
సాక్ష్యాలు లేని స్థితిలో వివాదాలు కొనసాగినప్పుడు ‘దివ్య’—అంటే సత్యపరీక్షా విధానాలను స్పష్టంగా వివరించమని అర్జునుడు కోరుతాడు. నారదుడు ప్రామాణిక దివ్యాలను పేర్కొని, శపథాలు మరియు దివ్యక్రియలు రాజధర్మంలో సత్యస్థాపన కోసం—వివాదాలు, ఆరోపణలు, ఘోర నేరాలు వంటి సందర్భాల్లో—నియమబద్ధంగా మాత్రమే వినియోగించాల్సినవని చెబుతాడు. ఈ అధ్యాయం మళ్లీ మళ్లీ హెచ్చరిస్తుంది: అబద్ధ శపథం దైవసాక్షుల నుండి దాగదు—సూర్యుడు, చంద్రుడు, వాయువు, అగ్ని, భూమి, జలాలు, హృదయం/అంతఃకరణం, యముడు, పగలు-రాత్రి, సంధ్య, ధర్మం సాక్షులు; మోసం లేదా తేలికగా శపథం చేయడం వినాశనానికి దారి తీస్తుంది. తరువాత తులా/ఘట ఆధారిత తూకపు దివ్యం, విషదివ్యం, వేడి ఇనుముతో అగ్నిదివ్యం, తప్తమాష/సువర్ణగ్రహణం, ఫాల/జిహ్వా పరీక్ష, తండుల విధానం (ప్రత్యేకంగా దొంగతన కేసుల్లో), జలదివ్యం (మునిగివుండే కాలం) మొదలైన వాటి దశలవారీ నియమాలు, సామగ్రి, కొలతలు, నిర్వాహకులు, ఉత్తీర్ణ-అనుత్తీర్ణ లక్షణాలు వివరించబడతాయి. మొత్తంగా ఇవి పాలకులు, అధికారులకు నియంత్రిత సాధనాలు; నిష్పక్షపాతంగా, నైపుణ్యంతో నిర్వహించి, మోసానికి అవకాశం లేకుండా రక్షణలతోనే అమలు చేయాలని బోధిస్తుంది.
Verse 1
अर्जुन उवाच । दिव्यप्राकारमिच्छामि श्रोतुं चाहं मुनीश्वर । कथं कार्याणि कानीह स्फुटं यैः पुण्यपापकम्
అర్జునుడు అన్నాడు—హే మునీశ్వరా! దివ్యపరీక్షా విధానాన్ని వినదలచితిని. ఇక్కడ ఏ ఏ కర్మలను స్పష్టంగా చేయవలెను, వాటివలన పుణ్యపాపాలు వెల్లడగునో?
Verse 2
नारद उवाच । शपषाः पोशघटकौ विषाग्न तप्तमाषकौ । फलं च तंदुलं चैव दिव्यान्यष्टौ विदुर्बुधाः
నారదుడు అన్నాడు—శపషా, పోష, ఘటక; విషం, అగ్ని; తప్తమాషక; అలాగే ఫలం, తండులం—ఇవి ఎనిమిది ‘దివ్య’ పరీక్షలు అని జ్ఞానులు చెప్పుదురు।
Verse 3
असाक्षिकेषु चार्थेषु मिथो विवदमानयोः । राजद्रोहाभिशापेषु साहसेषु तथैव च
సాక్షులు లేని విషయాలలో ఇద్దరు పరస్పరం వివాదపడినప్పుడు; రాజద్రోహ ఆరోపణల్లో; శాపనిందల సందర్భాల్లో; అలాగే సాహస/హింసాకార్యాల్లో—అటువంటి చోట దివ్యపరీక్షను ప్రయోగిస్తారు।
Verse 4
अविदस्तत्त्वतः सत्यं शपथेनाभिलंघयेत् । महर्षिभिश्च देवैश्च सत्यार्थाः शपथाः कृताः
తత్త్వంగా సత్యాన్ని తెలియని వాడు శపథాన్ని ఆశ్రయించి సత్యాన్ని అతిక్రమించగలడు. అందుకే మహర్షులు మరియు దేవతలు సత్యరక్షణార్థమే శపథాలను స్థాపించారు।
Verse 5
जवनो नृपतिः क्षीणो मिथ्याशपथमाचरेत् । वसिष्ठाग्रे वर्षमध्ये सान्वयः किल भारत
హే భారతా! జవన అనే నృపతి నాశనస్థితికి చేరి, సంవత్సరమధ్యంలో, వసిష్ఠుని సమక్షంలో—తన వంశంతో కూడి—మిథ్యాశపథం ఆచరించాడని వినబడుతుంది।
Verse 6
अंधः शत्रुगृहं गच्छेद्यो मिथ्याशपथांश्चरेत् । रौरवस्य स्वयं द्वारमुद्धाटयति दुर्मतिः
మిథ్యాశపథాలు చేసే వాడు అంధుడై శత్రుగృహంలోకి వెళ్లినట్టే; ఆ దుర్మతి తన చేతులతోనే రౌరవ నరకద్వారాన్ని తెరుస్తాడు।
Verse 7
मन्यंते वै पापकृतो न कश्चितपश्यतीति नः । तांश्च देवाः प्रपश्यंति स्वस्यैवांतरपौरुषाः
