Adhyaya 38

Verse 1

स्कंद उवाच । विवाहा ब्राह्म दैवार्षाः प्राजापत्यासुरौ तथा । गांधर्वो राक्षसश्चापि पैशाचोऽष्टम उच्यते

స్కందుడు పలికెను: వివాహాలు ఎనిమిది రకాలు - బ్రాహ్మ, దైవ, ఆర్ష, ప్రాజాపత్య, ఆసుర, గాంధర్వ, రాక్షస మరియు ఎనిమిదవది పైశాచము.

Verse 2

स ब्राह्मो वरमाहूय यत्र कन्या स्वलंकृता । दीयते तत्सुतः पूयात्पुरुषानेकविंशतिम्

ఇదే బ్రాహ్మ వివాహము—వరుణ్ని ఆహ్వానించి, అలంకరించబడిన కన్యను అతనికి దానమిచ్చే విధము. ఆ సంయోగమున పుట్టిన పుత్రుడు ఇరవై ఒక తరాల పురుషులను పవిత్రం చేస్తాడు.

Verse 3

यज्ञस्थायर्त्विजे दैवस्तज्जःपाति चतुर्दश । वरादादाय गोद्वंद्वमार्षस्तज्जः पुनाति षट्

యజ్ఞంలో నియుక్తుడైన ఋత్విజునికి కన్యాదానం చేయుట దైవ వివాహము; దానివల్ల జనించిన పుత్రుడు పద్నాలుగు తరాలను రక్షిస్తాడు. వరుని నుండి గోవుల జంటను స్వీకరించుట ఆర్ష వివాహము; దానివల్ల జనించిన పుత్రుడు ఆరు తరాలను పవిత్రం చేస్తాడు.

Verse 4

सहोभौ चरतां धर्ममित्युक्त्वा दीयतेर्थिने । यत्र कन्या प्राजापत्यस्तज्जो वंशान्पुनाति षट्

‘మీరిద్దరూ కలిసి ధర్మాన్ని ఆచరించండి’ అని చెప్పి యోగ్యుడైన వరునికి కన్యను ఇచ్చే విధము ప్రాజాపత్య వివాహము; దానివల్ల జనించిన పుత్రుడు ఆరు వంశాలను పవిత్రం చేస్తాడు.

Verse 5

चत्वार एते विप्राणां धर्म्याः पाणिग्रहाः स्मृताः । आसुरः क्रयणाद्द्रव्यैर्गांधर्वोन्योन्य मैत्रतः

ఈ నాలుగు బ్రాహ్మణులకు ధార్మిక పాణిగ్రహాలు (వివాహాలు) అని స్మృతిలో చెప్పబడినవి. ఆసుర వివాహము ధనంతో కొనుగోలు వలన, గాంధర్వ వివాహము పరస్పర ప్రేమవలన జరుగుతుంది.

Verse 6

प्रसह्यकन्याहरणाद्राक्षसो निंदितः सताम् । छलेन कन्याहरणात्पैशाचो गर्हितोऽष्टमः

బలవంతంగా కన్యను అపహరించుట వలన ఏర్పడే రాక్షస వివాహము సజ్జనులచే నిందింపబడుతుంది. మోసంతో కన్యను అపహరించుట వలన ఏర్పడే పైశాచము—ఎనిమిదవది—అదియు గర్హితమే.

Verse 7

प्रायः क्षत्रविशोरुक्ता गांधर्वासुरराक्षसाः । अष्टमस्त्वेष पापिष्ठः पापिष्ठानां च संभवेत्

గాంధర్వ, ఆసుర, రాక్షస వివాహాలు సాధారణంగా క్షత్రియులకు మరియు వైశ్యులకు చెప్పబడినవి. అయితే ఈ ఎనిమిదవ విధానం అత్యంత పాపమయమైనది; అది మహాపాపులలోనే ఉద్భవిస్తుంది.

Verse 8

सवर्णया करो ग्राह्यो धार्यः क्षत्रियया शरः । प्रतोदो वैश्यया धार्यो वासोंतः पज्जया तथा

తన వర్ణంలోని స్త్రీతో పాణిగ్రహణం (చేతి పట్టుకోవడం) చేయాలి. క్షత్రియ స్త్రీతో బాణం ధరించాలి; వైశ్య స్త్రీతో ప్రతోదం (గోడ్/చాబుక) ధరించాలి; శూద్ర స్త్రీతో వస్త్రపు అంచు పట్టుకోవాలి.

Verse 9

असवर्णस्त्वेष विधिः स्मृतो दृष्टश्च वेदने । सवर्णाभिस्तु सर्वाभिः पाणिर्ग्राह्यस्त्वयं विधिः

అసవర్ణ (భిన్న వర్ణ) వివాహాలలో ఈ విధానం స్మృతుల్లో చెప్పబడింది, శాస్త్రోపదేశంలోనూ కనిపిస్తుంది. కానీ సవర్ణ స్త్రీలందరికీ ఇక్కడ నియమం—పాణిగ్రహణమే చేయాలి.

Verse 10

धर्म्यैर्विवाहैर्जायंते धर्म्या एव शतायुषः । अधर्म्यैर्धर्मरहिता मंदभाग्यधनायुषः

ధర్మ్యమైన వివాహాల వల్ల ధర్మసంపన్నమైన సంతానం పుడుతుంది, వారు శతాయుష్కులు అవుతారు. అధర్మ్య వివాహాల వల్ల ధర్మరహితులు పుడుతారు—వారికి భాగ్యం, ధనం, ఆయుష్షు స్వల్పం.

Verse 11

ऋतुकालाभिगमनं धर्मोयं गृहिणः परः । स्त्रीणां वरमनुस्मृत्य यथाकाम्यथवा भवेत्

ఋతుకాలంలో భార్యను సమీపించడం గృహస్థునికి పరమధర్మం. స్త్రీల శ్రేయస్సును స్మరించి, ఆమె ఇష్టానుసారం సంగమించాలి—లేదా విరమించాలి.

Verse 12

दिवाभिगमनं पुंसामनायुष्यं परं मतम् । श्राद्धाहः सर्वपर्वाणि यत्नात्त्याज्यानि धीमता

పురుషులకు పగటిపూట సంగమం పరమంగా ఆయుష్షును హరించేదిగా భావించబడింది. శ్రాద్ధదినములలోను, సమస్త పర్వదినములలోను బుద్ధిమంతుడు దానిని యత్నపూర్వకంగా వర్జించాలి.

