Adhyaya 23

Verse 1

लोमश उवाच । एतस्मिन्नंतरे तत्र महेशेन प्रणोदिताः । आजग्मुः सहसा सद्य ऋषयोऽपि हिमालयम्

లోమశుడు పలికెను—అదే సమయంలో అక్కడ మహేశుడు (శివుడు) ప్రేరేపించగా ఋషులు కూడా సహసా, తక్షణమే హిమాలయానికి వచ్చిరి।

Verse 2

तान्दृष्ट्वा सहसोत्थाय हिमाद्रिः प्रतिमानसः । पूजयामास तान्सर्वानुवाच नतकंधरः

వారిని చూచి హిమాద్రి (హిమాలయం) భక్తి-గౌరవాలతో తక్షణమే లేచి నిలిచెను. శిరస్సు వంచి వారందరినీ పూజించి వారితో పలికెను।

Verse 3

किमर्थमागता यूयं ब्रूतागमनकारणम् । तदोचुः सप्त ऋषयो महेशप्रेरिता वयम्

“మీరు ఏ ప్రయోజనంతో వచ్చారు? రాకకు కారణం చెప్పండి।” అప్పుడు సప్త ఋషులు పలికిరి—“మేము మహేశ (శివ) ప్రేరితులము।”

Verse 4

समागतास्त्वत्सकाशं कन्यायाश्च विलोकने । तानस्मान्विद्धि भोः शैल स्वां कन्यां दर्शयाशु वै

“కన్యను దర్శించుటకై మేము మీ సమీపమునకు వచ్చితిమి. ఓ శైల! మమ్మల్ని అట్లే తెలిసికొని, మీ కుమార్తెను వెంటనే చూపుము.”

Verse 5

तथेत्युक्त्वा ऋषिगणानानीता तत्र पार्वती । स्वोत्संगे परिगृह्याशु गिरीन्द्रः पुत्रवत्सलः । हिमवान्गिरिराजोऽथ उवाच प्रहसन्निव

“తథాస్తు” అని చెప్పి ఆయన ఋషిగణముందు పార్వతిని అక్కడికి తీసికొనివచ్చెను. పుత్రవాత్సల్యముగల గిరీంద్రుడు ఆమెను వెంటనే తన ఒడిలో కూర్చుండబెట్టెను; ఆపై గిరిరాజు హిమవాన్ చిరునవ్వుతో పలికెను।

Verse 6

इयं सुता मदीया हि वाक्यं श्रुणुत मे पुनः । तपस्विनां वरिष्ठऽसौ विरक्तो मदनांतकः

ఇది నిజంగా నా కుమార్తె—నా మాటలను మరల వినండి. మదనాంతకుడైన మహాదేవుడు తపస్వులలో శ్రేష్ఠుడు, విరక్తుడును.

Verse 7

कथमुद्वहनार्थी च येनानंगः कृत स्मरः । अत्यासन्नेचातिदूरे आढ्ये धनविवर्जिते । वृत्तिहीने च मूर्खे च कन्यादानं न शस्यते

అనంగుడైన స్మరుణ్ని (కామదేవుణ్ని) దహించిన వాడితో వివాహం కోరడం ఎలా? అలాగే అతినికటమైనా అతిదూరమైనా, ధనవంతుడైనా ధనహీనుడైనా, జీవికలేనివాడైనా మూర్ఖుడైనా—కన్యాదానం శ్రేయస్కరం కాదు.

Verse 8

मूढाय च विरक्ताय आत्मसंभाविताय च । आतुराय प्रमत्ताय कन्यादानं न कारयेत्

మూర్ఖునికి, విరక్తునికి, ఆత్మగర్వితునికి, వ్యాధిగ్రస్తునికి, ప్రమత్తునికి కన్యాదానం చేయరాదు.

Verse 9

तस्मान्मया विचार्यैव भवद्भिरृषिसत्तमाः । प्रदातव्या महेशाय एतन्मे व्रतमुत्तमम्

కాబట్టి, ఓ ఋషిశ్రేష్ఠులారా, నేను ఆలోచించి నిర్ణయించాను—ఈ కన్యను మహేశ్వరునికే ఇవ్వాలి; ఇదే నా పరమ వ్రతం.

Verse 10

तच्छ्रुत्वा गिरिराजस्य वचनं ते महर्षयः । एकपद्येन ऊचुस्ते प्रहस्य च हिमालयम्

గిరిరాజుని మాటలు విని ఆ మహర్షులు హిమాలయుని చూసి చిరునవ్వుతో, ఒక్క వాక్యంతో సమాధానం చెప్పారు.

