Adhyaya 50

Verse 1

सूत उवाच । इदं स्कांदमहं श्रुत्वा काशीखंडमनुत्तमम् । नितरां परितृप्तोस्मि हृदि चापि विधारितम्

సూతుడు పలికెను: స్కందపురాణముని ఈ అనుత్తమ కాశీఖండమును విని నేను అత్యంత తృప్తుడనయ్యాను; దీనిని హృదయంలోనూ దృఢంగా ధరించితిని।

Verse 2

अनुक्रमणिकाध्यायं तथा माहात्म्यमुत्तमम् । पाराशर्य समाचक्ष्व यथापूर्वमिदं भवेत्

హే పారాశర్యా! అనుక్రమణికాధ్యాయమును మరియు ఈ ఉత్తమమైన మాహాత్మ్యమును పూర్వంలాగానే ఇక్కడ యథావిధిగా వివరించుము।

Verse 3

व्यास उवाच । सूतावधेहि धर्मात्मञ्जातूकर्ण्य निशामय । शुकवैशंपायनाद्याः शृण्वंत्वपि च बालकाः

వ్యాసుడు పలికెను—హే సూతా, ధర్మాత్మా! జాతూకర్ణ్యా, వినుము; శుకుడు, వైశంపాయనుడు మొదలైనవారు, బాల శిష్యులూ కూడ దీనిని వినుగాక।

Verse 4

अनुक्रमणिकाध्यायं माहात्म्यं चापि खंडजम् । प्रवक्ष्याम्यघनाशाय महापुण्यप्रवर्धनम्

నేను అనుక్రమణికాధ్యాయమును మరియు ఈ ఖండమున జనించిన మాహాత్మ్యమును ప్రకటించెదను—ఇది పాపనాశకము, మహాపుణ్యవర్ధకము।

Verse 5

विंध्यनारदसंवादः प्रथमे परिकीर्तितः । सत्यलोकप्रभावश्च द्वितीयः समुदाहृतः

మొదటిలో వింధ్య-నారద సంభాషణ కీర్తించబడింది; రెండవటిలో సత్యలోక మహిమా-ప్రభావము వివరించబడింది।

Verse 6

अगस्तेराश्रमपदे देवानामागमस्ततः । पतिव्रता चरित्रं च प्रस्थानं कुंभसंभवः

తదుపరి అగస్త్యాశ్రమస్థానమున దేవతల ఆగమనము; పతివ్రతా చరిత్రము మరియు కుంభసంభవుడు (అగస్త్యుడు) ప్రస్థానమును కూడా వర్ణించెదరు।

Verse 7

तीर्थप्रशंसा च ततः सप्तपुर्यस्ततः स्मृताः । संयमिन्याः स्वरूपं च ब्रध्नलोकस्ततः परम्

అనంతరం తీర్థముల ప్రశంస చెప్పబడును; తరువాత ప్రసిద్ధమైన ఏడు పవిత్ర పురములు స్మరింపబడును; తరువాత సంయమినీ యొక్క నిజ స్వరూపము; ఆపై బ్రధ్నలోకమనే పరమ లోకము।

Verse 8

इंद्राग्न्योर्लोकसंप्राप्तिस्ततश्च शिवशर्मणः । अग्नेः समुद्भवस्तस्मात् क्रव्याद्वरुणसंभवः

తరువాత ఇంద్రుడు, అగ్ని వారి లోకములకు చేరుట చెప్పబడును; ఆపై శివశర్ముని కథ; తరువాత అగ్నిలోనుండి ప్రకటన, దానివలన క్రవ్యాదుడు మరియు వరుణుని జననం।

Verse 9

गंधवत्यलकापुर्योरीशयोस्तु समुद्भवः । चंद्रलोकपरिप्राप्तिः शिवशर्मद्विजन्मनः

తరువాత గంధవతీ మరియు అలకాపురీ యొక్క అధీశుల ఉద్భవము చెప్పబడును; అలాగే ద్విజుడైన శివశర్మునికి చంద్రలోక ప్రాప్తి సంపూర్ణముగా వర్ణింపబడును।

Verse 10

उडुलोक कथा तस्मात्ततः शुक्रसमुद्भवः । माहेय गुरुसौरीणां लोकानां वर्णनं ततः

అనంతరం ఉడులోక కథ వస్తుంది; తరువాత శుక్రుని ఉద్భవము; ఆపై మాహేయ, గురు (బృహస్పతి) మరియు సౌరీ (శని) లోకముల వర్ణన।

Verse 11

सप्तर्षीणां ततो लोका ध्रुवस्य च तपस्ततः । ततो ध्रुवपदप्राप्तिर्ध्रुवलोक स्थितिस्ततः

తరువాత సప్తర్షుల లోకములు వర్ణింపబడును; తరువాత ధ్రువుని తపస్సు; ఆపై ధ్రువపద ప్రాప్తి; అనంతరం ధ్రువలోకములో అతని స్థిర నివాసము।

Verse 12

दर्शनं सत्यलोकस्य तस्य वै शिवशर्मणः । चतुर्भुजाभिषेकश्च निर्वाणं शिवशर्मणः

శివశర్మ అనే ఆ భక్తునికి సత్యలోక దర్శనం కలుగుతుంది; చతుర్భుజ దివ్యరూపాభిషేకమూ లభిస్తుంది; చివరికి శివశర్మకు నిర్వాణమోక్షం సిద్ధిస్తుంది।

Verse 13

स्कंदागस्त्योश्च संवादो मणिकर्ण्याः समुद्भवः । ततस्तु गंगामाहात्म्यं ततो दशहरास्तवः

తదుపరి స్కంద-అగస్త్యుల సంభాషణ, మణికర్ణీ ఉద్భవకథ; ఆపై గంగామాహాత్మ్యం, తరువాత దశహరా స్తోత్రాలు వస్తాయి।

