Adhyaya 39

Verse 1

ब्रह्मोवाच । शृणु पुत्र प्रवक्ष्यामि रहस्यं परमं मतम् । एते ब्रह्मविदः प्रोक्ताश्चातुर्विद्या महा द्विजाः

బ్రహ్ముడు పలికెను—పుత్రా, వినుము; పరమ రహస్యమైన మహోపదేశమును నేను ప్రకటించెదను. వీరు బ్రహ్మవిదులు, చతుర్విద్యలలో నిపుణులైన మహాద్విజులు అని చెప్పబడిరి।

Verse 2

स्वाध्यायाश्च वषट्काराः स्वधाकाराश्च नित्यशः । रामाज्ञापालकाश्चैव हनुमद्भक्तितत्पराः

వారు స్వాధ్యాయమునకు అంకితులై నిత్యం వషట్‌కారములు, స్వధాకారములు చేయుదురు; రామాజ్ఞను పాలించుచు హనుమద్భక్తిలో సదా తత్పరులై యుందురు।

Verse 3

एकदा तु ततो देवा ब्रह्माणं समुपागताः । ब्राह्मणान्द्रष्टुकामास्ते ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः

ఒకసారి దేవతలందరూ బ్రహ్ముని సమీపానికి వచ్చారు. బ్రహ్మా–విష్ణువులను ముందుంచి, బ్రాహ్మణుల ధర్మాచరణాన్ని దర్శించాలనే కోరికతో వారు వచ్చారు.

Verse 4

तान्देवानागतान्दृष्ट्वा स्वस्थानाच्चलितास्तु ते । अर्घपाद्यं पुरस्कृत्य मधुपर्कं तथैव च

వచ్చిన దేవతలను చూసి వారు తమ ఆసనాల నుండి లేచారు. ముందుగా అర్ఘ్యము, పాద్యము ఉంచి, అలాగే మధుపర్కమును కూడా భక్తితో సమర్పించారు.

Verse 5

पूजयित्वा ततो विप्रा देवान्ब्रह्मपुरोगमान् । ब्रह्मात्र उपविष्टास्ते वेदानुच्चारयन्ति हि

తర్వాత ఆ విప్రులు బ్రహ్ముని అగ్రంగా చేసుకున్న దేవతలను పూజించారు. అనంతరం బ్రహ్ముని సన్నిధిలో కూర్చొని వారు వేదపఠనాన్ని ప్రారంభించారు.

Verse 6

संहितां च पदं चैव क्रमं घनं तथैव च । उच्चैः स्वरेण कुर्वीत ऋचामृग्वेदसंहिताम्

వారు సంహితా, పద, క్రమ, ఘన పద్ధతులలో కూడా ఋగ్వేద ఋచలను ఉచ్చ స్వరంతో స్పష్టంగా జపిస్తూ, ఋగ్వేద-సంహితను శ్రుతిమధురంగా ఉచ్చరించేవారు.

Verse 7

सामगाश्च प्रकुर्वंति स्तोत्राणि विविधानि च । शास्त्राणि च तथा याज्यापुरोनुवाक्या स्तथा

సామగానులు నానావిధమైన స్తోత్రాలను గానము చేసేవారు. అలాగే శాస్త్రభాగాలు, యాజ్యా మంత్రాలు, పురోనువాక్యా ఋచలు కూడా విధివిధానంగా పఠించబడేవి.

Verse 8

चतुरक्षरं परं चैव चतुरक्षरमेव च । द्व्यक्षरं च तथा पंचाक्षरं द्वयक्षरमेव च । एतद्यज्ञस्वरूपं च यो जपेज्ज्ञानपूर्वकम्

పరమ చతురక్షరీ మంత్రం, చతురక్షరీ స్వరూపం, ద్వ్యక్షరీ అలాగే పంచాక్షరీ, మళ్లీ ద్వ్యక్షరీ—ఇదే యజ్ఞస్వరూపమని జ్ఞానపూర్వకంగా జపించువాడు…

Verse 9

अंते ब्रह्म पदप्राप्तिः सत्यंसत्यं वदाम्यहम् । एकाग्रमानसाः सर्वे वेदपाठरता द्विजाः

చివరికి బ్రహ్మపదప్రాప్తి కలుగుతుంది—ఇది సత్యం, సత్యం, నేను ప్రకటిస్తున్నాను. ఏకాగ్రమనస్సుతో ఆ ద్విజులందరూ వేదపాఠంలో నిమగ్నులై ఉన్నారు.

Verse 10

तेषामंगणदेशेषु कण्डूयन्ते कचान्मृगाः । ब्राह्मणा वेदमातां च जपंति विधिपूर्वकम्

వారి ప్రాంగణాలలో జింకలు తమ రోమాలను గోకుకొనేవి; బ్రాహ్మణులు విధిపూర్వకంగా ‘వేదమాత’ను కూడా జపించేవారు.