Verse 13

तत्र गच्छन्स्त्रियं मोहाद्धर्मात्प्रच्यवते परात्

ఆ సందర్భాలలో మోహవశంగా స్త్రీని ఆశ్రయించువాడు పరమధర్మమునుండి చ్యుతుడగును.

Verse 14

ऋतुकालाभिगामी यः स्वदारनिरतश्च यः । स सदा ब्रह्मचारी च विज्ञेयः सद्गृहाश्रमी

యెవడు కేవలం ఋతుకాలములోనే భార్యను సమీపించుచు, స్వధర్మపత్నియందే నిబద్ధుడై యుండునో, వాడు నిత్య బ్రహ్మచారియే; సద్గృహాశ్రమి అని తెలిసికొనవలెను.

Verse 15

ऋतुः षोडशयामिन्यश्चतस्रस्ता सुगर्हिताः । पुत्रास्तास्वपि या युग्मा अयुग्माः कन्यका प्रजाः

ఋతువు పదహారు రాత్రులుగా ఉంటుంది; వాటిలో నాలుగు అత్యంత నింద్యమైనవి. మిగిలిన రాత్రులలో కూడా సమ రాత్రులలో గర్భధారణైతే పుత్రుడు, విషమ రాత్రులలో అయితే కన్యాసంతానం కలుగుతుంది.

Verse 16

त्यक्त्वा चंद्रमसं दुःस्थं मघां पौष्णं विहाय च । शुचिः सन्निर्विशेत्पत्नीं पुन्नामर्क्षे विशेषतः । शुचिं पुत्रं प्रसूयेत पुरुषार्थप्रसाधकम्

అశుభ చంద్రదినాన్ని విడిచి, మఘా మరియు పౌష్ణ నక్షత్రాలను కూడా వర్జించి, శుచిగా ఉండి—ప్రత్యేకంగా పున్నామ అనే నక్షత్రంలో—భార్యను సమీపించాలి. అప్పుడు శుచియైన పుత్రుడు జన్మించి, పురుషార్థాలను సాధించువాడగును.

Verse 17

आर्षे विवाहे गोद्वंद्वं यदुक्तं तन्न शस्यते । शुल्कमण्वपि कन्यायाः कन्या विक्रयपापकृत्

ఆర్ష వివాహంలో చెప్పబడిన ‘గోవుల జంట’ను ధరగా భావించి వ్యాపారంలా తీసుకోవడం శ్రేయస్కరం కాదు. కన్య కోసం అణువంతమైన శుల్కం తీసుకున్నా అది కన్యావిక్రయ పాపమే.

Verse 18

अपत्यविक्रयी कल्पं वसेद्विट्कृमिभोजने । अतो नाण्वपि कन्याया उपजीवेत्पिता धनम्

సంతానాన్ని అమ్మినవాడు మలం, పురుగులు భక్షించాల్సిన నరకంలో ఒక కల్పకాలం నివసిస్తాడు. అందుచేత కన్య వల్ల వచ్చిన అణువంత ధనంపైనా తండ్రి జీవించకూడదు.

Verse 19

स्त्रीधनान्युपजीवंति ये मोहादिह बांधवाः । न केवलं निरयगास्तेषामपि हि पूर्वजाः

మోహవశాత్తు ఇక్కడ స్త్రీధనాన్ని భోగించి జీవించే బంధువులు కేవలం తామే నరకగాములు కాదు; వారి పూర్వజులకూ పతనం కలుగుతుంది.

Verse 20

पत्या तुष्यति यत्र स्त्री तुष्येद्यत्र स्त्रिया पतिः । तत्र तुष्टा महालक्ष्मीर्निवसेद्दानवाऽरिणा

ఎక్కడ భార్య భర్తతో సంతృప్తిగా ఉంటుందో, ఎక్కడ భర్త భార్య వల్ల సంతృప్తి పొందుతాడో, అక్కడ దానవశత్రువు విష్ణువుతో కూడి ప్రసన్నమైన మహాలక్ష్మి నివసిస్తుంది.

Verse 21

वाणिज्यं नृपतेः सेवा वेदानध्यापनं तथा । कुविवाहः क्रियालोपः कुले पतनहेतवः

వ్యాపారం, రాజసేవ, జీవికార్థం వేదాధ్యాపనం; అలాగే కువివాహం మరియు విధిక్రియల లోపం—ఇవి కులపతనానికి కారణాలు.

Verse 22

कुर्याद्वैवाहिके वह्नौ गृह्यकर्मान्वहं गृही । पंचयज्ञक्रियां चापि पक्तिं दैनंदिनीमपि

గృహస్థుడు వివాహాగ్నిలో ప్రతిదినం గృహ్యకర్మలను ఆచరించాలి; అలాగే పంచయజ్ఞక్రియలను నిర్వహించి నిత్య అన్నపాకం చేసి అర్పణ కూడా చేయాలి।

Verse 23

गृहस्थाश्रमिणः पंच सूना कर्म दिने दिने । कंडनी पेषणी चुल्ली ह्युदकुंभस्तु मार्जनी

గృహస్థాశ్రమిలో ప్రతిదిన కర్మలో ఐదు ‘సూనా’లు సహజం—కండనీ, పేషణీ, చుల్లీ, ఉదకుంభం, మార్జనీ (చీపురు).

Verse 24

तासां च पंचसूनानां निराकरणहेतवः । क्रतवः पंच निर्दिष्टा गृहि श्रेयोभिवर्धनाः

ఆ ఐదు సూనాల వల్ల కలిగే దోషాలను తొలగించుటకు ఐదు యజ్ఞాలు నిర్దేశించబడ్డాయి; అవి గృహస్థుని శ్రేయస్సును వృద్ధి చేస్తాయి।

Verse 25

पाठनं ब्रह्मयज्ञः स्यात्तर्पणं च पितृ क्रतुः । होमो दैवो बलिर्भौतोऽतिथ्यर्चा नृक्रतुः क्रमात्

పఠనం/స్వాధ్యాయం బ్రహ్మయజ్ఞం; తర్పణం పితృయజ్ఞం; అగ్నిలో హోమం దేవయజ్ఞం; బలి అర్పణ భూతయజ్ఞం; అతిథి పూజ నృయజ్ఞం—ఇదే క్రమం।

Verse 26

पितृप्रीतिं प्रकुर्वाणः कुर्वीत श्राद्धमन्वहम् । अन्नोदकपयोमूलैः फलैर्वापि गृहाश्रमी

పితృప్రీతికై గృహస్థుడు ప్రతిదినం శ్రాద్ధం చేయాలి—యథాశక్తి అన్నం, నీరు, పాలు, కందమూలాలు లేదా ఫలాలతోనైనా।

Verse 27

गोदानेन च यत्पुण्यं पात्राय विधिपूर्वकम् । सत्कृत्य भिक्षवे भिक्षां दत्त्वा तत्फलमाप्नुयात्

విధిపూర్వకంగా యోగ్య పాత్రునికి గోదానం చేయడం వల్ల కలిగే పుణ్యఫలం, భిక్షువును సత్కరించి గౌరవంతో భిక్ష ఇచ్చినవాడికీ అదే ఫలంగా లభిస్తుంది.

