Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 42

Devanagari script

मांसाद उवाच । मातृवत्परदारान्यः परद्रव्याणि लोष्टवत् । यः पश्यत्यात्मवज्जंतून्न प्रेतो जायते नरः

Transliteration

māṃsāda uvāca | mātṛvatparadārānyaḥ paradravyāṇi loṣṭavat | yaḥ paśyatyātmavajjaṃtūnna preto jāyate naraḥ

Translation

మాంసాదుడు అన్నాడు: ‘పరస్త్రీని తల్లివలె, పరధనాన్ని మట్టిగడ్డవలె, సమస్త జీవులను తన ఆత్మవలె చూసేవాడు మనిషి ప్రేతుడిగా జన్మించడు.’

Word by Word

• मांसाद: Māṃsāda
• मांसाद: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मांसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वक्ता

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• मातृवत्: like (one’s) mother
• मातृवत्: Kriya-visheṣaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: मातृ + वत् (प्रातिपदिक; वत्-प्रत्यय)
• Form: उपमानार्थक-अव्यय (adverbial: like a mother)

• परदारान्: others’ wives
• परदारान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर + दार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्म (others’ wives)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• परद्रव्याणि: others’ possessions
• परद्रव्याणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर + द्रव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्म (others’ property)

• लोष्टवत्: like a clod (of earth)
• लोष्टवत्: Kriya-visheṣaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: लोष्ट + वत् (प्रातिपदिक; वत्-प्रत्यय)
• Form: उपमानार्थक-अव्यय (adverbial: like a clod)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• पश्यति: sees; regards
• पश्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• आत्मवत्: as oneself
• आत्मवत्: Kriya-visheṣaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आत्मन् + वत् (प्रातिपदिक; वत्-प्रत्यय)
• Form: उपमानार्थक-अव्यय (adverbial: as oneself)

• जन्तून्: living beings
• जन्तून्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जन्तु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; कर्म

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation)

• प्रेतः: a preta
• प्रेतः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रेत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय

• जायते: is born/becomes
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता

Speaker

Māṃsāda

Skanda Dialogue

Listener: The King

Visual Art Cues

Scene: Symbolic triptych: a man respectfully averting gaze from another’s wife (seen as mother), rejecting a pile of coins as mere earth, and embracing/seeing all beings with equal compassion (animals, humans, ascetics).

Characters & Entities

• Māṃsāda

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity in relationships, non-covetousness, and universal empathy (ātma-vat sarva-bhūteṣu) are presented as protections against a degraded after-death state.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tirtha is named; the verse supplies moral qualifications aligned with tīrtha-oriented dharma.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is specified; it prescribes inner and social discipline: chastity, non-stealing, and compassion.