Verse 11

यया कृतं तपस्तीव्रं यया चाराधितः शिवः । तपसा तेन संतुष्टः प्रसन्नोद्य सदाशिवः

ఆమె చేసిన ఘోర తపస్సుతో, శివుని ఆరాధనతో, ఆ తపస్సుకు సదాశివుడు సంతుష్టుడై నేడు ప్రసన్నుడయ్యాడు।

Verse 12

अस्यास्तस्य च भोः शैल न जानासि च किंचन । महिमानं परं चैव तस्मादेनां प्रयच्छ वै

ఓ శైలమా! ఆమె పరమ మహిమను నీవు నిజంగా ఎరుగవు; కనుక నిశ్చయంగా ఆమెను శివునికి సమర్పించుము।

Verse 13

शिवाय गिरिजामेनां कुरुष्य वचनं हि नः । तच्छ्रुत्वा वचनं तेषामृषीणां भावितात्मनाम्

ఈ గిరిజను శివునికి ఇవ్వుము—మా వచనాన్ని తప్పక నెరవేర్చుము. ఆ భావితాత్ములైన ఋషుల మాట విని…

Verse 14

उवाच त्वरया युक्तः पर्वतान्पर्वतेश्वरः । हे मेरो हे निषधकिं गन्धमादन मन्दर । मैनाक क्रियतामद्य शंसध्वं च यथातथम्

అప్పుడు త్వ‌రతో ప్రేరితుడైన పర్వతేశ్వరుడు పర్వతాలను ఉద్దేశించి అన్నాడు—“ఓ మేరు, ఓ నిషధ, ఓ గంధమాదన, ఓ మందర, ఓ మైనాక! నేడు ఇదే కార్యం చేయుడి; యథావిధిగా ప్రకటించి ఏర్పాట్లు చేయుడి।”

Verse 15

मेना तदा उवाचेदं वाक्यं वाक्यविशारदा । अधुना किं विमशन कृतं कार्यं तदैव हि

అప్పుడు వాక్యనిపుణురాలైన మేనా చెప్పింది—“ఇప్పుడు ఆలోచన ఎందుకు? కావలసిన కార్యం అప్పుడే పూర్తయ్యింది కదా।”

Verse 16

उत्पन्नेयं महाभागा देवकार्यार्थमेव च । प्रदातव्या शिवायेति शिवस्यार्थेऽवतारिता

ఈ మహాభాగ్యవతి దేవకార్యసిద్ధి కోసమే జన్మించింది; ఆమెను శివునికే సమర్పించాలి—శివార్థమే అవతరించింది।

Verse 17

अनयाराधितो रुद्रो रुद्रेण परिभाविता । इयं महाभागा शिवाय प्रतिदीयताम्

ఆమె రుద్రుని ఆరాధించింది, రుద్రునిచే పవిత్రీకృతమైంది; ఈ మహాభాగ్యవతి కన్యను విధివిధానంగా శివునికి సమర్పించండి।

Verse 18

निमित्तमात्रं च कृतं तया वै शिवपूजने । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्यामेनायाः परिभाषितम्

శివపూజలో ఆమె నిజంగా కేవలం నిమిత్తమాత్రమే చేసింది; మేన చెప్పిన ఈ మాటలు విని, ఆమెతో ఇలా పలికారు।

Verse 19

परितुष्टो हिमाद्रिश्च वाक्यं चेदमुवाच ह । ऋषीन्प्रति निरीक्षंस्तां कन्येयं मम संप्रति

హిమాద్రి హృదయానందంతో ఋషులవైపు చూచి పలికాడు—“ఈ కన్య ఇప్పుడు నిజంగా నా కుమార్తె.”

Verse 20

ततः समानीय सुलोचनां तां श्यामां नितंबार्षितमेखलां शुभाम् । वैडूर्यमुक्तावलयान्दधानां भास्वत्प्रभां चांद्रमसीं व रेखम्

అనంతరం అతడు ఆ శుభమైన మృగనయని శ్యామవర్ణ కన్యను—నితంబాలపై సొగసైన మేఖలతో అలంకృతమైనదాన్ని—ముందుకు తీసుకొచ్చాడు; వైడూర్యమణి, ముత్యాల కంకణాలు ధరించి చంద్రకాంతి రేఖలా ప్రకాశించింది।

Verse 21

लावण्यामृतवापिकां सुवदनां गौरीं सुवासां शुभां दृष्ट्वा ते ह्यृषयोऽपि मोहमगन्भ्रांतास्तदा संभ्रमात् । नोचुः किंचना वाक्यमेव सुधियो ह्यासन्प्रमत्ता इव स्तब्धाः कान्तिमतीमतीव रुचिरां त्रैलोक्यनाथप्रियाम्

లావణ్యామృతవాపిక వలె, సుముఖి, సువాససంపన్న, శుభమయిన గౌరీని దర్శించగానే ఆ ఋషులుకూడా ఆశ్చర్యంతో మోహితులై, సంభ్రమంలో తికమకపడ్డారు. జ్ఞానులైన వారు ఒక్క మాట కూడా పలకలేదు; మత్తులవలె స్థబ్ధులై నిలిచి, త్రిలోకనాథప్రియా అయిన పరమ కాంతిమతి, అత్యంత రుచిరమైన దేవిని ఏకాగ్రంగా తిలకించారు।

Verse 22

एवं तदा ते ह्यृषयोऽपि मोहिता रूपेण तस्याः किमुताथ देवताः । तथैव सर्वे च निरीक्ष्य तन्वीं सतीं गिरिन्द्रस्य सुतां शिवप्रियाम्