Verse 11

हस्ते धृतांश्च तैर्दर्भान्भक्षंते मृगपोतकाः । निर्वैरं तं तदा दृष्ट्वा आश्रमं गृहमेधिनाम्

వారి చేతుల్లో పట్టిన దర్భలను జింక పిల్లలు తినేవి. గృహస్థుల ఆ ఆశ్రమం వైరం లేనిదిగా కనిపించగా (అందరూ) ఆశ్చర్యపడ్డారు.

Verse 12

तुतुषुः परमं देवा ऊचुस्ते च परस्परम् । त्रेतायुगमिदानीं च सर्वे धर्मपरायणाः

దేవతలు పరమంగా సంతోషించి పరస్పరం అన్నారు—“ఇప్పుడు త్రేతాయుగమే వచ్చినట్లుంది; అందరూ ధర్మపరాయణులే.”

Verse 13

कलिर्दुष्टस्तथा प्रोक्तः किं करिष्यति पापकः । चातुर्विद्यान्समाहूय ऊचुस्ते त्रय एव च

“కలి దుష్టుడని ప్రకటించబడెను—ఆ పాపి ఏమి చేయును?” అని చెప్పి, ఆ ముగ్గురు దివ్యులు చాతుర్విద్యులను పిలిచి వారితో పలికిరి।

Verse 14

वृत्त्यर्थं भवतां चैव त्रैविद्यानां तथैव च । विभागं वः प्रदास्यामो यथावत्प्रतिपाल्यताम्

“మీ జీవనోపాధి కొరకు, అలాగే త్రైవిద్యుల జీవనార్థమునకును, మేము మీకు యథోచిత భాగాన్ని ఇస్తాము; అది శాస్త్రోక్తంగా యథావిధిగా పాటించబడుగాక।”

Verse 15

ये वणिजः पुरा प्रोक्ताः षट्त्रिंशच्च सहस्रकाः । त्रिसहस्रास्तु त्रैविद्या दशपंचसहस्रकाः

“మునుపు చెప్పబడిన వణిజులు ముప్పై ఆరు వేల మంది. త్రైవిద్యులు మూడు వేల మంది; దశపంచసహస్రకులు పదిహేను వేల మంది.”

Verse 16

चातुर्विद्यास्तथा प्रोक्ता अन्योन्यं वृत्तिमाश्रिताः । सत्रिभागास्तु त्रैविद्याश्चतुर्भागास्तु चात्रिणः

“ఇట్లు చాతుర్విద్యులు ప్రకటింపబడి, పరస్పరం జీవనోపాధిపై ఆధారపడిరి. త్రైవిద్యులకు మూడు భాగాలు, చాత్రిణులకు నాలుగు భాగాలు నియమింపబడెను.”

Verse 17

वणिजां गृहमागत्य पौरोहित्यस्य नित्यशः । भागं विभज्य संप्रापुः काजेशेन विनिर्मिताः

వణిజుల గృహాలకు నిత్యం పౌరోహిత్య సేవకై వచ్చి, వారు తమ తమ భాగాన్ని విభజించి పొందిరి—ఇది కాజేశునిచే స్థాపింపబడినది.

Verse 18

परस्परं न विवाहश्चातुर्विद्यत्रिविद्ययोः । चातुर्विद्या मया प्रोक्तास्त्रिविद्यास्तु तथैव च

చాతుర్విద్యులు మరియు త్రివిద్యుల మధ్య పరస్పర వివాహం చేయరాదు. నేను చాతుర్విద్యులను ప్రకటించాను; అలాగే త్రివిద్యులనూ॥

Verse 19

त्रैविभागेन त्रैविद्याश्चतुर्भागेन चात्रिणः । एवं ज्ञातिविभागस्तु काजेशेन विनिर्मितः

త్రివిద్యులకు మూడు భాగాల వాటా, చాత్రిణులకు నాలుగు భాగాల వాటా నిర్ణయించబడింది. ఈ విధంగా బంధువర్గ విభజనను కాజేశుడు స్థాపించాడు॥

Verse 20

कृतकृत्यास्तु ते विप्राः प्रणेमुस्तान्सुरोत्तमान् । वृत्तिं दत्त्वा ततो देवाः स्वस्थानं च प्रतस्थिरे

కార్యం నెరవేరిన ఆ బ్రాహ్మణులు దేవోత్తములకు నమస్కరించారు. తరువాత దేవతలు జీవనోపాధిని ప్రసాదించి తమ ధామానికి వెళ్లారు॥

Verse 21

पंचपंचाशद्ग्रामाणां ते द्विजाश्च निवासिनः । चतुर्विद्यास्तु ते प्रोक्तास्तदादि तु त्रिविद्यकाः

ఆ ద్విజులు యాభై ఐదు గ్రామాలలో నివాసులయ్యారు. వారు ‘చాతుర్విద్య’గా ప్రసిద్ధులయ్యారు; అప్పటినుంచి (ఇతరులు) ‘త్రివిద్యక’గా పిలువబడ్డారు॥

