Adhyaya 32

Verse 1

। लोमश उवाच । एवं ते शिवधर्माश्च कथितास्तेन वै द्विजाः । सविशेषाः पाशुपताः प्रसादाच्चैव विस्तरात्

లోమశుడు పలికెను—హే ద్విజులారా, ఈ విధంగా శివధర్మములు మరియు విశేష పాశుపత వ్రతములు కూడా ఆయన ప్రసాదముచే విస్తారంగా సమ్యగ్గా వివరింపబడినవి।

Verse 2

अनेकागमसंवीता यथातत्त्वमुदाहृताः । कापालिकानां भेदाश्च प्रोक्ता व्याससमासतः

ఈ ఉపదేశములు అనేక ఆగమములతో సమన్వితమై తత్త్వానుసారంగా చెప్పబడినవి; కాపాలికుల భేదములు కూడా విస్తారంగా మరియు సంక్షేపంగా వివరించబడినవి।

Verse 3

धर्मा नानाविधाः प्रोक्ता नंदिनं प्रति वै तदा

అప్పుడు నందిని ఉద్దేశించి నానావిధ ధర్మములు ఉపదేశింపబడినవి।

Verse 4

ऋषय ऊचुः । श्रुतं कुमारचरितमविशेषं सुमंगलम् । अस्माभिश्च महाभागकिंचित्पृच्छामहे वयम्

ఋషులు పలికిరి—కుమారుని సర్వవిశదమైన, అత్యంత మంగళకరమైన చరిత్రను మేము వినితిమి. హే మహాభాగ, ఇప్పుడు మేము మీను కొంత ప్రశ్నించదలచితిమి।

Verse 5

श्वेतस्य राजसिंहस्य चरितं परमाद्भुतम् । येन संतोषितो रुद्रः शिवो भक्त्याऽप्रमेयया

రాజసింహుడైన శ్వేతుని చరిత్ర పరమాద్భుతమైనది; అతని అప్రమేయ భక్తిచేత రుద్రస్వరూపుడైన శివుడు సంతోషించెను।

Verse 6

ते भक्तास्ते महात्मानो ज्ञानिनस्ते च कर्मिणः । येऽर्चयंति महाशंभुं देवं भक्त्या समावृताः

వారే నిజమైన భక్తులు, వారే మహాత్ములు, వారే జ్ఞానులు మరియు కర్మనిష్ఠులు—భక్తితో ఆవరితులై దేవుడు మహాశంభువును ఆరాధించువారు।

Verse 7

तस्मात्पृच्छामहे सर्वे चरितं शंकरस्य च । व्यासप्रसादात्सर्वं यज्जानासि त्वं न चापरः

అందుచేత మేమందరం శంకరుని చరిత్రను కూడా అడుగుచున్నాము. వ్యాసప్రసాదముచే యావత్తు నీవే తెలిసినవాడవు—నీ తప్ప మరెవ్వరూ కాదు।

Verse 8

निशम्य वचनं तेषां मुनीनां लोमशोऽब्रवीत्

ఆ మునుల వచనమును విని లోమశుడు పలికెను।

Verse 9

लोमश उवाच । आकर्ण्यतां महाभागाश्चरितं परमाद्भुतम् । तस्य राज्ञो हि भजतो राजभोगांश्च सर्वशः । मतिर्द्धिर्मे समुत्पन्ना श्वेतस्य च महात्मनः

లోమశుడు పలికెను—హే మహాభాగులారా, పరమాద్భుతమైన చరిత్రను వినుడి. ఆ రాజు సమస్త రాజభోగములను అనుభవించుచున్నప్పటికీ భజనలో నిమగ్నుడై యుండెను; ఆ మహాత్ముడు శ్వేతుని పట్ల నా హృదయంలో భక్తి-గౌరవము జన్మించెను।

Verse 10

पृथिवीं पालयामास प्रजा धर्मेण पालयन् । ब्रह्मण्यः सत्यवाक्छूरः शिवभक्तो निरंतरम्

అతడు భూమిని పాలించెను, ధర్మముచే ప్రజలను రక్షించెను. అతడు బ్రాహ్మణ్యధర్మపరుడు, సత్యవాక్కు గలవాడు, శూరుడు, మరియు నిరంతరం శివభక్తుడు।

Verse 11

राज्यं शशासाथ स शक्तितो नृपो भक्त्या तदा चैव समर्चयत्सदा । शंभुं परेशं परमं परात्परं शांतं पुराणं परमात्मरूपम्

ఆ రాజు తన శక్తి మేరకు రాజ్యాన్ని పాలించెను; భక్తితో నిత్యము శంభువును—పరేశ్వరుని, పరముని, పరాత్పరుని, శాంతుని, పురాతనుని, పరమాత్మస్వరూపుని—సదా ఆరాధించెను।

Verse 12

आयुस्तस्य परिक्षीणमर्चतः परमेश्वरम् । अथैतच्च महाभाग चरितं श्रूयतां मम

పరమేశ్వరుని ఆరాధిస్తూ ఉండగా అతని ఆయువు క్షీణించి ముగిసెను. ఇప్పుడు, ఓ మహాభాగా, ఈ చరిత్రలో తదుపరి జరిగినది నా మాటలతో వినుము।