Verse 28

तपोविद्यासमिद्दीप्ते हुतं विप्रास्य पावके । तारयेद्विघ्नसंघेभ्यः पापाब्धेरपि दुस्तरात्

తపస్సు, విద్యలతో దగ్ధంగా ప్రకాశించే బ్రాహ్మణుని అగ్నిలో అర్పించిన హవనం, విఘ్నసమూహాలనుండి మరియు దాటలేని పాపసముద్రం నుండికూడా దాటిస్తుంది.

Verse 29

अनर्चितोऽतिथिर्गेहाद्भग्नाशो यस्य गच्छति । आजन्मसंचितात्पुण्यात्क्षणात्स हि बहिर्भवेत्

ఎవరి ఇంటి నుండి అతిథి పూజా-సత్కారం లేక ఆశాభంగంతో వెళ్లిపోతాడో, అతడు జన్మనుండి కూడబెట్టిన పుణ్యాన్ని కూడా క్షణంలో కోల్పోతాడు.

Verse 30

सांत्वपूर्वाणि वाक्यानि शय्यार्थे भूस्तृणोदके । एतान्यपि प्रदेयानि सदाभ्यागत तुष्टये

ఎప్పుడూ వచ్చిన అతిథి తృప్తి కోసం సాంత్వన వాక్యాలు, విశ్రాంతికి నేల, గడ్డి, నీరు—ఇవన్నీ కూడా తప్పక ఇవ్వవలసినవే.

Verse 31

गृहस्थः परपाकादी प्रेत्य तत्पशुतां व्रजेत् । श्रेयः परान्नपुष्टस्य गृह्णीयादन्नदो यतः

ఇతరుల వండిన అన్నంతో జీవించే గృహస్థుడు, మరణానంతరం వారి పశుత్వస్థితిని పొందుతాడు. కాబట్టి పరాన్నంతో పోషితుడవడం కంటే అన్నదాతగా ఉండటమే శ్రేయస్కరం.

Verse 32

आदित्योढोऽतिथिः सायं सत्कर्तव्यः प्रयत्नतः । असत्कृतोन्यतो गच्छन्दुष्कृतं भूरि यच्छति

సూర్యాస్తమయ వేళ సాయంకాలంలో వచ్చిన అతిథిని ప్రత్యేక ప్రయత్నంతో సత్కరించాలి. సత్కారం లేక అతడు ఇతరత్రా వెళ్లితే, ఆ గృహానికి అపార పాపాన్ని కలిగిస్తాడు.

Verse 33

भुंजानोऽतिथिशेषान्नमिहायुर्धनभाग्भवेत् । प्रणोद्यातिथिमन्नाशी किल्बिषी च गृहाश्रमी

అతిథి తిన్న తరువాత మిగిలిన అన్నం భుజిస్తే ఇహలోకంలో దీర్ఘాయుష్షు, ధనభాగ్యం లభిస్తాయి. కానీ అతిథిని తరిమివేసి తానే తినే గృహస్థుడు పాపకలుషితుడవుతాడు.

Verse 34

वैश्वदेवांत संप्राप्तः सूर्योढो वातिथिः स्मृतः । न पूर्वकाल आयातो न च दृष्टचरः क्वचित्

వైశ్వదేవ కర్మాంతంలో సూర్యాస్తమయంతో కలిసి వచ్చినవాడు ‘వాతిథి’ (అనుకోకుండా వచ్చిన అతిథి) అని చెప్పబడతాడు. అతడు ముందుగా రాలేదు; అతని ప్రవర్తన కూడా ముందుగా తెలిసినది కాదు.

Verse 35

बलिपात्रकरे विप्रे यद्यन्योतिथिरागतः । अदत्त्वा तं बलिं तस्मै यथाशक्त्यान्नमर्पयेत्

బ్రాహ్మణుడు బలిపాత్రం చేతబట్టి ఉన్నప్పుడు మరో అతిథి వచ్చితే, ఆ బలిని అతనికి ఇవ్వక, తన శక్తి మేరకు అన్నం సమర్పించాలి.

Verse 36

कुमाराश्च स्ववासिन्यो गर्भिण्योऽतिरुजान्विताः । अतिथेरादितोप्येते भोज्या नात्र विचारणा

పిల్లలు, ఇంటి స్త్రీలు, గర్భిణీలు, తీవ్రమైన రోగంతో బాధపడేవారు—వీళ్లకూ అతిథికి ముందే భోజనం పెట్టాలి; ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 37

पितृदेवमनुष्येभ्यो दत्त्वाश्नात्यमृतं गृही । स्वार्थं पचन्नघं भुंक्ते केवलं स्वोदरंभरिः

గృహస్థుడు ముందుగా పితృదేవులకు, దేవతలకు, మనుష్యులకు అన్నం అర్పించి తరువాత భుజిస్తే, అతడు అమృతాన్ని ఆస్వాదించినవాడవుతాడు. కానీ తన స్వార్థం కోసమే వండి తినేవాడు పాపమే భుజిస్తాడు—కేవలం కడుపు నింపుకునేవాడు.

Verse 38

माध्याह्निकं वैश्वदेवं गृहस्थः स्वयमाचरेत् । पत्नी सायं बलिं दद्यात्सिद्धान्नैर्मंत्रवर्जितम्

మధ్యాహ్న సమయంలో గృహస్థుడు స్వయంగా వైశ్వదేవ యాగాన్ని ఆచరించాలి. సాయంకాలంలో భార్య సిద్ధాన్నంతో, మంత్రోచ్చారణ లేకుండా, బలి సమర్పించాలి.