Verse 14

प्रभावश्चापि गंगाया गंगानामसहस्रकम् । वाराणस्याः प्रशंसाथ भैरवाविर्भवस्ततः

అలాగే గంగ ప్రభావవర్ణనం, గంగ సహస్రనామాలు; తరువాత వారాణసీ ప్రశంస, ఆపై భైరవ అవిర్భావం కలుగుతుంది।

Verse 15

दंडपाणेः समुद्भूतिर्ज्ञानवाप्युद्भवस्ततः । आख्यानं च कलावत्याः सदाचारस्ततः परम्

తదుపరి దండపాణి ఉద్భవవృత్తాంతం, ఆపై జ్ఞానవాపి ఉద్భవకథ; కలావతి ఆఖ్యానం, తరువాత సదాచార బోధ వస్తుంది।

Verse 16

ब्रह्मचारि प्रकरणं ततः स्त्रीलक्षणानि च । कृत्याकृत्यप्रकरणमविमुक्तेशवर्णनम्

తదుపరి బ్రహ్మచర్య ప్రకరణం, అలాగే స్త్రీల లక్షణాలు; కర్తవ్య-అకర్తవ్య ప్రకరణం, మరియు అవిముక్తేశుని వర్ణనం।

Verse 17

ततो गृहस्थधर्माश्च ततो योगनिरूपणम् । कालज्ञानं ततः प्रोक्तं दिवोदासस्य वर्णनम्

ఆ తరువాత గృహస్థధర్మములు వివరించబడును; తదుపరి యోగనిరూపణ. అనంతరం కాలజ్ఞానము (శుభముహూర్తజ్ఞానం) ఉపదేశము, తరువాత దివోదాసుని చరిత్రవర్ణనము.

Verse 18

काश्याश्च वर्णनं तस्माद्योगिनीवर्णनं ततः । लोलार्कस्य समाख्यानमुत्तरार्ककथा ततः

ఆ తరువాత కాశీ వర్ణనము; తదుపరి యోగినీల వర్ణనము. అనంతరం లోలార్కుని సమాఖ్యానం, తరువాత ఉత్తరార్క కథ.

Verse 19

सांबादित्यस्य महिमा द्रुपदादित्य शंसनम् । ततस्तु गरुडाख्यानमरुणार्कादयस्ततः

తదుపరి సాంబాదిత్య మహిమ, ద్రుపదాదిత్య శంసనము (స్తుతి). అనంతరం గరుడాఖ్యానం, తరువాత అరుణార్కాది (సూర్యావతారములు) వర్ణనము.

Verse 20

दशाश्वमेधिकं तीर्थं मंदराच्च गणागमः । पिशाचमोचनाख्यानं गणेशप्रेषणं ततः

తదుపరి దశాశ్వమేధికమనే తీర్థము, మరియు మందరపర్వతమునుండి శివగణుల ఆగమనము. అనంతరం పిశాచమోచనాఖ్యానం, తరువాత గణేశప్రేషణము.

Verse 21

मायागणपतेश्चाथ ढुंढिप्रादुर्भवस्ततः । विष्णुमायाप्रपंचोथ दिवोदासविसर्जनम्

తదుపరి మాయాగణపతి ఆఖ్యానం, తరువాత ఢుంḍ్ఢి ప్రాదుర్భావము. అనంతరం విష్ణుమాయా ప్రపంచము (విస్తారం), తరువాత దివోదాస విసర్జనము (ప్రస్థానం).

Verse 22

ततः पंचनदोत्पत्तिर्बिंदुमाधवसंभवः । ततो वैष्णवतीर्थानां माहात्म्यपरिवर्णनम्

అనంతరం పంచనద ఉద్భవము మరియు బిందుమాధవుని ప్రాదుర్భావము వర్ణింపబడును; తదుపరి కాశీలోని వైష్ణవ తీర్థముల మహాత్మ్యము విస్తారంగా కీర్తింపబడును।

Verse 23

प्रयाणं मंदरात्काशीं वृषभध्वजशूलिनः । जैगीषव्येन संवादो ज्येष्ठस्थाने महेशितुः

తదుపరి వృషభధ్వజుడైన త్రిశూలధారి మహేశ్వరుడు మందరమునుండి కాశీకి చేసిన ప్రయాణవృత్తాంతము, అలాగే మహేశుని పవిత్ర జ్యేష్ఠస్థానమందు జైగీషవ్యునితో సంభాషణ వర్ణింపబడును।

Verse 24

ततः क्षेत्ररहस्यस्य कथनं पापनाशनम् । अथातः कंदुकेशस्य व्याघ्रेशस्य समुद्भवः

అనంతరం క్షేత్రరహస్యమును పాపనాశకంగా ఉపదేశరూపంలో వివరించును; తదుపరి కండుకేశుడు మరియు వ్యాఘ్రేశుని ఉద్భవవృత్తాంతము చెప్పబడును।

Verse 25

ततः शैलेश्वरकथा रत्नेशस्य च दर्शनम् । कृत्तिवासः समुत्पत्तिस्ततश्चायतनागमः

తదుపరి శైలేశ్వరుని కథ మరియు రత్నేశుని దర్శనము వర్ణింపబడును; అనంతరం కృత్తివాసుని సముత్పత్తి, తదనంతరం ఆయతన (మందిర) ఆగమపరంపర చెప్పబడును।

Verse 26

देवतानामधिष्ठानं दुर्गासुरपराक्रमः । दुर्गाया विजयश्चाथ तत ओंकारवर्णनम्

అనంతరం దేవతల అధిష్ఠానము, దుర్గాసురుని ఘోర పరాక్రమము మరియు దుర్గాదేవి విజయము వర్ణింపబడును; తదుపరి ఓంకారము యొక్క వివరణ చెప్పబడును।