Verse 13

वाणी शिवकथायुक्ता परमाश्चर्यसंयुता । न वाऽधयो हि तस्यैव व्याधयो हि महीपतेः

అతని వాక్కు శివకథతో నిండినది, పరమ ఆశ్చర్యభావంతో కూడినది. ఆ మహీపతికి మానసిక బాధలు లేవు, శారీరక వ్యాధులు కూడా లేవు।

Verse 14

तस्य राज्ञो न बाधंते तथा चोपद्रवास्त्वमी । निरीतिको जनो ह्यासीन्निरुपद्रव एव च

ఆ రాజును ఏ విధమైన బాధలు తాకలేదు; అలాంటి ఉపద్రవాలు కూడా కలగలేదు. ప్రజలు మహమ్మారి, భయము లేనివారై, పూర్తిగా నిరుపద్రవంగా ఉండిరి।

Verse 15

अकृष्टपच्यौषधयस्तस्य राज्ञोऽभवन्भुवि । तपस्विनो ब्राह्मणाश्च वर्णाश्रमयुता जनाः

ఆ రాజ్యభూమిలో దున్నకుండానే ఔషధి వృక్షాలు పక్వమయ్యేవి. బ్రాహ్మణులు తపస్సు గలవారు; ప్రజలు వర్ణాశ్రమధర్మంలో స్థిరంగా ఉండిరి।

Verse 16

न पुत्रमरणे दुःखं नापमानं न मारकाः । न दारिद्र्यं च ते सर्वे प्राप्नुवन्ति कदाचन

వారికి ఎప్పుడూ కుమారమరణ శోకం కలగలేదు, అవమానం లేదు, ప్రాణహానికర భయం లేదు; వారిలో ఎవ్వరూ ఎప్పటికీ దారిద్ర్యానికి లోనుకాలేదు।

Verse 17

एवं बहुतरः कालस्तस्य राज्ञो महात्मनः । गतो हि सफलो विप्राः शिवपूजारतस्य वै

హే విప్రులారా! ఈ విధంగా ఆ మహాత్ముడైన రాజుని దీర్ఘకాలం సఫలంగా గడిచింది; ఎందుకంటే అతడు నిజంగా శివపూజలో నిమగ్నుడై ఉండెను।

Verse 18

एकदा पूजमानं तं शंकरं परमार्थदम् । यमो हि प्रेषयामास यमदूतान्नृपं प्रति

ఒకసారి, పరమార్థాన్ని ప్రసాదించే శంకరుని అతడు పూజిస్తున్న వేళ, యముడు రాజుని వైపు యమదూతలను పంపెను।

Verse 19

वचनाच्चित्रगुप्तस्य श्वेत आनीयतामिति । तथेति मत्वा ते दूता आगताः शिवमंदिरम्

చిత్రగుప్తుని ఆజ్ఞ ప్రకారం—“శ్వేతుని తీసుకురండి” అని; అలాగే అని భావించి ఆ దూతలు శివమందిరానికి వచ్చారు।

Verse 20

राजानं नेतुकामास्ते पाशहस्ता महाभयाः । यावत्समागता याम्या राजानं ददृशुस्त्वरात्

రాజును తీసుకుపోవాలనే తపనతో, పాశాలు చేతబట్టి భయంకరమైన ఆ యమదూతలు వేగంగా వచ్చారు; వచ్చగానే వారు తక్షణమే రాజును చూశారు।

Verse 21

न चक्रिरे तदा दूता आज्ञां धर्मस्य चैव हि । ज्ञात्वा सर्वं यमश्चैव आगतः स्वयमेव हि

అప్పుడు ధర్మరాజుని ఆజ్ఞను దూతలు నెరవేర్చలేదు; సమస్తం తెలిసి యముడు స్వయంగా అక్కడికి వచ్చెను।

Verse 22

उद्धृत्य दंडं सहसा नेतुकामस्तदा नृपम् । ददर्श च महाबाहुः शिवध्यानपरायणम्

అకస్మాత్తుగా దండాన్ని ఎత్తి రాజును తీసుకుపోవాలని ఉద్దేశించిన ఆ మహాబాహువు, శివధ్యానంలో లీనమైన రాజును చూచెను।

Verse 23

शिवभक्तियुतं शांतं केवलं ज्ञानसंयुतम् । यमोऽपि दृष्ट्वा राजानं परं क्षोभमुपागमत्

శివభక్తితో యుక్తుడై, శాంతుడై, శుద్ధజ్ఞానంలో స్థితుడైన రాజును చూచి యముడుకూడా ఘోర కలతకు లోనయ్యెను।

Verse 24

चित्रस्थो ह्यभवत्स्द्यः प्रेतराजोऽतिविह्वलः । कालरूपश्च यो नित्यं प्रजानां क्षयकारकः

అప్పుడు ప్రేతరాజు అత్యంత విహ్వలుడై చిత్రంలో నిలిచినవాడివలె స్థిరుడయ్యెను—నిత్యం కాలరూపుడై ప్రజల క్షయకారకుడు అయినవాడు।

Verse 25

आगतस्तत्क्षणादेव नृपं प्रति रुषान्वितः । खड्गेन सितधारेण चर्मणा परमेम हि

ఆ క్షణమే రాజుపై కోపంతో వచ్చెను—ప్రకాశించే ధారగల ఖడ్గాన్ని, చర్మాన్ని ధరించి, అత్యంత భయంకర రూపంతో।

Verse 26

तावत्तं ददृशे सोऽपि स्थितं द्वारि भयावृतम् । उवाच कालो हि तदा यमं वैवस्वतं प्रति

అప్పుడే అతడూ ద్వారమున భయావృతుడై నిలిచిన వానిని చూచెను. తదనంతరం కాలుడు వైవస్వత యముని ఉద్దేశించి పలికెను.