ఇలా ఆమె రూపంతో ఋషులే మోహితులైతే, దేవతల సంగతి ఏమనాలి! గిరీంద్రుని కుమార్తె, శివప్రియా అయిన ఆ సన్నని సతీని చూసి అందరూ సమానంగా ఆకర్షితులయ్యారు।

Verse 23

ततः पुनश्चैत्य शिवं शिवप्रियाः शशंसुरस्मा ऋषयस्तदानीम्

ఆపై, ఆ క్షణమే శివప్రియులైన ఆ ఋషులు మళ్లీ శివుని స్తుతించారు।

Verse 24

ऋषय ऊचुः । भूषिता हि गिरीन्द्रेण स्वसुता नास्ति संशयः । उद्वोढुं गच्छ देवेश देवैश्च परिवारितः

ఋషులు అన్నారు—“గిరీంద్రుడు తన కుమార్తెను నిశ్చయంగా అలంకరించాడు; ఇందులో సందేహం లేదు. ఓ దేవేశా! దేవతలతో పరివృతుడై ఆమెను వివాహం చేసేందుకు వెళ్ళు.”

Verse 25

गच्छ शीघ्रं महादेव पार्वतीमात्मजन्मने । तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां प्रहस्येदमुवाच ह

“ఓ మహాదేవా! త్వరగా పార్వతీ వద్దకు వెళ్ళు—ఆమె నీ ఆత్మజన్మకు నియత సహధర్మిణి.” వారి మాటలు విని ఆయన చిరునవ్వుతో ఇలా పలికాడు।

Verse 26

विवाहो हि महाभागा न दृष्टो न श्रुतोऽपि वा । मया पुरा च ऋषयः कथ्यतां च विशेषतः

హే మహాభాగ ఋషులారా, ఇలాంటి వివాహం ఎప్పుడూ చూడబడలేదు, వినబడలేదు కూడా. కావున, హే మునులారా, దానిని నాకు విశేషంగా విస్తారంగా వివరించండి.

Verse 27

तदोचुरृषयः सर्वे प्रहसंतः सदाशिवम् । विष्णुमाह्वय वै देव ब्रह्मणं च शतक्रतुम्

అప్పుడు అందరు ఋషులు చిరునవ్వుతో సదాశివునితో అన్నారు— “హే దేవా, విష్ణువును ఆహ్వానించండి; అలాగే బ్రహ్మను, శతక్రతువు (ఇంద్రుడు)నూ పిలవండి.”

Verse 28

तथा ऋषिगणांश्चैव यक्षगन्धर्वपन्नगान् । सिद्धविद्याधरांश्चैव किंनरांश्चाप्सरोगणान्

“అలాగే ఋషిగణాలను, యక్షులను, గంధర్వులను, పన్నగులను (నాగులను); ఇంకా సిద్ధులను, విద్యాధరులను, కిన్నరులను, అప్సరాగణాలను కూడా ఆహ్వానించండి.”

Verse 29

एतांश्चान्यांश्च सुबहूनानयस्वेति सत्वरम् । तदाकर्ण्य ऋषिप्रोक्तं वाक्यं वाक्यविशारदः

“వారిని, ఇంకా అనేక మందిని కూడా త్వరగా తీసుకురండి.” ఋషులు పలికిన మాటలను విని, వాక్చాతుర్యమున్న వక్త ఆ సందేశాన్ని హృదయంలో నిలుపుకున్నాడు.

Verse 30

उवाच नारदं देवो विष्णुमानय सत्वरम् । ब्रह्माणं च महेन्द्रं च अन्यांश्चैव समानय

ప్రభువు నారదునితో అన్నాడు— “విష్ణువును త్వరగా తీసుకురా; బ్రహ్మను, మహేంద్రుని కూడా, అలాగే ఇతరులను కూడా సమానయించు.”

Verse 31

शंभोर्वचनमादाय शिरसा लोकपावनः । जगाम त्वरितो भूत्वा वैकुण्ठं विष्णुवल्लभः

శంభువు ఆజ్ఞను శిరసావహించి, లోకపావనుడైన విష్ణుప్రియ నారదుడు త్వరగా వైకుంఠానికి వెళ్లెను.

Verse 32

ददर्श देवं परमासने स्थितं श्रिया च देव्या परिसेव्यमानम् । चतुर्भुजं देववरं महाप्रभं नीलोत्पलश्यामतनुं वरेण्यम्

అతడు పరమాసనంపై ఆసీనుడైన ప్రభువును దర్శించాడు; దేవీ శ్రీ ఆయనను పరిసేవించుచుండెను—చతుర్భుజుడు, దేవశ్రేష్ఠుడు, మహాతేజస్సు గలవాడు, నీలకమలశ్యామతనువు, ఆరాధ్యుడు.

Verse 33

महार्हरत्नावृतचारुकुण्डलं महाकिरीटोत्तमरत्नभास्वतम् । सुवैजयंत्या वनमालया वृतं स नारदस्तं भुवनैकसुन्दरम्

నారదుడు ఆ భువనైకసుందరుణ్ని దర్శించాడు—అమూల్య రత్నాలతో అలంకరించిన మనోహర కుండలాలతో, ఉత్తమ రత్నకాంతితో మెరసే మహాకిరీటంతో, వైజయంతీ వనమాలతో ఆవరించబడినవాడిని.