Verse 22

चातुर्विद्यस्य गोत्राणि दशपंच तथैव च । भारद्वाजस्तथा वत्सः कौशिकः ८ कुश एव च

చాతుర్విద్యుల గోత్రాలు కూడా పదిహేను—భారద్వాజ, వత్స, కౌశిక, కుశ మొదలైనవి॥

Verse 23

जातूकर्ण्यस्तथा कुंतो वशिष्ठो ११ धारणस्तथा

అదేవిధంగా జాతూకర్ణ్యుడు, కుంతుడు; (పదకొండవ) వశిష్ఠుడు మరియు ధారణుడును స్మరింపబడుదురు।

Verse 24

आत्रेयो मांडिलश्चैव १४ लौगाक्षश्च १५ ततः परम् । स्वस्थानानां च नामानि प्रवक्ष्याम्यनुपूर्वशः

ఆత్రేయుడు, మాండిలుడు (పద్నాలుగవ), మరియు లౌగాక్షుడు (పదిహేనవ); అనంతరం వారి స్వస్థానాల నామములను క్రమంగా నేను ప్రకటించెదను।

Verse 25

सीतापूरं च श्रीक्षेत्रं २ मगोडी च ३ तथा स्मृता । ज्येठलोजस्तथा चैव शेरथा च ततः परम्

సీతాపూరం, (రెండవ) శ్రీక్షేత్రం, (మూడవ) మగోడీ అని స్మరింపబడును; తదుపరి జ్యేఠలోజ మరియు శేరథా వచ్చును।

Verse 26

छेदे ताली वनोडी च गोव्यंदली तथैव च । कंटाचोषली चैव कोहेचं चंदनस्तथा

ఛేద, తాళీ, వనోడీ; అలాగే గోవ్యందలీ; మరియు కంటాచోషలీ, కోహేచం, చందనమును కూడా పేర్కొనెదరు।

Verse 27

थलग्रामश्च सोहं च हाथंजं कपडवाणकम् । व्रजन्होरी च वनोडी च फीणां वगोलं दृणस्तथा

థలగ్రామం మరియు సోహం; హాథంజం మరియు కపడవాణకం; వ్రజన్హోరీ మరియు వనోడీ; అలాగే ఫీణాం, వగోలం, దృణ కూడా పేర్కొనబడెను।

Verse 28

थलजा चारणं सिद्धा भालजाश्च ततः परम् । महोवी आईया मलीआ गोधरी आमतः परम्

థలజా, చారణ, సిద్ధా మరియు తరువాత భాలజా; అలాగే మహోవీ, ఐయా, మలీయా, గోధరీ మరియు ఆపై ఆమతః।

Verse 29

वाठसुहाली तथा चैव माणजा सानदीयास्तथा । आनन्दीया पाटडीअ टीकोलीया ततः परम्

వాఠసుహాలీ కూడా; మాణజా మరియు సానదీయా; తరువాత ఆనందీయా, పాటడీఅ, టీకోలీయా ఆపై।

Verse 30

गंभी धणीआ मात्रा च नातमोरास्तथैव च । वलोला रांत्यजाश्चैव रूपोला बोधणीच वै

గంభీ, ధణీయా, మాత్రా; అలాగే నాతమోరా; వలోలా, రాంత్యజా; రూపోలా, బోధణీ కూడా।

Verse 31

छत्रोटा अलु एवा च वासतडीआमतः परम् । जाषासणा गोतीया च चरणीया दुधीयास्तथा

ఛత్రోటా మరియు అలు; తరువాత వాసతడీ ఆపై; జాషాసణా, గోతీయా; అలాగే చరణీయా, దుధీయా కూడా।

Verse 32

हालोला वैहोला च असाला नालाडास्तथा । देहोलो सौहासीया च संहालीयास्तथैव च

హాలోలా, వైహోలా; అసాలా, నాలాడా అలాగే; దేహోలో, సౌహాసీయా మరియు సంహాలీయా కూడా।

Verse 33

स्वस्थानं पंचपत्ताशद्ग्रामा एते ह्यनुक्रमात् । दत्ता रामेण विधिवत्कृत्वा विप्रेभ्य एव च

ఇవి క్రమానుసారంగా స్వస్థానంలోని యాభై ఐదు గ్రామాలు; రాముడు విధివిధానాలతో కర్మాచరణ చేసి బ్రాహ్మణులకు దానంగా ఇచ్చెను।

Verse 34

अतः परं प्रवक्ष्यामि स्वस्थानस्य च गोत्रजान् । तथा हि प्रवरांश्चैव यथावद्विधिपूर्वकम्

ఇకపై స్వస్థానానికి చెందిన గోత్రజులను, అలాగే ప్రవరాలను కూడా సంప్రదాయ-విధి ప్రకారం యథావిధిగా వివరిస్తాను।