Verse 27

कस्मात्त्वया धरमराज नो नीतोऽयं नृपो महान् । यम दूतसहायश्च भीतवत्प्रतिभासि मे

హే ధర్మరాజా! ఈ మహారాజును నీవెందుకు తీసికొనిపోలేదు? హే యమా, దూతసహాయం ఉన్నప్పటికీ నీవు నాకు భయపడినవాడివలె కనిపిస్తున్నావు.

Verse 28

कालात्ययो न कर्त्तव्यो वचनान्मम सुव्रत । कालेनोक्तस्तदा धर्म उवाच प्रस्तुतं वचः

హే సువ్రతా! కాలాన్ని అతిక్రమించుట తగదు—నా వచనాన్ని గౌరవించు. కాలుడు ఇలా పలికినపుడు ధర్ముడు (యముడు) తగిన మాటలతో ప్రత్యుత్తరం చెప్పెను.

Verse 29

तवाज्ञां च करिष्यामि नात्र कार्या विचारणा । असौ हुरत्ययोऽस्माकं शिवभक्तो निरंतरम्

నేను మీ ఆజ్ఞను నిశ్చయంగా నిర్వర్తించెదను; ఇక్కడ విచారణ అవసరం లేదు. ఆ హురత్యయుడు నిరంతరం శివభక్తుడు, మా పక్షానివాడు.

Verse 30

चित्रस्था इव तिष्ठाम भयाद्देवस्य शूलिनः । यमस्य वचनं श्रुत्वा कालः क्रोधसमन्वितः । राजानं हंतुमारेभे त्वरितः खड्गमाददे

శూలధారి దేవుని భయముచేత మేము చిత్రంలో ఉన్నవారివలె స్థిరంగా నిలిచితిమి. యముని వచనం విని కాలుడు క్రోధంతో నిండిపోయి, తక్షణమే రాజును హతమార్చుటకు উদ্যోగించి ఖడ్గాన్ని దూసెను.

Verse 31

त्रिगुणाष्टाक्रसंकाशं प्रविवेश शिवालयम् । यावत्कोपेन महता तावद्दृष्टः पिनाकिना । स्वभक्तं हंतुकामोसौ श्वेतराजानमुत्तमम्

త్రిగుణాష్టకసమానమైన భయంకర తేజస్సుతో కాలుడు శివాలయంలో ప్రవేశించాడు. మహాక్రోధంతో ముందుకు సాగగానే పినాకధారి భగవాన్ శివుడు అతనిని తక్షణమే చూచెను; ఎందుకంటే శివుని ఉత్తమ భక్తుడైన శ్వేతరాజును హతమార్చాలని అతడు కోరెను।

Verse 32

ध्यानस्थितं चात्मनि तं विशुद्धज्ञानप्रदीपेन विशुद्धचित्तम् । आत्मानमात्मात्मतया निरंतरं स्वयंप्रकाशं परमं पुरस्तात्

అతడు ఆయనను ఆత్మలో ధ్యానస్థుడిగా దర్శించాడు—శుద్ధచిత్తుడై, నిర్మల జ్ఞానదీపంతో ప్రకాశిస్తూ. ఆయన నిరంతరం ఆత్మను ఆత్మస్వరూపంగానే అనుభవిస్తూ, స్వయంప్రకాశుడై, పరముడై, సమక్షంగా ముందే నిలిచియున్నాడు।

Verse 33

एवंविधं तं प्रसमीक्ष्य कालं संचिंत्यमानं मनसाऽचलेन । शैवं पदं यत्परमार्थरूपं कैवल्यसायुज्यकरं स्वरूपतः

కాలుడిని ఆ విధంగా చూసి, అచలమైన మనస్సుతో ఆలోచిస్తూ, అతడు శైవ పరమపదాన్ని ధ్యానించాడు—అది పరమార్థస్వరూపం; తన స్వభావబలంతోనే కైవల్యానికి దారితీసే సాయుజ్యాన్ని (ఏకత్వాన్ని) ప్రసాదించేది।

Verse 34

सदाशिवेन दृष्टोऽसौ कालः कालांतकेन च । उच्छृंखलः खलो दर्पाद्विशमानो निजांतिके

ఆ కాలుడిని సదాశివుడు—కాలాంతకుడు—కూడా చూచెను. అయినా గర్వంతో అదుపులేని దుష్టుడై, (ప్రభువు) సన్నిధికి మరింతగా చొచ్చుకువచ్చెను।

Verse 35

नंदिकेश्वरमध्यस्थो यावद्दृष्टो निजांतिके । शिवेन जगदीशेन भक्तवत्सलबंधुना

నందికేశ్వర పరిధి మధ్యలో నిలిచిన అతడు సమీపానికి రాగానే, జగదీశుడైన శివుడు—భక్తవత్సల బంధువు—అతనిని చూచెను।

Verse 36

निरीक्षितस्तृतीयेन चक्षुषा परमेष्ठिना । स्वभक्तं रक्षमाणेन भस्मसादभवत्क्षणात्

పరమేశ్వరుడు తన తృతీయ నేత్రంతో, తన భక్తుని రక్షిస్తూ, దృష్టి వేయగానే క్షణంలోనే కాలుడు భస్మమయ్యాడు।

