Adhyaya 9

Verse 1

शिवशर्मोवाच । का इमा रूपलावण्य सौभाग्यनिधयः स्त्रियः । दिव्यालंकारधारिण्यो दिव्यभोगसमन्विताः

శివశర్ముడు అన్నాడు—రూపలావణ్య సౌభాగ్య నిధులైన ఈ స్త్రీలు ఎవరు? దివ్య ఆభరణాలు ధరించి, దివ్య భోగాలతో సమన్వితులై ఉన్నారు।

Verse 2

गणावूचतुः । एता वारविलासिन्यो यज्ञभाजां प्रियंकराः । गीतज्ञा नृत्यकुशला वाद्यविद्या विचक्षणाः

ఆ ఇద్దరు గణులు అన్నారు—ఇవీ నగరంలోని వారవిలాసినులు; యజ్ఞపుణ్యభాజులకు ప్రీతికరులు. గీతంలో నిపుణులు, నృత్యంలో కుశలులు, వాద్యవిద్యలో విచక్షణులు।

Verse 3

कामकेलिकलाभिज्ञा द्यूतविद्याविशारदाः । रसज्ञा भाववेदिन्यश्चतुराश्चोचितोक्तिषु

వారు కామకేళి కళల్లో అభిజ్ఞులు, ద్యూతవిద్యలో విశారదులు, రసజ్ఞులు, భావాలను తెలిసినవారు, తగిన మధుర వాక్యంలో చతురులు।

Verse 4

नानादेश विशेषज्ञा नानाभाषा सुकोविदाः । संकेतोदंतनिपुणा नैकास्वैरचरा मुदा

వారు అనేక దేశాల ప్రత్యేక ఆచారాల్లో నిపుణులు, అనేక భాషల్లో సుకోవిదులు, సంకేతాలు–ఇశారాల్లో నిపుణులు, ఆనందంతో అనేక విధాల స్వేచ్ఛగా సంచరించేవారు।

Verse 5

लीलानर्मसुसाभिज्ञाः सुप्रलापेषु पंडिताः । यूनां मनांसि सततं स्वैर्हावै रमयंत्यमूः

ఈ అప్సరలు లీలానర్మాలలో నిపుణులు, సుప్రలాపాలలో పండితులు; తమ హావభావ-లాస్యాలతో ఎల్లప్పుడూ యువకుల మనస్సులను రమింపజేస్తారు।

Verse 6

निर्मथ्यमानात्क्षीरोदात्पूर्वमप्सरसस्त्वमूः । निःसृतास्त्रिजगज्जेतुर्मोहनास्त्रमनोभुवः

క్షీరసాగరం మొదట మథించబడినప్పుడు ఈ అప్సరలు వెలువడ్డారు; త్రిలోకజేత మనోభవుడు (కాముడు) యొక్క మోహనాస్త్రమివే।

Verse 7

उर्वशी मेनका रंभा चंद्रलेखा तिलोत्तमा । वपुष्मतीकांतिमती लीलावत्युत्पलावती

ఉర్వశీ, మేనకా, రంభా, చంద్రలేఖా, తిలోత్తమా; అలాగే వపుష్మతీ, కాంతిమతీ, లీలావతీ, ఉత్పలావతీ—ఇవీ అప్సరలే।

Verse 8

अलंबुषा गुणवती स्थूलकेशी कलावती । कलानिधिर्गुणनिधिः कर्पूरतिलकोर्वरा

అలంబుషా, గుణవతీ, స్థూలకేశీ, కలావతీ; అలాగే కలానిధి, గుణనిధి, కర్పూరతిలకా, ఉర్వరా—ఇవీ అప్సరలే।

Verse 9

अनंगलतिका चापि तथा मदनमोहिनी । चकोराक्षी चंद्रकला तथा मुनिमनोहरा

అనంగలతికా కూడా, అలాగే మదనమోహినీ; చకోరాక్షీ, చంద్రకలా మరియు మునిమనోహరా—ఇవీ అప్సరలే।

Verse 10

ग्रावद्रावा तपोद्वेष्टी चारुनासा सुकर्णिका । दारुसंजीविनी सुश्रीः क्रतुशुल्का शुभानना

గ్రావద్రావా, తపోద్వేష్టీ, చారునాసా, సుకర్ణికా; దారుసంజీవినీ, సుశ్రీ, క్రతుశుల్కా, శుభాననా—ఇవీ అప్సరసలలో ప్రసిద్ధులు.

Verse 11

तपःशुल्का तीर्थशुल्का दानशुल्का हिमावती । पंचाश्वमेधिका चैव राजसूयार्थिनी तथा

తపఃశుల్కా, తీర్థశుల్కా, దానశుల్కా, హిమావతీ; అలాగే పంచాశ్వమేధికా మరియు రాజసూయార్థినీ—ఇవీ అప్సరసలలో లెక్కించబడుతారు.

Verse 12

अष्टाग्निहोमिका तद्वद्वाजपेयशतोद्भवा । इत्याद्यप्सरसां श्रेष्ठं सहस्रं षष्टिसंमितम्

అష్టాగ్నిహోమికా, అలాగే వాజపేయశతోద్భవా—ఇత్యాది. ఈ విధంగా శ్రేష్ఠ అప్సరసల సంఖ్య మొత్తం వెయ్యి అరవై.