Verse 34

उवाच नारदोऽभ्येत्य शंभोर्वाक्यमथादरात् । ब्रह्मवीणां वाद्यवीणां वाद्यमानः सर्वज्ञ ऋषिसत्तमः

అప్పుడు సర్వజ్ఞుడూ ఋషిశ్రేష్ఠుడైన నారదుడు సమీపించి, ఆదరంతో శంభువు సందేశాన్ని పలికెను—బ్రహ్మవీణ అనే దివ్య వాద్యవీణను వాయించుచూ.

Verse 35

एह्येहि त्वं महाविष्णो महादेवं त्वरान्वितः । उद्वाहनार्थं शंभोश्च त्वमेकः कार्यसाधकः

“రా, రా, ఓ మహావిష్ణూ! త్వరతో మహాదేవుని వద్దకు పో. శంభువు వివాహార్థం ఈ కార్యాన్ని సాధించగలవాడు నీవొక్కడివే.”

Verse 36

प्रहस्य भगवान्प्राह नारदं प्रति वै तदा । कथमुद्वहने बुद्धिरुत्पन्ना तस्य शूलिनः । विज्ञातार्थोऽपि भगवान्नारदं परिपृष्टवान्

స్మితంతో భగవాన్ అప్పుడు నారదునితో అన్నాడు— “ఆ త్రిశూలధారి శివునికి వివాహబుద్ధి ఎలా కలిగింది?” విషయం తెలిసినవాడే అయినా భగవాన్ నారదుని మరల ప్రశ్నించాడు।

Verse 37

नारद उवाच । तपसा महता रुद्रः पार्वत्या परितोषितः । स्वयमेवागतस्तत्र यत्रास्ते गिरिजा सती

నారదుడు అన్నాడు— మహత్తర తపస్సుతో పార్వతి రుద్రుని పూర్తిగా ప్రసన్నం చేసింది. సతీ గిరిజా ఉన్న చోటుకే ఆయన స్వయంగా వచ్చాడు।

Verse 38

दासोऽहमवदच्छंभुः पार्वत्या परितोषितः । पार्वतीं च समभ्यर्थ्य वरयस्व च भामिनि

పార్వతితో ప్రసన్నుడైన శంభువు— “నేను నీ దాసుడను” అని అన్నాడు. తరువాత పార్వతిని వినయంగా ప్రార్థించి— “ఓ కాంతిమతి, నన్ను వరుడిగా స్వీకరించు” అని చెప్పాడు।

Verse 39

त्वरितेनावदच्छंभुस्त्वामाह्वयति संप्रति । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवदेवो जनार्दनः । नारदेन समायुक्तः पार्षदैः परिवारितः

దూత త్వరగా అన్నాడు— “శంభువు ఇప్పుడే మిమ్మల్ని పిలుస్తున్నాడు.” ఆ మాట విని దేవదేవుడైన జనార్దనుడు నారదునితో కలిసి, తన పరిషదులతో చుట్టుముట్టబడి బయలుదేరాడు।

Verse 40

सुपर्णमारुह्य तदा महात्मा योगीश्वराणां प्रभुरच्युतो महान् । ययौ तदाऽकाशपथा हरिः स्वयं सनारदो देववरैः समेतः

అప్పుడు మహాత్ముడైన, యోగీశ్వరుల ప్రభువైన మహా అచ్యుతుడు సుపర్ణుడు (గరుడుడు) పై ఎక్కాడు. హరి స్వయంగా నారదునితో పాటు, శ్రేష్ఠ దేవులతో కలిసి ఆకాశమార్గంలో ప్రయాణించాడు।

Verse 41

तं दृष्ट्वा त्वरितं देवो योगिध्येयांघ्रिपंकजः । अभ्युत्थाय मुदा युक्तः परिष्वज्य च शार्ङ्गिणम्

ఆయన వేగంగా వచ్చుచున్నదాన్ని చూచి, యోగులు ధ్యానించు పాదపద్మములు గల దేవుడు ఆనందంతో తక్షణమే లేచి శార్ఙ్గిణి (విష్ణువు)ను ఆలింగనం చేసెను।

Verse 42

तदा हरिहरौ देवावैकपद्येन तिष्ठतः । ऊचुतुः स्म तदान्योन्यं क्षेमं कुशलमेव च

అప్పుడు హరి-హరులైన ఆ ఇద్దరు దేవులు ఏకభావంతో కలిసి నిలిచి, పరస్పరం క్షేమం, కుశలం మరియు మంగళాన్ని విచారించుకున్నారు।

Verse 43

ईश्वर उवाच । गिरिजातपसा विष्णो जितोऽहं नात्र संशयः । पाणिग्रहार्थमेवाद्य गंतुकामो हिमालयम्