Verse 35

ज्ञात्वा तु गोत्रदेवीं च तथा प्रवरमेव च । स्वस्थानं जायते चैव द्विजाः स्वस्थानवासिनः

గోత్రదేవిని, అలాగే తన ప్రవరాన్ని తెలిసికొనినచో స్వస్థానం నిజంగా స్థాపితమగును; స్వస్థానవాసి ద్విజులు తమ యథార్థ స్వరూపంలో నిలుచుదురు।

Verse 36

नारद उवाच । कथं च जायते गोत्रं कथं तु ज्ञायते कुलम् । कथं वा ज्ञायते देवी तद्वदस्व यथार्थतः

నారదుడు పలికెను—గోత్రం ఎలా ఉద్భవిస్తుంది? కులం ఎలా తెలిసిపోతుంది? అలాగే దేవి ఎలా గుర్తించబడుతుంది? అది యథార్థంగా స్పష్టంగా చెప్పండి।

Verse 37

ब्रह्मोवाच । सीतापुरं तु प्रथमं प्रवरद्वयमेव च । कुशवत्सौ तथा चात्र मया ते परिकीर्त्तितौ

బ్రహ్ముడు పలికెను—సీతాపురమే మొదటిది, దాని ప్రవరము ద్వయమే; ఇక్కడ కుశుడు మరియు వత్సుడు—ఈ ఇద్దరినీ నేను నీకు ప్రకటించితిని।

Verse 38

१ श्रीक्षेत्रे द्वितीयं चैव गोत्राणां त्रयमेव च । छांदनसस्तथा वत्सस्तृतीयं कुशमेव च

శ్రీక్షేత్రంలో రెండవ నివాసస్థానం చెప్పబడింది; అక్కడ మూడు గోత్రాలు ఉన్నాయి—ఛాందనస, వత్స, మరియు మూడవది కుశ గోత్రమే.

Verse 39

शोहोली च चतुर्थं वै कुशप्रवरमेव च

శోహోలీ నాలుగవ (స్థానం); దాని ప్రవరము కుశమే.

Verse 40

श्रेयस्थानं हि षष्ठं वै भारद्वाजः कुशस्तथा

శ్రేయస్థానం ఆరవ (స్థానం); అక్కడ (వంశసూచకాలు) భారద్వాజుడు మరియు కుశుడు.

Verse 41

वटस्थानमष्टमं च निबोध सुतसत्तम

ఓ ఉత్తమ పుత్రా! వినుము—వటస్థానం ఎనిమిదవ (స్థానం).

Verse 42

तत्र गोत्रं कुशं कुत्सं भारद्वाजं तथैव च । राज्ञः पुरं नवमं च भारद्वाजप्रवरमेव च ९

అక్కడ గోత్రాలు—కుశ, కుత్స, అలాగే భారద్వాజ. మరియు రాజ్ఞఃపురం తొమ్మిదవ (స్థానం); దాని ప్రవరము భారద్వాజమే.

Verse 43

कृष्णवाटं दशमं चैव कुशप्रवरमेव च । दहलोडमेकादशं वत्सप्रवरमेव हि

పదవది ‘కృష్ణవాట’ము; అది ‘కుశ-ప్రవర’ లక్షణముతో కూడినది. పదకొండవది ‘దహలోడ’ము; అది నిజముగా ‘వత్స-ప్రవర’సంబంధమైనది.

Verse 44

चेखलीद्वादशं पौककुशप्रवरमेव च

పన్నెండవది ‘చేఖలీ’; అది ‘పౌక–కుశ-ప్రవర’తో అన్వితమైనది.

Verse 45

चांचोदखे १२ देहोलोडी आत्रयश्च वत्सकुत्सकश्चैव । भारद्वाजीकोणाया च भारद्वाजगोलंदृणाशकुस्तथा

చాంచోదఖ (పన్నెండు) ప్రాంతంలో ‘దేహోలోడీ’ ఆత్రేయ పరంపరతో సంబంధితది; అలాగే వత్స–కుత్సతో కూడ అనుబంధమున్నది. అదేవిధంగా భారద్వాజ—కోణాయా, మరియు భారద్వాజ—గోలందృణ—ఆశకు సంబంధాలూ పేర్కొనబడ్డాయి.

Verse 46

थलत्यजाद्वये चैव कुशधारणमेव च । नारणसिद्धा च स्वस्थानं कुत्सं गोत्रं प्रकीर्तितम्

‘థలత్యజా’ అనే జంటలోను, ‘కుశధారణ’లోను, ‘నారణసిద్ధా’లోను—ఇవి వారి వారి స్వస్థానములని చెప్పబడినవి; వీటితో ‘కుత్స గోత్రం’ ప్రకటించబడింది.

Verse 47

भालजां कुत्सवत्सौ च मोहोवी आकुशस्तथा । ईयाश्लीआ शांडिलश्च गोधरीपात्रमेव च

‘భాలజా’ కుత్స–వత్స సంబంధమైనది; ‘మోహోవీ’ ఆకుś పరంపరతో కూడినది. అలాగే ‘ఈయాశ్లీఆ’, ‘శాండిల’, మరియు ‘గోధరీ-పాత్ర’ కూడా పేర్కొనబడ్డాయి.