Verse 27

पुनरोंकारमाहात्म्यं त्रिलोचनसमुद्भवः । त्रिलोचनप्रभावोथ केदाराख्यानमेव च

మళ్లీ ఓంకార మహాత్మ్యం ప్రకటించబడుతుంది; త్రిలోచనుని ఆవిర్భావం, త్రిలోచన ప్రభావం; అలాగే కేదారాఖ్యానమును కూడా।

Verse 28

ततो धर्मेशमहिमा ततः पक्षिकथा शुभा । ततो विश्वभुजाख्यानं दुर्दमस्य कथा ततः

తదుపరి ధర్మేశుని మహిమ, ఆపై శుభమైన పక్షికథ; తరువాత విశ్వభుజాఖ్యానం, ఆపై దుర్దముని కథ।

Verse 29

ततो वीरेश्वराख्यानं वीरेश महिमा पुनः । गंगातीर्थैश्च संयुक्ता कामेश महिमा ततः

తదుపరి వీరేశ్వరాఖ్యానం, మళ్లీ వీరేశుని మహిమ; తరువాత గంగాతీర్థాలతో సంయుక్తమైన కామేశుని మహాత్మ్యం।

Verse 30

विश्वकर्मेश महिमा दक्षयज्ञसमुद्भवः । सत्या देहविसर्गश्च ततो दक्षेश्वरोद्भवः

తదుపరి విశ్వకర్మేశుని మహిమ, దక్షయజ్ఞసంబంధమైన ఉద్భవం; సతీదేవి దేహత్యాగం, ఆపై దక్షేశ్వరుని ఆవిర్భావం।

Verse 31

ततो वै पार्वतीशस्य महिम्नः परिकीर्तनम् । गंगेशस्याथ महिमा नर्मदेशसमुद्भवः

తదుపరి నిజంగా పార్వతీశుని మహిమను కీర్తించడం; తరువాత గంగేశుని మహిమ, నర్మదా దేశసంబంధమైన ఉద్భవాఖ్యానం।

Verse 32

सतीश्वरसमुत्पत्तिरमृतेशादि वणर्नम् । व्यासस्य हि भुजस्तंभो व्यासशापविमोक्षणम्

ఇక్కడ క్రమంగా సతీశ్వరుని ఉద్భవం, అమృతేశాది పవిత్ర స్వరూపాల వర్ణనం, వ్యాసుని భుజం స్థంభించుట, అలాగే వ్యాసశాప విమోచనం—ఈ విషయాలు కాశీ తీర్థమహిమను ప్రకటిస్తాయి।

Verse 33

क्षेत्रतीर्थकदंबं च मुक्तिमंडप संकथा । विश्वेशाविर्भवश्चाथ ततो यात्रापरिक्रमः

కాశీక్షేత్రంలోని క్షేత్ర-తీర్థాల సమూహం, ముక్తి-మండప కథ, అనంతరం విశ్వేశ్వరుని అవిర్భావం—తదుపరి యాత్రా-పరిక్రమ విధానం వివరించబడుతుంది।

Verse 34

एतदाख्यानशतकं क्रमेण परिकीर्तितम् । यस्य श्रवणमात्रेण सर्वखंड श्रुतेः फलम् । अनुक्रमणिकाध्यायेप्यस्ति यात्रापरिक्रमः

ఇలా ఈ ‘ఆఖ్యానశతకం’ క్రమంగా కీర్తించబడింది; దీనిని కేవలం వినడమే అన్ని ఖండాలను వినిన ఫలాన్ని ఇస్తుంది। అలాగే ఈ అనుక్రమణికాధ్యాయంలో కూడా యాత్రా-పరిక్రమ ఉంది।

Verse 35

सूत उवाच । यात्रा परिक्रमं ब्रूहि जनानां हितकाम्यया । यथावत्सिद्धिकामानां सत्यवत्याः सुतोत्तम

సూతుడు అన్నాడు—హే సత్యవతీ పుత్రశ్రేష్ఠా! ప్రజల హితాన్ని కోరుతూ యాత్రా-పరిక్రమను యథావిధిగా చెప్పుము, తద్వారా సిద్ధిని కోరువారు దానిని సరిగా ఆచరించగలరు।

Verse 36

व्यास उवाच । निशामय महाप्राज्ञ लोमहर्षण वच्मि ते । यथा प्रथमतो यात्रा कर्तव्या यात्रिकैर्मुदा

వ్యాసుడు అన్నాడు—హే మహాప్రాజ్ఞ లొమహర్షణా! వినుము, నేను నీకు చెబుతున్నాను—ఆదినుంచే యాత్రికులు ఆనందంతో యాత్రను ఎలా చేయవలెనో।

Verse 37

सचैलमादौ संस्नाय चक्रपुष्करिणीजले । संतर्प्यदेवासपितॄन्ब्राह्मणांश्च तथार्थिनः

మొదట చక్రపుష్కరిణీ జలంలో వస్త్రాలతోనే స్నానం చేసి, దేవతలకును పితృదేవతలకును తర్పణం చేసి, బ్రాహ్మణులకును అవసరార్థులకును యథాశక్తి దానం చేసి తృప్తిపరచవలెను।

Verse 38

आदित्यं द्रौपदीं विष्णुं दंडपाणिं महेश्वरम् । नमस्कृत्य ततो गच्छेद्द्रष्टुं ढुंढिविनायकम्

ఆదిత్యుడు, ద్రౌపది, విష్ణువు, దండపాణి, మహేశ్వరునకు నమస్కరించి, ఆపై ఢుంఢివినాయకుని దర్శనార్థం వెళ్లవలెను।

Verse 39

ज्ञानवापीमुपस्पृश्य नंदिकेशं ततोर्चयेत् । तारकेशं ततोभ्यर्च्य महाकालेश्वरं ततः

జ్ఞానవాపీ జలాన్ని ఉపస్పృశించి (ఆచమనం చేసి), తరువాత నందికేశుని పూజించాలి; ఆపై తారకేశుని అర్చించి, అనంతరం మహాకాలేశ్వరుని ఆరాధించాలి।