ఈశ్వరుడు పలికెను—ఓ విష్ణూ! గిరిజ తపస్సుచేత నేను జయింపబడితిని; ఇందులో సందేహం లేదు. నేడు ఆమె పాణిగ్రహణం (వివాహం) నిమిత్తం హిమాలయానికి వెళ్లదలచితిని।

Verse 44

यथार्थेन च भो विष्णो कथयामि तवाग्रतः । यदा दक्षेण भो विष्णो प्रदत्ता च पुरा सती

ఓ విష్ణూ! నీ సమక్షంలో నేను యథార్థముగా చెప్పుచున్నాను—పూర్వం దక్షుడు సతీదేవిని (వివాహార్థం) ఇచ్చినప్పుడు…

Verse 45

न च संकल्पविधिना मया पाणिग्रहः कृतः । अधुनैव मया कार्यं कर्मविस्तारणं बहु

మరియు నేను సంకల్పవిధి ప్రకారం పాణిగ్రహణం (వివాహక్రియ) చేయలేదు. ఇప్పుడు నాకు అనేక కర్మలను విధివిధానంగా విస్తరించి నిర్వహించవలసి ఉంది।

Verse 46

यत्कार्यं तन्न जानामि सर्वं पाणिग्रहोचितम् । शंभोस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रहस्य मधुसूदनः

(విష్ణువు భావించాడు:) “పాణిగ్రహణ సంస్కారానికి యోగ్యమైన కర్తవ్యమంతా నాకు ఇంకా తెలియదు.” శంభువు వాక్యము విని మధుసూదనుడు (విష్ణువు) చిరునవ్వు నవ్వెను.

Verse 47

यावद्वक्तुं समारेभे तावद्ब्रह्मा समागतः । इंद्रेण सह सर्वैश्च लोकपालैस्त्वरान्वितः

(విష్ణువు) మాట మొదలుపెట్టబోతుండగానే బ్రహ్మదేవుడు వచ్చెను—ఇంద్రునితో పాటు సమస్త లోకపాలకులతో కూడి—త్వరతో.

Verse 48

तथैव देवासुरयक्षदानवा नागाः पतंगाप्सरसो महर्षयः । समेत्य सर्वे परिवक्तुमीशमूचुस्तदानीं शिरसा प्रणम्य

అలాగే దేవులు, అసురులు, యక్షులు, దానవులు, నాగులు, పక్షులు, అప్సరసలు, మహర్షులు—అందరూ సమేతులయ్యారు. అప్పుడు శిరస్సు వంచి ప్రణమించి, సమూహంగా ఈశుడు (శివుడు)ను సంభోదించి పలికిరి.

Verse 49

गच्छगच्छ महादेव अस्माभिः सहितः प्रभो । ततो विष्णुरुवाचेदं प्रस्तावसदृशंवचः

“రండి, రండి, ఓ మహాదేవా! ఓ ప్రభో, మాతో కలిసి రండి.” అప్పుడు విష్ణువు సందర్భానుకూలమైన వాక్యమును పలికెను.

Verse 50

गृह्योक्तविधिना शंभो कर्म कर्तुमिहार्हसि

“ఓ శంభో, గృహ్య-పరంపరలో చెప్పబడిన విధానమునుబట్టి ఇక్కడ ఈ కర్మ (సంస్కారం) నిర్వహించుట మీకు యుక్తము.”

Verse 51

नांदीमुखं मण्डपस्थापनं च तथा चैतत्कुरु धर्मेण युक्तम् । महानदीसंगमं वर्जयित्वा कुर्वंति केचिद्वेदमनीषिणश्च

నాందీముఖ కర్మను, మంటపస్థాపనను కూడా ధర్మయుక్తమైన విధానంతో చేయవలెను. కొందరు వేదపాండిత్యమున్నవారైనా మహానదుల సంగమాన్ని వదలి ఈ కర్మలను ఆచరిస్తారు.

Verse 52

मण्डपस्थापनं चैव क्रियतां ह्यधुना विभो । तथोक्तो विष्णुना शंभुश्चकारात्महिताय वै

“ఓ విభో, ఇప్పుడే మంటపస్థాపన చేయబడుగాక.” అని విష్ణువు పలికినప్పుడు, శంభువు తన ఆత్మహితార్థం నిశ్చయంగా అలా చేశాడు.

Verse 53

ब्रह्मादिभिः कृतं तेन सर्वमभ्युदयोचितम् । ग्रहाणां पूजनं चक्रे कश्यपो ब्रह्मणा युतः

బ్రహ్మాది దేవతలచే సమస్తం అభ్యుదయమూ మంగళసిద్ధికీ తగినట్లు సక్రమంగా ఏర్పాటైంది. అనంతరం బ్రహ్మతో కూడిన కశ్యపుడు గ్రహదేవతల పూజను నిర్వహించాడు.

Verse 54

तथात्रिश्च वशिष्ठश्च गौतमोथ गुरुर्भृगुः । कण्वो बृहस्पतिः शक्तिर्जमदग्निः पराशरः

అలాగే అత్రి, వసిష్ఠుడు, గౌతముడు, పూజ్యుడు భృగువు; ఇంకా కణ్వుడు, బృహస్పతి, శక్తి, జమదగ్ని, పరాశరుడు కూడా వచ్చారు.

