Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 41

Devanagari script

यच्च क्रतु क्रियोत्सर्गस्त्वया मह्यं निवेदितः । स्थापितं यत्त्विदं लिंगं मम चंद्रेश्वराभिधम्

Transliteration

yacca kratu kriyotsargastvayā mahyaṃ niveditaḥ | sthāpitaṃ yattvidaṃ liṃgaṃ mama caṃdreśvarābhidham

Translation

నీవు నాకు నివేదించిన యజ్ఞమూ, క్రియాఫలత్యాగమూ, అలాగే నా నామమైన ‘చంద్రేశ్వర’గా ప్రసిద్ధమైన ఈ లింగాన్ని నీవు స్థాపించినదీ—ఇవి నాకు అత్యంత ప్రియమైన కార్యాలు।

Word by Word

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relational/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• क्रतुः: sacrifice/rite
• क्रतुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kratu (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• क्रियोत्सर्गः: the offering/assignment of ritual acts
• क्रियोत्सर्गः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: kriyā-utsarga (प्रातिपदिक); kriyā (क्रिया) + utsarga (उत्सर्ग)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Kartr-karana (Agent)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन

• मह्यम्: to me
• मह्यम्: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (सम्प्रदान), एकवचन

• निवेदितः: was reported/communicated
• निवेदितः: Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: ni-√vid (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (क्रतुः/उत्सर्गः) इत्यस्य विशेषण

• स्थापितम्: was established
• स्थापितम्: Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
• Type: Verb
• Root: √sthā (धातु) + णिच् (causative) → sthāpaya + क्त
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (लिङ्गम्) इत्यस्य विशेषण

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relational/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: yad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; संकेतार्थक

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: liṅga (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन

• चन्द्रेश्वराभिधम्: named ‘Candreśvara’
• चन्द्रेश्वराभिधम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: candra-īśvara-abhidha (प्रातिपदिक); candra (चन्द्र) + īśvara (ईश्वर) + abhidha (अभिध)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (लिङ्गम्)

Speaker

Śiva (Maheśāna)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Candreśvara

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Śiva acknowledges two acts: (1) offering sacrificial rites and relinquishing their fruits to him, and (2) establishing a liṅga named Candreśvara; the liṅga is central, with devotee presenting offerings.

Characters & Entities

• Śiva
• Candreśvara-liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dedication of rites and their fruits to Śiva, along with establishing a liṅga, becomes a powerful act of devotion in Kāśī.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Candreśvara-liṅga shrine in Kāśī, introduced as a named manifestation of Śiva.

What ritualistic prescription is mentioned?

Kriyotsarga—offering/renouncing the fruits of sacrificial and ritual acts to Śiva—and liṅga-sthāpanā (installation of a liṅga).