Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 33

Devanagari script

पाषाणस्यापि जायेत् स्तंभेषु च धटस्तथा । वणिक्सुवर्णकारो वा कुशलः कांस्यकारकः

Transliteration

pāṣāṇasyāpi jāyet staṃbheṣu ca dhaṭastathā | vaṇiksuvarṇakāro vā kuśalaḥ kāṃsyakārakaḥ

Translation

స్తంభాలు రాతితోనూ ఉండవచ్చు; అప్పుడు కూడా వాటిపై ధట-వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలి. తయారీ/స్థాపనకు నిపుణుడైన వణిక్, స్వర్ణకారుడు లేదా సామర్థ్యమున్న కాంస్యకారుడిని నియమించవచ్చు।

Word by Word

• पाषाणस्य: of stone
• पाषाणस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पाषाण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपातः (also/even)

• जायेत्: may be made/should be produced
• जायेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्

• स्तंभेषु: on pillars/posts
• स्तंभेषु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्तंभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक निपातः (conjunction)

• धटः: the assistant/attendant (dhaṭa)
• धटः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धट (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषणम्

• वणिक्: a merchant
• वणिक्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वणिज्/वणिक् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• सुवर्णकारः: a goldsmith
• सुवर्णकारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुवर्ण (प्रातिपदिक) + कार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—सुवर्णस्य कारः (maker of gold)

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative/विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक निपातः (or)

• कुशलः: skilled
• कुशलः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कुशल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (सुवर्णकारस्य/कांस्यकारकस्य)

• कांस्यकारकः: a bronze/bell-metal worker
• कांस्यकारकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कांस्य (प्रातिपदिक) + कारक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—कांस्यस्य कारकः (worker in bell-metal)

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced)

Visual Art Cues

Scene: Stone pillars rise on a platform; artisans—goldsmith and bronze-worker—measure and fit metal fixtures for the balance apparatus; a merchant oversees materials.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma works through competent means: skill and proper workmanship support fairness and reliability in public rites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse concerns materials and qualified craftsmen.

What ritualistic prescription is mentioned?

Posts may be stone; the apparatus may be set by skilled professionals such as a merchant, goldsmith, or bronze-worker.