పాపకారులు ‘మమ్మల్ని ఎవ్వరూ చూడరు’ అని భావిస్తారు; కానీ దేవతలు వారిని చూస్తారు, ఎందుకంటే వారు మన అంతరంగ కర్మలకూ గుప్త ప్రయత్నాలకూ సాక్షులు।
Verse 8
आदित्यचंद्रावनिलोऽनलश्च द्यौर्भूमिरापो हृदयं यमश्च । अहश्च रात्रिश्च उभे च संध्ये धर्मो हि जानाति नरस्य वृत्तम्
సూర్యచంద్రులు, వాయువు అగ్ని, ఆకాశం భూమి, జలాలు, అంతరహృదయం యముడు; పగలు రాత్రి, రెండు సంధ్యలు—ధర్మమే మనిషి ప్రవర్తనను తెలుసును।
Verse 9
एवं तस्मादभिज्ञाय सत्यर्थशपथांश्चरेत् । वृथा हि शपथान्कुर्वन्प्रेत्य चेह विनश्यति
కాబట్టి ఇది తెలిసి సత్యార్థమే శపథం చేయాలి; వ్యర్థంగా శపథాలు చేసే వాడు ఇక్కడా మరణానంతరం కూడా నశిస్తాడు।
Verse 10
इदं सत्यं वदामीति ब्रुवन्साक्षी भवान्यतः । शुभाशुभफलं देहि शुचिः पादौ रवेः स्वृशेत्
‘నేను ఈ సత్యం చెబుతున్నాను’ అని పలుకుతూ, దివ్యసాక్షిని భావించి సాక్షిగా నిలవాలి; శుచిగా సూర్యుని పాదాలను స్పర్శించి ప్రార్థించాలి—‘నా సత్యానుసారం శుభమో అశుభమో ఫలాన్ని ప్రసాదించు।’
Verse 11
अथ शास्त्रस्य विप्रोऽपि शस्त्रस्यापि च क्षत्रियः । मां संस्पृशंस्तथा वैश्यः शुद्रः स्वगुरुमेव च
అప్పుడు శాస్త్రవిషయంలో బ్రాహ్మణుడుకూడా శపథం చేయవచ్చు; శస్త్రవిషయంలో క్షత్రియుడు. అలాగే వైశ్యుడు నన్ను స్పర్శించి, శూద్రుడు తన గురువునే స్పర్శించి శపథం చేయాలి.
Verse 12
मातरं पितरं पूज्यं स्पृशेत्साधारणं त्विदम् । कोशस्य रूपं पूर्वं ते व्याख्यातं पांडुनंदन
తల్లి, తండ్రి లేదా పూజ్యుడైన వ్యక్తిని స్పర్శించవచ్చు—ఇది సాధారణ నియమం. ఓ పాండునందనా, ‘కోశ’ యొక్క రూపం నీకు ముందే వివరించబడింది.
Verse 13
विप्रवर्ज्यं तथा केशं वर्णिनां दापयेन्नृपः । यो यो यद्देवताभक्तः पाययेत्तस्य तं नरम्
బ్రాహ్మణులను మినహాయించి ఇతర వర్ణాల వారి కేశాన్ని (శపథ-స్పర్శార్థం) రాజు ఇవ్వించాలి. ఎవరు ఏ దేవతాభక్తుడో, అతనికి ఆ దేవత నామంతో జలాన్ని త్రాగించి శపథం చేయించాలి.
Verse 14
समभक्तं च देवानामादित्यस्यैव पाययेत् । सर्वेषां चोग्रदेवानां स्नापयेदायुधास्त्रकम्
దేవతలకు సమభాగంగా నైవేద్యాన్ని అర్పించి, ప్రత్యేకంగా ఆదిత్యునికి జలతర్పణం చేయాలి. అలాగే సమస్త ఉగ్రదేవతల ఆయుధాస్త్రాలకు అభిషేకస్నానం చేయాలి.
Verse 15
स्नानोदकं वा संकल्पं गृहीत्वा पाययेन्नवम् । त्रिसप्तरात्रमध्ये च फलं कोशस्य निर्दिशेत्
స్నానోదకమో లేదా సంకల్పమో స్వీకరించి తాజా జలాన్ని త్రాగించాలి. మరియు మూడు సప్తరాత్రుల (ఇరవై ఒక రాత్రులు) లోపల ‘కోశ’ సంబంధిత ఫలాన్ని ప్రకటించాలి.
Verse 16
अतः परं महादिव्यविधानं श्रृणु यद्भवेत् । संशयच्छेदि सर्वेषां धार्ष्ट्यत्तद्दिव्यमेव च
ఇకపై యథావిధిగా ఉన్న మహాదివ్య విధానాన్ని వినుము. ఇది అందరి సందేహాలను ఛేదిస్తుంది; తన ధైర్యనిశ్చయబలంతో నిజంగా దివ్యమే.
Verse 17
सशिरस्कंप्रदातव्यमिति ब्रह्मा पुराब्रवीत् । महोग्राणां च दातव्यमशिरस्कमपि स्फुटम्
‘శిరస్సుతో కూడి (అంటే సంపూర్ణంగా) ఇవ్వాలి’ అని బ్రహ్ముడు పూర్వకాలంలో చెప్పెను. అయితే మహోగ్ర దేవతలకు శిరస్సు లేకుండానే ఇవ్వవలెనని స్పష్టంగా చెప్పబడింది.