Verse 39

एतत्सायंतनं नाम वैश्वदेवं गृहाश्रमे । सायंप्रातर्भवेदेव वैश्वदेवं प्रयत्नतः

గృహాశ్రమంలో దీనిని ‘సాయంతన వైశ్వదేవం’ అని అంటారు. నిజంగా సాయంకాలం మరియు ప్రాతఃకాలం—రెండు వేళలా—ప్రయత్నంతో వైశ్వదేవాన్ని ఆచరించాలి.

Verse 40

वैश्वदेवेन ये हीना आतिथ्येन विवर्जिताः । सर्वे ते वृषला ज्ञेयाः प्राप्तवेदा अपि द्विजाः

వైశ్వదేవాన్ని విస్మరించి, అతిథి సత్కారంలేని వారు—వారు అందరూ వృషలులని తెలుసుకోవాలి; వారు ద్విజులైనా, వేదాలు నేర్చుకున్నవారైనా సరే.

Verse 41

अकृत्वा वैश्वदेवं तु भुंजते ये द्विजाधमाः । इह लोकेन्नहीनाः स्युः काकयोनिं व्रजंत्यथ

వైశ్వదేవం చేయకుండా భుజించే అధమ ద్విజులు ఈ లోకంలో అన్నహీనులవుతారు; అనంతరం కాకయోనిని పొందుతారు.

Verse 42

वेदोदितं स्वकं कर्म नित्यं कुर्यादतंद्रितः । तद्धि कुर्वन्यथाशक्ति प्राप्नुयात्सद्गतिं पराम्

వేదోక్తమైన స్వధర్మకర్మను ప్రతిదినం అలసత్వం లేకుండా నిరంతరం చేయవలెను. యథాశక్తి ఆచరించువాడు పరమ సద్గతిని పొందును.

Verse 43

षष्ठ्यष्टम्योर्वसेत्पापं तैले मांसे सदैव हि । पंचदश्यां चतुर्दश्यां तथैव च भगेक्षुरे

షష్ఠి, అష్టమి తిథుల్లో పాపం నూనెలోను మాంసంలోను నివసిస్తుందని చెప్పబడింది. అలాగే చతుర్దశి, పంచదశి తిథుల్లోను, కామభోగంలోను పాపవాసమని అన్నారు.

Verse 44

उदयं तं न चेक्षेत नास्तं यंतं न मध्यगम् । न राहुणोपसृष्टं च नांबुसंस्थं दिवाकरम्

సూర్యుడు ఉదయించునప్పుడు, అస్తమించునప్పుడు, మధ్యాహ్నంలోనూ అతనిని చూడకూడదు. రాహుగ్రస్తమైన (గ్రహణ) సూర్యుని కూడా, నీటిలో ప్రతిబింబించిన సూర్యుని కూడా చూడరాదు.

Verse 45

न वीक्षेतात्ममनोरूपमाशुधावेन्न वर्षति । नोल्लंघयेद्वत्सतंत्रीं न नग्नो जलमाविशेत्

తన స్వరూపాన్ని ఆసక్తితో చూడకూడదు. వర్షం లేనప్పుడు వ్యర్థంగా వేగంగా పరుగెత్తకూడదు. దూడ కట్టే తాడును దాటకూడదు, నగ్నంగా నీటిలో ప్రవేశించకూడదు.

Verse 46

देवतायतनं विप्रं धेनुं मधुमृदं घृतम् । जातिवृद्धं वयोवृद्धं विद्यावृद्धं तपस्विनम्

దేవతాలయం, బ్రాహ్మణుడు, ఆవు, తేనె, మట్టి, నెయ్యి; అలాగే కులంలో పెద్దవారు, వయస్సులో పెద్దవారు, విద్యలో పెద్దవారు, తపస్వులు—ఇవన్నీ శ్రద్ధతో గౌరవించి సంరక్షించవలెను.

Verse 47

अश्वत्थं चैत्यवृक्षं च गुरुं जलभृतं घटम् । सिद्धान्नं दधिसिद्धार्थं गच्छन्कुर्यात्प्रदक्षिणम्

నడుచుచుండగా అశ్వత్థ (రావి) వృక్షం, చైత్యవృక్షం, గురువు, జలపూర్ణ ఘటం, సిద్ధాన్నం, పెరుగు, ఆవాలు—ఇవన్నీ ధర్మమంగళాధారములని భావించి భక్తితో ప్రదక్షిణ చేయవలెను।

Verse 48

रजस्वलां न सेवेत नाश्नीयात्सह भार्यया । एकवासा न भुंजीत न भुंजीतोत्कटासने

రజస్వల స్త్రీతో సంగమం చేయకూడదు; భార్యతో కలిసి భోజనం చేయకూడదు। ఒక్క వస్త్రమే ధరించి భుజించకూడదు; ఉక్కటాసనంలో కూర్చుని కూడా భుజించకూడదు।

Verse 49

नाश्नंतीं स्त्रीं समीक्षेत तेजस्कामो द्विजोत्तमः । असंतर्प्य पितॄन्देवान्नाद्यादन्नं नवं क्वचित्

ఆధ్యాత్మిక తేజస్సు కోరే ద్విజోత్తముడు భోజనం చేస్తున్న స్త్రీని చూడకూడదు। పితృదేవతలను, దేవతలను తృప్తిపరచక ముందుగా ఎప్పుడూ కొత్తగా వండిన అన్నం తినకూడదు।

Verse 50

पक्वान्नं चापि नो मांसं दीर्घकालं जिजीविषुः । न मूत्रं गोव्रजे कुर्यान्न वल्मीके न भस्मनि

దీర్ఘాయుష్షు కోరేవాడు పాకం చేసిన అన్నం తిని మాంసాన్ని వర్జించాలి। గోవ్రజంలో, వల్మీకంపై (చీమల పుట్ట) మరియు భస్మంపై మూత్రవిసర్జన చేయకూడదు।

Verse 51

न गर्तेषु ससत्वेषु न तिष्ठन्न व्रजन्नपि । गोविप्रसूर्यवाय्वग्नि चंद्रर्क्षांबु गुरूनपि

జీవులు ఉన్న గోతుల్లో నిలబడి గానీ, నడుచుచుండగా గానీ మలమూత్ర విసర్జన చేయకూడదు। అలాగే గోవులు, బ్రాహ్మణులు, సూర్యుడు, వాయువు, అగ్ని, చంద్రుడు, నక్షత్రాలు, జలం, గురువులు—వీటి వైపు ముఖం పెట్టి కూడా చేయకూడదు।

Verse 52

अभिपश्यन्न कुर्वीत मलमूत्रविसर्जनम् । तिरस्कृत्यावनिं लोष्टकाष्ठपर्णतृणादिभिः

ఇతరులు చూస్తుండగా మలమూత్ర విసర్జనం చేయకూడదు. మట్టిగడ్డలు, కట్టెలు, ఆకులు, గడ్డి మొదలైనవాటితో నేలను ఆవరించి తరువాతే విసర్జించాలి.

