Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 24

Devanagari script

सलब्धतेजा भगवान्ब्रह्मणा वर्धितः स्वयम् । तपस्तेपे महाभाग पद्मानां दशतीर्दश

Transliteration

salabdhatejā bhagavānbrahmaṇā vardhitaḥ svayam | tapastepe mahābhāga padmānāṃ daśatīrdaśa

Translation

తేజస్సును తిరిగి పొందినవాడై, స్వయంగా బ్రహ్మచేత వర్ధింపబడిన ఆ మహాభాగుడు (సోముడు), ఓ మహర్షీ, పద్మచక్రాల పది పది కాలములు తపస్సు చేసెను।

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• लब्धतेजाः: one who has obtained splendor
• लब्धतेजाः: Karta (Subject-Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लब्ध (कृदन्त; √लभ् धातु) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुष (लब्धं तेजो यस्य)

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणार्थक-नाम (venerable/lord)

• ब्रह्मणा: by Brahmā
• ब्रह्मणा: Karana (Agent-in-passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• वर्धितः: nurtured/increased
• वर्धितः: Karta (Subject-Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर्धित (कृदन्त; √वृध् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-भाव (increased/nurtured)

• स्वयम्: by himself
• स्वयम्: Kriya-vishesana (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: स्वार्थक-अव्यय (indeclinable: 'by oneself')

• तपः: austerity/penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तेपे: performed (austerity)
• तेपे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √तप् (धातु)
• Form: लिट्/आत्मनेपद (perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• महाभाग: O greatly fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महā (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/vocative), एकवचन; कर्मधारय (महान् भागः यस्य)

• पद्मानाम्: of lotuses
• पद्मानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• दशतीः: tens (groups of ten)
• दशतीः: Karma (Measure/परिमाण-कर्म)
• Type: Noun
• Root: दशती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्यासमूहवाचक (tens)

• दश: ten
• दश: Visheshana (Numeral-Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याशब्दः; नपुंसकलिङ्ग/सामान्य-रूप, द्वितीया (used with counted noun); 'ten'

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context) to Agastya

Visual Art Cues

Scene: Soma, now radiant again, sits in deep meditation amid a lotus-filled expanse; time is shown by successive rings of lotuses, seasons passing, while Brahmā’s blessing aura lingers above.

Characters & Entities

• Soma (Candra)
• Brahmā
• Tapas (austerity)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Restoration is completed through tapas—discipline and devotion stabilize divine gifts.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The chapter’s trajectory is toward Avimukta-Kāśī, where Soma’s devotion will be localized into a liṅga and tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Austerity (tapas) is praised as the means to regain and preserve spiritual potency.