Verse 55

मार्कंडेयः शिलावाकः शून्यपालोऽक्षतश्रमः । अगस्त्यश्च्यवनो गर्गः शिलादोऽथ महामुनिः

మార్కండేయుడు, శిలావాకుడు, శూన్యపాలుడు, అక్షతశ్రముడు; అలాగే అగస్త్యుడు, చ్యవనుడు, గర్గుడు, మహాముని శిలాదుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.

Verse 56

एते चान्ये च बहवो ह्यागताः शिवसन्निधौ । ब्रह्मणा नोदितास्तत्र चक्रुस्ते विधिवत्क्रियाम्

ఇవీ మరియు మరెన్నో ఋషులు శివసన్నిధికి వచ్చారు. అక్కడ బ్రహ్మ ప్రేరణతో వారు విధివిధానంగా కర్మక్రియలను నిర్వహించారు.

Verse 57

वेदोक्तविधिना सर्वे वेदवेदांगपारगाः । चक्रू रक्षां महेशस्य कृतकौतुकमंगलाम्

వేదాలు, వేదాంగాలలో పారంగతులైన వారందరూ వేదోక్త విధానంతో మహేశ్వరునికి రక్షా కర్మను చేశారు; కౌతుకబంధం, మంగళాశీర్వాదాలతో కూడినదిగా.

Verse 58

ऋग्यजुःसामसहितैः सूक्तैर्नानाविधैस्तथा । मंगलानि च भूरीणि ऋषयस्तत्त्ववेदिनः

తత్త్వాన్ని తెలిసిన ఋషులు ఋగ్, యజుః, సామాలతో కూడిన నానావిధ సూక్తాలను పఠించి అపారమైన మంగళాశీస్సులను ప్రసాదించారు.

Verse 59

अभ्यंजनादिकं सर्वं चक्रुस्तस्य परात्मनः । ख्यातः कपर्द्दस्तस्यैव शिवस्य परमात्मनः

వారు ఆ పరమాత్మునికి అభ్యంజనాది సమస్త సంస్కారాలను నిర్వహించారు. ఆ కారణంగానే పరమాత్మ శివుడు ‘కపర్ద’ (జటాధారి) అని ప్రసిద్ధి పొందాడు.

Verse 60

अनेकैर्मौक्तिकैर्युक्ता मुण्डमालाऽभवत्तदा । ये सर्पा ह्यंगभूताश्च ते सर्वे तत्क्षणादिव । बभूवुर्मडनान्येव जातरूपमयानि च

అప్పుడు ముండమాల అనేక ముత్యాలతో అలంకృతమైంది. ఆయన అంగభూషణాలైన సర్పాలు కూడా అదే క్షణంలో స్వర్ణమయ ఆభరణాలుగా మారాయి.

Verse 61

सर्वभूषणसंपन्नो देवदेवो महेश्वरः । ययौ देवैः परिवृतः शैलराजपुरं प्रति

సర్వాభరణసంపన్నుడైన దేవదేవుడు మహేశ్వరుడు, దేవతలచే పరివృతుడై, శైలరాజునగరమునకు బయలుదేరెను।

Verse 62

चंडिका वरभगिनी तदा जाता भयावहा । प्रेतासना गता चण्डी सर्पाभरणभूषिता

అప్పుడు వరప్రదాయినీ భగినీ చండికా భయంకరరూపముతో అవతరించింది. ప్రేతాసనంపై ఆసీనమైన ఆ చండీ సర్పాభరణాలతో అలంకృతురాలై యుండెను।

Verse 63

हैमं कलशमादाय पूर्णं मूर्ध्ना महाप्रभा । परिवारैर्महाचंडी दीप्तास्या ह्युग्रलोचना

మహాప్రభయైన మహాచండీ తన శిరస్సుపై నిండిన స్వర్ణకలశమును ధరించింది. పరివారసహితంగా, దీప్తముఖి ఉగ్రనేత్రాలతో ఆమె ముందుకు సాగెను।

Verse 64

तत्र भूतान्यनेकानि विरूपाणि सहस्रशः । तैः समेताग्रतश्चंडी जगाम विकृतानना

అక్కడ వేలకొలది వికృతరూప భూతములు ప్రత్యక్షమయ్యెను. వాటితో కలిసి ముందుభాగమున, వికృతముఖి చండీ ముందుకు సాగెను।

Verse 65

तस्याः सर्वे पृष्ठतश्च गणाः परमदारुणाः । कोट्येकादशसंख्याका रौद्रा रुद्र प्रियाश्च ये

ఆమె వెనుక పరమ దారుణమైన సమస్త గణములు నడిచెను—రౌద్రస్వరూపులు, రుద్రప్రియులు—వారి సంఖ్య పదకొండు కోట్లు।

Verse 66

तदा डमरुनिर्घोषव्याप्तमासीज्जगत्त्रयम् । भेरीभांकारशब्देन शंखानां निनदेन च

అప్పుడు డమరువు ఘోష, భేరీల గంభీర భాంఖారధ్వని, శంఖాల నినాదంతో త్రిలోకం అంతటా వ్యాపించి పోయింది।