Verse 37

ददाह तं कालमनेकवर्णं व्यात्ताननं भीमबहूग्ररूपम् । ज्वालावलीभिः परिदह्यमानमतिप्रचंडं भुवनैकभक्षणम्

అనేక వర్ణాలతో, విప్పిన నోరుతో, భయంకరంగా అనేక ఉగ్రరూపాలతో, లోకాలను ఒంటరిగా మింగబోయే ఆ కాలుణ్ణి ఆయన జ్వాలామాలలతో చుట్టుముట్టి, అత్యంత ప్రచండంగా దహింపజేశాడు।

Verse 38

ददर्शिरे देवगणाः समेताः सयक्षगंधर्वपिशाचगुह्यकाः । सिद्धाप्सरःसर्वखगाश्च पन्नगाः पतत्रिणो लोकपालास्तथैव

సమేతమైన దేవగణాలు అది చూశారు; వారితో పాటు యక్షులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, గుహ్యకులు; సిద్ధులు, అప్సరసలు; అన్ని రకాల పక్షులు, సర్పాలు; రెక్కలున్న జీవులు మరియు దిక్పాలకులూ ఉన్నారు।

Verse 39

ज्वालामालावृतं कालमीश्वरस्याग्रतः स्थितम् । लब्धसंज्ञस्तदा राजा कालं स्वं हंतुमागतम्

జ్వాలామాలతో ఆవరించబడిన కాలుడు ఈశ్వరుని ఎదుట నిలిచాడు. అప్పుడు స్పృహ పొందిన రాజు తన కాలుణ్ణే సంహరించడానికి ముందుకు వచ్చాడు।

Verse 40

पुनः पुनर्द्ददर्शाथ दह्यमानं कृशानुना । प्रार्थयामास स व्यग्रो रुद्रं कालाग्निसन्निभम्

అతడు మళ్లీ మళ్లీ అతడు అగ్నిచేత దహింపబడుతున్నదాన్ని చూశాడు. వ్యాకులుడై కాలాగ్నిసమానుడైన రుద్రుని ప్రార్థించసాగాడు।

Verse 41

राजोवाच । नमो रुद्राय शांताय स्वज्योत्स्नायात्मवेधसे । निरंतराय सूक्ष्माय ज्योतिषां पतये नमः

రాజు పలికెను—శాంతస్వరూపుడైన రుద్రునికి నమస్కారం; స్వప్రకాశ జ్యోతిరూపుడై ఆత్మను తెలిసినవాడికి ప్రణామం. నిరంతరుడైన సూక్ష్ముడైన సమస్త జ్యోతుల పతికి నమః।

Verse 42

त्राता त्वं हि जगन्नाथ पिता माता सुहृत्सखा । त्वमेव बंधुः स्वजनो लोकानां प्रभुरीश्वरः

హే జగన్నాథా! నీవే రక్షకుడవు; నీవే తండ్రి, తల్లి, హితైషి, స్నేహితుడవు. నీవే బంధువు, స్వజనుడు; సమస్త లోకాల ప్రభువు-ఈశ్వరుడు నీవే।

Verse 43

किं कृतं हि त्वया शंभो कोऽसौ दग्धो ममाग्रतः । न जानामि च किं जातं कृतं केन महत्तरम्

హే శంభో! నీవు ఏమి చేసితివి? నా ముందర దగ్ధమైనవాడు ఎవడు? ఏమి జరిగిందో నాకు తెలియదు; ఈ మహత్తర కార్యం ఎవరివల్ల జరిగిందో కూడా తెలియదు।

Verse 44

एवं प्रार्थयतस्तस्य श्रुत्वा च परिदेवनम् । उवाच शंकरो वाक्यं बोधयन्निव तं नृपम्

ఈ విధంగా అతని ప్రార్థనను, విలాపాన్ని విని, శంకరుడు వాక్యములు పలికెను—ఆ రాజును బోధించి మేల్కొలుపుతున్నట్లుగా।

Verse 45

रुद्र उवाच । मया दग्धो ह्ययं कालस्तवार्थे च तवाग्रतः । दह्यमानो हि दृष्टस्ते ज्वाला मालाकुलो महान्

రుద్రుడు పలికెను—నీ హితార్థం, నీ ముందరనే ఈ కాలుడిని నేను దగ్ధం చేసితిని. నీవు అతనిని దహ్యమానుడిగా చూచితివి—మహానుడు, జ్వాలామాలలతో ఆవరించబడినవాడు।

Verse 46

एवमुक्तस्तदा तेन शंभुना राजसत्तमः । उवाच प्रश्रितो भूत्वा वचनं शिवमग्रतः

శంభువు ఇలా పలికినప్పుడు రాజశ్రేష్ఠుడు వినయంతో శివుని సమక్షంలో మళ్లీ వచనం పలికెను।

Verse 47

किमनेन कृतं शंभो अकृत्यं वद तत्त्वतः । य इमां प्राप्तितोऽवस्थां प्राणात्ययकरीं भव

హే శంభో! ఇతడు ఏ అకృత్యం చేశాడు? తత్త్వంగా చెప్పుము—ఏ కారణంతో ప్రాణనాశక స్థితికి చేరెను?