Verse 13

एतस्मिन्नप्सरोलोके वसंत्यन्या अपिस्त्रियः । सदा स्खलितलावण्याः सदास्खलितयौवनाः

ఈ అప్సరలోకంలో మరెన్నో స్త్రీలు కూడా నివసిస్తారు—వారి లావణ్యం ఎల్లప్పుడూ పొంగిపొర్లుతుంది, వారి యౌవనం ఎల్లప్పుడూ పరిపూర్ణంగా ఉంటుంది.

Verse 14

दिव्यांबरा दिव्यमाल्या दिव्यगंधानुलेपनाः । दिव्यभोगैः सुसंपन्नाः स्वेच्छाविधृतविग्रहाः

వారు దివ్య వస్త్రాలు ధరించి, దివ్య మాలలతో అలంకరించబడి, దివ్య సుగంధ లేపనాలతో అనులిప్తులై ఉంటారు; దివ్య భోగాలతో సమృద్ధులై స్వేచ్ఛానుసారం రూపాన్ని ధరించగలరు.

Verse 15

कृत्वा मासोपवासानि स्खलंति ब्रह्मचर्यतः । सकृदेव द्विकृत्वो वा त्रिःकृत्वो दैवयोगतः

మాసోపవాసాలు చేసినప్పటికీ కొందరు బ్రహ్మచర్యవ్రతం నుండి స్ఖలించవచ్చు—దైవయోగబలంతో ఒక్కసారి, రెండుసార్లు లేదా మూడుసార్లైనా।

Verse 16

ता इमा दिव्यभोगिन्यो रूपलावण्यसंपदः । निवसंत्यप्सरोलोके सर्वकामसमन्विताः

ఆ స్త్రీలు దివ్యభోగాలను అనుభవించేవారు, రూపలావణ్యసంపన్నులు; అప్సరలోకంలో నివసిస్తూ సమస్త కామనలతో సమన్వితులై ఉంటారు।

Verse 17

कृत्वा व्रतानि सांगानि कामिकानि विधानतः । भवंति स्वैरचारिण्यो देवभोग्या इहागताः

విధిపూర్వకంగా అంగోపాంగాలతో కూడిన కామ్యవ్రతాలను ఆచరించి, వారు ఇక్కడ స్వైరచారిణులై దేవభోగానికి యోగ్యులుగా అవుతారు।

Verse 18

पतिव्रतधृता नार्यो बलेन बलिना धृताः । भर्तबुद्ध्यारमंतेतं कदाचित्ता इमा द्विज

ఈ పతివ్రత స్త్రీలు ఒక బలమైన శక్తిచేత బంధింపబడ్డారు; ఓ ద్విజా, కొన్నిసార్లు వారు అతనిని భర్తగా భావించి అతనిలోనే రమిస్తారు।

Verse 19

भर्तरि प्रोषिते याश्च ब्रह्मचर्यव्रताः सदा । विप्लवं ते सकृद्दैवात्ता एता वामलोचनाः

భర్త ప్రోషితుడై ఉన్నప్పుడు సదా బ్రహ్మచర్యవ్రతంలో నిలిచిన వారు దైవవశాత్ ఒక్కసారి స్ఖలించారు; అందువల్ల వారు ఈ వామలోచనలయ్యారు।

Verse 20

कुसुमानि सुगंधीनि सुवासं चंदनं तथा । सुगौरं चापि कर्पूरं सुसूक्ष्माण्यंबराणि च

సుగంధ పుష్పాలు, ఉత్తమ సువాసన ద్రవ్యాలు, చందనం; ప్రకాశమైన తెల్ల కర్పూరం మరియు అతి సన్నని వస్త్రాలు—ఇవన్నీ సమర్పించవలెను।

Verse 21

पर्णानि ऋजुताराणि जीर्णानि कठिनानि च । साग्राणि स्वर्णवर्णानि स्थूलनीलशिराणि च

ఆకులు—నేరుగా, దృఢంగా; పాతవి, కఠినమైనవి; మొనదేలిన అగ్రభాగములు; స్వర్ణవర్ణ ఛాయ; మరియు మందమైన నీల శిరలతో—ఇలా నిర్దిష్టం।

Verse 22

सुवासोपस्कराढ्यानि नागवल्ल्या द्विजोत्तम । शय्याविचित्राभरणा रतिशालोचितानि च

హే ద్విజోత్తమా! ఉత్తమ వస్త్రాలు, విలాసోపకరణాలతో సమృద్ధిగా, నాగవల్లి (పానలత)తో కూడి; విచిత్ర శయ్యలు, ఆభరణాలతో అలంకృతమై, రతిశాలకూ తగిన వస్తువులతో కూడినవి।

Verse 23

बहुकौतुकवस्तूनि समर्च्यद्विजदंपती । भोगदानमिदं काम्यं प्रतिसंक्रमणं रवेः

అనేక మనోహర వస్తువులతో బ్రాహ్మణ దంపతిని విధిగా పూజించి సత్కరించిన తరువాత, ఈ కోరుకున్న ‘భోగదానం’ రవి (సూర్యుడు) సంక్రమణకాలంలో చేయవలెను।

Verse 24

किंवा प्रतिव्यतीपातमेकसंवत्सरावधि । कोदादिति च मंत्रेण या दद्याद्वरवर्णिनी

లేదా ప్రతి ప్రతివ్యతీపాత సందర్భంలో, ఒక సంవత్సరం కాలమంతా, ‘కోదాదితి’ అనే మంత్రంతో శ్రేష్ఠవర్ణి సుందరి దానం చేస్తే (ఆ ఫలము పొందుతుంది)।

