Home›Skanda Purana›Mahesvara Khanda›Kedara Khanda›Adhyaya 23›Shloka 21
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 21

Devanagari script

लावण्यामृतवापिकां सुवदनां गौरीं सुवासां शुभां दृष्ट्वा ते ह्यृषयोऽपि मोहमगन्भ्रांतास्तदा संभ्रमात् । नोचुः किंचना वाक्यमेव सुधियो ह्यासन्प्रमत्ता इव स्तब्धाः कान्तिमतीमतीव रुचिरां त्रैलोक्यनाथप्रियाम्

Transliteration

lāvaṇyāmṛtavāpikāṃ suvadanāṃ gaurīṃ suvāsāṃ śubhāṃ dṛṣṭvā te hyṛṣayo'pi mohamaganbhrāṃtāstadā saṃbhramāt | nocuḥ kiṃcanā vākyameva sudhiyo hyāsanpramattā iva stabdhāḥ kāntimatīmatīva rucirāṃ trailokyanāthapriyām

Translation

లావణ్యామృతవాపిక వలె, సుముఖి, సువాససంపన్న, శుభమయిన గౌరీని దర్శించగానే ఆ ఋషులుకూడా ఆశ్చర్యంతో మోహితులై, సంభ్రమంలో తికమకపడ్డారు. జ్ఞానులైన వారు ఒక్క మాట కూడా పలకలేదు; మత్తులవలె స్థబ్ధులై నిలిచి, త్రిలోకనాథప్రియా అయిన పరమ కాంతిమతి, అత్యంత రుచిరమైన దేవిని ఏకాగ్రంగా తిలకించారు।

Word by Word
lāvaṇya-amṛta-vāpikāma pool of nectar-like beauty
lāvaṇya-amṛta-vāpikām:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootlāvaṇya (प्रातिपदिक) + amṛta (प्रातिपदिक) + vāpikā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (लावण्यामृतस्य वāpikā)
su-vadanāmhaving a beautiful face
su-vadanām:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + vadana (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (सुन्दरं वदनं यस्याः)
gaurīmGaurī (Pārvatī)
gaurīm:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootgaurī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
su-vāsāmwell-dressed
su-vāsām:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + vāsa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (सुन्दरं वासः/वस्त्रं यस्याः)
śubhāmauspicious, lovely
śubhām:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having seen’
tethey
te:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (सामान्यतः), प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
hiindeed
hi:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
ṛṣayaḥsages
ṛṣayaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
apialso, even
api:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle ‘also/even’)
moha-magan-bhrāntāḥimmersed in delusion and bewildered
moha-magan-bhrāntāḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmoha (प्रातिपदिक) + magna (कृदन्त-प्रातिपदिक, √maj/मज्ज्) + bhrānta (कृदन्त-प्रातिपदिक, √bhram/भ्रम्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (मोहे मग्नाः) + विशेषण ‘भ्रान्ताः’
tadāthen
tadā:
Kāla (Time/काल)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
saṃbhramātfrom agitation, in confusion
saṃbhramāt:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootsaṃbhrama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन; ‘from/through agitation’
nanot
na:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation)
ūcuḥthey said
ūcuḥ:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
kiṃcanaanything
kiṃcana:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkiṃcana (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘anything’ (object of ūcuḥ, with na)
vākyama word, speech
vākyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
evaonly, indeed
eva:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (restrictive particle)
sudhiyāḥthe wise ones
sudhiyāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsu-dhī (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (सुन्दर/श्रेष्ठा धिः येषाम्)
hiindeed
hi:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle/emphasis)
āsanwere
āsan:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
pramattāḥstupefied, careless
pramattāḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpramatta (कृदन्त-प्रातिपदिक, √mad/मद्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participial adjective)
ivaas if
iva:
Upamāna (Comparison marker/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमानवाचक-अव्यय (comparative particle)
stabdhāḥmotionless, stunned
stabdhāḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootstabdha (कृदन्त-प्रातिपदिक, √stambh/स्तम्भ्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त
kāntimatīmradiant
kāntimatīm:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkānti-mat (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive adjective)
atīvaexceedingly
atīva:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootatīva (अव्यय)
Formपरिमाण/तीव्रतावाचक-अव्यय (intensifier)
rucirāmbeautiful
rucirām:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootrucira (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
trailokya-nātha-priyāmbeloved of the Lord of the three worlds
trailokya-nātha-priyām:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottri-lokya (प्रातिपदिक) + nātha (प्रातिपदिक) + priyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (त्रैलोक्यस्य नाथः = शिवः; तस्य प्रियā)
Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) narrating

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha kṣetra)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A luminous Gaurī appears like an ‘ambrosial pond of loveliness’; sages stand motionless, eyes fixed, mouths closed, stunned by her radiance; the Himalayan setting suggests cool light, snow peaks, and sacred stillness.

Characters & Entities
G
Gaurī (Pārvatī)
Ṛ
Ṛṣis (sages)
T
Trailokyanātha (Śiva)

FAQs

True sanctity can overwhelm even the learned; reverent silence becomes a form of worship when faced with divine auspiciousness.

The setting is Kedārakhaṇḍa, tied to the Kedāra-Himalaya Śaiva pilgrimage sphere.

No ritual is prescribed; the verse is devotional praise (stuti) emphasizing darśana (sacred beholding).

←Previous Verse
Next Verse→