Adhyaya 14

Verse 1

गणावूचतुः । अलकायाः पुरोभागे पूरैशानीमहोदया । अस्यां वसंति सततं रुद्रभक्तास्तपोधनाः

గణులు పలికిరి—అలకాపురి ముందుభాగమున ‘ఐశానీ’ అను మహామంగళకర నగరము ఉన్నది. అందులో సదా రుద్రభక్తులైన, తపోధనులైన తపస్వులు నివసించుచున్నారు.

Verse 2

शिवस्मरणसंसक्ताः शिवव्रतपरायणाः । शिवसात्कृतकर्माणः शिवपूजारताः सदा

వారు శివస్మరణలో లీనులై, శివవ్రతములకు పరాయణులై ఉంటారు. వారి కర్మలు శివార్పితమై పవిత్రమగును; వారు సదా శివపూజలో నిమగ్నులై ఉంటారు.

Verse 3

साभिलाषास्तपस्यंति स्वर्गभोगोस्त्वितीह नः । तेऽत्र रुद्रपुरे रम्ये रुद्ररूपधरा नराः

‘స్వర్గభోగము కలుగుగాక’ అనే అభిలాషతో వారు తపస్సు చేయుచున్నారు. ఇక్కడ ఈ రమ్యమైన రుద్రపురిలో ఆ నరులు రుద్రస్వరూపమును ధరిస్తారు.

Verse 4

अजैकपादहिर्बुध्न्य मुख्या एकादशापि वै । रुद्राः परिवृढाश्चात्र त्रिशूलोद्यतपाणयः

అజైకపాద్ మరియు అహిర్బుధ్న్య ప్రధానులు; నిజముగా ఏకాదశ రుద్రులందరూ ఇక్కడ ఉన్నారు. వారు సమస్తులు మహాబలవంతులు, ప్రముఖులు, ఎత్తిన చేతులతో త్రిశూలములను ధరించినవారు.

Verse 5

पुर्यष्टकं च दुष्टेभ्यो देवध्रुग्भ्यो ह्यवंति ते । प्रयच्छंति वरान्नित्यं शिवभक्तजने वराः

వారు దుష్టులనుండి, దేవద్రోహులనుండి ఈ అష్టపురిని సదా రక్షిస్తారు. ఆ శ్రేష్ఠులు శివభక్తజనులకు నిత్యం వరాలను ప్రసాదిస్తారు.

Verse 6

एतैरपि तपस्तप्तं प्राप्य वाराणसीं पुरीम् । ईशानेशं महालिंगं परिस्थाप्य शुभप्रदम्

వీరిద్వారా కూడా తపస్సు చేయబడింది; మరియు వారాణసీ నగరానికి చేరుకొని, శుభప్రదమైన మహాలింగం ‘ఈశానేశ’ను ప్రతిష్ఠించారు.

Verse 7

ईशानेश प्रसादेन दिश्यैश्यां हि दिगीश्वराः । एकादशाप्येकचरा जटामुकुटमंडिताः

ఈశానేశుని ప్రసాదంతో ఆ ఈశాన్య దిశలో దిక్పాలకేశ్వరులు నివసిస్తారు. ఆ పదకొండుగురు ఒకటిగా సంచరిస్తారు, జటాముకుటాలతో అలంకృతులు.

Verse 8

भालनेत्रा नीलगलाः शुद्धांगा वृषभध्वजाः । असंख्याताः सहस्राणि ये रुद्रा अधिभूतलम्

వారికి నుదుటిపై నేత్రం, నీలకంఠం, శుద్ధదేహం, వృషభధ్వజం ఉంది. భూతలంపై ఇలాంటి అసంఖ్యాత సహస్ర రుద్రులు ఉన్నారు.

Verse 9

तेऽस्यां पुरि वसंत्यैश्यां सर्वभोगसमृद्धयः । ईशानेशं समभ्यर्च्य काश्यां देशांतरेष्वपि

వారు ఈ నగరంలోని ఈశాన్య భాగంలో నివసిస్తారు, సమస్త భోగసంపదలతో సమృద్ధులు. కాశీలో ఈశానేశుని సమ్యక్ ఆరాధించి, ఇతర దేశాలలో కూడా కార్యప్రవృత్తులై ఉంటారు.