Verse 25

कामरूपधरो देवः प्रीयतामिति वादिनी । सा श्रेष्ठाऽप्सरसां मध्ये वसेत्कल्पमिहांगना

“ఇష్టరూపధారి దేవుడు ప్రసన్నుడగుగాక” అని పలుకుతూ, అప్సరసలలో శ్రేష్ఠమైన ఆ స్త్రీ అక్కడ ఒక సంపూర్ణ కల్పకాలము నివసించింది।

Verse 26

कन्यारूपधराकाचिद्याभुक्ता केनचित्क्वचित् । देवरूपेण तं कालमारभ्य ब्रह्मचारिणी

ఒకరు కన్యారూపం ధరించిన ఆమెను ఎక్కడో ఎవరో భోగించారు; ఆ కాలం నుంచే—అది దేవరూపంలో జరిగినందున—ఆమె బ్రహ్మచారిణిగా జీవించింది।

Verse 27

तदेव वृत्तं ध्यायंती निधनं याति कालतः । दिव्यरूपधरा सेह जायते दिव्य भोगभाक्

ఆ సంఘటననే ధ్యానిస్తూ ఆమె కాలక్రమేణ మరణాన్ని పొందింది; అనంతరం దివ్యరూపం ధరించి ఇక్కడ జన్మించి, దివ్యభోగాలను అనుభవించింది।

Verse 28

निदानमप्सरोलोकस्येतिशृण्वन्द्विजाग्रणीः । सौरं लोकमथ प्राप्य क्षणेन स विमानगः

అప్సరలోక ప్రాప్తికి కారణమిదని విని, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, విమానారూఢుడైన అతడు క్షణములోనే సౌరలోకాన్ని చేరాడు।

Verse 29

यथा कदंबकुसुमं किंजल्कैः सर्वतोवृतम् । देदीप्यमानं हि तथा समंताद्भानुभानुभिः

ఎలా కదంబపుష్పం పరాగతంతువులతో అన్ని వైపులా ఆవరించబడి ప్రకాశిస్తుందో, అలాగే అది చుట్టూరా కిరణాలపై కిరణాలతో జ్వలించింది।

Verse 30

दूराद्रविं स विज्ञाय धृततामरसद्वयम् । नवभिर्योजनानां च सहस्रैः संमितेन ह

దూరమున నుండే సూర్యుణ్ని గుర్తించి అతడు రెండు కమలాలను ధరించాడు; మరియు ఆ సూర్యమండలం తొమ్మిది సహస్ర యోజనముల పరిమాణమని చెబుతారు।

Verse 31

विचित्रेणैकचक्रेण सप्तसप्तियुतेन च । अनूरुणाधिष्ठितेन पुरतोधृतरश्मिना

అది విచిత్రమైన ఏకచక్ర రథము; ఏడు అశ్వములతో యుక్తము; అనూరుణుడు సారథిగా ఉండి, కిరణములు ముందుగా విస్తరించి ఉండెను।

Verse 32

अप्सरोमुनिगंधर्व सर्पग्रामणि नैरृतैः । स्यंदनेनातिजविना प्रणनाम कृतांजलिः

అప్సరసలు, మునులు, గంధర్వులు, నాగనాయకులు, నైరృతులు చుట్టుముట్టగా, అతివేగ రథముపై ఉండి అతడు కృతాంజలిగా ప్రణమించాడు।

Verse 33

तस्य प्रणामंदेवोपि भ्रूभंगेनानुमन्य च । अतिदूरं नभोवर्त्म व्यतिचक्राम सक्षणात्

అతని ప్రణామాన్ని దేవుడు కేవలం భ్రూభంగముతో అనుమోదించాడు; మరియు క్షణములోనే అతడు ఆకాశమార్గమున అతి దూరాన్ని దాటిపోయెను।

Verse 34

प्रक्रांते द्युमणौ दूरं शिवशर्मातिशर्मवान् । प्रोवाच भगवद्भक्तौ कथं लभ्यं रवेः पदम्

ద్యుమణి (సూర్యుడు) దూరంగా ముందుకు వెళ్లిన తరువాత, మహానందంతో నిండిన శివశర్మ ఇలా పలికెను—“భగవద్భక్తితో రవిపదము ఎలా లభించును?”

Verse 35

एतदिच्छाम्यहं श्रोतुमाचक्षाथां ममाग्रतः । सतां साप्तपदी मैत्री तन्मे मैत्र्या प्रणोदितौ

నేను ఇది వినాలని కోరుతున్నాను—నా ముందే స్పష్టంగా చెప్పండి. సజ్జనులలో ‘సప్తపది’తో స్నేహం స్థిరమవుతుంది; కాబట్టి స్నేహప్రేరణతో నాకు చెప్పండి।

Verse 36

गणावूचतुः । शृणु द्विज महाप्राज्ञ त्वय्यकथ्यं न किंचन । सत्संगादेव साधूनां सत्कथा संप्रवर्तते

గణులు అన్నారు—ఓ మహాప్రాజ్ఞ ద్విజా, విను; నీకు చెప్పకూడనిది ఏదీ లేదు. సద్గురుసంగమం వల్లనే సత్కథ ప్రవహిస్తుంది।