Verse 53

प्रावृत्य वाससा मौलिं मौनी विण्मूत्रमुत्सृजेत् । यथासुखमुखो रात्रौ दिनेच्छायांधकारयोः

తలపై వస్త్రం కప్పుకొని, మౌనం పాటిస్తూ మలమూత్ర విసర్జనం చేయాలి. రాత్రి సౌకర్యమైన దిశగా ముఖం పెట్టి, పగలు నీడలో లేదా చీకటిలో చేయాలి.

Verse 54

भीतिषु प्राणबाधायां कुर्यान्मलविसर्जनम् । मुखेनोपधमेन्नाग्निं नग्नां नेक्षेत योषितम्

భయం లేదా ప్రాణాపాయం ఉన్నప్పుడు మాత్రమే మల విసర్జనం చేయాలి. నోటితో అగ్నిపై ఊదకూడదు; నగ్న స్త్రీని చూడకూడదు.

Verse 55

नांघ्री प्रतापयेदग्नौ न वस्त्वशुचि निक्षिपेत् । प्राणिहिंसां न कुर्वीत नाश्नीयात्संध्ययोर्द्वयोः

అగ్నిలో పాదాలను వేడిచేయకూడదు; ఏ వస్తువునూ అపవిత్ర స్థలంలో పెట్టకూడదు. ప్రాణహింస చేయకూడదు; ఉదయం-సాయంకాల సంధ్యాసమయాల్లో భోజనం చేయకూడదు.

Verse 56

न संविशेत संध्यायां प्रत्यक्सौम्यशिरा अपि । विण्मूत्रष्ठीवनं नाप्सु कुर्याद्दीर्घजिजीविषुः

సంధ్యాసమయంలో తల ఉత్తరంగా పెట్టుకున్నా పడుకోకూడదు. దీర్ఘాయుష్షు కోరేవాడు నీటిలో మలం, మూత్రం లేదా ఉమ్మి వేయకూడదు.

Verse 57

नाचक्षीत धयंतीं गां नेंद्रचापं प्रदर्शयेत् । नैकः सुप्यात्क्वचिच्छून्ये न शयानं प्रबोधयेत्

దూడకు పాలిచ్చుచున్న ఆవును చూడకూడదు; ఇంద్రధనుస్సును చూపించకూడదు. నిర్మానుష్యస్థలంలో ఒంటరిగా నిద్రించకూడదు; నిద్రిస్తున్నవానిని అకస్మాత్తుగా లేపకూడదు.

Verse 58

पंथानं नैकलो यायान्न वार्यंजलिना पिबेत् । न दिवोद्भूत सारं च भक्षयेद्दधिनो निशि

దారిలో ఒంటరిగా ప్రయాణించకూడదు; అంజలితో నీరు త్రాగకూడదు. అలాగే రాత్రివేళ పగటిపూట పైకి వచ్చిన ‘సారం’—అంటే పెరుగు/దాని పైపొర—తినకూడదు.

Verse 59

स्त्रीधर्मिण्या नाभिवदेन्नाद्यादातृप्ति रात्रिषु । तौर्यत्रिक प्रियो न स्यात्कांस्ये पादौ न धावयेत्

రజస్వలైన స్త్రీకి నమస్కరించకూడదు. రాత్రివేళ తృప్తి వరకు అతిగా భోజనం చేయకూడదు. గానం-నృత్య-వాద్యాది వినోదాలకు ఆసక్తి పెంచుకోకూడదు; కాంస్యపాత్రలో పాదాలు కడగకూడదు.

Verse 60

श्राद्धं कृत्वा पर श्राद्धे योऽश्नीयाज्ज्ञानवर्जितः । दातुः श्राद्धफलं नास्ति भोक्ता किल्बिषभुग्भवेत्

తన శ్రాద్ధం చేసి అజ్ఞానుడు ఇతరుల శ్రాద్ధంలో భోజనం చేస్తే, దాతకు శ్రాద్ధఫలం లభించదు; భోక్తుడు పాపభాగి అవుతాడు.

Verse 61

न धारयेदन्यभुक्तं वासश्चो पानहावपि । न भिन्न भाजनेश्नीयान्नासीताग्न्यादि दूषिते

ఇతరులు వాడిన వస్త్రాలు, పాదుకలు ధరించకూడదు. పగిలిన పాత్రలో భోజనం చేయకూడదు; అగ్ని మొదలైనవాటితో కలుషితమైన (అపవిత్ర) స్థలంలో కూర్చోకూడదు.

Verse 62

आरोहणं गवां पृष्ठे प्रेतधूमं सरित्तरम् । बालातपं दिवास्वापं द्यजेद्दीर्घं जिजीविषुः

దీర్ఘాయుష్షు కోరువాడు గోవుల పీఠంపై ఎక్కడం, ప్రేతకర్మ ధూమం, తొందరపడి నదిని దాటడం, తీవ్రమైన ఎండలో ఉండడం, పగలు నిద్రపోవడం—ఇవన్నీ వదలాలి।

Verse 63

स्नात्वा न मार्जयेद्गात्रं विसृजेन्न शिखां पथि । हस्तौ शिरो न धुनुयान्नाकर्षेदासनं पदा

స్నానం చేసిన తరువాత శరీరాన్ని రుద్ది తుడవకూడదు; మార్గంలో శిఖను విప్పి వదలకూడదు. తలపై చేతులను ఊపకూడదు, పాదంతో ఆసనాన్ని లాగకూడదు.

Verse 64

नोत्पाटयेल्लोमनखं दशनेन कदाचन । करजैः करजच्छेदं तृणच्छेदं विवर्जयेत्

ఎప్పుడూ పళ్లతో జుట్టు గానీ గోర్లు గానీ పీకకూడదు. గోర్లతోనే గోర్లను చింపడం, గడ్డి (తృణం) తెంచడం కూడా వర్జించాలి.