Verse 18
साधूनां वर्णिनां राजा न शिरस्कं प्रदापयेत् । न प्रवातेधटं देयं नोष्णकाले हुताशनम्
సద్గుణసంపన్నులైన వర్ణినుల (దీక్షిత బ్రహ్మచారుల) విషయంలో రాజు ‘శిర’ దానమివ్వనీయకూడదు. గాలివీసే చోట ‘ధట’ అర్పణ చేయరాదు; అత్యధిక వేడిలో హోమం చేయరాదు.
Verse 19
वर्णिनां च तथा कालं तंदुलं मुखरोगिणाम्
అదేవిధంగా వర్ణినులకు ‘కాల’ (నిర్దిష్ట ద్రవ్యము/మాత్ర) ఇవ్వవలెను; ముఖరోగగ్రస్తులకు తండులము (బియ్యపు గింజలు) ఇవ్వవలెను.
Verse 20
कुष्ठपित्तार्दितानां च ब्राह्मणानां च नो विषम् । तप्तमाषकमर्हंति सर्वे धर्म्यं निरत्ययम्
కుష్ఠం మరియు పిత్తవికారాలతో బాధపడువారికి, అలాగే బ్రాహ్మణులకు కూడా, విషము (ప్రయోగం/దానం) చేయరాదు. అందరూ తప్త మాషకము (నిర్దిష్ట తయారీ/మాత్ర) స్వీకరించుటకు అర్హులు; అది ధర్మ్యమూ, నిరపాయమూ.
Verse 21
न व्याधिमरके देशे शपथान्कोशमेव च । दिव्यान्यासुरकैर्मंत्रैः स्तंभयंतीह केचन
వ్యాధి మరియు మరణభయంతో బాధపడే దేశంలో శపథాలు, కోశపరీక్ష (దివ్యపరీక్ష)లను ప్రయోగించకూడదు; ఎందుకంటే ఇక్కడ కొందరు ఆసుర మంత్రాలతో ఆ దివ్య పరీక్షలను స్థంభింపజేసి అడ్డుకుంటారు।
Verse 22
प्रतिघातविदस्तेषां योजयेद्धर्मवत्सलान् । दिव्यानां स्तभकाञ्ज्ञात्वा पापान्नित्यं महीपतिः
వారికి ప్రతిఘాత (ప్రతికార) మార్గాలు తెలిసిన ధర్మప్రియ నిపుణులను రాజు నియమించాలి. దివ్యపరీక్షలను స్థంభింపజేసే పాపులను గుర్తించి, భూపతి నిత్యం వారి మీద శిక్షను అమలు చేయాలి।
Verse 23
विवासयेत्स्वकाद्राष्ट्रात्ते हि लोकस्य कंटकाः । तेषामन्वेषणे यत्नं राजा नित्यं समाचरेत्
వారిని తన రాజ్యంనుండి నిర్వాసితం చేయాలి; ఎందుకంటే వారు ప్రజలకు ముల్లులవంటివారు. వారిని కనుగొనుటలో రాజు నిత్యం ప్రయత్నించాలి।
Verse 24
ते हि पापसमाचारास्तस्करेभ्योऽपि तस्कराः । प्राग्दृष्टदोषान्स्वल्पेषु दिव्येषु विनियोजयेत्
ఇలాంటి పాపాచారులు దొంగలకన్నా పెద్ద దొంగలు. ముందే దోషం తెలిసిన వారిని, గతంలో గమనించిన దోషానుసారం, చిన్న దివ్యపరీక్షలకే రాజు నియోగించాలి।
Verse 25
महत्स्वपि न चार्थेषु धर्मज्ञान्धर्मवत्सलान् । न मिथ्यावचनं येषां जन्मप्रभृति विद्यते
అతి పెద్ద ధనవిషయాల్లో కూడా ధర్మజ్ఞులు, ధర్మప్రియులు చలించరు; వారి వద్ద జన్మనుంచే అసత్యవచనం ఉండదు।
Verse 26
श्रद्दध्यात्पार्थिवस्तेषां वचना देव भारत । ज्ञात्वा धर्मिष्ठतां राजा पुरुषस्य विचक्षणः
హే దేవస్వరూప భారతా! అటువంటి ధర్మనిష్ఠుల వచనాలపై రాజు శ్రద్ధ ఉంచవలెను. పురుషుని ధర్మస్థిరతను తెలిసికొని వివేకి రాజు అతనినే ఆశ్రయించవలెను.
Verse 27
क्रोधाल्लोभात्कारयंश्च स्वयमेव प्रदुष्यति । तस्मात्पापिषु दिव्यं स्यात्तत्रादौ प्रोच्यते धटे
క్రోధం, లోభంతో కార్యం చేయువాడు తన కర్మవల్ల తానే కలుషితుడగును. అందుచేత పాపుల విషయంలో దివ్యపరీక్ష ఉండవలెను; ఇక్కడ మొదట ‘ధట’ అనగా తులా-దివ్యము వివరించబడుచున్నది.
Verse 28
सुसमायां पृथिव्यां च दिग्भागे पूर्वदक्षिणे । यज्ञियस्य तु वृक्षस्य स्थाप्यं स्यान्मुंडकद्वयम्
సమతలమైన నేలపై, ఆగ్నేయ దిశాభాగంలో, యజ్ఞయోగ్యమైన వృక్షంతో చేసిన రెండు ‘ముండక’లు (స్తంభమూలాలు/గుండు కట్టెలు) స్థాపించవలెను.