Verse 48

आनंदीया द्वे चैव भारद्वाजशांडिलश्चैव पाटडीआ कुशमेव च

ఆనందీయా అనే రెండు (సమూహాలు/స్థానాలు) ఉన్నాయి; అలాగే భారద్వాజ–శాండిల్య పరంపరతో సంబంధించినవారు ఉన్నారు; కుశ వంశానికి చెందిన పాటడీయా కూడా ఉంది।

Verse 49

वांसडीआश्चैव जास्वा कौत्समणा वत्सआत्रेयौ गीता आकुशगौतमौ

మరియు వాంసడీయా, జాస్వా ఉన్నాయి; కౌత్సమణా; వత్స–ఆత్రేయ; అలాగే ఆకుశ–గౌతమ పరంపరతో సంబంధించిన గీతా కూడా ఉంది।

Verse 50

चरणीआ भारद्वाजः दुधीआधारणसा हि अहो सोन्नामांडिल्यस्तथा

చరణీయా భారద్వాజ గోత్రానికి చెందినది; దుధీయా నిజంగా ధారణ శాఖకు సంబంధించినది; అలాగే సోన్నామాండిల్య కూడా ఉంది।

Verse 51

वेलोला हुराश्चैवा असाला कुशश्चैव धारणा च द्वितीय कम्

వెలోలా, హురా; అలాగే అసాలా; కుశ కూడా; మరియు ధారణా—ఇది రెండవ సమూహం.

Verse 52

नालोला वत्सधारणीया च देलोला कुत्समेव च । सोहासीया भारद्वाजकुशवत्समेव च

నాలోలా వత్స–ధారణీయ పరంపరతో సంబంధించింది; దెలోలా నిజంగా కుత్స గోత్రానికి చెందినది; సోహాసీయా కూడా భారద్వాజ–కుశ–వత్స పరంపరతో సంబంధించింది।

Verse 53

सुहालीआ वत्सं वै प्रोक्तं गोत्राणि यथाक्रमम् । मया प्रोक्तानि चैवात्र स्वस्थानानि यथाक्रमम्

‘సుహాలీఆ’ మరియు ‘వత్స’ అని చెప్పబడినవి; గోత్రాలు కూడా యథాక్రమంగా పేర్కొనబడ్డాయి. ఇక్కడ నేను వారి వారి నివాసస్థానాలు, స్థిరనివాస ప్రదేశాలను కూడా క్రమంగా ప్రకటించాను.

Verse 54

शीतवाडिया ये प्रोक्ताः कुशो वत्सस्तथैव च । विश्वामित्रो देवरातस्तृतीयो दलमेव च

‘శీతవాడియా’ అని పిలువబడినవారు చెప్పబడ్డారు; అలాగే ‘కుశ’ మరియు ‘వత్స’ కూడా. ‘విశ్వామిత్ర’ మరియు ‘దేవరాత’ పేర్కొనబడ్డారు; మూడవది ‘దల’ కూడా.

Verse 55

भार्गवच्यावनाप्नवानौर्वजमदग्निरेव हि । वचार्द्दशेषाबुटला गोत्रदेव्यः प्रकीर्तिताः

భార్గవ, చ్యావన, ఆప్నవాన, ఔర్వ, జమదగ్ని—ఇవన్నీ ప్రకటించబడ్డాయి. వీరితో పాటు గోత్రదేవతలు—వాక్, అర్ధశేషా, అబుటలా—అని నామధేయంతో కీర్తించబడ్డారు.

Verse 56

श्रीक्षेत्रं द्वितीयं प्रोक्तं गोत्रद्वितयमेव च । छांदनसस्तथा वत्सं देवी द्वितयमेव च

‘శ్రీక్షేత్రం’ రెండవదిగా ప్రకటించబడింది; అలాగే రెండు గోత్రాలు కూడా. ‘ఛాందనస’ మరియు ‘వత్స’ చెప్పబడ్డాయి; అలాగే (సంబంధిత) రెండు దేవతలు కూడా పేర్కొనబడ్డాయి.

Verse 57

आंगिरसांबरीषश्च यौवनाश्वस्तथैव च । भृगुच्यवनआप्नवानौ र्वजमदग्निमेव च

ఆంగిరస, ఆంబరీష, అలాగే యౌవనాశ్వ—ఇవీ చెప్పబడ్డాయి; మరియు భృగు, చ్యావన, ఆప్నవాన, ఔర్వ, జమదగ్ని కూడా కీర్తించబడ్డారు.