Verse 65

शुभायन यदायत्यां त्यजेत्तत्कर्म यत्नतः । अद्वारेण न गंतव्यं स्ववेश्मपरवेश्मनोः

శుభకాలం సమీపిస్తున్నప్పుడు దానిని చెడగొట్టే కార్యాలను యత్నంతో వదలాలి. తన ఇంటికైనా ఇతరుల ఇంటికైనా ద్వారం కాని మార్గం ద్వారా ప్రవేశించకూడదు.

Verse 66

क्रीडेन्नाक्षैः सहासीत न धर्मघ्नैर्न रोगिभिः । न शयीत क्वचिन्नग्नः पाणौ भुंजीत नैव च

పాశాలతో జూదం ఆడకూడదు; ధర్మాన్ని హరించే వారితోనూ రోగులతోనూ సాంగత్యం చేయకూడదు. ఎక్కడైనా నగ్నంగా నిద్రపోకూడదు, చేతిలోనే (పాత్రం లేకుండా) భుజించకూడదు.

Verse 67

आर्द्रपादकरास्योश्नन्दीर्घकालं च जीवति । संविशेन्नार्द्रचरणो नोच्छिष्टः क्वचिदाव्रजेत्

పాదాలు, చేతులు, ముఖము ఇంకా తడిగా ఉన్నప్పుడే భోజనం చేసినవాడు దీర్ఘకాలం జీవిస్తాడని చెప్పబడింది. అయితే తడి పాదాలతో శయనించకూడదు; ఉచ్ఛిష్ట స్థితిలో ఎక్కడికీ వెళ్లకూడదు.

Verse 68

शयनस्थो न चाश्नीयान्नपिबेन्न जपेद्द्विजः । सोपानत्कश्चनाचामेन्न तिष्ठन्धारया पिबेत्

శయనస్థితిలో ఉన్న ద్విజుడు భోజనం చేయకూడదు, త్రాగకూడదు, జపం చేయకూడదు. పాదరక్షలు ధరించి ఎవ్వరూ ఆచమనం చేయరాదు; నిలబడి నిరంతర ధారగా నీరు త్రాగకూడదు.

Verse 69

सर्वं तिलमयं नाद्यात्सायं शर्माभिलाषुकः । न निरीक्षेत विण्मूत्रे नोच्छिष्टः संस्पृशेच्छिरः

శ్రేయస్సు కోరువాడు సాయంకాలంలో పూర్తిగా నువ్వులతో చేసిన ఆహారం తినకూడదు. మలం, మూత్రం వైపు చూడకూడదు; ఉచ్ఛిష్ట స్థితిలో తలని తాకకూడదు.

Verse 70

नाधितिष्ठेत्तुषांगार भस्मकेशकपालिकाः । पतितैः सह संवासः पतनायैव जायते

తూళ్లు, నిప్పురవ్వలు, భస్మం, జుట్టు, కపాలపాత్రలు—ఇవన్నీ మీద ఎప్పుడూ అడుగు పెట్టకూడదు. పతితులతో సన్నిహిత సహవాసం స్వపతనానికే దారి తీస్తుంది.

Verse 71

श्रावयेद्वैदिकं मंत्रं न शूद्राय कदाचन । ब्राह्मण्याद्धीयते विप्रः शूद्रो धर्माच्च हीयते

శూద్రుడు వినునట్లు వైదిక మంత్రాన్ని ఎప్పుడూ పఠించకూడదు, వినిపించకూడదు. అటువంటి ఆచరణ వల్ల విప్రుడు బ్రాహ్మణ్యము నుండి హీనమవుతాడు; శూద్రుడూ ధర్మం నుండి చ్యుతుడవుతాడు.

Verse 72

धर्मोपदेशः शूद्राणां स्वश्रेयः प्रतिघातयेत् । द्विजशुश्रूषणं धर्मः शूद्राणां हि परो मतः

ఇక్కడ శూద్రులకు (కొన్ని) ధర్మోపదేశం వారి స్వహితానికి అడ్డుగా ఉంటుందని చెప్పబడింది. శూద్రులకు ద్విజుల సేవా-శుశ్రూషయే పరమధర్మమని భావించబడింది.

Verse 73

कंडूयनं हि शिरसः पाणिभ्यां न शुभं मतम् । आताडनं कराभ्यां च क्रोशनं केशलुंचनम्

చేతులతో తల గోకడం శుభమని భావించరు; అలాగే చేతులతో తనను తాను కొట్టుకోవడం, గట్టిగా విలపించడం, జుట్టు పీకుకోవడం కూడా (అశుభం).

Verse 74

अशास्त्रवर्तिनो भूपाल्लुब्धात्कृत्वा प्रतिग्रहम् । ब्राह्मणः सान्वयो याति नरकानेकविंशतिम्

శాస్త్రవిరుద్ధంగా నడిచే లోభి రాజుని నుండి దానం స్వీకరించిన బ్రాహ్మణుడు, వంశంతో కూడి ఇరవై ఒక నరకాలకు పోతాడు.

Verse 75

अकालविद्युत्स्तनिते वर्षर्तौ पांसुवर्षणे । महावातध्वनौ रात्रावनध्यायाः प्रकीर्तिताः

అకాలంగా మెరుపు-గర్జనలు వచ్చినప్పుడు, వర్షాకాలంలో, ధూళి వర్షం పడినప్పుడు, అలాగే రాత్రి మహావాయు గర్జన మధ్య—ఇవి అనధ్యాయ కాలాలుగా ప్రకటించబడ్డాయి.

Verse 76

उल्कापाते च भूकंपे दिग्दाहे मध्यरात्रिषु । संध्ययोर्वृषलोपांते राज्ञोराहोश्च सूतके

ఉల్కాపాతం, భూకంపం, దిక్కులలో దాహం (అగ్నిప్రకోపం), అర్ధరాత్రి, రెండు సంధ్యా సమయాలు, కల్లోల శాంతి అనంతరం, అలాగే రాజమరణజన్య లేదా రాహుజన్య సూతకంలో—ఇవీ అనధ్యాయ/నియమనిరోధ కాలాలుగా భావించబడతాయి.

