशश्च कीर्त्यते

అప్పుడు ఆ తాపసులు పలికిరి—మాకు నగరములు తెలియవు. ఓ రాజా, నిన్ను గాని నీ దేశమును గాని మేము ఎరుగము; ఇది ఏ దేశము, ఏ నామముతో ప్రసిద్ధి పొందింది?

Verse 95

नरेन्द्रैर्नैव नः कार्यं न दिशैर्न पुरैर्नृप । वनेचरा वयं नित्यं शिवाराधनतत्पराः

ఓ నృపా, మాకు నరేంద్రులతో పనిలేదు; దిక్కులు-దేశములు గాని నగరములు గాని మాకు అవసరం లేదు. మేము నిత్యం వనవాసులమై శివారాధనలోనే తత్పరులము.

Verse 96

सर्वे शीर्णानि वृक्षाणां पुष्पाणि च फलानि च । भक्षयामोऽथ पत्राणि शरी रस्थितिहेतुना

మేము వృక్షముల నుండి రాలిన పుష్పములు, ఫలములనే భుజించుచున్నాము; తరువాత శరీరస్థితి కొరకు ఆకులనూ భక్షించుచున్నాము.

Verse 97

मानुषैः सह संसर्गं संभाषं च नराधिप । न कुर्मो न च पश्यामो गच्छामोऽन्यत्र दूरतः

హే నరాధిపా! మేము సామాన్య మనుష్యులతో సంగమం చేయము, సంభాషణ చేయము; వారిని చూడకూడా చూడము—దూరంగా ఇతరత్రా వెళ్లిపోతాము।

Verse 98

एकैकस्य तरोर्मूले दिवसं वा दिनद्वयम् । तिष्ठामो न भवेद्येन ममत्वं तत्समुद्भवम्

ప్రతి చెట్టు వేరున ఒక రోజు, లేక ఎక్కువైతే రెండు రోజులు మాత్రమే ఉంటాము—అక్కడ నివసించడం వల్ల ‘నాది’ అనే భావం పుట్టకుండానే।

Verse 99

कारणात्तव राजेंद्र निशामेतां वनस्पतौ । नेष्यामोऽन्यत्र यास्यामः प्रभा तेऽन्यत्र कानने

కానీ హే రాజేంద్రా! నీ కారణంగా మేము ఈ వృక్షం వద్ద ఈ రాత్రిని గడుపుతాము. ఉదయం కాగానే ఇతరత్రా వెళ్తాము; నీ ప్రభ కూడా మరొక అరణ్యంలో ప్రకాశిస్తుంది।

Verse 101

एकाकी पार्थिवेन्द्रोऽयं नेष्यति च कथं निशाम् । वनेऽस्मिन्मंत्रयित्वैवं ततोऽत्रैव व्यवस्थिताः

ఈ పార్థివేంద్రుడు ఈ అరణ్యంలో ఒంటరిగా రాత్రిని ఎలా గడుపుతాడు?—అని అరణ్యంలో ఆలోచించి, పరస్పరం మంత్రించి, వారు అక్కడే నిలిచిపోయారు।

Verse 102

तस्मादत्रैव नेष्यामः समेताः शर्वरीमिमाम् । गंतव्यं प्रातरुत्थाय ततः सर्वैर्यदृच्छया

కాబట్టి మనమందరం కలిసి ఇక్కడే ఈ రాత్రిని గడుపుదాం. ఉదయం లేచి, తరువాత ప్రతి ఒక్కరూ యదృచ్ఛగా ముందుకు సాగవచ్చు।

Verse 103

एवं संवदतां तेषां भगवांस्तीक्ष्णदीधितिः । अस्ताचलमनुप्राप्तः कुंकुमक्षोदसंनिभः

వారు ఇలా సంభాషించుచుండగా, తీక్ష్ణకిరణములుగల భగవాన్ సూర్యుడు అస్తాచలమునకు చేరి, కుంకుమచూర్ణసమాన అరుణవర్ణముగా ప్రకాశించెను।

Verse 104

अथ तास्तापसान्राजा प्रोवाच प्रणतः स्थितः । संध्याकालः समायातः सांप्रतं मुनिसत्तमाः । तस्मात्संध्याविधिः कार्यः सर्वैरेव यथोचितः

అప్పుడు రాజు వినయముతో నమస్కరించి ఆ తపస్వులను ఉద్దేశించి పలికెను— “మునిశ్రేష్ఠులారా, ఇప్పుడు సంధ్యాకాలము వచ్చెను; కావున అందరూ యథోచితంగా సంధ్యావిధిని ఆచరించండి।”

Verse 105

अथ ते मुनयः सर्वे स च राजा तथा द्विजाः । चक्रुः सायंतनं कर्म यथोद्दिष्टं पुरातनैः

అప్పుడు ఆ మునులందరూ, రాజు మరియు ద్విజులు ప్రాచీనులు నిర్దేశించిన విధముగా సాయంకాల కర్మను యథావిధిగా ఆచరించిరి।

Verse 106

कामिभिः कामिनीलोकैः प्रियोक्तैरभिवां छिता । असत्स्त्रीभिर्विशेषेण संप्राप्ता रजनी ततः

అనంతరం రాత్రి సమీపించెను; అది కాముక పురుషులకు, కామినీ సమూహములకు ప్రియవాక్యముల మోహముచేత ఆకాంక్షితమై, ముఖ్యంగా దురాచారిణీ స్త్రీలచే మరింతగా కోరబడెను।

Verse 107

पीयूषार्णववेलेव विषवृक्षलतेव च । उलूकैश्चक्रवाकैश्च युगपद्या विलोक्यते

ఆ రాత్రి ఒకేసారి రెండు విరుద్ధ రూపములుగా దర్శనమగుచున్నది—అమృతసముద్ర తీరమువలెను, విషవృక్షముపై లతవలెను; గుడ్లగూబలకును చక్రవాక పక్షులకును సమానంగా అట్లు కనిపించుచున్నది।

Verse 108

उलूका राक्षसाश्चौराः कामिनः कुलटांऽगनाः । यां वांछंति सदा सोत्काः सुवृष्टिमिव कर्षुकाः

గుడ్లగూబలు, రాక్షసులు, దొంగలు, కాముకులు, కులట స్త్రీలు ఆ (రాత్రి)ని ఎల్లప్పుడూ ఉత్సుకతతో కోరుతారు—రైతులు సువృష్టిని కోరినట్లే।