Verse 58

देवी भट्टारिका प्रोक्ता द्वितीया शेपला तथा । एतद्वंशोद्भवा ये च शृणु तान्मुनिसत्तम

దేవి భట్టారిక అని ప్రకటించబడింది; రెండవదిగా శేపలా దేవి కూడా. ఈ వంశంలో జన్మించినవారిని వినుము, ఓ మునిశ్రేష్ఠా।

Verse 59

सक्रोधनाः सदाचाराः श्रौतस्मार्तक्रियापराः । पंचयज्ञरता नित्यं संबंधसंमाश्रिताः । क्षतज्ञाः क्रतुजाश्चैव ते सर्वे नृपसत्तमाः

వారు ధర్మోచిత క్రోధముగలవారు, సదాచారులు, శ్రౌత-స్మార్త కర్మలలో నిమగ్నులు. నిత్యం పంచయజ్ఞాలలో రతులు, సముచిత సంబంధ-ధర్మమర్యాదలపై స్థిరులు. క్షతి-ప్రతిదాన జ్ఞానులు, క్రతుజాతులు—వారందరూ నృపశ్రేష్ఠులు।

Verse 60

तृतीयं मगोडोआ वै गोत्रद्वितयमेव च । भारद्वाजस्तथा कुत्सं देवी द्वितयमेव च

మూడవదిగా ‘మగోడోఆ’ అని చెప్పబడింది; అలాగే రెండు గోత్రాలు—భారద్వాజ మరియు కుత్స. ఇంకా దేవీల జంట కూడా (ఇక్కడ) పేర్కొనబడింది।

Verse 61

आंगिरसबार्हस्पत्यभारद्वाजस्तथैव च । विश्वामित्रदेव रातौप्रवरत्रयमेव च

ఆంగిరస, బార్హస్పత్య, భారద్వాజ—ఇవీ అలాగే చెప్పబడ్డాయి. మరియు విశ్వామిత్ర–దేవరాతకు ప్రవరత్రయం కూడా ప్రకటించబడింది।

Verse 62

शेषला बुधला प्रोक्ताधारशांतिस्तथैव च । अस्मिन्ग्रामे च ये जाता ब्राह्मणाः सत्यवादिनः

శేషలా, బుధలా అని చెప్పబడింది; అలాగే ఆధారశాంతి కూడా. ఈ గ్రామంలో జన్మించిన బ్రాహ్మణులు సత్యవాదులు।

Verse 63

द्विजपूजाक्रिया युक्ता नानायज्ञक्रियापराः । अस्मिन्गोत्रे समुत्पन्ना द्विजाः सर्वे मुनीश्वराः

బ్రాహ్మణ పూజ మరియు అనేక యజ్ఞాలలో నిమగ్నమై, ఈ గోత్రంలో జన్మించిన ద్విజులందరూ మునీశ్వరులు.

Verse 64

चतुर्थं शीहोलियाग्रामं गोत्रद्वित यमेव च । विश्वामित्रदेवराततृतीयौदलमेव च

నాల్గవది శీహోలియా గ్రామము, అక్కడ రెండు గోత్రాలు ఉన్నాయి. మూడవది విశ్వామిత్ర మరియు దేవరాత (ఔదల) అని చెప్పబడింది.

Verse 65

देवी चचाई वै तेषां गोत्रदेवी प्रकीर्तिता । अस्मिन्गोत्रे तुये जाता दुर्बला दीनमा नसाः

వారి గోత్రదేవతగా 'చచాయి' దేవి కీర్తించబడింది. ఈ గోత్రంలో జన్మించిన వారు బలహీనులు మరియు దీన మనస్కులుగా ఉంటారు.

Verse 66

असत्यभाषिणो विप्रा लोभिनो नृपसत्तम । सर्व्वविद्याप्रवीणाश्च ब्राह्मणा ब्रह्मसत्तम

ఓ రాజశ్రేష్ఠా! ఆ బ్రాహ్మణులు అసత్యవాదులు మరియు లోభులు, కానీ ఓ బ్రహ్మజ్ఞానీ! వారు సకల విద్యలలో ప్రవీణులు.

Verse 67

ज्येष्ठलोजा पंचमं च स्वस्थानं प्रतिकीर्तितम् । वत्सशीया कुत्सशीया प्रवरद्वितयं स्मृतम्

ఐదవది 'జ్యేష్ఠలోజా' అని పిలువబడే వారి స్వస్థానము. అక్కడ వత్సశీయ మరియు కుత్సశీయ అనే రెండు ప్రవరలు స్మరించబడ్డాయి.

