Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 38

Devanagari script

शूद्रान्नेनोदरस्थेन ब्राह्मणो म्रियते यदि । स प्रेतो जायते राजन्यद्यपि स्यात्षडंगवित्

Transliteration

śūdrānnenodarasthena brāhmaṇo mriyate yadi | sa preto jāyate rājanyadyapi syātṣaḍaṃgavit

Translation

హే రాజా, శూద్రుని నుండి పొందిన అన్నం కడుపులో ఉండగానే బ్రాహ్మణుడు మరణిస్తే, అతడు ప్రేతుడిగా జన్మిస్తాడు—అతడు షడంగవేదవేత్త అయినా సరే.

Word by Word

• शूद्रान्नेन: by Śūdra-food
• शूद्रान्नेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शूद्र + अन्न (प्रातिपदिक); घटक: शूद्र, अन्न
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (food of a Śūdra)

• उदरस्थेन: being in the stomach
• उदरस्थेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: उदर + स्थ (प्रातिपदिक); घटक: उदर, स्थ
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (situated in the belly)

• ब्राह्मणः: a Brahmin
• ब्राह्मणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• म्रियते: dies
• म्रियते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √मृ (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तबोधक-अव्यय (conditional particle)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• प्रेतः: a preta
• प्रेतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रेत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• जायते: is born / becomes
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• राजन्यः: O king
• राजन्यः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बोधनार्थे अपि (addressed as ‘O king’)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपवादबोधक-अव्यय (particle: even/also)

• स्यात्: should be / might be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• षडंगवित्: knower of the six Vedāṅgas
• षडंगवित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: षट् + अङ्ग + विद् (प्रातिपदिक); घटक: षट्, अङ्ग, विद्
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (knower of the six limbs [of the Veda])

Speaker

Unspecified in snippet (likely the respondent/teacher addressing the King)

Skanda Dialogue

Listener: rājan (king)

Visual Art Cues

Scene: A brāhmaṇa scholar with manuscripts lies at the point of death; a bowl of food nearby symbolizes transgressive intake; a preta-shadow rises from the body while a king listens in concern.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Scriptural learning alone is not presented as sufficient; adherence to prescribed purity disciplines is also emphasized as karmically decisive.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

An implied rule of anna-śuddhi (purity of food) and carefulness about what one consumes, especially at life’s end.