Verse 29
स्तंभकस्य प्रमाणं च सप्तहस्तं प्रकीर्तितम् । द्वौ हस्तौ निखनेत्काष्ठं दृश्यं स्याद्धस्तपंचकम्
స్తంభపు ప్రమాణం ఏడు హస్తములని చెప్పబడింది. కట్టెను రెండు హస్తములు నేలలో పాతి, ఐదు హస్తములు పైకి కనిపించేలా చేయాలి.
Verse 30
अंतरं तु तयोः कार्यं तथा हस्तचतुष्टयम् । मुंडकोपरि काष्ठं च दृढं कुर्याद्विचक्षणः
ఆ రెండింటి మధ్య అంతరం నాలుగు హస్తములు చేయాలి. అలాగే వివేకి మనిషి ముండకాలపై కట్టె దండును/దిమ్మను బలంగా బిగించాలి.
Verse 31
चतुर्हस्तं तुलाकाष्ठमव्रणं कारयेत्स्थिरम् । खदिरार्जुनवृक्षाणां शिंशपाशालजं त्वथ
నాలుగు హస్తాల పొడవు గల, దృఢమైన, మచ్చలేని తులాకాష్ఠాన్ని చేయించాలి; అది ఖదిర లేదా అర్జున వృక్షకాష్ఠంతో, లేక శింశపా లేదా శాల కాష్ఠంతోనైనా కావచ్చు।
Verse 32
तुलाकाष्ठे तु कर्तव्यं तथा वै शिक्यकद्वयम् । प्राङ्मुखो निश्चलः कार्यः शुचौ देशे धटस्तथा
తులాకాష్ఠంపై అలాగే రెండు శిక్యాలు (బుట్టలు/సంచులు) చేయాలి. ధటుడు తూర్పుముఖంగా నిశ్చలంగా ఉండాలి; క్రియ శుచిస్థలంలో నిర్వహించాలి।
Verse 33
पाषाणस्यापि जायेत् स्तंभेषु च धटस्तथा । वणिक्सुवर्णकारो वा कुशलः कांस्यकारकः
స్తంభాలు రాతితోనూ ఉండవచ్చు; అప్పుడు కూడా వాటిపై ధట-వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలి. తయారీ/స్థాపనకు నిపుణుడైన వణిక్, స్వర్ణకారుడు లేదా సామర్థ్యమున్న కాంస్యకారుడిని నియమించవచ్చు।
Verse 34
तुलाधारधरः कार्यो रिपौ मित्रे च यः समः । श्रावयेत्प्राड्विवाकोऽपि तुलाधारं विचक्षणः
తులాధారధరుడిగా శత్రు–మిత్రుల పట్ల సమానంగా ఉండే నిష్పక్షపాతిని నియమించాలి. వివేకవంతుడైన ప్రాడ్వివాకుడు (న్యాయాధికారి) కూడా తులాధారునికి విధిని వినిపించి ఆచరింపజేయాలి।
Verse 35
ब्रह्मघ्ने ये स्मृता लोका ये च स्त्रीबालघातके । तुलाधारस्य ते लोकास्तुलां धारयतो मृषा
బ్రహ్మహంతకునికి చెప్పబడిన లోకాలు, అలాగే స్త్రీ–బాల హంతకునికి చెప్పబడిన లోకాలు—అవే లోకాలు తులాను మోసంతో (మృషా) ధారించే తులాధారునికి కలుగుతాయి।
Verse 36
एकस्मिंस्तोलयेच्छिक्ये ज्ञातं सूपोषितं नरम् । द्वितीये मृत्तिकां शुभ्रां गौरां तु तुलयेद्बुधः
తులా యొక్క ఒక పళ్లెంలో ప్రసిద్ధుడైన, సుపోషితుడైన పురుషుణ్ణి తూచవలెను; రెండవ పళ్లెంలో బుద్ధిమంతుడు శుద్ధమైన, ప్రకాశమైన, గౌరవర్ణ మట్టిని తూచవలెను।
Verse 37
इष्टिकाभस्मपाषाणकपालास्थीनि वर्जयेत् । तोलयित्वा ततः पूर्वं तस्मात्तमवतारयेत्
ఇటుక, భస్మం, రాయి, కుండముక్కలు, ఎముకలు—ఇవన్నీ (ప్రతిభారంగా) వర్జించాలి. ముందుగా విధివిధానంగా తూచి, ఆపై అతనిని తులా నుండి దింపాలి.
Verse 38
मूर्ध्नि पत्रं ततो न्यस्य न्यस्तपत्रं निवेशयेत् । पत्रे मंत्रस्त्वयं लेख्यो यः पुरोक्तः श्वयंभुवा
ఆపై అతని శిరస్సుపై ఒక పత్రాన్ని ఉంచి, ఉంచిన పత్రాన్ని స్థిరంగా బిగించాలి. ఆ పత్రంపై, పూర్వం స్వయంభూ (బ్రహ్మ) పలికిన అదే మంత్రాన్ని వ్రాయాలి.