Verse 10

विपन्नास्तेन पुण्येन जायंते ऽत्रपुरोहिताः । अष्टम्यां च चतुर्दश्यामीशानेशं यजंति ये

ఆ పుణ్యబలంతో దుర్దశలో పడినవారికూడా ఇక్కడ పురోహితులుగా జన్మిస్తారు. అష్టమి మరియు చతుర్దశి తిథుల్లో ఈశానేశుని ఆరాధించువారు అటువంటి శుభఫలాన్ని పొందుతారు.

Verse 11

त एव रुद्रा विज्ञेया इहामुत्राप्यसंशयम् । कृत्वा जागरणं रात्रावीशानेश्वर संनिधौ

ఈశానేశ్వర సన్నిధిలో రాత్రంతా జాగరణం చేయువారు—ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ—నిస్సందేహంగా రుద్రులే అని తెలుసుకోవాలి.

Verse 12

उपोष्यभूतांयांकांचिन्न नरो गर्भभाक्पुनः । स्वर्गमार्गे कथामित्थं शृण्वन्विष्णुगणोदिताम्

ఇలాంటి పవిత్ర తిథుల్లో ఏదైనా ఉపవాసం చేసినవాడు మళ్లీ గర్భంలో పడడు. ఈ విధంగా స్వర్గమార్గంలో సాగుతూ, విష్ణుగణులు ప్రకటించిన ఈ కథను అతడు శ్రవణం చేస్తాడు.

Verse 13

शिवशर्मा दिवाप्युच्चैरपश्यच्चंद्रचंद्रिकाम् । आह्लादयंतीं बहुशः समं सर्वेंद्रियैर्मनः

శివశర్మ పగలుకూడా చంద్రుని ప్రకాశవంతమైన శీతల కాంతిని చూశాడు; అది మళ్లీ మళ్లీ సమస్త ఇంద్రియాలతో కూడిన మనసును ఆనందింపజేసింది.

Verse 14

चमत्कृत्य चमत्कृत्य कोयं लोको हरेर्गणौ । पप्रच्छ शिवशर्मा तौ प्रोचतुस्तं च तौ द्विजम्

మళ్లీ మళ్లీ ఆశ్చర్యపడి శివశర్మ హరి యొక్క ఇద్దరు గణులను అడిగాడు—“ఇది ఏ లోకం?” అప్పుడు ఆ ఇద్దరూ ఆ ద్విజునికి సమాధానం చెప్పారు.

Verse 15

गणावूचतुः । शिवशर्मन्महाभाग लोक एष कलानिधेः । पीयूषवर्षिभिर्यस्य करैराप्याय्यते जगत्

గణులు పలికిరి—హే మహాభాగ శివశర్మా! ఇది కలానిధి అయిన చంద్రదేవుని లోకం. ఆయన అమృతవర్షి కిరణములచే సమస్త జగత్తు పోషింపబడి తృప్తి పొందును।

Verse 16

पिता सोमस्य भो विप्र जज्ञेऽत्रिर्भगवानृषिः । ब्रह्मणो मानसात्पूर्वं प्रजासर्गं विधित्सतः

హే విప్రా! సోముని తండ్రి భగవాన్ ఋషి అత్రియే. బ్రహ్మదేవుడు ప్రజాసృష్టిని ప్రారంభించదలచినపుడు, ఆయన మనస్సు నుండి ముందుగా అత్రి జన్మించాడు।

Verse 17

अनुत्तरं नाम तपो येन तप्तं हि तत्पुरा । त्रीणिवर्षसहस्राणि दिव्यानीतीह नौ श्रुतम्

పూర్వకాలంలో ఆయన ‘అనుత్తర’ అనే తపస్సు చేసెను. మూడు వేల దివ్య సంవత్సరములు ఆ తపస్సు ఆచరించెను—ఇట్లు మేము ఇక్కడ వినితిమి।

Verse 18

ऊर्ध्वमाचक्रमे तस्य रेतः सोमत्वमीयिवत् । नेत्राभ्यां तच्च सुस्राव दशधा द्योतयद्दिशः

ఆయన రేతస్సు ఊర్ధ్వముగా ఎగసి సోమత్వమును పొందెను. అది నేత్రముల నుండి స్రవించి, దశధారలుగా ప్రకాశిస్తూ దిశలను వెలిగించెను।

Verse 19

तं गर्भं विधिना दिष्टा दश देव्यो दधुस्ततः । समेत्य धारयामासुर्नैव ताः समशक्नुवन्

అప్పుడు విధి ఆజ్ఞచే దశ దేవీలు ఆ గర్భమును స్వీకరించిరి. వారు సమేతమై దానిని ధరించదలచిరి; కాని వారు దానిని మోయలేకపోయిరి।