Verse 40

ततः पुनर्दंडपाणिमित्येषा पंचतीर्थिका

ఆపై మళ్లీ దండపాణి వద్దకు (తిరిగి) రావాలి—ఇదే ‘పంచతీర్థికా’ అని చెప్పబడింది।

Verse 41

दैनंदिनी विधातव्या महाफलमभीप्सुभिः । ततो वैश्वेश्वरी यात्रा कार्या सर्वार्थ सिद्धिदा

మహాఫలాన్ని కోరువారు దీనిని దైనందిన నియమంగా ఆచరించాలి; అనంతరం వైశ్వేశ్వరీ యాత్రను చేయాలి, అది సమస్తార్థసిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 42

द्विसप्तायतनानां च कार्या यात्रा प्रयत्नतः । कृष्णां प्रतिपदं प्राप्य भूतावधि यथाविधि

పద్నాలుగు ఆయతనాల యాత్రను శ్రద్ధతో ప్రయత్నపూర్వకంగా చేయాలి. కృష్ణపక్ష ప్రతిపదను పొందిన తరువాత, నియత కాలావధి వరకు విధివిధానంగా ఆచరించాలి.

Verse 43

अथवा प्रतिभूतं च क्षेत्रसिद्धिमभीप्सुभिः । तत्तत्तीर्थकृतस्नानस्तत्तल्लिंगकृतार्चनः

లేదా, క్షేత్రసిద్ధిని కోరువారికి ఇది ప్రభావకరమైన ఉపాయం—ప్రతి తీర్థంలో స్నానం చేసి, ప్రతి లింగంలో అర్చన చేయాలి.

Verse 44

मौनेन यात्रां कुर्वाणः फलं प्राप्नोति यात्रिकः । ओंकारं प्रथमं पश्येन्मत्स्योदर्यां कृतोदकः

మౌనంగా యాత్రను చేసే యాత్రికుడు దాని ఫలాన్ని పొందుతాడు. మొదట మత్స్యోదరీలో ఉదకకర్మ చేసి ఓంకార దర్శనం చేయాలి.

Verse 45

त्रिविष्टपं महादेवं ततो वै कृत्तिवाससम् । रत्नेशं चाथ चंद्रेशं केदारं च ततो व्रजेत्

ఆపై త్రివిష్టప మహాదేవుని దర్శించాలి, తరువాత కృత్తివాసుని. తదుపరి రత్నేశుని, ఆపై చంద్రేశుని, తరువాత కేదారుని చేరాలి.

Verse 46

धर्मेश्वरं च वीरेशं गच्छेत्कामेश्वरं ततः । विश्वकर्मेश्वरं चाथ मणिकर्णीश्वरं ततः

ధర్మేశ్వరుని మరియు వీరేశుని దర్శించాలి; తరువాత కామేశ్వరుని. ఆపై విశ్వకర్మేశ్వరుని, తరువాత మణికర్ణీశ్వరుని చేరాలి.

Verse 47

अविमुक्तेश्वरं दृष्ट्वा ततो विश्वेशमर्चयेत् । एषा यात्रा प्रयत्नेन कर्तव्या क्षेत्रवासिना

అవిముక్తేశ్వరుని దర్శించిన తరువాత విశ్వేశ్వరుని అర్చించాలి. క్షేత్రవాసులు ఈ యాత్రను తప్పక ప్రయత్నపూర్వకంగా చేయాలి.

Verse 48

यस्तु क्षेत्रमुषित्वा तु नैतां यात्रां समाचरेत् । विघ्नास्तस्योपतिष्ठंते क्षेत्रोच्चाटनसूचकाः

క్షేత్రంలో నివసిస్తూ కూడా ఎవరైతే ఈ యాత్రను చేయరో, వారికి క్షేత్రం నుండి బహిష్కరణను సూచించే విఘ్నాలు కలుగుతాయి.

Verse 49

अष्टायतन यात्रान्या कर्तव्या विघ्रशांतये । दक्षेशः पार्वतीशश्च तथा पशुपतीश्वरः

విఘ్న నివారణకు ఎనిమిది ఆలయాల మరొక యాత్ర చేయాలి. అవి దక్షేశుడు, పార్వతీశుడు మరియు పశుపతీశ్వరుడు.

Verse 50

गंगेशो नर्मदेशश्च गभस्तीशः सतीश्वरः । अष्टमस्तारकेशश्च प्रत्यष्टमि विशेषतः

గంగేశుడు, నర్మదేశుడు, గభస్తీశుడు, సతీశ్వరుడు మరియు ఎనిమిదవది తారకేశుడు. ప్రతి అష్టమి నాడు విశేషంగా వీరిని దర్శించాలి.

Verse 51

दृश्यान्येतानि लिंगानि महापापोपशांतये । अपरापि शुभा यात्रा योगक्षेमकरी सदा

మహాపాపాలను పోగొట్టుకోవడానికి ఈ లింగాలను దర్శించాలి. యోగక్షేమాలను ప్రసాదించే మరొక శుభప్రదమైన యాత్ర కూడా ఉంది.

