Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 46

Devanagari script

चंद्रेश्वरे कृतं सर्वं तदानंत्याय जायते । अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि शृणु गुह्यं कलानिधे

Transliteration

caṃdreśvare kṛtaṃ sarvaṃ tadānaṃtyāya jāyate | anyacca te pravakṣyāmi śṛṇu guhyaṃ kalānidhe

Translation

చంద్రేశ్వరునికి చేసిన సమస్తమూ అనంత పుణ్యఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఇంకా ఒకటి నీకు చెబుతాను—విను ఈ గుహ్యాన్ని, ఓ కలానిధి సోమా.

Word by Word

• चन्द्रेश्वरे: in (the shrine of) Candra-īśvara
• चन्द्रेश्वरे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चन्द्रेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्; समासः चन्द्रस्य ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• कृतम्: done, performed
• कृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृदन्त; √कृ "to do")
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; भूतकृदन्त (क्त)

• सर्वम्: everything
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; सर्वनाम

• आनन्त्याय: for endlessness/eternity (infinite merit)
• आनन्त्याय: Sampradana (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: आनन्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे चतुर्थी एकवचनम्; प्रयोजनार्थे (for the sake of)

• जायते: arises, results
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• अन्यत्: another (thing)
• अन्यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्

• च: and
• च: Avyaya (Conjunction/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी/षष्ठी एकवचनम्; अत्र चतुर्थी (to you)

• प्रवक्ष्यामि: I will tell
• प्रवक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• गुह्यम्: a secret (teaching)
• गुह्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्

• कलानिधे: O treasure of arts (epithet)
• कलानिधे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कलानिधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन एकवचनम्; समासः कलानां निधिः (षष्ठी-तत्पुरुष)

Speaker

Śiva (Maheśāna)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Candreśvara (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Soma (Candra)

Visual Art Cues

Scene: A teacher-figure addressing Soma: Candreśvara liṅga glowing in the sanctum, a scroll-like aura suggesting ‘secret teaching’; devotees offering lamps and flowers, the sense of limitless merit radiating outward.

Characters & Entities

• Candreśvara
• Soma (Kalānidhi)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Service to the deity in a famed Kāśī shrine yields inexhaustible spiritual fruit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Candreśvara-liṅga in Kāśī, explicitly praised for granting ‘endless’ merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

No single rite is newly prescribed; the verse generalizes that all acts done for Candreśvara become ananta-phala.