Verse 67

तथा दुंदुभिनिर्घोषैः शब्दः कोलाहलोऽभवत् । गणानां पृष्ठतो भूत्वा सर्वे देवाः समुत्सुकाः । अन्वयुः सर्वसिद्धाश्च लोकपालैः समन्विताः

దుందుభుల గర్జనతో ధ్వని మహా కోలాహలమైంది। గణాల వెనుక నిలిచి, ఉత్సుకులైన దేవతలందరూ ముందుకు సాగారు; లోకపాలులతో కూడిన సమస్త సిద్ధులు కూడా అనుసరించారు।

Verse 68

मध्ये व्रजन्महेंद्रोऽथ ऐरावतमुपास्थितः । शुभ्रेणो च्छ्रियमाणेन छत्रेण परमेण हि

ఆ యాత్ర మధ్యలో మహేంద్రుడు (ఇంద్రుడు) ఐరావతంతో కూడి సాగుతున్నాడు; పరమ శ్వేతమైన, ఎత్తుగా పట్టిన ఛత్రం అతనికి నీడనిచ్చింది।

Verse 69

चामरैर्वीज्यमानोऽसौ सुरैर्बहुभिरावृतः । तदा तु व्रजमानास्त ऋषयो बहवो ह्यमी

అతడు చామరాలతో వీచబడుతూ, అనేక దేవతలచే ఆవరించబడి ముందుకు సాగాడు। అదే సమయంలో ఆ యాత్రలో అనేక ఋషులు కూడా సాగుతున్నారు।

Verse 70

भरद्वाजादयो विप्राः शिवस्योद्वहनं प्रति । शाकिन्यो यातुधानाश्च वेताला ब्रह्मराक्षसाः

భరద్వాజాది విప్రులు శివుని ఉద్వహన యాత్రకు సేవాభావంతో అనుసరించారు। వారితో పాటు శాకినీలు, యాతుధానులు, వేతాళులు, బ్రహ్మరాక్షసులు కూడా వచ్చారు।

Verse 71

भूतप्रेतपिशाचाश्च तथान्ये प्रमथादयः । पृच्छमानास्तदा चंडीं पृष्ठतोऽन्वगमंस्तदा

భూతాలు, ప్రేతాలు, పిశాచాలు మరియు ఇతర ప్రమథాదులు ఆ సమయంలో చండీని ప్రశ్నిస్తూ ఆమె వెనుకనే అనుసరించారు।

Verse 72

क्व गता साऽधुना चंडी धावमानास्तदा भृशम् । प्राप्ता गता व्रजंतीं तां प्रणिपत्य महाप्रभाम्

“ఇప్పుడు చండీ ఎక్కడికి వెళ్లింది?” అని అంటూ వారు అత్యంత వేగంగా పరుగెత్తి, ముందుకు సాగుతున్న ఆమెను చేరి ఆ మహాప్రభను నమస్కరించారు।

Verse 73

अथ प्रोचुस्तदा सर्वे चंडीं भैरवसंयुताम् । विनास्माभिः कुतो यासि वद चंडि यथा तथा

అప్పుడు భైరవసహితమైన చండీని అందరూ ఇలా అన్నారు—“మమ్మల్ని విడిచి నీవు ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు? ఓ చండీ, యథార్థంగా చెప్పు।”

Verse 74

प्रहस्योवाच सा चंडी भूतानां तत्र श्रृण्वताम् । शंभोरुद्वहनार्थाय प्रेतारूढा व्रजाम्यहम्

అప్పుడు చండీ చిరునవ్వుతో, అక్కడ వింటున్న భూతాలకు ఇలా చెప్పింది—“శంభువు యొక్క ఉద్వహన కార్యార్థం నేను ప్రేతారూఢగా బయలుదేరుతున్నాను।”

Verse 75

हैमं कलशमादाय शिरसा बिभ्रती स्वयम् । करवालीस्वरूपेण चंडी जाता ततः स्वयम्

బంగారు కలశాన్ని తీసుకొని తలపై ధరించిన చండీ, ఆ క్షణమే స్వయంగా కరవాళీ స్వరూపాన్ని ధరించింది।

Verse 76

भूतैः परिवृता सर्वैः सर्वेषामग्रतोऽव्रजत् । गणास्तामनुजग्मुस्ते गणानां पृष्ठतः सुराः

సర్వ భూతగణములచే పరివృతయై ఆమె అందరికన్నా ముందుగా సాగెను. ఆమెను అనుసరించి గణములు నడిచెను; గణముల వెనుక దేవగణములు వచ్చిరి.

Verse 77

इंद्रादयो लोकपाला ऋषयस्तेऽग्रपृष्ठतः । ऋषीणां पृष्ठतो भूत्वा पार्षदाश्च महाप्रभाः

ఇంద్రాది లోకపాలకులు మరియు ఋషులు అగ్రభాగమునూ పృష్ఠభాగమునూ నిలిచిరి. ఋషుల వెనుక మహాప్రభావంతులైన పార్షదులు వచ్చిరి.