Verse 52

सर्वविघ्रोपहंत्री च कर्तव्या क्षेत्रवासिभिः । शैलेशं प्रथमं वीक्ष्य वरणास्नानपूर्वकम्

కాశీక్షేత్రవాసులు ఈ సర్వవిఘ్ననాశక విధిని ఆచరించాలి—ముందుగా వరణా నదిలో స్నానం చేసి, ఆపై శైలేశుని దర్శించాలి।

Verse 53

स्नानं तु संगमे कृत्वा द्रष्टव्यः संगमेश्वरः । स्वलीन तीर्थे सुस्नातः पश्येत्स्वलीनमीश्वरम्

సంగమంలో స్నానం చేసి సంగమేశ్వరుని దర్శించాలి। స్వలీన తీర్థంలో శుభ్రంగా స్నానించి స్వలీనేశ్వరుని దర్శించాలి।

Verse 54

स्नात्वा मंदाकिनी तीर्थे द्रष्टव्यो मध्यमेश्वरः । पश्येद्धिरण्यगर्भेशं तत्र तीर्थे कृतोदकः

మందాకినీ తీర్థంలో స్నానం చేసి మధ్యమేశ్వరుని దర్శించాలి। అక్కడే ఆ తీర్థంలో ఉదకక్రియ చేసి హిరణ్యగర్భేశ్వరుని దర్శించాలి।

Verse 55

मणिकर्ण्यां ततः स्नात्वा पश्येदीशानमीश्वरम् । ततः कूपमुपस्पृश्य गोप्रेक्षमवलोकयेत्

తర్వాత మణికర్ణీలో స్నానం చేసి ఈశానేశ్వరుని దర్శించాలి। ఆపై బావి నీటిని స్పర్శించి గోప్రేక్షను దర్శించాలి।

Verse 56

कापिलेय ह्रदे स्नात्वा वीक्षेत वृषभध्वजम् । उपशांतशिवं पश्येत्तत्कूपविहितोदकः

కాపిలేయ హ్రదంలో స్నానం చేసి వృషభధ్వజుని దర్శించాలి. ఆ కూపజలంతో ఉదకక్రియ చేసి ఉపశాంతశివుని దర్శించాలి।

Verse 57

पंचचूडाह्रदे स्नात्वा ज्येष्ठस्थानं ततोर्चयेत् । चतुःसमुद्रकूपे तु स्नात्वा देवं समर्चयेत्

పంచచూడా హ్రదంలో స్నానం చేసి, అనంతరం జ్యేష్ఠస్థానాన్ని పూజించాలి. చతుఃసముద్ర కూపంలో స్నానం చేసి, విధివిధానంగా దేవుని సమర్చించాలి.

Verse 58

देवस्याग्रे तु या वापी तत्रोपस्पर्शने कृते । शुक्रेश्वरं ततः पश्येत्तत्कूपविहितोदकः

దేవుని ముందున్న వాపిలో జలస్పర్శన విధిని చేసి, ఆ కూపంలో నియమిత జలక్రియను నిర్వహించినవాడు తరువాత శుక్రేశ్వరుని దర్శించాలి.

Verse 59

दंडखाते ततः स्नात्वा व्याघ्रेशं पूजयेत्ततः । शौनकेश्वरकुंडे तु स्नानं कृत्वा ततोर्चयेत्

తర్వాత దండఖాతలో స్నానం చేసి వ్యాఘ్రేశుని పూజించాలి. శౌనకేశ్వర కుండంలో స్నానం చేసి, అనంతరం అక్కడే అర్చన చేయాలి.

Verse 60

जंबुकेशं महालिंगं कृत्वा यात्रामिमां नरः । क्वचिन्न जायते भूयः संसारे दुःखसागरे

జంబుకేశ మహాలింగానికి ఈ యాత్రను సంపూర్ణం చేసిన మనిషి, దుఃఖసాగరమైన సంసారంలో ఇక ఎక్కడా మళ్లీ జన్మించడు.

Verse 61

समारभ्य प्रतिपदं यावत्कृष्णा चतुर्दशी । एतत्क्रमेण कर्तव्यान्ये तदायतनानि वै

ప్రతిపద నుండి కృష్ణపక్ష చతుర్దశి వరకు, ఈ అనుష్ఠానానికి చెందిన అన్ని ఆలయస్థానాలను ఇదే క్రమంలో తప్పక నిర్వహించాలి.

Verse 62

इमां यात्रां नरः कृत्वा न भूयोप्यभिजायते । अन्या यात्रा प्रकर्तव्यैका दशायतनोद्भवा

ఈ పవిత్ర యాత్రను చేసిన మనిషి మళ్లీ జన్మించడు. ఇంకా దశ ఆయతనాల నుండి ఉద్భవించిన మరో యాత్రను కూడా చేయవలెను.

Verse 63

आग्नीध्र कुंडे सुस्नातः पश्येदाग्नीध्रमीश्वरम् । उर्वशीशं ततो गच्छेत्ततस्तु नकुलीश्वरम्

ఆగ్నీధ్ర కుండంలో శుభ్రంగా స్నానం చేసి ఆగ్నీధ్రమీశ్వరుని దర్శించాలి. తరువాత ఉర్వశీశుని వద్దకు, ఆపై నకులీశ్వరుని వద్దకు వెళ్లాలి.

Verse 64

आषाढीशं ततो दृष्ट्वा भारभूतेश्वरं ततः । लांगलीशमथालोक्य ततस्तु त्रिपुरांतकम्

తదుపరి ఆషాఢీశుని దర్శించి, తరువాత భారభూతేశ్వరుని దర్శించాలి. లాంగలీశుని వీక్షించి, ఆపై త్రిపురాంతకుని వద్దకు వెళ్లాలి.

Verse 65

ततो मनःप्रकामेशं प्रीतिकेशमथो व्रजेत् । मदालसेश्वरं तस्मात्तिलपर्णेश्वरं ततः

తదుపరి మనఃప్రకామేశుని మరియు ప్రీతికేశుని వద్దకు వెళ్లాలి. అక్కడి నుండి మదాలసేశ్వరుని, ఆపై తిలపర్ణేశ్వరుని చేరాలి.

Verse 66

यात्रैकादशलिंगानामेषा कार्या प्रयत्नतः । इमां यात्रां प्रकुर्वाणो रुद्रत्वं प्राप्नुयान्नरः

ఈ పదకొండు లింగాల యాత్రను శ్రద్ధతో, ప్రయత్నపూర్వకంగా చేయాలి. ఈ యాత్రను చేసే మనిషి రుద్రత్వాన్ని పొందుతాడు.