Verse 68

आवरिवृवाप्रः यौवनाश्वभृगुच्यवनआप्नोर्वजमदग्निस्तथैव हि

అదేవిధంగా స్మరణీయ పితృఋషులు—ఆవరివృవాప్ర, యౌవనాశ్వ, భృగు, చ్యవన, ఆప్నోర్వ, జామదగ్ని—అని చెప్పబడెను।

Verse 69

चचाई वत्सगोत्रस्य शांता च कुत्सगोत्रजा । एतैस्त्रिभिः पंचभिश्च द्विजा ब्रह्मस्वरूपिणः

చచాఈ వత్సగోత్రానికి చెందినది; శాంతా కుత్సగోత్రజ. ఈ ముగ్గురిచేతను, ఆ ఐదుగురిచేతను, ఈ ద్విజులు బ్రహ్మస్వరూపులని భావింపబడుదురు।

Verse 70

शांता दांताः सुशीलाश्च धन पुत्रैश्च संयुताः । वेदाध्ययनहीनाश्च कुशलाः सर्वकर्मसु

వారు శాంతులు, దాంతులు, సుశీలులు; ధనముతోను పుత్రులతోను సమన్వితులు. వేదాధ్యయనము లేనివారైనను, సమస్త కార్యములలో నిపుణులు।

Verse 71

सुरूपाश्च सदाचाराः सर्वधर्मेषु निष्ठिताः । दानधर्म्मरताः सर्वे अत्रजा जलदा द्विजाः

వారు సురూపులు, సదాచారులు, సమస్త ధర్మములలో నిష్ఠితులు. ఇక్కడ జన్మించిన ఈ ద్విజులందరూ దానధర్మములో రమించువారు—జలద మేఘములవలె।

Verse 72

शेरथाग्रामेषु वै जाताः प्रवरद्वयसंयुताः । कुशभारद्वाजाश्चैव देवीद्वयं तथैव च

వారు నిజముగా శేరథా గ్రామములలో జన్మించినవారు; ద్విప్రవరసంయుతులు—కుశ, భారద్వాజ. అలాగే రెండు దేవీమూర్తులతో కూడ అనుబంధితులు।

Verse 73

विश्वामित्रो देवरातस्तृतीयौ दल एव च । आंगिरसबार्हस्पत्यभारद्वाजास्तथैव च

ఇక్కడ విశ్వామిత్రుడు, దేవరాతుడు; అలాగే తృతీయుడు, దలుడు కూడా పేర్కొనబడ్డారు. అలాగే ఆంగిరస, బార్హస్పత్య, భారద్వాజ వంశప్రవరాలు కూడా చెప్పబడ్డాయి.

Verse 74

कमला च महालक्ष्मीर्द्वितीया यक्षिणी तथा । अस्मिन्गोत्रे च ये जाताः श्रौतस्मार्त्तरता बुधाः

కమలా, మహాలక్ష్మీ అని చెప్పబడింది; అలాగే ద్వితీయగా యక్షిణీ కూడా. ఈ గోత్రంలో జన్మించినవారు శ్రౌత–స్మార్త ఆచారాలలో నిమగ్నులై జ్ఞానులు అవుతారు.

Verse 75

अस्मिन्वंशे च ये जाता ब्राह्मणाः सत्यवादिनः । अलौल्याश्च महायज्ञा वेदाज्ञाप्रतिपालकाः

ఈ వంశంలో జన్మించిన బ్రాహ్మణులు సత్యవాదులు; లోభరహితులు, మహాయజ్ఞకర్తలు, మరియు వేదాజ్ఞలను పరిరక్షించువారు.

Verse 76

दंतालीया भारद्वाजकुत्सशायास्तथैव च । आंगिरसबार्हस्पत्यभारद्वाजास्तथैव च

దంతాలీయులు, అలాగే భారద్వాజ–కుత్స–శాయ పరంపర కూడా పేర్కొనబడింది; అలాగే ఆంగిరస, బార్హస్పత్య, భారద్వాజ ప్రవరాలు కూడా చెప్పబడ్డాయి.

Verse 77

देवी च यक्षिणी प्रोक्ता द्वितीया कर्मला तथा । अस्मिन्गोत्रे च ये जाता वाडवा धनिनः शुभाः

దేవీ, యక్షిణీ అని ప్రకటించబడింది; అలాగే ద్వితీయగా కర్మలా కూడా. ఈ గోత్రంలో జన్మించిన వాడవ వంశజులు ధనవంతులు, శుభప్రదులు అవుతారు.

Verse 78

वस्त्रालंकरणोपेता द्विजभक्तिपरायणाः । ब्रह्मभोज्यपराः सर्वे सर्वे धर्मपरायणाः

వారు వస్త్రాభరణాలతో అలంకృతులు, ద్విజుల పూజాభక్తికి పరాయణులు, బ్రాహ్మణులకు యోగ్యమైన దాన-భోజనాలలో నిమగ్నులు—అందరూ ధర్మపరాయణులు.

Verse 79

वडोद्रीयान्वये जाताश्चत्वारः प्रवराः स्मृताः । कुशः कुत्सश्च वत्सश्च भारद्वाजस्तथैव च

వడోద్రీయ వంశంలో నాలుగు ప్రవరులు స్మరించబడతారు—కుశ, కుత్స, వత్స, అలాగే భారద్వాజుడు.