Verse 20

यदा न धारणे शक्तास्तस्य गर्भस्य ता दिशः । ततस्ताभिः सजूः सोमो निपपात वसुंधराम्

దిశలు ఆ గర్భాన్ని ధరించలేకపోయినప్పుడు, అప్పుడు వాటితో కూడి సోముడు (చంద్రదేవుడు) భూమిపై పడిపోయెను।

Verse 21

पतितं सोममालोक्य ब्रह्मा लो कपितामहः । रथमारोपयामास लोकानां हितकाम्यया

పడిపోయిన సోముణ్ణి చూచి లోకపితామహుడు బ్రహ్మ, సమస్త లోకాల హితాన్ని కోరుతూ, ఆయనను రథంపై ఎక్కించెను।

Verse 22

स तेन रथमुख्येन सागरांतां वसुंधराम् । त्रिःसप्तकृत्वो द्रुहिणश्चकारामुं प्रदक्षिणम्

ఆ శ్రేష్ఠ రథంతో ద్రుహిణుడు (బ్రహ్మ) సముద్రాంతమైన ఈ భూమిని ఇరవై ఒకసారి ప్రదక్షిణం చేసెను।

Verse 23

तस्य यत्प्लवितं तेजः पृथिवीमन्वपद्यत । तथौषध्यः समुद्भूता याभिः संधार्यते जगत्

సోముని పొంగిపొర్లిన తేజస్సు భూమిపై వ్యాపించగా, దానినుండే ఔషధులు పుట్టాయి; వాటిచేతనే జగత్తు నిలుచుచున్నది।

Verse 24

सलब्धतेजा भगवान्ब्रह्मणा वर्धितः स्वयम् । तपस्तेपे महाभाग पद्मानां दशतीर्दश

తేజస్సును తిరిగి పొందినవాడై, స్వయంగా బ్రహ్మచేత వర్ధింపబడిన ఆ మహాభాగుడు (సోముడు), ఓ మహర్షీ, పద్మచక్రాల పది పది కాలములు తపస్సు చేసెను।

Verse 25

अविमुक्तं समासाद्य क्षेत्रं परमपावनम् । संस्थाप्य लिंगममृतं चंद्रेशाख्यं स्वनामतः

పరమపావనమైన అవిముక్త క్షేత్రానికి చేరి, తన పేరుతో ‘చంద్రేశ’ అనే అమర లింగాన్ని స్థాపించాడు।

Verse 26

बीजौषधीनां तोयानां राजाभूदग्रजन्मनाम् । प्रसादाद्देवदेवस्य विश्वेशस्य पिनाकिनः

దేవదేవుడు పినాకధారి విశ్వేశ్వరుని ప్రసాదంతో సోముడు విత్తనాలు, ఔషధులు, జలములలో అగ్రజుల రాజయ్యాడు।

Verse 27

तत्र कूपं विधायैकममृतोदमिति स्मृतम् । यस्यांबुपानस्नानाभ्यां नरोऽज्ञातात्प्रमुच्यते

అక్కడ ఆయన ‘అమృతోదక’ అని ప్రసిద్ధమైన ఒక బావిని నిర్మించాడు; దాని నీరు త్రాగి స్నానం చేస్తే మనిషి తెలియని పాపం నుండికూడా విముక్తుడవుతాడు।

Verse 28

तुष्टेनदेवदेवेन स्वमौलौ यो धृतः स्वयम् । आदाय तां कलामेकां जगत्संजविनीं पराम्

సంతుష్టుడైన దేవదేవుడు (శివుడు) అతనిని స్వయంగా తన శిరోముకుటంపై ధరించాడు; ఆ పరమ జగత్సంజీవిని కళలో ఒక కళను తీసుకొని…

Verse 29

पश्चाद्दक्षेण शप्तोपि मासोने क्षयमाप्य च । आप्याय्यतेसौ कलया पुनरेव तया शशी

తరువాత దక్షుని శాపంతో చంద్రుడు నెలనెలా క్షీణించినా, అదే కళచేత మళ్లీ పోషింపబడి పునః పూర్ణతను పొందుతాడు।

Verse 30

स तत्प्राप्य महाराज्यं सोमः सोमवतां वरः । राजसूयं समाजह्रे सहस्रशतदक्षिणम्

ఈ విధంగా మహారాజ్యాన్ని పొందిన సోముడు—సోమతేజస్సు కలవారిలో శ్రేష్ఠుడు—సహస్ర-శత దక్షిణతో రాజసూయ యాగాన్ని నిర్వహించాడు।