Verse 39
ब्रह्मणस्त्वं सुता देवी तुलानाम्नेति कथ्यते । तुकारो गौरवे नित्यं लकारो लघुनि स्मृतः
‘ఓ దేవీ, నీవు బ్రహ్ముని కుమార్తెవు; నిన్ను “తులా” అనే నామంతో పిలుస్తారు. “తు” అక్షరం నిత్యం గురుత్వం (భారం) సూచిస్తుంది; “లా” అక్షరం లఘుత్వంగా స్మరించబడుతుంది.’
Verse 40
गुरुलाघवसंयोगात्तुला तेन निगद्यसे । संशयान्मोचयस्वैनमभिशस्तं नरं शुभे
‘గురుత్వం మరియు లఘుత్వం యొక్క సంయోగం వల్లనే నీవు “తులా” అని పిలువబడుతున్నావు. ఓ శుభే, ఈ అభిశస్తుడైన పురుషుణ్ణి సందేహం నుండి విముక్తి చేయుము.’
Verse 41
भूय आरोपयेत्तं तु नरं तस्मिन्सपत्रकम् । तुलितो यदि वर्धेत शुद्धो भवति धर्मतः
ఆ మనిషిని ఆ పత్రంతో కూడ మళ్లీ తులాపాత్రపై నిలిపించాలి. తూకంలో అతని బరువు పెరిగితే, ధర్మప్రకారం అతడు శుద్ధుడు (నిర్దోషి)గా భావించబడును।
Verse 42
हीयमानो न शुद्धः स्यादिति धर्मविदो विदुः । शिक्यच्छेदे तुलाभंगे पुनरारोपयेन्नरम्
ధర్మవిదులు ఇలా తెలుసుకొనుచున్నారు—అతని బరువు తగ్గితే అతడు శుద్ధుడు కాడు. తులాపాత్రపు తాడు తెగినా లేదా తులా విరిగినా, ఆ మనిషిని మళ్లీ దానిపై నిలిపించాలి।
Verse 43
एवं निःसंशयं ज्ञानं यच्चान्यायं न लोपयेत् । एतत्सर्वं रवौ वारे कार्यं संपूज्य भास्करम्
ఇలా సందేహరహిత జ్ఞానం లభించి, అన్యాయం ప్రబలకుండా ఉంటుంది. ఇవన్నీ ఆదివారంలో, భాస్కరుడు (సూర్యదేవుడు)ను సమ్యక్గా పూజించి చేయవలెను।
Verse 44
अथातः संप्रवक्ष्यामि विषदिव्यं श्रृणुष्व मे
ఇప్పుడు నేను విష-దివ్యము (విషపరీక్ష)ను సంపూర్ణంగా వివరిస్తాను; నా మాటను శ్రద్ధగా వినుము।
Verse 45
द्विप्रकारं च तत्प्रोक्तं घटसर्पविषं तथा । शृंगिणो वत्सनाभस्य हिमशैलभवस्य वा
ఆ (విష-దివ్యము) రెండు విధాలుగా చెప్పబడింది—ఘట-సర్ప-విషము మరియు శృంగి యొక్క విషము; అది వత్సనాభ (అతివిష/అకోనైట్) నుండి గానీ, లేదా హిమశైల (హిమాలయ) ప్రాంతంలో పుట్టినదిగానీ ఉండును।
Verse 46
यवाः सप्त प्रदातव्या अथवा षड्घृतप्लुताः । मूर्ध्नि विन्यस्तपत्रस्य पत्रे चैवं निवेशयेत्
ఏడు యవకణాలు సమర్పించవలెను; లేక నెయ్యితో తడిపిన ఆరు కణాలు. తలపై ఆకు ఉంచబడినవాడికి, ఆ ఆకులోనే విధివిధానంగా ఆ కణాలను ఉంచవలెను.
Verse 47
त्वं विष ब्रह्मणः पुत्र सत्यधर्मे व्यवस्थितः । त्रायस्वैनं नरं पापात्सत्येनास्य भवामृतम्
హే విషమా, బ్రహ్ముని కుమారుడా, సత్యధర్మంలో స్థిరుడా—ఈ మనిషిని పాపం నుండి రక్షించు; సత్యబలంతో ఇతనికి నీవు అమృతమవు, మరణమవకు.
Verse 48
येन वेगैर्विना जीर्णं छर्दिमूर्च्छाविवर्जितम् । तं तु शुद्धं विजानीयादिति धर्मविदो विदुः
అది తీవ్రమైన వికారం లేకుండా జీర్ణమై, వాంతి మరియు మూర్ఛ లేకుంటే, ధర్మవిదులు అతనిని శుద్ధుడని (నిర్దోషుడని) తెలుసుకొందురు.
Verse 49
क्षुधितं क्षुधितः सर्पं घटस्थं प्रोच्य पूर्ववत् । संस्पृशेत्तालिकाः सप्त न दशेच्छुध्यतीति सः
సర్పం ఆకలిగా ఉన్నప్పుడు, సాధకుడూ ఆకలిగా ఉండి, ఘటంలో ఉన్న ఆ సర్పాన్ని పూర్వవిధంగా సంబోధించాలి. ఏడు సార్లు తాకితే అది కాటేయదు—అతడు శుద్ధుడని భావించబడును.
Verse 50
अग्निदिव्यं यथा प्राह विरंचिस्तच्छृणुष्व मे । सप्तमंडलकान्कुर्याद्देवस्याग्रे रवेस्तथा
విరంచి (బ్రహ్మ) చెప్పినట్లుగా అగ్ని-దివ్యాన్ని నేను వివరిస్తున్నాను; వినుము. దేవుని ముందూ, అలాగే సూర్యుని ముందూ ఏడు మండలాలను చేయవలెను.