Verse 48

एवं विज्ञापितस्तेन ह्युवाच परमेश्वरः । भक्षकोऽयं महाराज सर्वेषां प्राणिनामिह

అతడు వినవించగా పరమేశ్వరుడు పలికెను—హే మహారాజా! ఇతడు ఇక్కడ సమస్త ప్రాణుల భక్షకుడు.

Verse 49

भक्षणार्थं तव विभो सोऽयं क्रूरोऽधुनाऽगतः । ममांतिकं महाराज तस्माद्दग्धो मया विभो

హే విభో! భక్షణార్థం ఈ క్రూరుడు ఇప్పుడు వచ్చెను; అందుచేత, హే మహారాజా, నా సమీపంలో ఇతడు నాద్వారా దగ్ధమయ్యెను, హే ప్రభో.

Verse 50

बहूनां क्षेममन्विच्छंस्तवार्थेऽन्हं विशेषतः

అనేకుల క్షేమాన్ని కోరుతూ—ముఖ్యంగా మీ హితార్థం కోసం—నేను ఈ కార్యాన్ని చేసితిని.

Verse 51

ये पापिनो ह्यधर्मिष्ठा लोकसंहारकारकाः । पाषंडवादसंयुक्ता वध्यास्ते मम चैव हि । वाक्यं निशम्य रुद्रस्य श्वेतो वचनमब्रवीत्

పాపాత్ములు, అధర్ములు, లోక కంటకులు మరియు పాషండ వాదంతో కూడిన వారు నా చేత చంపదగినవారు. రుద్రుని మాటలు విని శ్వేతుడు ఇలా అన్నాడు.

Verse 52

कालेनैव हि लोकोऽयं पुण्यमाचरते सदा । धर्मनिष्ठाश्च केचित्तु भक्त्या परमया युताः

కాలక్రమేణా ఈ లోకం ఎప్పుడూ పుణ్యకార్యాలు ఆచరిస్తుంది. కొందరు ధర్మనిష్ఠ కలిగి, పరమ భక్తితో కూడి ఉంటారు.

Verse 53

उपासनारताः केचिज्ज्ञानिनो हि तथा परे । केचिदध्यात्मसंयुक्ताश्चान्ये मुक्ताश्च केचन

కొందరు ఉపాసనలో నిమగ్నమై ఉంటారు, మరికొందరు జ్ఞానులు. కొందరు ఆధ్యాత్మికతతో కూడి ఉంటారు, ఇంకొందరు ముక్తులై ఉంటారు.

Verse 54

कालो हि हर्ता च चराचराणां तथा ह्यसौ पालकोऽप्यद्वितीयः । स स्रष्टा वै प्राणिनां प्राणभूतस्तस्मादेनं जीवयस्वाशु भूयः

కాలమే చరాచర జీవులను హరించేది మరియు అదే సాటిలేని పాలకుడు కూడా. అతడే ప్రాణులను సృష్టించేవాడు మరియు ప్రాణస్వరూపుడు, కనుక ఇతనిని వెంటనే బ్రతికించు.

Verse 55

यदि सृष्टिपरोऽसि त्वं कालं जीवय सत्वरम् । यदि संहारभूतोऽसि सर्वेषां प्राणिनामिह

నీవు సృష్టి పట్ల ఆసక్తి కలిగి ఉంటే, కాలుని త్వరగా బ్రతికించు. ఒకవేళ నీవు ఇక్కడ సర్వ ప్రాణులకు సంహారకుడవైతే...

Verse 56

तर्ह्येवं कुरु शंभो त्वं कालस्य च महात्मनः । विना कालेन यत्किंचिद्भविष्यति न शंकर

అందుచేత హే శంభూ, మహాత్ముడైన కాలుని విషయములో నీవు ఇట్లే చేయుము. హే శంకరా, కాలము లేక ఏదియు కదా సంభవించదు.

Verse 57

इति विज्ञापितस्तेन राज्ञा शंभुः प्रतापिना । चकार वचनं तस्य भक्तस्य च चिकीर्षितम्

ఆ ప్రతాపవంతుడైన రాజు ఇలా వినవించగా శంభువు తన భక్తుని విన్నపమును, అతడు కోరిన కార్యమును నెరవేర్చెను.

Verse 58

शंभुः प्रहस्याथ तदा महेशः संजीवयामास पिनाकपाणिः । चकार रूपं च यथा पुरासीदालिंगतोसौ यमदूतमध्ये

అప్పుడు శంభువు చిరునవ్వు నవ్వెను; పినాకధారి మహేశ్వరుడు అతనిని పునర్జీవింపజేసెను. పూర్వమున్నట్లే అతని రూపమును పునః స్థాపించి, యమదూతల మధ్య అతడు నిలిచెను.

Verse 59

उपस्थितोऽसौ त्वथ लज्जमानस्तुष्टाव देवं वृषभध्वजं तम् । नत्वा पुरःस्थाग्निमयं हि कालः सविस्मयो वाक्यमिदं बभाषे

అనంతరం అతడు లజ్జతో సమీపించి వృషభధ్వజుడైన దేవుని స్తుతించెను. ముందర అగ్నిరూపముగా నిలిచిన కాలుని నమస్కరించి, ఆశ్చర్యభరితుడై ఈ మాటలు పలికెను.

Verse 60

काल उवाच । कालांतक त्रिपुरेश त्रिपुरांतकर प्रभो । मदनो हि त्वया देव कृतोऽनंगो जगत्पते

కాలుడు పలికెను— హే కాలాంతకా, హే త్రిపురేశా, హే త్రిపురాంతక ప్రభో! హే జగత్పతే దేవా, నీవే మదనుని అనంగుడిగా (దేహరహితుడిగా) చేసితివి.