Verse 31

दक्षिणामददत्सोमस्त्रींल्लोकानिति नौ श्रुतम् । तेभ्यो ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यश्च भो द्विज

మేము వినినది ఏమనగా, సోముడు త్రిలోకసమానమైన దక్షిణను దానమిచ్చాడు—బ్రహ్మర్షులలో ప్రధానులకు మరియు యాగసభ సభ్యులకు, ఓ ద్విజా, సమర్పించాడు।

Verse 32

हिरण्यगर्भो ब्रह्माऽत्रिर्भृगुर्यत्रर्त्विजोभवन् । सदस्योभूद्धरिस्तत्र मुनिभिर्बहुभिर्युतः

అక్కడ హిరణ్యగర్భ బ్రహ్మ, అత్రి, భృగు ఋత్విజులయ్యారు; అనేక మునులతో కూడిన హరి స్వయంగా అక్కడ సదస్యుడయ్యాడు।

Verse 33

तंसिनी च कुहूश्चैव द्युतिः पुष्टिः प्रभावसुः । कीर्तिर्धृतिश्च लक्ष्मीश्च नवदेव्यः सिषेविरे

తంసినీ, కుహూ, ద్యుతి, పుష్టి, ప్రభావసు, కీర్తి, ధృతి, లక్ష్మి—ఈ తొమ్మిది దేవతలు అతని సేవలో నిమగ్నమయ్యారు।

Verse 34

उमया सहितं रुद्रं संतर्प्याध्वरकर्मणा । प्राप सोम इति ख्यातिं दत्तां सोमेन शंभुना

అధ్వరకర్మ ద్వారా ఉమాసహిత రుద్రుని సంతృప్తిపరచి, అతడు ‘సోమ’ అనే ఖ్యాతిని పొందాడు—శంభువు సోమహవితో ప్రసాదించిన కీర్తి అది।

Verse 35

तत्रैव तप्तवान्सोमस्तपः परमदुष्करम् । तत्रैव राजसूयं च चक्रे चंद्रेश्वराग्रतः

అక్కడే సోముడు అత్యంత దుష్కరమైన తపస్సు చేశాడు; అక్కడే చంద్రేశ్వరుని సన్నిధిలో రాజసూయ యాగాన్ని నిర్వహించాడు।

Verse 36

तत्रैव ब्राह्मणैः प्रीतैरित्युक्तोसौ कलानिधिः । सोमोस्माकं ब्राह्मणानां राजा त्रैलोक्यदक्षिणः

అక్కడే సంతోషించిన బ్రాహ్మణులు ఆ కలానిధి సోమునితో ఆనందంగా ఇలా అన్నారు— ‘సోముడు మా బ్రాహ్మణులకు రాజు; అతని దక్షిణ త్రిలోకసమానము।’

Verse 37

तत्रैव देवदेवस्य विलोचनपदं गतः । देवेन प्रीतमनसा त्रैलोक्याह्लादहेतवे

అక్కడే అతడు దేవదేవుని ‘విలోచన-పదం’ను పొందాడు; ఆ దేవుడు ప్రసన్నమనస్సుతో అతనిని త్రిలోకానందహేతువుగా నియమించాడు।

Verse 38

त्वं ममास्य परामूर्तिरित्युक्तस्तत्तपोबलात् । जगत्तवोदयं प्राप्य भविष्यति सुखोदयम्

‘నీవు నా పరమ మూర్తివి’—అని పలికినప్పుడు, ఆ తపోబలంతో జగత్తు నీ ఉదయాన్ని పొందిన వెంటనే సుఖోదయాన్ని పొందుతుంది।

Verse 39

त्वत्पीयूषमयैर्हस्तैः स्पृष्टमेतच्चराचरम् । भानुतापपरीतं च परा ग्लानिं विहास्यति

నీ అమృతమయ హస్తస్పర్శంతో ఈ చరాచర జగత్తు—సూర్య తాపంతో కమ్ముకున్నా—తీవ్ర గ్లానిని విడిచిపెడుతుంది।

Verse 40

एतदुक्त्वा महेशानो वरानन्यानदान्मुदा । द्विजराजतपस्तप्तं यदत्युग्रं त्वयात्र वै

ఇట్లు పలికి మహేశానుడు శివుడు ఆనందంతో ప్రసన్నుడై, ఓ ద్విజరాజా, నీవు ఇక్కడ చేసిన అత్యంత ఉగ్ర తపస్సును గమనించి మరిన్ని వరాలను కూడా ప్రసాదించాడు।