Verse 77

दर्शाष्टकासु भूतायां श्राद्धिकं प्रतिगृह्य च । प्रतिपद्यपि पूर्णायां गजोष्ट्राभ्यां कृतांतरे

దర్శా, అష్టకా తిథుల్లో, భూతా (అశుభ) దినంలో, శ్రాద్ధదానాన్ని స్వీకరించిన తరువాత, అలాగే పౌర్ణమి తరువాతి ప్రతిపదలో—ఏనుగులు, ఒంటెల వల్ల అంతరాయం కలిగితే—అది అనధ్యాయకాలమని భావించి వేదాధ్యయనాన్ని నిలిపివేయాలి।

Verse 78

खरोष्ट्रक्रोष्ट्र विरुते समवाये रुदत्यपि । उपाकर्मणि चोत्सर्गे नाविमार्गे तरौ जले

గాడిదలు, ఒంటెల అరుపులు వినిపించినప్పుడు, గందరగోళం మరియు ఏడుపు ఉన్నప్పుడూ; ఉపాకర్మ, ఉత్సర్గ కర్మకాలంలో; అలాగే పడవ మార్గంలో, చెట్టుపై లేదా నీటిలో ఉన్నప్పుడు—ఈ సందర్భాల్లో వేదాధ్యయనాన్ని నిలిపివేయాలి.

Verse 79

आरण्यकमधीत्यापि बाणसाम्नोरपि ध्वनौ । अनध्यायेषु चैतेषु नाधीयीत द्विजः क्वचित्

ఆరణ్యకాలను అధ్యయనం చేస్తున్నప్పటికీ, బాణాల శబ్దం గానీ సామగాన ధ్వని గానీ వినిపిస్తే, అలాగే ఇలాంటి అన్ని అనధ్యాయకాలాల్లో—ద్విజుడు ఎక్కడా అధ్యయనం చేయకూడదు.

Verse 80

कृतांतरायो न पठेद्भेकाखु श्वाहि बभ्रुभिः । भूताष्टम्योः पंचदश्योर्ब्रह्मचारी सदा भवेत्

అంతరాయం కలిగినప్పుడు కప్పలు, ఎలుకలు, కుక్కలు, పాములు, నకులాల మధ్య పఠనం చేయకూడదు. భూతా, అష్టమి తిథుల్లో మరియు పంచదశి రోజున బ్రహ్మచారి ఎల్లప్పుడూ బ్రహ్మచర్యంలో స్థిరంగా ఉండాలి.

Verse 81

अनायुष्यकरं चैव परदारोपसर्पणम् । तस्मात्तद्दूरतस्त्याज्यं वैरिणां चोपसेवनम्

పరస్త్రీ సమీపానికి వెళ్లడం ఆయుష్షును హరించేది; అందుచేత దానిని దూరం నుంచే త్యజించాలి. అలాగే శత్రువుల సహవాసమును కూడా విడిచిపెట్టాలి.

Verse 82

पूर्वर्द्धिभिः परित्यक्तमात्मानं नावमानयेत् । सदोद्यमवतां यस्माच्छ्रियो विद्या न दुर्लभाः

పూర్వ సమృద్ధి దూరమైనా తనను తాను అవమానించకూడదు; ఎందుకంటే ఎల్లప్పుడూ శ్రమించే వారికి శ్రీ (లక్ష్మి) మరియు విద్య దుర్లభములు కావు।

Verse 83

सत्यं ब्रूयात्प्रियं ब्रूयान्नब्रूयात्सत्यमप्रियम् । प्रियं च नानृतं ब्रूयादेष धर्मो घटोद्भव

సత్యం పలుకు, ప్రియంగా పలుకు; కఠినమైన సత్యం పలకవద్దు. అలాగే ప్రియంగా అనిపించినా అసత్యం పలకవద్దు—ఓ ఘటోద్భవా! ఇదే ధర్మం.

Verse 84

भद्रमेव वदेन्नित्यं भद्रमेव विचिंतयेत् । भद्रैरेवेह संसर्गो नाभद्रैश्च कदाचन

ఎల్లప్పుడూ శుభవాక్యమే పలుకు, ఎల్లప్పుడూ శుభమే ఆలోచించు. ఈ లోకంలో సజ్జనులతోనే సాంగత్యం ఉంచు; దుష్టులతో ఎప్పుడూ కాదు.

Verse 85

रूपवित्तकुलैर्हीनान्सुधीर्नाधिक्षिपेन्नरान् । पुप्पवंतौ न चेक्षेत त्वशुचिर्ज्योतिषां गणम्

వివేకి రూపం, ధనం, కులం లేనివారిని అవమానించకూడదు. అలాగే అశుచిగా ఉన్నప్పుడు రతిక్రీడలో నిమగ్నమైన జంటను చూడకూడదు; నక్షత్రగణాన్ని కూడా తిలకించకూడదు.

Verse 86

वाचोवेगं मनोवेगं जिह्वावेगं च वर्जयेत् । उत्कोच द्यूत दौत्यार्त द्रव्यं दूरात्परित्यजेत्

వాక్కు వేగం, మనస్సు వేగం, జిహ్వా వేగం—ఇవన్నీ నియంత్రించాలి. అలాగే లంచం, జూదం, దౌత్యం/దళారీ, మరియు బాధ లేదా బలవంతం ద్వారా వచ్చిన ధనాన్ని దూరం నుంచే వదలాలి.

Verse 87

गोब्राह्मणाग्नीनुच्छिष्ट पाणिना नैव संस्पृशेत् । न स्पृशेदनिमित्ते नखानि स्वानि त्वनातुरः

ఉచ్చిష్టంతో అపవిత్రమైన చేతితో ఆవు, బ్రాహ్మణుడు, పవిత్ర అగ్ని—ఇవన్నీ ఎప్పుడూ తాకకూడదు. అలాగే తగిన కారణం లేకుండా ఆరోగ్యవంతుడు తన గోళ్లను తాకి కొరికకూడదు.

Verse 88

गुह्यजान्यपि लोमानि तत्स्पर्शादशुचिर्भवेत् । पादधौतोदकं मूत्रमुच्छिष्टान्नोदकानि च

గుప్తాంగాలలో పుట్టిన రోమాలను తాకినప్పటికీ మనిషి అశుచిగా అవుతాడు. అలాగే పాదాలు కడిగిన నీరు, మూత్రం, ఉచ్చిష్ట అన్నంతో సంబంధించిన నీళ్లు కూడా అశుచియే.

Verse 89

निष्ठीवनं च श्लेष्माणं गृहाद्दूरं विनिक्षिपेत् । अहर्निशं श्रुतेर्जाप्याच्छौचाचारनिषेवणात् । अद्रोहवत्या बुद्ध्या च पूर्वं जन्म स्मरेद्द्विजः

ఉమ్మి మరియు కఫాన్ని ఇంటి నుండి దూరంగా పారవేయాలి. పగలు-రాత్రి శ్రుతి జపం/పఠనం, శౌచం మరియు సదాచార సేవనం, అలాగే అద్భ్రోహ బుద్ధితో ద్విజుడు పూర్వజన్మను స్మరించగలడు.