Verse 61

दक्षयज्ञविनाशश्च कृतो हि परमाद्भुतः । कालकूटं दुःप्रसहं सर्वेषां क्षयकृन्महत्

మీరు దక్షయజ్ఞాన్ని పరమాద్భుతంగా ధ్వంసం చేసితిరి. అలాగే అందరికీ క్షయకరమైన, అత్యంత దుర్భరమైన మహా కాలకూట విషాన్ని కూడా మీరు అదుపు చేసితిరి.

Verse 62

ग्रसितं तत्त्वया शंभो अन्येषामपि दुर्द्धरम् । लिंगरूपेण महता व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम्

హే శంభో! ఇతరులకు కూడా దుర్ధరమైన దానిని మీరు గ్రసించితిరి. మహా లింగరూపంతో మీరు త్రిలోకమంతా వ్యాపించితిరి.

Verse 63

लयनाल्लिंगमित्युक्तं सर्वैरपि सुरा सुरैः । यस्यांतं न विदुर्द्देवा ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः

లయాన్ని కలిగించునందున దీనిని ‘లింగం’ అని దేవాసురులందరూ అంటారు. దాని అంతాన్ని బ్రహ్మా-విష్ణు మొదలైన దేవతలకూ తెలియదు.

Verse 64

लिंगस्य देवदेवस्य महिमानं परस्य च । नमस्ते परमेशाय नमस्ते विश्वमंगल । नमस्ते शितिकण्ठाय नमस्तस्मै कपर्दिने

లింగరూప దేవదేవ పరమేశ్వరుని మహిమను నేను స్తుతించుచున్నాను. హే పరమేశ్వరా! నీకు నమస్కారం; హే విశ్వమంగళా! నీకు నమస్కారం. హే శితికంఠా! నీకు నమస్కారం; హే కపర్దీ! నీకు నమస్కారం.

Verse 65

नमोनमः कारणकारणाय ते नमोनमो मंगलमंगलात्मने । ज्ञानात्मने ज्ञानविदां मनीषिणां त्वमादिदेवोऽसि पुमान्पुराणः

నీకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం—హే కారణకారణా! నీకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం—హే మంగళమంగళాత్మా! జ్ఞానులైన మునీంద్రులకు నీవే జ్ఞానాత్మ; నీవు ఆదిదేవుడు, పురాతన పురుషుడు.

Verse 66

त्वमेव सर्वं जगदेवबंधो वेदांतवेद्योऽसि महानुभावः । महानुभावैः परिकीर्त्तनीयस्त्वमेव विश्वेश्वर विश्वमान्यः

హే జగద్బంధూ! నీవే సమస్తమూ. నీవు వేదాంతముచే గ్రాహ్యుడైన మహానుభావుడు. మహాత్ములచే నీవే కీర్తింపబడవలసినవాడు; నీవే విశ్వేశ్వరుడు, సర్వలోకముచే పూజ్యుడు.

Verse 67

त्वं पासि लुंपसि जगत्त्रितयं महेश स्रष्टासि भूतपतिरेव न कश्चिदन्यः

హే మహేశా! నీవు త్రిలోకమును రక్షించుచు, లయమునకు నడిపించుచున్నావు. నీవే సృష్టికర్త; నీవే భూతపతి—నీ తప్ప మరెవ్వరూ లేరు.

Verse 68

इति स्तुतस्तदा तेन कालेन जगदीश्वरः । उवाच कालो राजानं श्वेतं संबोधयन्निव

ఇలా ఆ సమయంలో కాలునిచే స్తుతింపబడిన జగదీశ్వరుడు (శివుడు) అప్పుడు పలికెను; కాలుడు ఉపదేశించునట్లు రాజు శ్వేతుని సంబోధించెను.

Verse 69

काल उवाच । मनुष्यलोके सकले नान्यस्त्वत्तो हि विद्यते । येन त्वया जितो देवो ह्यजेयो भुवनत्रये

కాలుడు పలికెను: సమస్త మనుష్యలోకములో నీతో సమానుడు మరెవ్వరూ లేరు. ఎందుకంటే త్రిభువనమందు అజేయుడైన ఆ దేవుడు నీచే జయింపబడెను.

Verse 70

मया हतमिदं विश्वं जगदेतच्चराचरम् । जेताहं सर्वदेवानां सर्वेषां दुरतिक्रमः

నాచేత ఈ సమస్త విశ్వము—చరాచర జగత్తు—సంహరింపబడినది. నేను సమస్త దేవతల జేతను; అందరికీ దురతిక్రమ్యుడను.

Verse 71

स हि ते चानुगो जातो महाराज प्रयच्छ मे । अभयं देवदेवाच्च शूलिनः परमेष्ठिनः

అతడు నీ అనుచరుడయ్యాడు, ఓ మహారాజా. నాకు అభయాన్ని ప్రసాదించు—దేవదేవుడు, త్రిశూలధారి పరమేశ్వరుని నుండి క్షమా-రక్షణను.

Verse 72

एवमुक्तस्तदा तेन श्वेतः कालेन चैव हि । उवाच प्रहसन्वाचा मेघनादगभीरया

కాలుడు ఇలా పలికినప్పుడు, ఆ సమయంలో శ్వేత రాజు చిరునవ్వుతో, మేఘనాదంలా గంభీరమైన వాణితో ప్రత్యుత్తరం చెప్పాడు.