Verse 41

यच्च क्रतु क्रियोत्सर्गस्त्वया मह्यं निवेदितः । स्थापितं यत्त्विदं लिंगं मम चंद्रेश्वराभिधम्

నీవు నాకు నివేదించిన యజ్ఞమూ, క్రియాఫలత్యాగమూ, అలాగే నా నామమైన ‘చంద్రేశ్వర’గా ప్రసిద్ధమైన ఈ లింగాన్ని నీవు స్థాపించినదీ—ఇవి నాకు అత్యంత ప్రియమైన కార్యాలు।

Verse 42

ततोत्र लिंगे त्वन्नाम्नि सोमसोमार्धरूपधृक् । प्रतिमासं पंचदश्यां शुक्लायां सर्वगोप्यहम्

కాబట్టి నీ నామంతో ఉన్న ఈ లింగంలో నేను—సోమస్వరూపుడై అర్ధచంద్రధారిగా—ప్రతి నెల శుక్లపక్ష పంచదశి నాడు సంపూర్ణంగా గుప్తంగా ఇక్కడ నివసిస్తాను।

Verse 43

अहोरात्रं वसिष्यामि त्रैलोक्यैश्वर्यसंयुतः । ततोत्र पूर्णिमायां तु कृता स्वल्पापि सत्क्रिया

నేను త్రిలోకైశ్వర్యంతో యుక్తుడై ఇక్కడ పగలు-రాత్రి నివసిస్తాను; అందువల్ల పౌర్ణమి నాడు ఇక్కడ చేసిన స్వల్పమైన సత్క్రియ కూడా మహాఫలప్రదమవుతుంది।

Verse 44

जपहोमार्चनध्यानदानब्राह्मणभोजनम् । महापूजा च सा नूनं मम प्रीत्यै भविष्यति

జపం, హోమం, అర్చన, ధ్యానం, దానం, బ్రాహ్మణభోజనం—ఇలాంటి మహాపూజ నిశ్చయంగా నా ప్రీతికి కారణమవుతుంది।

Verse 45

जीर्णोद्धारादिकरणं नृत्यवाद्यादिकार्पणम् । ध्वजारोपणकर्मादि तपस्वियतितपर्णम्

జీర్ణోద్ధారాది చేయించడం, నృత్య‑వాద్యాదులను సమర్పించడం, ధ్వజారోహణాది కర్మలను నిర్వహించడం, తపస్వులు‑యతులను తృప్తిపరచడం—ఇవన్నీ మహాపూజలో భాగాలు.

Verse 46

चंद्रेश्वरे कृतं सर्वं तदानंत्याय जायते । अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि शृणु गुह्यं कलानिधे

చంద్రేశ్వరునికి చేసిన సమస్తమూ అనంత పుణ్యఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఇంకా ఒకటి నీకు చెబుతాను—విను ఈ గుహ్యాన్ని, ఓ కలానిధి సోమా.

Verse 47

अभक्ताय च नाख्येयं नास्तिकाय श्रुतिद्रुहे । अमावास्या यदा सोम जायते सोमवासरे

భక్తిలేనివానికి ఇది చెప్పకూడదు; వేదద్రోహి నాస్తికునికీ కాదు. ఓ సోమా, అమావాస్య సోమవారంలో వచ్చినప్పుడు—

Verse 48

तदोपवासः कर्तव्यो भूतायां सद्भिरादरात् । कृतनित्यक्रियः सोम त्रयोदश्यां निशामय

అప్పుడు సద్భక్తులు భూతా తిథినాడు భక్తితో ఉపవాసం చేయాలి. నిత్యకర్మలు పూర్తిచేసి, ఓ సోమా, త్రయోదశి రాత్రి జాగరణ చేయుము.

Verse 49

शनिप्रदोषे संपूज्य लिंगं चंद्रेश्वराह्वयम् । नक्तं कृत्वा त्रयोदश्यां नियमं परिगृह्य च

శనిప్రదోష సమయంలో ‘చంద్రేశ్వర’ అనే లింగాన్ని విధివిధానంగా పూజించి, త్రయోదశినాడు నక్తవ్రతం ఆచరించి, నియమాలను స్వీకరించి వ్రతాన్ని గ్రహించాలి.