Verse 37

नियंता सर्वभूतानां य एकःकारणं परम् । अनामा गोत्ररहितो रूपादि परिवर्जितः

ఆయనే ఏకైక పరమకారణము, సమస్త భూతాల నియంత—నామరహితుడు, గోత్రరహితుడు, రూపాది లక్షణాలకు అతీతుడు।

Verse 38

आविर्भाव तिरोभावौ यद्भूनर्तनवर्तिनौ । स एव वक्ति सततं सर्वात्मा वेदपूरुषः

భూతాల నృత్యప్రవాహంలో అవిర్భావం, తిరోభావం యందు నడిచే వాడు—ఆయనే సర్వాత్మ, వేదపురుషుడు, నిరంతరం పలుకుతాడు।

Verse 39

योसावादित्यपुरुषः सोसावहमिति स्फुटम् । अंधतमः प्रविशंति ये चैवान्यमुपासते

ఆ ఆదిత్యపురుషుడే ‘నేను’—ఇది స్పష్టం. ఇతరదేవతలను ఉపాసించేవారు ఘోరాంధకారంలో ప్రవేశిస్తారు।

Verse 40

निश्चितार्थां श्रुतिमिमां ब्राह्मणासो द्विजोत्तम । तमेकमुपतिष्ठंते निश्चित्येति पुनःपुनः

హే ద్విజోత్తమా! ఈ శ్రుతి యొక్క నిశ్చితార్థాన్ని గ్రహించిన బ్రాహ్మణులు, మళ్లీ మళ్లీ విచారించి ఆ ఏక పరమ తత్త్వాన్నే ఉపాసిస్తారు।

Verse 41

उपलभ्य च सावित्रीं नोपतिष्ठेत यः पराम् । काले त्रिकालं सप्ताहात्स पतेन्नात्र संशयः

పరమ సావిత్రీ (గాయత్రీ) పొందినవాడు యోగ్యకాలంలో—దినంలో త్రికాలం—ఆమెను ఉపాసించకపోతే, అతడు ఏడు దినాలలోనే పతితుడవుతాడు; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 42

तावत्प्रातर्जपंस्तिष्ठेद्यावदर्धोदयो रवेः । आसनस्थो जपेन्मौनी प्रत्यगातारकोदयात्

ప్రాతఃకాలంలో సూర్యుడు అర్ధోదయమయ్యే వరకు జపంలో నిమగ్నుడై ఉండాలి. యోగ్యాసనంపై కూర్చొని మౌనం ధరించి, ప్రాతఃతారోదయం దాటే వరకు జపం చేయాలి.

Verse 43

सादित्यां मध्यमां संध्यां जपेदादित्यसंमुखः । काललोपो न कर्तव्यस्ततः कालं प्रतीक्षयेत्

మధ్యాహ్న సాదిత్య సంధ్యలో సూర్యుని ఎదురుగా నిలిచి జపం చేయాలి. కాలాన్ని వదలకూడదు; అందుచేత యథాకాలాన్ని ఎదురుచూసి సంధ్యాచరణ చేయాలి.

Verse 44

काले फलंत्योषधयः काले पुष्पंति पादपाः । वर्षंति तोयदाः काले तस्मात्कालं न लंघयेत्

కాలానుసారం ఔషధులు ఫలిస్తాయి, కాలానుసారం వృక్షాలు పుష్పిస్తాయి, కాలానుసారం మేఘాలు జలాన్ని వర్షిస్తాయి; కనుక నియతకాలాన్ని లంఘించకూడదు.

Verse 45

मंदेहदेहनाशार्थमुदयास्तमये रविः । समीहते द्विजोत्सृष्टं मंत्रतोयांजलित्रयम्

మందేహుల దేహనాశార్థం సూర్యుడు ఉదయాస్తమయకాలాలలో ప్రయత్నిస్తాడు; అందుకే ద్విజుడు మంత్రసంస్కృత జలంతో అర్పించే మూడు అంజలులను ఆయన కోరుకొనుచున్నాడు.

Verse 46

गायत्रीमंत्रतोयाढ्यं दत्तं येनांजलित्रयम् । काले सवित्रे किं न स्यात्तेन दत्तं जगत्त्रयम्

యథాకాలంలో గాయత్రీమంత్రసంపన్న జలంతో సవితృదేవునికి మూడు అంజలులు అర్పించినవాడికి ఏది అసాధ్యం? అతడు త్రిలోకములను దానమిచ్చినట్టే.

Verse 47

किं किं न सविता सूते काले सम्यगुपासितः । आयुरारोग्यमैश्वर्यं वसूनि सपशूनि च

యథాకాలంలో సమ్యగుపాసితుడైన సవితృదేవుడు ఏమి ఇవ్వడు? ఆయుష్షు, ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం, ధనసంపదను, పశువులతో కూడిన సమృద్ధిని ప్రసాదిస్తాడు.

Verse 48

मित्रपुत्र कलत्राणि क्षेत्राणि विविधानि च । भोगानष्टविधांश्चापि स्वर्गं चाप्यपवर्गकम्

ఆయన మిత్రులు, పుత్రులు, భార్యలు; నానావిధ క్షేత్రభూములు; అష్టవిధ భోగాలు; అలాగే స్వర్గం మరియు అపవర్గం (మోక్షం)ను కూడా ప్రసాదిస్తాడు.

Verse 49

अष्टादश सुविद्यासु मीमांसातिगरीयसी । ततोपि तर्कशास्त्राणि पुराणं तेभ्य एव च

అష్టాదశ విద్యలలో మీమాంసా అత్యంత గౌరవనీయమైనది; దానికన్నా పైగా తర్కశాస్త్రాలు, వాటికన్నా కూడా పైగా పురాణం నిలుస్తుంది.