Verse 67

अतः परं प्रवक्ष्यामि गारी यात्रामनुत्तमाम् । शुक्लपक्षे तृतीयायां या यात्रा विष्वगृद्धिदा

ఇకపై నేను అనుత్తమమైన గౌరీ-యాత్రను వివరిస్తాను. శుక్లపక్ష తృతీయ తిథిన జరిగే ఈ యాత్ర సర్వతోముఖ సమృద్ధి మరియు వృద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 68

गोप्रेक्षतीर्थे सुस्नाय मुखनिर्मालिकां व्रजेत् । ज्येष्ठावाप्यां नरः स्नात्वा ज्येष्ठागौरीं समर्चयेत्

గోప్రేక్ష తీర్థంలో శుభ్రంగా స్నానం చేసి ముఖనిర్మాలికకు వెళ్లాలి. ఆపై జ్యేష్ఠావాపీలో స్నానం చేసి జ్యేష్ఠా-గౌరీని విధివిధానంగా ఆరాధించాలి.

Verse 69

सौभाग्यगौरी संपूज्या ज्ञानवाप्यां कृतोदकैः । ततः शृंगारगौरीं च तत्रैव च कृतोदकः

జ్ఞానవాపీలో పవిత్ర జలాన్ని గ్రహించి సౌభాగ్య-గౌరీని సంపూర్ణంగా పూజించాలి. తరువాత అక్కడే జలాన్ని తీసుకొని శృంగార-గౌరీని కూడా ఆరాధించాలి.

Verse 70

स्नात्वा विशालगंगायां विशालाक्षीं ततो व्रजेत् । सुस्नातो ललितातीर्थे ललितामर्चयेत्ततः

విశాలా-గంగలో స్నానం చేసి తరువాత విశాలాక్షీ దేవిని దర్శించాలి. ఆపై లలితా తీర్థంలో శుభ్రంగా స్నానం చేసి లలితా దేవిని పూజించాలి.

Verse 71

स्नात्वा भवानीतीर्थेथ भवानीं परिपूजयेत् । मंगला च ततोभ्यर्च्या बिंदुतीर्थकृतोदकैः

భవానీ తీర్థంలో స్నానం చేసి భవానీ దేవిని సంపూర్ణ భక్తితో పూజించాలి. తరువాత బిందు తీర్థపు పవిత్ర జలంతో మంగళా దేవిని కూడా అర్చించాలి.

Verse 72

ततो गच्छेन्महालक्ष्मीं स्थिरलक्ष्मीसमृद्धये । इमां यात्रां नरः कृत्वा क्षेत्रेस्मिन्मुक्तिजन्मनि

అనంతరం స్థిరమైన, చిరస్థాయీ లక్ష్మీ-సమృద్ధి వృద్ధి కొరకు మహాలక్ష్మీ దేవాలయానికి వెళ్లవలెను. ఈ ముక్తిజనని క్షేత్రంలో ఈ యాత్ర చేసినవాడు శుభసిద్ధిని పొందును.

Verse 73

न दुःखैरभिभूयेत इहामुत्रापि कुत्रचित् । कुर्यात्प्रतिचतुर्थीह यात्रां विघ्नेशितुः सदा

అతడు ఇహలోకంలో గానీ పరలోకంలో గానీ ఎక్కడైనా దుఃఖాలచే ఎప్పుడూ అధిగమింపబడడు. అందుచేత ప్రతి చతుర్థీనాడు సదా విఘ్నేశ్వరుని యాత్ర చేయవలెను.

Verse 74

ब्राह्मणेभ्यस्तदुद्देशाद्देया वै मोदका मुदे । भौमे भैरवयात्रा च कार्या पातकहारिणी

ఆ ఉద్దేశ్యంతో బ్రాహ్మణులకు ఆనందంగా మోదకాలను తప్పక దానమివ్వాలి. అలాగే మంగళవారము పాపహారిణీ భైరవ యాత్ర చేయవలెను.

Verse 75

रविवारे रवेर्यात्रा षष्ठ्यां वारविसंयुजि । तथैव रविसप्तम्यां सर्वविघ्नोपशांतये

ఆదివారము రవి (సూర్య) యాత్ర చేయవలెను. అలాగే షష్ఠి తిథి ఆదివారంతో కలిసినప్పుడు, మరియు రవి-సప్తమీనాడు కూడా—ఇవి సమస్త విఘ్నాల సంపూర్ణ శాంతికై.

Verse 76

नवम्यामथवाष्टम्यां चंडीयात्रा शुभा मता । अंतर्गृहस्य वै यात्रा कर्तव्या प्रतिवासरम्

నవమీ లేదా అష్టమీ తిథినాడు చండీ యాత్ర శుభమని భావించబడింది. అలాగే అంతర్గృహ (అంతఃప్రదక్షిణ) యాత్రను ప్రతిదినం తప్పక చేయవలెను.

Verse 77

प्रातःस्नानं विधायादौ नत्वा पंचविनायकान् । नमस्कृत्वाथ विश्वेशं स्थित्वा निर्वाणमंडपे

ప్రాతఃస్నానం చేసి ముందుగా పంచవినాయకులకు నమస్కరించి, అనంతరం విశ్వేశ్వరునికి వందనం చేసి నిర్వాణమండపంలో నిలువవలెను।

Verse 78

अंतर्गृहस्य यात्रा वै करिष्ये घौघशांतये । गृहीत्वा नियमं चेति गत्वाथ मणिकर्णिकाम्

‘పాపప్రవాహ శాంతికై నేను అంతర్గృహయాత్ర చేయుదును’ అని సంకల్పించి, నియమవ్రతం స్వీకరించి తరువాత మణికర్ణికకు వెళ్లవలెను।

Verse 79

स्नात्वा मौनेन चागत्य मणिकर्णीशमर्चयेत् । कंबलाश्वतरौ नत्वा वासुकीशं प्रणम्य च

స్నానం చేసి మౌనం పాటిస్తూ తిరిగి వచ్చి మణికర్ణీశుని ఆరాధించాలి। కంబల, అశ్వతరులకు నమస్కరించి వాసుకీశునికీ ప్రణామం చేయాలి।