Verse 50

उपोष्य च चतुर्दश्यां कृत्वा जागरणं निशि । प्रातः सोमकुहूयोगे स्नात्वा चंद्रोदवारिभिः

చతుర్దశినాడు ఉపవాసముండి రాత్రి జాగరణం చేసి, ప్రాతః సోమ‑కుహూ యోగం కలిగిన వేళ చంద్రోదా జలాలతో స్నానం చేయవలెను।

Verse 51

उपास्य संध्यां विधिवत्कृतसर्वोदक क्रियः । उपचंद्रोदतीर्थेषु श्राद्धं विधिवदाचरेत्

విధివిధానంగా సంధ్యోపాసన చేసి, సమస్త ఉదక‑క్రియలు పూర్తిచేసి, తరువాత ఉప‑చంద్రోదా తీర్థాలలో విధిగా శ్రాద్ధం ఆచరించాలి।

Verse 52

आवाहनार्घ्यरहितं पिंडान्दद्यात्प्रयत्नतः । वसुरुद्रादितिसुतस्वरूपपुरुषत्रयम्

ఆవాహనమూ అర్ఘ్యమూ లేకుండా, శ్రద్ధతో పిండాలను సమర్పించాలి—వసువులు, రుద్రులు, ఆదిత్యుల స్వరూపమైన పురుషత్రయంగా భావించి।

Verse 53

मातामहांस्तथोद्दिश्य तथान्यानपि गोत्रजान् । गुरुश्वशुरबंधूनां नामान्युच्चार्य पिंडदः

మాతామహులను ఉద్దేశించి, అలాగే ఇతర గోత్రజులను కూడా, పిండదాత గురువు, మామగారు మరియు బంధువుల నామాలను ఉచ్చరించి పిండాలను సమర్పించాలి।

Verse 54

कुर्वञ्छ्राद्धं च तीर्थेस्मिञ्छ्रद्धयोद्धरतेखिलान् । गयायां पिंडदानेन यथा तुप्यंति पूर्वजाः

ఈ తీర్థంలో శ్రద్ధతో శ్రాద్ధం చేయువాడు అందరినీ ఉద్ధరిస్తాడు—గయలో పిండదానంతో పూర్వజులు తృప్తి పొందినట్లే।

Verse 55

तथा चंद्रोदकुंडेऽत्र श्राद्धैस्तृप्यंति पूर्वजाः । गयायां च यथा मुच्येत्सर्वर्णात्पितृजान्नरः

అలాగే ఇక్కడ చంద్రోదకుండంలో శ్రాద్ధకర్మలచేత పూర్వజులు తృప్తి పొందుతారు. గయలో యథా మనిషి పితృఋణాది సమస్త ఋణాల నుండి విముక్తుడవుతాడో, అలాగే ఇక్కడ కూడా విముక్తి పొందుతాడు.

Verse 56

तथा प्रमुच्यते चर्णाच्चंद्रोदे पिण्डदानतः । यदा चंद्रेश्वरं द्रष्टुं यायात्कोपि नरोत्तमः

అలాగే చంద్రోదలో పిండదానం చేయుటవలన (పితృ)ఋణం నుండి విముక్తి కలుగుతుంది. మరియు ఏదైనా నరోత్తముడు చంద్రీశ్వర దర్శనార్థం బయలుదేరినప్పుడు,

Verse 57

तदा नृत्यंति मुदितास्तत्पूर्वप्रपितामहाः । अयं चंद्रोदतीर्थेस्मिंस्तर्पणं नः करिष्यति

అప్పుడు అతని వంశంలోని పూర్వ ప్రపితామహులు ఆనందంతో నర్తిస్తూ— ‘ఈ మనిషి చంద్రోద తీర్థంలో మా తర్పణం చేస్తాడు’ అని అంటారు.

Verse 58

अस्माकं मंदभाग्यत्वाद्यदि नैव करिष्यति । तदातत्तीर्थ संस्पर्शादस्मत्तृप्तिर्भविष्यति

‘మా దురదృష్టం వలన అతడు అది చేయకపోయినా, ఆ తీర్థాన్ని స్పర్శించిన మాత్రాన మా తృప్తి కలుగుతుంది’ అని.