Verse 90

वृद्धान्प्रयत्नाद्वंदेत दद्यात्तेषां स्वमासनम् । विनम्रधमनिस्तस्मादनुयायात्ततश्च तान्

శ్రద్ధతో వృద్ధులకు నమస్కరించి, వారికి తన ఆసనాన్ని ఇవ్వాలి. వినయంగా తరువాత వారిని అనుసరించి తోడుగా నడవాలి.

Verse 91

श्रुति भूदेव देवानां नृप साधु तपस्विनाम् । पतिव्रतानां नारीणां निंदां कुर्यान्न कर्हिचित्

శ్రుతి (వేదం), బ్రాహ్మణులు, దేవతలు, రాజులు, సాధు-తపస్వులు మరియు పతివ్రత స్త్రీలు—వీరి నిందను ఎప్పుడూ చేయకూడదు.

Verse 92

न मनुष्यस्तुतिं कुर्यान्नात्मानमपमानयेत् । अभ्युद्यतं न प्रणुदेत्परमर्माणि नोच्चरेत्

లోకిక మనుష్యుల స్తుతి చేయకూడదు; తనను తాను అవమానించుకోకూడదు. గౌరవంతో సమీపించినవానిని తోసివేయకూడదు; ఇతరుల మర్మరహస్యాలను పలకకూడదు.

Verse 93

अधर्मादेधते पूर्वं विद्वेष्टॄनपि संजयेत् । सर्वतोभद्रमाप्यापि ततो नश्येच्च सान्वयः

అధర్మం వల్ల మొదట అభివృద్ధి కనిపిస్తుంది; ద్వేషించే వారినికూడా వశం చేసుకుంటాడు. కానీ ‘సర్వతోభద్ర’ భాగ్యం పొందిన తరువాత కూడా చివరికి వంశంతో సహా నశిస్తాడు.

Verse 94

उद्धृत्य पंच मृत्पिंडान्स्नायात्परजलाशये । अनुद्धृत्य च तत्कर्तुरेनसः स्यात्तुरीयभाक्

ఇతరుల చెరువు/జలాశయంలో స్నానం చేయాలంటే నీటిలోనుంచి ఐదు మట్టి ముద్దలను పైకి తీసి తరువాత స్నానం చేయాలి. అలా చేయకుండా స్నానం చేస్తే, ఆ అపరాధకర్త పాపంలో నాలుగో వంతు స్నానకర్తకు అంటుతుంది.

Verse 95

श्रद्धया पात्रमासाद्य यत्किंचिद्दीयते वसु । देशे काले च विधिना तदानंत्याय कल्पते

శ్రద్ధతో యోగ్య పాత్రుని ఆశ్రయించి ఏ కొద్దిపాటి ధనమైనా, దేశం-కాలం-విధి ప్రకారం ఇచ్చిన దానం అనంత పుణ్యానికి కారణమవుతుంది.

Verse 96

भूप्रदो मंडलाधीशः सर्वत्रसुखिनोन्नदाः । तोयदाता सदा तृप्तो रूपवान्रूप्यदो भवेत्

భూమిదానం చేసినవాడు మండలాధిపతిగా మారి, ఎక్కడైనా సుఖ-క్షేమాలను పెంపొందిస్తాడు. జలదానం చేసినవాడు సదా తృప్తిగా ఉంటాడు. అలంకారదానం వలన రూపవంతుడు, వెండి దానం వలన ధనవంతుడు అవుతాడు.

Verse 97

प्रदीपदो निर्मलाक्षो गोदाताऽर्यमलोकभाक् । स्वर्णदाता च दीर्घायुस्तिलदः स्यात्तु सुप्रजाः

దీపదానం చేస్తే దృష్టి నిర్మలమై శుద్ధమవుతుంది. గోదానం చేసినవాడు యమలోకాన్ని పొందుతాడు. స్వర్ణదానం దీర్ఘాయుష్షును ఇస్తుంది; తిలదానం ఉత్తమ సంతానసంపదను ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 98

वेश्मदो ऽत्युच्चसौधेशो वस्त्रदश्चंद्रलो कभाक् । हयप्रदो दिव्ययानो लक्ष्मीवान्वृषभप्रदः

ఇల్లు దానం చేసినవాడు అత్యున్నత సౌధానికి అధిపతిగా అవుతాడు. వస్త్రదానం చంద్రమండలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. అశ్వదానం దివ్యవాహనాన్ని ఇస్తుంది; వృషభదానం లక్ష్మీ సమృద్ధిని కలిగిస్తుంది.

Verse 99

सुभार्यः शिबिका दाता सुपर्यंक प्रदोपि च । धान्यैः समृद्धिमान्नित्यमभयप्रद ईशिता

పల్లకీ దానం చేస్తే సుభార్య లభిస్తుంది; ఉత్తమ శయ్య దానం చేసినా అలాగే సుఖమానాలు కలుగుతాయి. ధాన్యదానం నిత్య సమృద్ధిని ఇస్తుంది; అభయదానం అధికారము, ప్రభుత్వమును ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 100

ब्रह्मदो ब्रह्मलोकेज्यो ब्रह्मदः सर्वदो मतः । उपायेनापि यो ब्रह्म दापयेत्सोपि तत्समः

బ్రహ్మవిద్య దానం చేసినవాడు బ్రహ్మలోకంలో పూజ్యుడవుతాడు; బ్రహ్మదానాన్ని సర్వదానసమానమని భావిస్తారు. ఏ ఉపాయంతోనైనా బ్రహ్మదానం చేయింపజేసేవాడు కూడా ఆ దాతతో సమానుడు.

Verse 110

सा च वाराणसी लभ्या सदाचारवता सदा । मनसापि सदाचारमतो विद्वान्न लंघयेत्

ఆ వారాణసీ సదాచారంలో నిత్యం స్థితుడైనవాడికే లభిస్తుంది. కాబట్టి జ్ఞాని మనసులోనైనా సదాచారాన్ని అతిక్రమించకూడదు.

Verse 115

इति श्रुत्वा वचः स्कंदो मैत्रावरुणिभाषितम् । अविमुक्तस्य माहात्म्यं वक्तुं समुपचक्रमे

మైత్రావరుణి పలికిన వచనములను ఈ విధంగా విని స్కందుడు అవిముక్త మహాత్మ్యాన్ని చెప్పుటకు ఆరంభించాడు।