Verse 50

ततोपि धर्मशास्त्राणि तेभ्यो गुर्वी श्रुतिर्द्विज । ततोप्युपनिषच्छ्रेष्ठा गायत्री च ततोधिका

అవన్నిటికన్నా ధర్మశాస్త్రాలు ఉన్నతమైనవి; వాటికన్నా భారమైనది, ఓ ద్విజా, శ్రుతి. దానికన్నా శ్రేష్ఠమైనవి ఉపనిషత్తులు; వాటికన్నా అధికమైనది గాయత్రీ.

Verse 51

दुर्लभा सर्वमंत्रेषु गायत्री प्रणवान्विता । न गायत्र्याधिकं किंचित्त्रयीषु परिगीयते

సర్వ మంత్రాలలో ప్రణవంతో కూడిన గాయత్రీ అత్యంత దుర్లభం. త్రివేదాలలో గాయత్రీకన్నా అధికమైనది ఏదీ కీర్తించబడదు.

Verse 52

न गायत्री समो मंत्रो न काशी सदृशी पुरी । न विश्वेश समं लिंगं सत्यंसत्यं पुनःपुनः

గాయత్రీతో సమానమైన మంత్రం లేదు; కాశీతో సమానమైన పురి లేదు; విశ్వేశునితో సమానమైన లింగం లేదు—ఇది సత్యం, సత్యం, మళ్లీ మళ్లీ సత్యం.

Verse 53

गायत्री वेदजननी गायत्री ब्राह्मणप्रसूः । गातारं त्रायते यस्माद्गायत्री तेन गीयते

గాయత్రీ వేదమాత; గాయత్రీ బ్రాహ్మణప్రసూతి. గాతా (జపకుడు/పఠకుడు)ను ఆమె రక్షించునందున ఆమె ‘గాయత్రీ’ అని కీర్తింపబడుతుంది.

Verse 54

वाच्यवाचकसंबंधो गायत्र्याः सवितुर्द्वयोः । वाच्योसौ सविता साक्षाद्गायत्रीवाचिकापरा

గాయత్రీ మరియు సవితృ—ఈ ఇద్దరిలో వాచ్య-వాచక సంబంధం ఉంది. వాచ్యుడు సాక్షాత్తు సవితా దేవుడు; గాయత్రీ పరమ వాచికా (ప్రకాశక వాక్యరూపం).

Verse 55

प्रभावेणैव गायत्र्याः क्षत्रियः कौशिको वशी । राजर्षित्वं परित्यज्य ब्रह्मर्षिपदमीयिवान्

గాయత్రీ మహిమ మాత్రముచేత వశమైన కౌశికుడు—క్షత్రియుడైనా—రాజర్షిత్వాన్ని విడిచి బ్రహ్మర్షి పదాన్ని పొందెను।

Verse 56

सामर्थ्यं प्राप चात्युच्चैरन्यद्भुवनसर्जने । किं किं न दद्याद्गायत्री सम्यगेवमुपासिता

అతడు ఇతర లోకాలను సృష్టించగలిగేంత అత్యున్నత సామర్థ్యాన్ని పొందెను. ఈ విధంగా సమ్యక్గా ఉపాసించబడిన గాయత్రీ ఏమి ఇవ్వదు?

Verse 57

न ब्राह्मणो वेदपाठान्न शास्त्रपठनादपि । देव्यास्त्रिकालमभ्यासाद्बाह्मणः स्याद्धि नान्यथा

కేవలం వేదపఠనం గానీ శాస్త్రాధ్యయనం గానీ వలన నిజమైన బ్రాహ్మణుడు కాడు; దేవి (గాయత్రీ) యొక్క త్రికాల అభ్యాసం వలననే బ్రాహ్మణుడవుతాడు—ఇతరథా కాదు.

Verse 58

गायत्र्येव परं विष्णुर्गायत्र्येव परःशिवः । गायत्र्येव परोब्रह्मा गायत्र्येव त्रयी ततः

గాయత్రీయే పరమ విష్ణువు, గాయత్రీయే పరమ శివుడు; గాయత్రీయే పరమ బ్రహ్మ—అందుచేత గాయత్రీయే త్రయీ (త్రిదేవులు మరియు త్రివేదము).

Verse 59

देवत्रयं स भगवानंशुमाली दिवाकरः । सर्वेषां महसां राशिः कालकालप्रवर्तकः

కిరణమాలాధారి దివాకరుడైన ఆ భగవాన్ సూర్యుడే దేవత్రయం; ఆయనే సమస్త తేజస్సుల నిధి, కాలమును మరియు దాని చక్రాలను ప్రవర్తింపజేయువాడు.