Verse 80

पर्वतेशं ततो दृष्ट्वा गंगाकेशवमप्यथ । ततस्तु ललितां दृष्ट्वा जरासंधेश्वरं ततः

తదుపరి పర్వతేశ్వరుని దర్శించి, గంగాకేశవుని కూడా దర్శించాలి। అనంతరం లలితాదేవిని దర్శించి తరువాత జరాసంధేశ్వరుని వద్దకు వెళ్లాలి।

Verse 81

ततो वै सोमनाथं च वाराहं च ततो व्रजेत् । ब्रह्मेश्वरं ततो नत्वा नत्वागस्तीश्वरं ततः

తదుపరి సోమనాథుని వద్దకు వెళ్లి, తరువాత వారాహుని వద్దకు వెళ్లాలి। ఆపై బ్రహ్మేశ్వరునికి నమస్కరించి, తరువాత అగస్తీశ్వరునికీ నమస్కరించాలి।

Verse 82

कश्यपेशं नमस्कृत्य हरिकेशवनं ततः । वैद्यनाथं ततो दृष्ट्वा ध्रुवेशमथ वीक्ष्य च

కశ్యపేశునకు నమస్కరించి తరువాత హరికేశవనానికి వెళ్లాలి. ఆపై వైద్యనాథుని దర్శించి ధ్రువేశుని కూడా దర్శించాలి.

Verse 83

गोकर्णेश्वरमभ्यर्च्य हाटकेशमथो व्रजेत् । अस्थिक्षेप तडागे च दृष्ट्वा वै कीकसेश्वरम्

గోకర్ణేశ్వరుని విధిగా ఆరాధించి తరువాత హాటకేశుని వద్దకు వెళ్లాలి. అలాగే అస్తిక్షేప తడాగంలో కీకసేశ్వరుని తప్పక దర్శించాలి.

Verse 84

भारभूतं ततो नत्वा चित्रेगुप्तेश्वरं ततः । चित्रघंटां प्रणम्याथ ततः पशुपतीश्वरम्

తర్వాత భారభూతునకు నమస్కరించి చిత్రేగుప్తేశ్వరుని వద్దకు వెళ్లాలి. చిత్రఘంటాను ప్రణమించి ఆపై పశుపతీశ్వరుని దర్శించాలి.

Verse 85

पितामहेश्वरं गत्वा ततस्तु कलशेश्वरम् । चंद्रेशस्त्वथ वीरेशो विद्येशोग्नीश एव च

పితామహేశ్వరుని దర్శించి తరువాత కలశేశ్వరుని వద్దకు వెళ్లాలి. ఆపై చంద్రేశుడు, తరువాత వీరేశుడు, విద్యేశుడు మరియు అగ్నీశుడిని కూడా దర్శించాలి.

Verse 86

नागेश्वरो हरिश्चंद्रश्चिंतामणिविनायकः । सेनाविनायकश्चाथ द्रष्टव्यः सर्वविघ्नहृत्

నాగేశ్వరుని, హరిశ్చంద్రుని, అలాగే చింతామణి వినాయకుని దర్శించాలి. తరువాత సేనావినాయకుని కూడా తప్పక దర్శించాలి—అతడు సమస్త విఘ్నాలను హరించువాడు.

Verse 87

वसिष्ठवामदेवौ च मूर्तिरूपधरावुभौ । द्रष्टव्यौ यत्नतः काश्यां महाविघ्नविनाशिनौ

వసిష్ఠుడు, వామదేవుడు—ఇద్దరూ మూర్తిరూపధారులై—కాశీలో యత్నపూర్వకంగా దర్శనీయులు; వారు మహావిఘ్నాలను నశింపజేస్తారు.

Verse 88

सीमाविनायकं चाथ करुणेशं ततो व्रजेत् । त्रिसंध्येशो विशालाक्षी धर्मेशो विश्वबाहुका । आशाविनायकश्चाथ वृद्धादित्यस्ततः पुनः

తర్వాత సీమావినాయకుని దర్శించి, ఆపై కరుణేశుని వద్దకు వెళ్లాలి. అలాగే త్రిసంధ్యేశుడు, విశాలాక్షీ, ధర్మేశుడు, విశ్వబాహుకా—వారినీ దర్శించాలి. తరువాత ఆశావినాయకుడు, మరల ఆపై వృద్ధాదిత్యుడు.

Verse 89

चतुर्वक्त्रेश्वरं लिंगं ब्राह्मीशस्तु ततः परः । ततो मनःप्रकामेश ईशानेशस्ततः परम्

చతుర్వక్త్రేశ్వర లింగాన్ని దర్శించాలి; దాని తరువాత బ్రాహ్మీశుడు. ఆపై మనఃప్రకామేశుడు, మరియు దాని తరువాత ఈశానేశుడు.

Verse 90

चंडीचंडीश्वरौ दृश्यौ भवानीशंकरौ ततः । ढुंढिं प्रणम्य च ततो राजराजेशमर्चयेत्

చండీ, చండీశ్వరులను దర్శించాలి; ఆపై భవానీ, శంకరులను దర్శించాలి. ఢుణ్ఢికి నమస్కరించి తరువాత రాజరాజేశుని అర్చించాలి.

Verse 91

लांगलीशस्ततोभ्यर्च्यस्ततस्तु नकुलीश्वरः । परान्नेशमथो नत्वा परद्रव्येश्वरं ततः

తర్వాత లాంగలీశుని అర్చించాలి; ఆపై నకులీశ్వరుని దర్శించాలి. పరాన్నేశునికి నమస్కరించి తరువాత పరద్రవ్యేశ్వరుని వద్దకు వెళ్లాలి.