Verse 73

राजोवाच । शिवस्य परमं रूपं त्वमेको नास्ति संशयः । कालस्त्वमसि भूतानां स्थितिसंहाररूपवान्

రాజు అన్నాడు—నీవే శివుని పరమ స్వరూపం; సందేహం లేదు. సమస్త భూతాలకు నీవే కాలుడవు, స్థితి-సంహార రూపాన్ని ధరించినవాడవు.

Verse 74

तस्मात्पूज्यतमोऽसि त्वं सर्वेषां च नियामकः । त्वद्भयात्कृतिनः सर्वे शरणं परमेश्वरम् । व्रजंति विविधैर्भार्वैरात्मलक्षणतत्पराः

అందువల్ల నీవే అత్యంత పూజ్యుడు, సమస్తులకు నియామకుడు. నీ భయంతో సమస్త కృతులు-జ్ఞానులు పరమేశ్వరుని శరణు చేరుతారు; వివిధ భావాలతో ఆయనను ఆశ్రయించి, ఆత్మలక్షణ సత్యంలో నిమగ్నులై ఉంటారు.

Verse 75

सुत उवाच । तेनैवं रक्षिततः कालो राज्ञा परमधर्मिणा । शिवप्रसादमात्रेण लब्धसंज्ञो बभूवह

సూతుడు అన్నాడు—ఆ పరమధర్మిక రాజు రక్షణలో ఉన్న కాలుడు, కేవలం శివప్రసాదం వల్లనే మళ్లీ చైతన్యాన్ని పొందాడు.

Verse 76

तदा यमेन स्तवितो मृत्युना यमदूतकैः । शिवं प्रणम्य संस्तुत्य श्वेतं राजानमेव च । ययौ स्वमालयं विप्रा मेने स्वं जनितं पुनः

అప్పుడు యముడు, మృత్యువు మరియు యమదూతలచే స్తుతింపబడిన అతడు శివునికి నమస్కరించి స్తోత్రం చేసి, శ్వేతరాజునికీ గౌరవం అర్పించాడు. ఓ బ్రాహ్మణులారా, అతడు తన నివాసానికి వెళ్లి తాను మళ్లీ జన్మించినట్టుగా భావించాడు।

Verse 77

मायया सह पत्न्या च शिवस्य चरितं महत् । अनुसंस्मृत्य संस्मृत्य विस्मयं परमं ययौ

మాయతోను తన భార్యతోను కలిసి అతడు శివుని మహత్తర లీలలను పదేపదే స్మరించాడు; స్మరిస్తూ స్మరిస్తూ పరమ ఆశ్చర్యంలో మునిగిపోయాడు।

Verse 78

कथयामास सर्वेषां दूतानां स्वयमेव हि । आकर्ण्यतां मम वचो हे दूतास्त्वरितेन हि

అతడు స్వయంగా సమస్త దూతలను ఉద్దేశించి చెప్పాడు—“హే దూతలారా, నా మాట వినండి; ఆలస్యం లేకుండా త్వరగా శ్రద్ధగా వినండి।”

Verse 79

कर्त्तव्यं च प्रयत्नेन नान्यथा मम भाषितम्

నేను చెప్పినట్లే సంపూర్ణ ప్రయత్నంతో ఇది చేయవలెను; ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ వేరుగా కాదు।

Verse 80

काल उवाच । ये त्रिपुण्ड्रंधारयंति तथा ये वै जटाधराः । ये रुद्राक्षधराश्चैव तथा ये शिवनामिनः

కాలుడు అన్నాడు—త్రిపుండ్రం ధరించువారు, జటాధారులు, రుద్రాక్షమాల ధరించువారు, అలాగే శివనామంతో గుర్తింపబడిన (శివభక్తులు) —

Verse 81

उपजीवनहेतोश्च भिया ये ह्यपि मानवाः । पापिनोऽपि दुराचाराः शिववेषधरा ह्यमी

జీవిక కోసం గానీ భయంతో గానీ శివవేషం ధరించే మనుష్యులు, పాపులు దురాచారులు అయినా, వారు శివచిహ్నధారులే అని చెప్పబడతారు।

Verse 82

नानेतव्या भवद्भिश्च मम लोकं कदाचन । वर्ज्यास्ते हि प्रयत्नेन पापिनोऽपि सदैव हि

మీరు వారిని ఎప్పుడూ నా లోకానికి తీసుకురావద్దు; వారు పాపులైనా, ఎల్లప్పుడూ జాగ్రత్తగా దూరంగా ఉంచవలసినవారు।

Verse 83

अन्येषां का कथा दूता येऽर्चयंति सदाशिवम् । भक्त्या परमया शंभुं रुद्रास्ते नात्र संशयः

ఓ దూతలారా, ఇతరుల సంగతి ఏమి? పరమభక్తితో సదాశివుడు శంభువును ఆరాధించేవారు రుద్రులే; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 84

रुद्राक्षमेकं शिरसा बिभर्ति यस्तथा त्रिपुंड्रं च ललाटमध्यके । पंचाक्षरीं ये प्रजपंति साधवः पूज्य भवद्भिश्च न चान्यथा क्वचित्