Verse 60

अर्कमुद्दिश्य सततमस्मल्लोकनिवासिनः । श्रुतिं ह्युदाहरंतीमां सारासारविवेकिनः

సూర్యుని దృష్టిలో ఉంచుకొని, మన లోక నివాసులు—సారాసార వివేకులు—ఈ వైదిక శ్రుతివాక్యాన్ని నిత్యం ఉటంకిస్తారు।

Verse 61

एषो ह देवः प्रदिशोनु सर्वाः पूर्वो ह जातः स उ गर्भे अंतः । स एव जातः स जनिष्यमाणः प्रत्यङ्जानास्तिष्ठति सर्वतोमुखः

ఈ దేవుడే సమస్త దిశలలో వ్యాపించి ఉన్నాడు; మొదట పుట్టినవాడై గర్భాంతరంలోనూ ఉన్నాడు। ఆయనే జన్మించాడు, ఆయనే జన్మించబోయేవాడు; అంతర్ముఖుడై సర్వతోముఖంగా నిలిచియున్నాడు।

Verse 62

सदैवमुपतिष्ठेरन्सौरसूक्तैरतंद्रिताः । ये नमंत्यत्र ते विप्रा विप्रा भास्करसन्निभाः

వారు సౌరసూక్తాలతో అలసట లేకుండా ఎల్లప్పుడూ (సూర్యుని) ఉపాసించాలి. ఇక్కడ నమస్కరించే బ్రాహ్మణులు భాస్కరుని వంటి తేజస్సుగల బ్రాహ్మణులవుతారు।

Verse 63

पुष्यार्केप्यथ हस्तार्के मूलार्केप्यथवा द्विज । उत्तरार्केऽथ यत्कार्यं तत्फलत्येव नान्यथा

ఓ ద్విజా! పుష్యార్క, హస్తార్క, మూలార్క లేదా ఉత్తరార్క దినమున ఏ కార్యం చేయబడితే అది తప్పక ఫలిస్తుంది; ఇతరథా కాదు।

Verse 64

पौषे मास्यर्कदिवसे यः स्नात्वा भास्करोदये । दानहोमंजपंकुर्यादर्चामर्कस्य सुव्रत

ఓ సువ్రతా! పౌష మాసంలో అర్కదినమున భాస్కరోదయ వేళ స్నానం చేసి దానం, హోమం, జపం చేసి సూర్యార్చన చేయువాడు (నిశ్చిత పుణ్యాన్ని) పొందుతాడు।

Verse 65

श्रद्धावानेकभक्तश्च कामक्रोधविवर्जितः । सहाप्सरोभिर्द्युतिमान्स वसेदत्र भोगवान्

శ్రద్ధావంతుడై ఏకభక్తితో, కామక్రోధాలను విడిచినవాడు—ఇక్కడ అప్సరలతో కూడి తేజోవంతుడై నివసించి దివ్యభోగాలను అనుభవిస్తాడు।

Verse 66

अयने विषुवे चापि षडशीतिमुखेषु वा । विष्णुपद्यां च ये दद्युर्महादानानि सुव्रताः

అయనకాలంలో, విషువంలో, షడశీతిముఖ సంధుల్లో మరియు విష్ణుపదీ దినంలో మహాదానాలు చేసే సువ్రతులు మహావ్రతధారులుగా ప్రశంసింపబడతారు।

Verse 67

तिलाञ्जुह्वति साज्यांश्च ब्राह्मणान्भोजयंति च । पितॄनुद्दिश्य च श्राद्धं ये कुर्वंति विपश्चितः

ఘృతంతో కూడిన నువ్వులను అగ్నిలో ఆహుతి చేసి, బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టి, పితృదేవతలను ఉద్దేశించి శ్రాద్ధం చేసే జ్ఞానులు పుణ్యసంపన్న ధర్మాన్ని ఆచరిస్తారు।

Verse 68

महापूजां च ये कुर्युर्महामंत्राञ्जपंति च । तेऽत्र वैकर्तने लोके विकर्तनसमप्रभा

మహాపూజ చేసి మహామంత్రాలను జపించే వారు—ఇక్కడ వైకర్తన లోకంలో వికర్తనుడు (సూర్యుడు) సమానమైన ప్రభతో ప్రకాశిస్తారు।

Verse 69

न दरिद्रा न च दुःखार्ता न व्याधि परिपीडिताः । संक्रमेष्वर्कभक्ता ये न विरूपा न दुर्भगाः

సంక్రాంతి సమయాల్లో అర్కుడు (సూర్యుడు) పట్ల భక్తి కలవారు—దరిద్రులు కారు, దుఃఖపీడితులు కారు, వ్యాధులతో బాధపడరు; వారు వికృతరూపులు కారు, దుర్భాగ్యులు కారు।

Verse 70

संक्रमेषु न यैर्दत्तं न स्नातं तीर्थवारिषु । विशेषहोमो न कृतः कपिलाज्याप्लुतैस्तिलैः

సంక్రాంతి వేళ దానం చేయని వారు, తీర్థజలాలలో స్నానం చేయని వారు, కపిలా గోవు ఘృతంలో ముంచిన నువ్వులతో విశేష హోమం చేయని వారు—

Verse 71

ते दृश्यंते प्रतिद्वारं विहीन नयनाननाः । देहिदेहीति जल्पंतो देहिनः सपटच्चराः

వారు ప్రతి ద్వారమున కనిపిస్తారు—కళ్ళూ ముఖమూ లేనివారై; ‘ఇవ్వండి, ఇవ్వండి’ అని పలుకుతూ, చినిగిన వస్త్రాలతో దేహధారులు తిరుగుతారు।

Verse 72

समं कृष्णलकेनापि यो दद्यात्कांचनं कृती । सूर्यग्रहे कुरुक्षेत्रे स वसेदत्र पुण्यभाक्

సమర్థుడు సూర్యగ్రహణ సమయంలో కురుక్షేత్రంలో కృష్ణల పరిమాణమైనా బంగారం దానం చేస్తే, అతడు ఇక్కడ మహాపుణ్యభాగిగా నివసిస్తాడు।