Verse 78

विष्णोरमितभावज्ञा मुकुंदाच्च मनोरमाः । सर्वे पयोदसंकाशाः स्रग्विणो वनमालिनः । श्रीवत्सांकधराः सर्वे पीतवासोन्विताश्च ते

వారు విష్ణువின் అమిత స్వభావమును తెలిసినవారు, ముకుందునివలె మనోహరులు. అందరూ మేఘవర్ణులు, మాలాధారులు, వనమాలాభూషితులు; అందరి వక్షస్థలమున శ్రీవత్సచిహ్నము, పీతాంబరధారులై యున్నారు.

Verse 79

चतुर्भुजाः कुंडलिनः किरीटकटकांगदैः । हारनूपुरसूत्रैश्च कटिसूत्राङ्गुलीयकैः । शोभिताः सर्व एवैते महापुरुषलक्षणाः

వారు అందరూ చతుర్భుజులు, కుండలధారులు; కిరీటము, కటకములు, అంగదములు, హారములు, నూపురములు, యజ్ఞోపవీతము, కటిసూత్రము, అంగుళీయకములతో శోభిల్లిరి. వీరందరూ మహాపురుషలక్షణసంపన్నులు.

Verse 80

तेषां मध्ये गतो विष्णुः श्रियोपेतः सुरारिहा

వారి మధ్యలో శ్రీతో సహితుడై విష్ణువు సాగెను—దేవశత్రువులను సంహరించువాడు.

Verse 81

बभौ त्रिलोकीकृतविश्वमंगलो महानुभावैर्हृदि कृत्य धिष्ठितः । शिवेन साकं परमार्थदस्तदा हरिः परात्मा जगदेकबंधुः

పరమాత్ముడైన హరి, జగత్తుకు ఏకైక బంధువు, త్రిలోకాలను విశ్వమంగళమయంగా చేసి మహాత్ముల హృదయాలలో అధిష్ఠితుడై ప్రకాశించాడు. ఆపై శివునితో కలిసి పరమార్థం—పరమసత్యం—ప్రదానం చేశాడు.

Verse 82

स तार्क्ष्यपुत्रोपरि संस्थितो महांल्लक्ष्म्या समेतो भुवनैकभर्ता । स चामरैर्वीज्यमानो मुनींद्रैः सर्वैः समेतो हरिरीश्वरो महान्

తార్క్ష్యపుత్రుడైన గరుడునిపై ఆసీనుడై, లక్ష్మీదేవితో కూడి, భువనాల ఏకైక భర్త అయిన మహా హరి-ఈశ్వరుడు. సమస్త మునీంద్రులు చుట్టుముట్టగా, చామరాలతో వీజింపబడుతూ మహిమతో ప్రకాశించాడు.

Verse 83

तथा विरिंचिर्निजवाहनस्थो वेदैः समेतः सह षड्भिरंगैः । तथागमैः सेतिहासैः पुराणैः स संवृतो हेमगर्भो बभूव

అదేవిధంగా విరించి (బ్రహ్మ) తన వాహనంపై ఆసీనుడై, వేదాలు వాటి షడంగాలతో కూడి, అలాగే ఆగమాలు, ఇతిహాసాలు, పురాణాలతో ఆవరించబడి ప్రత్యక్షమయ్యాడు—హేమగర్భుడు, శ్రుతిసంపన్నుడు.

Verse 84

वेधोहरिभ्यां च तदा सुरेद्रैः समावृतश्चर्षिभिः संपरीतः । वृषारूढो वृषकेतुर्दुरापोयोगीश्वरैरपि सर्वैरगम्यः

అప్పుడు వేదసుడు (బ్రహ్మ) మరియు హరి, అలాగే సురేంద్రులు చుట్టుముట్టగా, ఋషులు పరివేష్టించగా—వృషారూఢుడు, వృషకేతువు ప్రత్యక్షమయ్యాడు; ఆయన దుర్లభుడు, సమస్త యోగీశ్వరులకూ అగమ్యుడు.

Verse 85

शुद्धस्फटिकसंकाशं वृषभं धर्मवत्सलम् । समेतो मातृभिश्चैव गोभिश्च कृतलक्षणम्

శుద్ధ స్ఫటికంలా ప్రకాశించే, ధర్మవత్సలుడైన ఆ వృషభుడు శుభలక్షణాలతో యుక్తుడై నిలిచాడు; మాతృగణాలతోను పవిత్ర గోవులతోను కలిసి శోభించాడు.

Verse 86

एभिस्समेतोऽसुरदानवैः सह ययौ महेशो विबुदैरलंकृतः । हिमालयं गिरिवर्यं तदानीं पाणिग्रहार्थं प्रमदोत्तमायाः

వీరిలోడగా, అసుర-దానవులతో కూడ, దేవతల అలంకారంతో విరాజిల్లిన మహేశుడు అప్పుడు శ్రేష్ఠ పర్వతమైన హిమాలయానికి బయలుదేరెను—ఉత్తమ కన్య పాణిగ్రహణార్థము।