Verse 92

प्रतिग्रहेश्वरं वापि निष्कलंकेशमेव च । मार्कंडेयेशमभ्यर्च्य ततश्चाप्सरसेश्वरम्

ప్రతిగ్రహేశ్వరుని, అలాగే నిష్కలంకేశుని పూజించాలి. తరువాత మార్కండేయేశుని విధివిధానంగా అర్చించి, ఆపై అప్సరసేశ్వరుని ఆరాధించాలి.

Verse 93

गंगेशोर्च्यस्ततो ज्ञानवाप्यां स्नानं समाचरेत् । नंदिकेशं तारकेशं महाकालेश्वरं ततः

గంగేశుని అర్చించి, తరువాత జ్ఞానవాపీలో స్నానం ఆచరించాలి. ఆపై నందికేశ, తారకేశ, తదనంతరం మహాకాలేశ్వరుని పూజించాలి.

Verse 94

दंडपाणिं महेशं च मोक्षेशं प्रणमेत्ततः । वीरभद्रेश्वरं नत्वा अविमुक्तेश्वरं ततः

అనంతరం దండపాణి, మహేశుడు, మోక్షేశునికి ప్రణామం చేయాలి. వీరభద్రేశ్వరుని నమస్కరించి, తరువాత అవిముక్తేశ్వరుని ఆరాధించాలి.

Verse 95

विनायकांस्ततः पंच विश्वनाथं ततो व्रजेत् । ततो मौनं विसृज्याथ मंत्रमेतमुदीरयेत्

తర్వాత ఐదు వినాయకులను దర్శించి, ఆపై విశ్వనాథుని వద్దకు వెళ్లాలి. అనంతరం మౌనాన్ని విరమించి ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి.

Verse 96

अंतर्गृहस्य यात्रेयं यथावद्या मया कृता । न्यूनातिरिक्तया शंभुः प्रीयतामनया विभुः

అంతర్గృహ యాత్రను నేను యథావిధిగా నిర్వహించాను—లోపమూ లేదు, అధికమూ లేదు. ఈ కర్మచేత సర్వవ్యాపి ప్రభువు శంభువు ప్రసన్నుడగునుగాక.

Verse 97

इति मंत्रं समुच्चार्य क्षणं वै मुक्तिमंडपे । विश्रम्य यायाद्भवनं निष्पापः पुण्यवान्नरः

ఇట్లు మంత్రాన్ని సముచ్చరించి ముక్తి-మండపంలో క్షణమాత్రం విశ్రాంతి పొందాలి; ఆపై ప్రసన్నచిత్తుడై గృహానికి వెళ్లును—పాపరహితుడై పుణ్యవంతుడగును।

Verse 98

संप्राप्य वासरं विष्णोर्विष्णुतीर्थेषु सर्वतः । कार्या यात्रा प्रयत्नेन महापुण्य समृद्धये

విష్ణువారి పవిత్ర వాసరం వచ్చినప్పుడు, మహాపుణ్యసమృద్ధి కోసం, ప్రయత్నంతో అన్ని విష్ణు-తీర్థాలకు యాత్ర చేయవలెను।

Verse 99

नभस्य पंचदश्यां च कुलस्तंभं समर्चयेत् । दुःखं रुद्रपिशाचत्वं न भवेद्यस्य पूजनात्

నభస్య మాస పంచదశినాడు కులస్తంభుని విధిపూర్వకంగా సమర్చించాలి; ఆయన పూజ వల్ల దుఃఖమూ రుద్రపిశాచగ్రహణమూ కలుగవు।

Verse 100

श्रद्धापूर्वमिमा यात्रा कर्तव्याः क्षेत्रवासिभिः । पर्वस्वपि विशेषेण कार्या यात्राश्च सर्वतः

ఈ యాత్రలను క్షేత్రవాసులు శ్రద్ధతో చేయవలెను; పర్వదినాలలో విశేషంగా సర్వత్ర యాత్రలు నిర్వహించవలెను।

Verse 110

अधीत्य चतुरो वेदान्सांगान्यत्फलमाप्यते । काशीखंडं समाकर्ण्य तत्फलं लभ्यते नरैः

సాంగంగా నాలుగు వేదాలను అధ్యయనం చేయడం వల్ల ఏ ఫలం లభించునో, కాశీఖండాన్ని శ్రవణం చేయడం వల్ల మనుష్యులకు అదే ఫలం లభించును।

Verse 120

य इदं श्रावयेद्विद्वान्समस्तं त्वर्धमेव वा । पादमात्रं तदर्धं वा त्वेकं व्याख्यानमुत्तमम्

ఈ (పాఠాన్ని) పండితుడు శ్రవణం చేయిస్తే—మొత్తం గానీ, అర్ధం గానీ; ఒక పాదమాత్రం గానీ, దాని అర్ధం గానీ; లేదా ఒక్క ఉత్తమ వ్యాఖ్యానమాత్రమైనా—అతడు చెప్పబడిన పుణ్యఫలాన్ని నిశ్చయంగా పొందుతాడు।

Verse 130

तस्य पुत्रो भवत्येव शंभोराज्ञा प्रभावतः । किं बहूक्तेन सूतेह यस्य यस्य मनोरथः

శంభువు ఆజ్ఞా ప్రభావంతో అతనికి నిశ్చయంగా కుమారుడు కలుగుతాడు। హే సూతా! ఇంకా ఏమి చెప్పాలి—ఇక్కడ ఎవరి ఏ ఏ మనోరథమో, అది సిద్ధిస్తుంది।

Verse 134

सर्वेषां मंगलानां च महामंगलमुत्तमम् । गृहेपि लिखितं पूज्यं सर्वमंगलसिद्धये

అన్ని మంగళకర విషయాలలో ఇది పరమ ‘మహామంగళం’। ఇంటిలో వ్రాసి ఉంచినదైనా, సమస్త మంగళసిద్ధి కోసం దీనిని పూజించాలి।