Verse 51
मंडलान्मंडलं कार्यं पूर्वेणेति विनिश्चयः । षोडशांतुलकं कार्यं मंडलात्तावदं तरम्
మండలానంతరం మండలాన్ని, ముందున్నదాన్ని అనుసరించి చేయవలెనని నియమము. ఒక మండలము నుండి మరొక మండలము వరకు షోడశ అంగుళముల అంతరము ఉంచవలెను।
Verse 52
आर्द्रवाससमाहूय तथा चैवाप्युपोपितम् । कारयेत्सर्वदिव्यानि देवब्राह्मणसंनिधौ
తడివస్త్రములు ధరించినవానిని పిలిపించి, అలాగే ఉపవాసములో ఉంచబడినవానిని కూడ సమాహరించి; దేవతా-బ్రాహ్మణుల సన్నిధిలో సమస్త దివ్యపరీక్షలను నిర్వహించవలెను।
Verse 53
प्रत्यक्षं कारयेद्दिव्यं राज्ञो वाधिकृतस्य वा । ब्राह्मणानां श्रुतवतां प्रकृतीनां तथैव च
దివ్యపరీక్షను ప్రత్యక్షంగా నిర్వహించవలెను—రాజు సమక్షంలో గాని, అతని నియుక్త అధికారుడి సమక్షంలో గాని; అలాగే శ్రుతివంతులైన బ్రాహ్మణులు మరియు ప్రజలు (సాక్షులు) సమక్షంలోనూ।
Verse 54
पश्चिमे दिनकाले हि प्राङ्मुखः प्राञ्जलिः शुचिः । चतुरस्रे मंडलेऽन्ये कृत्वा चैव समौ करौ
దినాంత్య సమయంలో (పశ్చిమ కాలమున) శుచిగా ఉండి, తూర్పు ముఖముగా అంజలి బద్ధుడై నిలువవలెను. తరువాత వేరొక చతురస్ర మండలము చేసి, రెండు చేతులను సమంగా సరిగా ఉంచవలెను।
Verse 55
लक्षयेयुः कृतादीनि हस्तयोस्तस्य हारिणः । सप्ताश्वत्थस्य पत्राणि भध्नीयुः करयोस्ततः
ఆ వ్యక్తి చేతులపై ఉన్న కృతాది లక్షణాలను (రేఖలు, చిహ్నాలు మొదలైనవి) గమనించవలెను. తరువాత అతని చేతులపై అశ్వత్థ (రావి) వృక్షపు ఏడు ఆకులను కట్టవలెను।
Verse 56
नवेन कृतसूत्रेण कार्पासेन दृढं यथा । ततस्तु सुसमं कृत्वा अष्टांगुलमथायसम्
కొత్తగా చేసిన పత్తి దారంతో దృఢంగా కట్టాలి. తరువాత దానిని చక్కగా సమంగా, సుషమంగా చేసి ఎనిమిది అంగుళాల పరిమాణమున్న ఇనుప ముక్కను సిద్ధం చేయాలి॥
Verse 57
पिंडं हुताशसंतप्तं पंचाशत्पलिकं दृढम् । आदौ पूजां रवेः कृत्वा हुताशस्याथ कारयेत्
యాభై పలముల బరువున్న దృఢమైన ఇనుప పిండాన్ని అగ్నిలో వేడెక్కించాలి. మొదట సూర్యునికి పూజ చేసి, తరువాత పవిత్ర అగ్నికర్మను నిర్వహించాలి॥
Verse 58
रक्तचंदनधूपाभ्यां रक्तपुष्पैस्तथैव च । अभिशस्तस्य पत्रं च बध्नीयाच्चैव मूर्धनि
ఎర్ర చందనం, ధూపం, అలాగే ఎర్ర పుష్పాలతో; అభిశస్తుడు (ఆరోపితుడు/పీడితుడు) యొక్క తలపై ఒక ఆకును కూడా కట్టాలి॥
Verse 59
मंत्रेणानेन संयुक्तं ब्राह्मणाभिहितेन च । त्वमग्ने वेदाश्चत्वारस्त्वं च यज्ञेषु हूयसे
ఈ మంత్రంతో యుక్తమై, బ్రాహ్మణులు ఉచ్చరించినట్లుగా: ‘హే అగ్నీ! నీవే నాలుగు వేదాలు, యజ్ఞాలలో నీవే ఆహుతి స్వీకరిస్తావు’॥
Verse 60
पापं पुनासि वै यस्मात्तस्मात्पावक उच्यसे । त्वं मुखं सर्वदेवानां त्वं मुखं ब्रह्मवादिनाम्
నీవు పాపాన్ని శుద్ధి చేస్తావు గనుక నిన్ను ‘పావకుడు’ అని అంటారు. నీవే సమస్త దేవతల ముఖము, నీవే బ్రహ్మవాదుల (వేదజ్ఞ ఋషుల) ముఖము॥
Verse 61
जठरस्थोऽसि भूतानां ततो वेत्सि शुभाशुभम् । पापेषु दर्शयात्मानमर्चिष्मान्भव पावक
నీవు సమస్త భూతాల జఠరములలో నివసిస్తున్నావు; అందువల్ల శుభాశుభములను తెలిసినవాడవు. పాపవిషయంలో నీ స్వరూపాన్ని ప్రకటించు—హే పావకా, జ్వాలలతో ప్రకాశించు।
Verse 62