Verse 73

सर्वं गंगासमं तोयं सर्वे ब्रह्मसमा द्विजाः । सर्वं देयं स्वर्णसमं राहुग्रस्ते दिवाकरे

దివాకరుడు సూర్యుడు రాహు గ్రాసంలో ఉన్నప్పుడు, సమస్త జలం గంగాసమం, సమస్త ద్విజులు బ్రహ్మసములు, ప్రతి దానం స్వర్ణదానసమం అవుతుంది।

Verse 74

दत्तं जप्तं हुतं स्नातं यत्किंचित्सदनुष्ठितम् । भानूपरागे श्राद्धादि तद्धेतुर्ब्रध्न संनिधे

సూర్యగ్రహణ సమయంలో విధిగా చేయబడిన దానం, జపం, హోమం, స్నానం, శ్రాద్ధాది అన్నీ బ్రధ్నుడు (సూర్యుడు) సన్నిధిలో అత్యంత ఫలప్రదమవుతాయి।

Verse 75

रविवारे संक्रमश्चेदुपरागोऽथवाभवेत् । तदा यदर्जितं पुण्यं तदिहाक्षयमाप्यते

ఆదివారము సంఙ్క్రాంతితో గాని గ్రహణంతో గాని కలిసివస్తే, ఆ సమయంలో సంపాదించిన పుణ్యం ఈ జన్మలోనే అక్షయమవుతుంది।

Verse 76

भानुवारो यदा षष्ठ्यां सप्तम्यामथ जायते । तदा यत्सुकृतं कर्म कृतं तदिह भुज्यते

ఆదివారము షష్ఠి లేదా సప్తమి తిథికి వచ్చినప్పుడు, ఆ సమయంలో చేసిన సత్కర్మ ఫలం ఇక్కడే అనుభవించబడుతుంది।

Verse 77

हंसो भानुः सहस्रांशुस्तपनस्तापनो रवि । विकर्तनो विवस्वांश्च विश्वकर्मा विभावसुः

హంస, భాను, సహస్రాంశు, తపన, తాపన, రవి; వికర్తన, వివస్వాన్, విశ్వకర్మ, విభావసు—ఇవి సూర్యుని నామాలు।

Verse 78

विश्वरूपो विश्वकर्ता मार्तंडो मिहिरोंऽशुमान् । आदित्यश्चोष्णगुः सूर्योऽर्यमा ब्रध्नो दिवाकरः

విశ్వరూప, విశ్వకర్త, మార్తండ, మిహిర, అంశుమాన్; ఆదిత్య, ఉష్ణగు, సూర్య, అర్యమా, బ్రధ్న, దివాకర—ఇవి సూర్యుని నామాలు।

Verse 79

द्वादशात्मा सप्तहयो भास्करो हस्करः खगः । सुरः प्रभाकरः श्रीमांल्लोकचक्षुर्ग्रहेश्वरः

ద్వాదశాత్మ, సప్తహయ, భాస్కర, హస్కర, ఖగ; సుర, ప్రభాకర, శ్రీమాన్, లోకచక్షు, గ్రహేశ్వర—ఇవి సూర్యుని నామాలు।

Verse 80

त्रिलोकेशो लोकसाक्षीतमोरिः शाश्वतः शुचिः । गभस्तिहस्तस्तीव्रांशुस्तरणिः सुमहोरणिः

త్రిలోకేశ, లోకసాక్షి, తమోరి, శాశ్వత, శుచి; గభస్తిహస్త, తీవ్రాంశు, తరణి, సుమహోరణి—ఇవి సూర్యదేవుని పవిత్ర నామాలు.

Verse 81

द्युमणिर्हरिदश्वोर्को भानुमान्भयनाशनः । छन्दोश्वो वेदवेद्यश्च भास्वान्पूषा वृषाकपिः

ద్యుమణి, హరిదశ్వ, అర్క, భానుమాన్, భయనాశన; ఛందోశ్వ, వేదవేద్య, భాస్వాన్, పూషా, వృషాకపి—ఇవి సూర్యుని నామాలు.

Verse 82

एकचक्ररथो मित्रो मंदेहारिस्तमिस्रहा । दैत्यहा पापहर्ता च धर्मोधर्म प्रकाशकः

ఏకచక్రరథ, మిత్ర, మందేహుల సంహారకుడు, తమిస్రా-అంధకారనాశకుడు; దైత్యహా, పాపహర్త, ధర్మాధర్మప్రకాశకుడు—ఇవి సూర్యుని నామాలు.

Verse 83

हेलिकश्चित्रभानुश्च कलिघ्नस्तार्क्ष्यवाहनः । दिक्पतिः पद्मिनीनाथः कुशेशयकरो हरिः

హేలిక, చిత్రభాను, కలిఘ్న, తార్క్ష్యవాహన; దిక్పతి, పద్మినీనాథ, కుశేశయకర, హరి—ఇవి సూర్యదేవుని పవిత్ర నామాలు.

Verse 84

घर्मरश्मिर्दुर्निरीक्ष्यश्चंडांशुः कश्यपात्मजः । एभिः सप्ततिसंख्याकैः पुण्यैः सूर्यस्य नामभिः

ఘర్మరశ్మి, దుర్నిరీక్ష్య, చండాంశు, కశ్యపాత్మజ—సూర్యుని ఈ డెబ్బై పుణ్యనామాలతో సవితా స్తుతింపబడును.