Verse 59

स्पृशेन्नापि यदा मंदस्तदा द्रक्ष्यति तृप्तये । एवं श्राद्धं विधायाथ स्पृष्ट्वा चंद्रेश्वरं व्रती । संतर्प्य विप्रांश्च यतीन्कुर्याद्वै पारणं ततः

మందబుద్ధి గలవాడు స్పర్శ కూడా చేయకపోయినా, తృప్తి కొరకు కనీసం దర్శనం చేస్తాడు. ఈ విధంగా శ్రాద్ధం చేసి, తరువాత చంద్రీశ్వరుని స్పర్శించి, వ్రతధారి బ్రాహ్మణులను మరియు యతులను సంతృప్తిపరచి, ఆపై విధివిధానంగా పారణం చేయాలి.

Verse 60

एवं व्रते कृते काश्यां सदर्शे सोमवासरे । भवेदृणत्रयान्मुक्तो मृगांकमदनुग्रहात्

ఇలా కాశీలో శుక్లపక్ష సోమవారంలో ఈ వ్రతం ఆచరించినవాడు మృగాంకుడు (చంద్రదేవుడు) అనుగ్రహంతో త్రివిధ ఋణాల నుండి విముక్తుడగును।

Verse 61

अत्र यात्रा महाचैत्र्यां कार्या क्षेत्रनिवासिभिः । तारकज्ञानलाभाय क्षेत्रविघ्ननिवर्तिनी

ఇక్కడ మహాచైత్రీ కాలంలో క్షేత్రనివాసులు యాత్రా-ప్రదక్షిణ చేయవలెను; అది తారకజ్ఞానాన్ని ప్రసాదించి క్షేత్రంలోని విఘ్నాలను నివారిస్తుంది।

Verse 62

चंद्रेश्वरं समभ्यर्च्य यद्यन्यत्रापि संस्थितः । अघौघपटलीं भित्त्वा सोमलोकमवाप्स्यति

చంద్రేశ్వరుని విధిగా ఆరాధించినవాడు, ఇతరత్రా నివసించినా, పాపసమూహపు ఘనతను ఛేదించి సోమలోకాన్ని పొందుతాడు।

Verse 63

कलौ चंद्रेशमहिमा नाभाग्यैरवगम्यते । अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि परं गुह्यं निशापते

కలియుగంలో దురదృష్టవశాత్తు చంద్రేశుని మహిమను గ్రహించరు; ఓ నిశాపతే (చంద్రదేవా), నేను నీకు మరొక పరమ గుహ్యమైన విషయాన్ని చెప్పుదును।

Verse 64

सिद्धयोगीश्वरं पीठमेतत्साधकसिद्धिदम् । सुरासुरेषु गंधर्व नागविद्याधरेष्वपि

ఇది సిద్ధయోగీశ్వరుని పీఠము, సాధకులకు సిద్ధిని ప్రసాదించేది; దేవాసురులు, గంధర్వులు, నాగులు, విద్యాధరులలో కూడా ఇది ప్రసిద్ధి పొందింది।

Verse 65

रक्षोगुह्यकयक्षेषु किंनरेषु नरेषु च । सप्तकोट्यस्तु सिद्धानामत्र सिद्धा ममाग्रतः

రాక్షసులు, గుహ్యకులు, యక్షులు, కిన్నరులు మరియు మనుష్యులలో కూడా సిద్ధుల ఏడు కోట్లు ఉన్నారు—వారు అందరూ ఇక్కడ నా సాక్షాత్ సమక్షంలో సిద్ధులై నిలిచియున్నారు.

Verse 66

षण्मासं नियताहारो ध्यायन्विश्वेश्वरीमिह । चंद्रेश्वरार्चनायातान्सिद्धान्पश्यति सोऽग्रगान्

ఆరు నెలలు నియతాహారంతో ఇక్కడ విశ్వేశ్వరీని ధ్యానించేవాడు, చంద్రేశ్వరార్చనకు వచ్చిన అగ్రగణ్య సిద్ధులను దర్శిస్తాడు.

Verse 67

सिद्धयोगीश्वरी साक्षाद्वरदा तस्य जायते । तवापि महती सिद्धिः सिद्धयोगीश्वरीक्षणात्

సిద్ధయోగీశ్వరీ స్వయంగా సాక్షాత్తుగా ప్రత్యక్షమై అతనికి వరాలను ప్రసాదిస్తుంది; నీకూ సిద్ధయోగీశ్వరీని క్షణమాత్రం దర్శించినంత మాత్రాన మహాసిద్ధి కలుగుతుంది.