अथवा शुद्धभावेषु शीतो भवमहाबल । ततोऽभिशस्तः शनकैर्मंडलानि परिक्रमेत्
లేదా శుద్ధభావమున్నవారికి శీతలుడవై ఉండు, హే మహాబలుడా. అప్పుడు అభిశస్తుడు మెల్లగా మండలములను ప్రదక్షిణ చేయాలి।
Verse 63
परिक्रम्य शनैर्जह्याल्लोहपिंडं ततः क्षितौ । विपत्रहस्तं तं पश्चात्कारयेद्व्रीहिमर्दनम्
మెల్లగా ప్రదక్షిణ చేసి తరువాత ఇనుప ముద్దను నేలపై పడవేయాలి. ఆపై ఆకుల నుండి విముక్తమైన చేతులతో అతనిచేత బియ్యపు గింజలను మర్దనం (రుబ్బడం) చేయించాలి।
Verse 64
निर्विकारौ करौ दृष्ट्वा शुद्धो भवति धर्मतः । भयाद्वा पातयेद्यस्तु तदधो वा विभाव्यते
పరిశీలనలో చేతులు నిర్వికారంగా (గాయములేక) కనిపిస్తే, ధర్మప్రకారం అతడు శుద్ధుడని భావించబడతాడు. కానీ భయంతో దానిని పడవేస్తే, అతడు దానివల్లనే అధఃపతితుడిగా పరిగణించబడతాడు।
Verse 65
पुनस्त्वाहारयेल्लोहं विधिरेष प्रकीर्तितः । अथातः संप्रऐवक्ष्यामि तप्तमाषविधिं श्रृणु
తర్వాత అతడు మళ్లీ ఇనుపాన్ని తీసుకోవాలి—ఇదే విధిగా ప్రకటించబడింది. ఇకపై నేను తప్తమాష (వేడిచేసిన మాషం) విధిని పూర్తిగా వివరిస్తాను; విను।
Verse 66
कारयेदायसं पात्रं ताम्रं वा षोडशांगुलम् । चतुरंगुलखातं तु मृन्मयं वापि कारयेत्
ఇనుముతో గాని తామ్రంతో గాని పదహారు అంగుళాల ప్రమాణమున్న పాత్రను చేయించాలి. అందులో నాలుగు అంగుళాల లోతైన గోతిని ఉంచాలి; లేక మట్టిపాత్రను కూడా చేయించవచ్చు.
Verse 67
पूरयेद्घृततैलाभ्यां पलैर्विशतिभिस्ततः । सुतप्ते निक्षिपेत्तत्र सुवर्णस्य तु माषकम्
తర్వాత ఇరవై పలముల ప్రమాణంలో నెయ్యి మరియు నూనెతో ఆ పాత్రను నింపాలి. అది బాగా వేడెక్కినప్పుడు అందులో బంగారపు ఒక మాషకాన్ని వేయాలి.
Verse 68
वह्न्युक्तं विन्यसेन्मंत्रमभिशस्तस्य मूर्धनि । अंगुष्ठांगुलियोगेन तप्तमाषं समुद्धरेत्
అగ్నికి సంబంధించిన విధిలో చెప్పిన మంత్రాన్ని నిందితుని శిరస్సుపై స్థాపించాలి. తరువాత బొటనవేలు మరియు వేళ్లను కలిపి వేడెక్కిన మాషకాన్ని పైకి తీసుకోవాలి.
Verse 69
शुद्धं ज्ञेयमसंदिग्धं विस्फोटादिविवर्जितम् । फालशुद्धिं प्रवक्ष्यामि तां श्रृणु त्वं धनंजय
పొక్కులు మొదలైన దోషాలు లేనిదాన్ని సందేహం లేకుండా శుద్ధమని తెలుసుకోవాలి. ఇప్పుడు నేను ఫాలశుద్ధి విధానాన్ని చెప్పుదును; ఓ ధనంజయా, నీవు విను.
Verse 70
आयसं द्वादशपलं घटितं फालमुच्यते । अष्टांगुलमदीर्घं च चतुरंगुलविस्तृतम्
ఇనుముతో తయారైన పన్నెండు పలముల బరువున్నదే ఫాలమని చెప్పబడింది. అది ఎనిమిది అంగుళాల పొడవు, నాలుగు అంగుళాల వెడల్పు కలిగి ఉండాలి.
Verse 71
वह्न्युक्तं विन्यसेन्मंत्रमभिशस्तस्य मूर्धनि । त्रिःपरावर्तयेज्जिह्वा लिहन्नस्मात्षडंगुलम्
అగ్నిసంబంధంగా విధించబడిన మంత్రాన్ని అభిశస్తుని శిరస్సుపై స్థాపించాలి. తరువాత అతడు నాలుకను మూడుసార్లు వెనక్కి తిప్పి, ఈ (తప్త సాధనం) నుండి ఆరు అంగుళాల మేర నాకాలి.
Verse 72
गवां क्षीरं प्रदातव्यं जिह्वाशोधनमुत्तमम् । जिह्वापरीक्षणं कुर्याद्दग्धा चेन्न तु विमोच्यते
ఆవు పాలను ఇవ్వాలి—అది నాలుక శుద్ధికి ఉత్తమ ఉపాయం. నాలుకను పరిశీలించాలి; అది కాలిపోయి ఉంటే అతడిని విడుదల చేయరాదు.