తలపై ఒక్క రుద్రాక్ష అయినా ధరించి, నుదుటి మధ్యలో త్రిపుండ్రం పెట్టుకొని, పంచాక్షరీ మంత్రాన్ని జపించే సద్జనులు—వారు మీచేత పూజింపబడవలసినవారు; ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ భిన్నంగా కాదు।

Verse 85

यस्मिन्राष्ट्रोऽथ वा देशे ग्रामे चापि विचक्षणः । शिवभक्तो न दृश्येत स्मशानात्तु विशिष्यते । तद्राष्ट्रं देशमित्याहुः सत्यं प्रतिवदामि वः

ఏ రాజ్యంలోనైనా, దేశంలోనైనా, గ్రామంలోనైనా వివేకవంతుడైన శివభక్తుడు కనబడకపోతే, ఆ భూమి శ్మశానంకన్నా హీనమైనది. అదే ‘దేశం’ అని అంటారు—ఈ సత్యాన్ని మీకు చెబుతున్నాను।

Verse 86

यस्मिन्न संति नित्यं हि शिवभक्तिसमन्विताः । तद्ग्रमस्था जनाः सर्वे शासनीया न संशयः

ఏ గ్రామంలో నిత్యం శివభక్తితో యుక్తులైన జనులు ఉండరో, ఆ గ్రామంలోని ప్రజలందరూ శాసనార్హులు—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 87

एवमाज्ञापयामास यमोऽपि निजकिंकरान् । तथेति मत्वा ते सर्वे तूष्णी मासन्सुविस्मिताः

ఇలా యముడూ తన సేవకులకు ఆజ్ఞాపించాడు. వారు ‘అలాగే’ అని భావించి, అందరూ అత్యంత ఆశ్చర్యంతో మౌనంగా నిలిచారు।

Verse 88

एवंविधोऽयं भुवनैकभर्ता सदाशिवो लोकगुरुः स एकः । दाता प्रहर्ता निजभावयुक्तः सनातनोऽयं जगदेकबंधुः

ఇలాంటి వాడు ఆ ఏకైక సదాశివుడు—లోకాలన్నిటికీ ఆధారభూతుడు, సమస్త జీవులకు గురువు. ఆయనే దాత, ఆయనే శిక్షకుడు; తన స్వభావానుసారంగా కార్యం చేయువాడు; సనాతనుడు, జగత్తుకు ఏకైక బంధువు।

Verse 89

दग्ध्वा कालं महादेवो निर्भयं च ददौ विभुः । श्वेतस्य राजराजस्य महीपालवरस्य च

విభువైన మహాదేవుడు కాలాన్ని దగ్ధం చేసి, రాజరాజుడైన శ్వేతునికి—శ్రేష్ఠ పాలకునికి—నిర్భయత్వాన్ని ప్రసాదించాడు।

Verse 90

तदा निर्भयमापन्नः श्वेतराजो महामनाः । भक्त्या च परया मुक्तो बभूव कृतनिश्चयः

అప్పుడు మహామనస్కుడైన శ్వేతరాజు నిర్భయుడయ్యాడు; పరమ భక్తిచేత విముక్తుడై, దృఢనిశ్చయుడయ్యాడు।

Verse 91

तदा देवैः पूज्यमान ऋषिभिः पन्नगैस्तथा । श्वतो राजन्यवर्योऽसौ शिवसायुज्यमाप्तवान्

అప్పుడు దేవతలు, ఋషులు మరియు నాగులు పూజించగా, రాజుల్లో శ్రేష్ఠుడైన శ్వేతుడు శివసాయుజ్యము—శివునితో ఏకత్వము—ప్రాప్తించాడు।

Verse 92

एवं भक्तिपराणां च महेशे च जगद्गुरौ । सिद्धिः करतले तेषां सत्यं प्रतिवदामि वः

ఇలా జగద్గురువైన మహేశుని పట్ల భక్తిపరులైన వారికి సిద్ధి చేతి అరచేతిలో ఉన్నట్లే ఉంటుంది—ఈ సత్యాన్ని మీకు ప్రకటిస్తున్నాను।

Verse 93

श्वपचोऽपि वरिष्ठः स्यात्प्रसादाच्छं करस्य च । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूजनीयो हि शंकरः

శంకరుని ప్రసాదంతో శ్వపచుడైనవాడుకూడా శ్రేష్ఠుడవుతాడు; కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నంతో శంకరుని పూజించవలెను।

Verse 94

बहूनां जनमनामंते शिवभक्तिः प्रजायते

అనేకుల హృదయాలలో కాలక్రమేణ శివభక్తి జన్మిస్తుంది।

Verse 95

ज्ञानिनां कृतबुद्धीनां जन्मजन्मनिशंकरः । किं मया बहुनोक्तेन पूजनीयः सदाशिवः

జ్ఞానులు, దృఢబుద్ధులు అయినవారికి జన్మ జన్మలలో శంకరుడే పరాయణం. నేను మరెంత చెప్పాలి? సదాశివుడు పూజ్యుడు।

Verse 96

अत्रैवोदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् । किरातेन कृतं व्रतं च परमाद्भुतम् । येनैव तारितं विश्वं जगदेतच्चराचरम्

ఇక్కడనే నేను ఒక ప్రాచీన ఇతిహాసాన్ని వివరిస్తాను—కిరాతుడు చేసిన పరమాద్భుత వ్రతం; దాని వల్ల ఈ సమస్త చరాచర జగత్తు, ఈ విశ్వం, ధారణపడి తారింపబడింది।