Verse 68

संति पाठान्यनेकानि क्षितौ साधकसिद्धये । परं योगीश्वरी पीठाद्भूपृष्ठेनाशु सिद्धिदम्

భూమిపై సాధకుల సిద్ధికి అనేక పవిత్ర స్థలాలు ఉన్నాయి; కానీ వాటన్నిటికన్నా యోగీశ్వరీ పీఠం శ్రేష్ఠం—భూపృష్టంపై ఉండగానే ఇది త్వరగా సిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 69

यत्र चंद्रेश्वरं लिंगं त्वयेदं स्थापितं शशिन् । इदमेव हि तत्पीठमदृश्यमकृतात्मभिः

హే శశిన్! నీవు చంద్రేశ్వర లింగాన్ని ఇక్కడ స్థాపించిన చోటే నిజంగా ఆ పీఠం; అసంస్కృతాత్ములకు అది దర్శనమివ్వదు, అదృశ్యంగా ఉంటుంది.

Verse 70

जितकामा जितक्रोधा जितलोभस्पृहास्मिताः । योगीश्वरीं प्रपश्यंति मम शक्तिपरां हिताम्

కామం, క్రోధం, లోభం, తృష్ణ, అహంకారాన్ని జయించినవారు నా పరమ హితకర శక్తి అయిన యోగీశ్వరీని ప్రత్యక్షంగా దర్శిస్తారు।

Verse 71

ये तु प्रत्यष्टमि जनास्तथा प्रति चतुर्दशि । सिद्धयोगीश्वरीपीठे पूजयिष्यंति भाविताः

కానీ శుద్ధ భావంతో ప్రతి అష్టమి మరియు ప్రతి చతుర్దశి నాడు సిద్ధయోగీశ్వరీ పీఠంలో పూజించే వారు,

Verse 72

अदृष्टरूपां सुभगां पिंगलां सर्वसिद्धिदाम् । धूपनैवेद्यदीपाद्यैस्तेषामाविर्भविष्यति

వారికి ఆమె—సాధారణంగా అదృశ్యరూపిణి—శుభదాయిని పింగలా, సర్వసిద్ధులను ప్రసాదించేది, ధూపం-నైవేద్యం-దీపం మొదలైనవాటితో పూజింపబడినప్పుడు ప్రత్యక్షమవుతుంది।

Verse 73

इति दत्त्वा वराञ्छंभुस्तस्मै चंद्रमसे द्विज । अंतर्हितो महेशानस्तत्र वैश्वेश्वरे पुरे

ఇలా, ఓ ద్విజా, చంద్రునికి వరాలు ప్రసాదించి శంభువు—మహేశానుడు—అక్కడ వైశ్వేశ్వరపురి (కాశీ)లో అంతర్హితుడయ్యాడు।

Verse 74

तदारभ्य च लोकेऽस्मिन्द्विजराजोधिपोभवत् । दिशोवितिमिराः कुर्वन्निजैः प्रसृमरैः करैः

అప్పటినుంచి ఈ లోకంలో చంద్రుడు ‘ద్విజరాజ’గా అధిపతిగా నిలిచాడు; తన దూరంగా వ్యాపించే కిరణాలతో దిశలను చీకటిరహితంగా చేశాడు।

Verse 75

सोमवारव्रतकृतः सोमपानरता नराः । सोमप्रभेणयानेन सोमलोकं व्रजंति हि

సోమవార వ్రతాన్ని ఆచరించి సోమపానంలో రతులైన నరులు, చంద్రప్రభతో ప్రకాశించే విమానముచే నడిపింపబడి నిశ్చయంగా సోమలోకమునకు వెళ్తారు.

Verse 76

चंद्रेश्वरसमुत्पत्तिं तथा चांद्रमसं तपः । यः श्रोष्यति नरो भक्त्या चंद्रलोके स इज्यते

చంద్రేశ్వరుని ఉద్భవమును మరియు చంద్రుని తపస్సును భక్తితో ఎవడు శ్రవణం చేస్తాడో, వాడు చంద్రలోకమున గౌరవింపబడి పూజింపబడుతాడు.

Verse 77

अगस्तिरुवाच । शिवशर्मणि शर्मकारिणीं प थि दिव्ये श्रमहारिणीं गणौ । कथयंतौ तु कथामिमां शुभामुडुलोकं परिजग्मतुस्ततः

అగస్త్యుడు పలికెను—దివ్యమార్గమున శ్రమను హరించి శివశర్మునకు ఆనందం కలిగించిన ఆ ఇద్దరు గణులు, ఈ శుభకథను చెప్పుచూ అక్కడి నుండి ఉడులోకము (నక్షత్రలోకము)కు వెళ్లిరి.