Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 54

स्नात्वा मंदाकिनी तीर्थे द्रष्टव्यो मध्यमेश्वरः । पश्येद्धिरण्यगर्भेशं तत्र तीर्थे कृतोदकः

snātvā maṃdākinī tīrthe draṣṭavyo madhyameśvaraḥ | paśyeddhiraṇyagarbheśaṃ tatra tīrthe kṛtodakaḥ

మందాకినీ తీర్థంలో స్నానం చేసి మధ్యమేశ్వరుని దర్శించాలి। అక్కడే ఆ తీర్థంలో ఉదకక్రియ చేసి హిరణ్యగర్భేశ్వరుని దర్శించాలి।

स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Pūrvakāla (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootsnā (धातु) + क्त्वा → snātvā (क्त्वान्त अव्यय)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive)
मंदाकिनी(at) Mandākinī
मंदाकिनी:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmandākinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — ‘तीर्थे’ इत्यस्य विशेषण/सम्बन्ध (locative singular; at Mandākinī)
तीर्थेat the tīrtha
तीर्थे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (neuter, locative, singular)
द्रष्टव्यःis to be seen
द्रष्टव्यः:
Vidhi (Obligation predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootdṛś (धातु) + tavya → draṣṭavya (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तव्यत्-प्रत्ययान्त विधेय (masculine, nominative, singular; gerundive)
मध्यमेश्वरःMadhyameśvara
मध्यमेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmadhyama (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (madhyamasya īśvaraḥ)
पश्येत्should see
पश्येत्:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलोट्/विधिलिङ्-अर्थे, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन (should see)
हिरण्यगर्भेशम्Hiraṇyagarbheśa
हिरण्यगर्भेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roothiraṇyagarbha (प्रातिपदिक) + īśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (hiraṇyagarbhasya īśaḥ)
तत्रthere
तत्र:
Deśa-adhikaraṇa (Locative adverb/देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (adverb of place)
तीर्थेat the tīrtha
तीर्थे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Roottīrtha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (neuter, locative, singular)
कृतोदकःhaving performed the water-rite/ablution
कृतोदकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृदन्त-प्रातिपदिक) + udaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः ‘कृतम् उदकम् यस्य’ इति बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः (masculine, nominative, singular; ‘one who has performed the water-rite/ablution’)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Mandākinī tīrtha (Kāśī)

Type: kund

Scene: A stepped kunda/tīrtha named Mandākinī with lotus blooms; a pilgrim finishes snāna, then offers water with cupped hands; nearby, two shrines—Madhyameśvara at the center of a small courtyard and Hiraṇyagarbheśa with a subtle golden aura suggesting ‘hiraṇya’ (golden womb).

M
Mandākinī Tīrtha
M
Madhyameśvara
H
Hiraṇyagarbheśa

FAQs

Kāśī’s tīrthas sanctify the pilgrim through bathing, offerings, and successive darśanas of Śiva’s many forms.

Mandākinī tīrtha, together with the shrines of Madhyameśvara and Hiraṇyagarbheśa in Kāśī.

Bathe at Mandākinī tīrtha, see Madhyameśvara; then perform udaka-rite and see Hiraṇyagarbheśa.