Verse 85

प्रणवादि चतुर्थ्यंतैर्नमस्कार समन्वितैः । प्रत्येकमुच्चरन्नाम दृष्ट्वादृष्ट्वा दिवाकरम्

ఓం తో ప్రారంభించి చతుర్థీ ప్రత్యయం (—ాయ) తో కూడిన ‘నమః’ సహితంగా ప్రతి నామాన్ని క్రమంగా ఉచ్చరించుచూ, దివాకర సూర్యుని మళ్లీ మళ్లీ దర్శించాలి।

Verse 86

विगृह्य पाणियुग्मेन ताम्रपात्रं सुनिर्मलम् । जानुभ्यामवनिं गत्वा परिपूर्य जलेन च

రెండు చేతులతో అత్యంత శుభ్రమైన తామ్రపాత్రాన్ని పట్టుకొని, మోకాళ్లపై నేలపై వాలిపోయి, ఆ పాత్రను నీటితో పూర్తిగా నింపాలి।

Verse 87

करवीरादि कुसुमै रक्तचंदनमिश्रितैः । दूर्वांकुरैरक्षतैश्च निक्षिप्तैः पात्रमध्यतः

కరవీరాది పుష్పాలను రక్తచందనంతో కలిపి, దూర్వాంకురాలు మరియు అక్షతలను కూడా తీసుకొని, వాటిని పాత్ర మధ్యలో నిక్షేపించాలి।

Verse 88

दद्यादर्घ्यमनर्घ्याय सवित्रे ध्यानपूर्वकम् । उपमौलि समानीय तत्पात्रं नान्यदृङ्मनाः

ధ్యానపూర్వకంగా సవితృ దేవునికి అమూల్యమైన అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించాలి; ఆ పాత్రను శిరోమౌలివరకు ఎత్తి, దృష్టి మనస్సులను మరెక్కడికీ పోనీయకూడదు।

Verse 89

प्रतिमंत्रं नमस्कुर्यादुदयास्तमये रविम् । अनया नामसप्तत्या महामंत्ररहस्यया

ప్రతి మంత్రంతో సూర్యోదయము మరియు సూర్యాస్తమయము వేళ రవికి నమస్కరించాలి—మహామంత్ర రహస్యరూపమైన ఈ డెబ్బై నామమాల ద్వారా।

Verse 90

एवं कुर्वन्नरो जातु न दरिद्रो न दुःखभाक् । व्याधिभिर्मुच्यते घोरैरपिजन्मांतरार्जितैः

ఈ విధంగా ఆచరించే మనిషి ఎప్పటికీ దరిద్రుడు కాడు, దుఃఖభాగి కూడా కాడు. అతడు ఘోరమైన వ్యాధుల నుండీ విముక్తుడవుతాడు, అవి పూర్వజన్మార్జితమైనవైనా సరే.

Verse 91

विनौषधैर्विना वैद्यैर्विनापथ्यपरिग्रहैः । कालेन निधनं प्राप्तः सूर्यलोके महीयते

ఔషధాలు లేకుండా, వైద్యులు లేకుండా, పథ్య నియమాలు స్వీకరించకుండానే, నియతకాలంలో మరణాన్ని పొందినప్పుడు అతడు సూర్యలోకంలో మహిమింపబడతాడు.

Verse 92

इत्येकदेशः कथितो भानुलोकस्य सत्तम । महातेजोनिधेरस्य कोविशेषमवैत्यहो

హే సత్తమా! ఇట్లా సూర్యలోకంలోని ఒక చిన్న భాగమే చెప్పబడింది. అపార తేజస్సు గల ఈ నిధి యొక్క విశేష మహిమను ఎవరు పూర్తిగా గ్రహించగలరు?

Verse 93

स्वकर्णविषयीकुर्वन्नितिपुण्यकथामिमाम् । क्षणादालोकयांचक्रे महेंद्रस्य महापुरीम्

ఈ పుణ్యకథను తన చెవులకు విషయంగా చేసుకొని, క్షణమాత్రంలోనే అతడు మహేంద్రుడు (ఇంద్రుడు) యొక్క మహాపురిని దర్శించాడు.

Verse 94

अगस्तिरुवाच । श्रुत्वा सौरीं कथमेतामप्सरोलोकसंयुताम् । न दरिद्रो भवेत्क्वापि नाधर्मेषु प्रवर्तते

అగస్త్యుడు పలికెను: అప్సరలోకంతో అనుబంధమైన ఈ సౌరీ కథను విన్నవాడు ఎక్కడా దరిద్రుడవడు; అధర్మంలోనూ ప్రవృత్తి చెందడు.

Verse 95

ब्राह्मणैः सततं श्राव्यमिदमाख्यानमुत्तमम् । वेदपाठेन यत्पुण्यं तत्पुण्यफलदायकम्

ఈ ఉత్తమాఖ్యానం బ్రాహ్మణులు నిత్యం పఠించి శ్రవించవలసినది. వేదపాఠం వల్ల కలిగే పుణ్యఫలమే దీనివల్ల కూడా లభిస్తుంది.

Verse 96

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शृण्वंतोऽध्यायमुत्तमम् । पातकानि विसृज्येह गतिं यास्यंत्यनुत्तमाम्

బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు ఈ ఉత్తమ అధ్యాయాన్ని శ్రవిస్తే, ఇక్కడే పాపాలను విడిచి అనుత్తమ గతిని పొందుతారు.