Verse 73
तं विशुद्धं विजानीयाद्विशुद्धा चेत्तु जायते । तंदुलस्याथ वक्ष्यामि विधिधर्मं सनातनम्
నిజంగా శుద్ధి కలిగితే అతడిని సంపూర్ణంగా శుద్ధుడని తెలుసుకోవాలి. ఇక ఇప్పుడు తండులము (బియ్యపు గింజలు) విషయమై సనాతన విధి-ధర్మాన్ని చెప్పుదును.
Verse 74
चौर्ये तु तंदुला देया न चान्यत्र कथंचन । तंदुलानुदके सिक्त्वा रात्रौ तत्रैव स्थापयेत्
చోర్య విషయములో తండులములే (బియ్యపు గింజలు) ఉపయోగించాలి; మరేదీ ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ కాదు. తండులములపై నీరు చల్లి, రాత్రంతా అక్కడే ఉంచాలి.
Verse 75
प्रभाते कारिणे देया भक्षणाय न संशयः । त्रिःकॉत्वः प्राङ्मुखश्चैव पत्रे निष्ठीवयेत्ततः
ప్రాతఃకాలంలో వాటిని కర్తకు (సంబంధిత వ్యక్తికి) భక్షణార్థం ఇవ్వాలి—సందేహం లేదు. తరువాత తూర్పుముఖంగా ఉండి, ఆకుపై మూడుసార్లు ఉమ్మాలి.
Verse 76
पिप्पलस्याथ भूर्जस्य न त्वन्यस्य कथंचन । तांस्तु वै कारयेच्छुद्धांस्तंदुलाञ्छालिसंभवान्
పిప్పల (అశ్వత్థ) లేదా భూర్జ (భోజపత్ర) ఆకులనే ఉపయోగించాలి; ఇతర ఏవీ కాదు. అలాగే శాలి ధాన్యమునుండి పుట్టిన తండులాలను శుద్ధిగా చేయించాలి.
Verse 77
मृन्मये भाजने कृत्वा सवितुः पुरतः स्थितः । तन्दुलान्मंत्रयेच्छुद्धान्मन्त्रेणानेन धर्मतः
వాటిని మట్టిపాత్రలో ఉంచి, సవితృ (సూర్యుడు) సమక్షంలో నిలబడి, ధర్మప్రకారం ఈ మంత్రంతో శుద్ధ తండులాలను అభిమంత్రించాలి.
Verse 78
दीयसे धर्मतत्त्वज्ञैर्मानुषाणां विशोधनम् । स्तुतस्तन्दुल सत्येन धर्मतस्त्रातुमर्हसि
మనుష్యుల శుద్ధికై ధర్మతత్త్వజ్ఞులు నిన్ను వినియోగిస్తారు. ఓ తండులా! సత్యంతో స్తుతింపబడినవాడా, ధర్మప్రకారం రక్షించుటకు నీవు యోగ్యుడవు.
Verse 79
निष्ठीवने कृते तेषां सवितुः पुरतः स्थिते । शोणितं दृश्यते यस्य तमशुद्धं विनिर्दिशेत्
నిష్ఠీవన క్రియ చేసిన తరువాత, సవితృ (సూర్యుడు) సమక్షంలో నిలబడి, ఎవరి ఉమ్మిలో రక్తం కనిపిస్తే, అతడిని అశుద్ధుడని నిర్ణయించాలి.
Verse 80
एवमष्टविधं दिव्यं पापसंशयच्छेदनम् । भट्टादित्यस्य पुरतो जायते कुरुनंदन
ఇలా పాపసంశయాన్ని ఛేదించే ఈ అష్టవిధ దివ్య పరీక్ష, ఓ కురునందనా, భట్టాదిత్యుని సమక్షంలో ఫలిస్తుంది.
Verse 81
जलदिव्यं तथा प्राहुर्द्विप्रकारं पुराविदः । जलहस्तं स्मृतं चैकं मज्जनं चापरं विदुः
పూర్వవిదులు ‘జలదివ్య’ాన్ని రెండు విధాలుగా చెప్పారు—ఒకటి ‘జలహస్త’ (నీటిలో చేతి పరీక్ష), మరొకటి ‘మజ్జనం’ (నీటిలో ముంచే పరీక్ష) అని తెలుసుకొనబడింది।
Verse 82
बाणक्षेपस्तथादानं यावद्वीर्यवता कृतम् । तावत्तं मज्जयेज्जीवेत्तथा तच्छुद्धिमादिशेत्
బలవంతుడు బాణం విసిరి తిరిగి వచ్చి దానిని తీసుకొచ్చేంత కాలం వరకు అతనిని నీటిలో ముంచి ఉంచాలి; అతడు జీవించి ఉంటే, విధిపూర్వకంగా అతని శుద్ధిని ప్రకటించాలి।
Verse 83
एवंविधमिदं स्थानं भट्टादित्यस्य भारत । ममैव कृपया भानोर्जातमेतन्महीतले
హే భారతా! ఇది భట్టాదిత్యుని ఇలాంటి పవిత్ర స్థలం. నా కృపవల్లనే భాను (సూర్యుడు) యొక్క ఈ ప్రకటన భూమితలంపై ఉద్భవించింది।