Verse 80

तत्प्रवराण्यहं वक्ष्ये तथा गोत्राण्यनुक्रमात् । विश्वामित्रो देवरातस्तृतीयौदल एव च

ఇప్పుడు నేను ఆ ప్రవరాలను, అలాగే క్రమంగా గోత్రాలను చెప్పుదును—విశ్వామిత్ర, దేవరాత, తృతీయ, మరియు దల.

Verse 81

आंगिरसांबरीषश्च यौवनाश्वस्तृतीयकः । भार्गवश्च्यावनाप्नवानौर्वजमदग्निस्तथैव च

ఆంగిరస, అంబరీష, మూడవగా యౌవనాశ్వ; అలాగే భార్గవ, చ్యావన, ఆప్నవాన, ఔర్వ, జమదగ్ని కూడా.

Verse 82

आंगिरसबार्हस्पत्यभारद्वाजास्तथैव च । कर्मला क्षेमला चैव धारभट्टारिका तथा

అలాగే ఆంగిరస, బార్హస్పత్య, భారద్వాజ; ఇంకా కర్మలా, క్షేమలా, ధారభట్టారికా కూడా పేర్కొనబడ్డాయి.

Verse 83

चतुर्थी क्षेमला प्रोक्ता गोत्रमाता अनुक्रमात् । अस्मिन्गोत्रे तु ये जाताः पंचयज्ञरताः सदा

క్రమానుసారంగా నాలుగవ గోత్రమాత ‘క్షేమలా’ అని చెప్పబడింది. ఈ గోత్రంలో పుట్టినవారు సదా పంచయజ్ఞాలలో నిమగ్నులై ఉంటారు.

Verse 84

लोभिनः क्रोधिनश्चैव प्रजायंते बहुप्रजाः । स्नानदानादि निरताः सदा विनिर्जितेंद्रियाः

వారు లోభులు, క్రోధులు అయినప్పటికీ అనేక సంతానంతో ధన్యులవుతారు. స్నానం, దానం మొదలైన ధర్మకార్యాలలో నిత్యం నిమగ్నులై, సదా ఇంద్రియనిగ్రహం కలిగి ఉంటారు.

Verse 85

वापीकूपतडागानां कर्तारश्च सहस्रशः । व्रतशीला गुणज्ञाश्च मूर्खा वेदविवर्जिताः

వారు వేల సంఖ్యలో బావులు, కూపాలు, చెరువులు నిర్మించేవారుగా ఉంటారు. వ్రతనిష్ఠులు, గుణజ్ఞులు అయినప్పటికీ, మాంద్యబుద్ధులు మరియు వేదవిద్యలేని వారిగా వర్ణించబడ్డారు.

Verse 86

गोदणीयाभिधे ग्रामे गोत्रौ द्वौ तत्र संस्थितौ । वत्सगोत्रं प्रथमकं भारद्वाजं द्वितीयकम्

‘గోదణీయా’ అనే గ్రామంలో రెండు గోత్రాలు స్థాపితమై ఉన్నాయి—మొదటిది వత్సగోత్రం, రెండవది భారద్వాజగోత్రం.

Verse 87

भृगुच्यवनाप्नवानौर्वपुरोध समेव च । शीहरी प्रथमा ज्ञेया द्वितीया यक्षिणी तथा

భృగు, చ్యవన, ఆప్నవ, ఔర్వ, పురోధ, సమ—ఇవీ ఈ వంశపరంపరలో లెక్కించబడతాయి. శీహరీని మొదటి (గోత్రమాత)గా, యక్షిణీని రెండవదిగా తెలుసుకోండి.

Verse 88

अस्मिन्गोत्रोद्भवा विप्रा धनधान्यसमन्विताः । सामर्षा लौल्यहीनाश्च द्वेषिणः कुटिलास्तथा

ఈ గోత్రంలో పుట్టిన బ్రాహ్మణులు ధనధాన్యసంపన్నులు. వారు త్వరగా కోపపడేవారు, చంచలతలేని వారు; అయినా ద్వేషపరులు, కపటాచారులు కూడా.

Verse 89

हिंसिनो धनलुब्धाश्च मया प्रोक्तास्तु भूपते

ఓ భూపతే! నేను వారిని హింసకులు, ధనలోభులు అని చెప్పితిని.

Verse 90

कण्टवाडीआ ग्रामे विप्राः कुशगोत्र । शुक्लशुश्च समुद्भवाः । प्रवरं तस्य वक्ष्यामि शृणु त्वं च नृपोत्तम

కణ్టవాడీయ గ్రామంలో కుశగోత్ర బ్రాహ్మణులు ఉన్నారు; శుక్లశు వంశసంతతి కూడా ఉంది. ఆ వంశపు ప్రవరాన్ని నేను చెప్పుదును—ఓ నృపోత్తమా, వినుము.

Verse 91

विश्वमित्रो देवरात उदलश्च त्रयः स्मृताः । चचाई देवी सा प्रोक्ता शृणु त्वं नृप सत्तम

విశ్వామిత్రుడు, దేవరాతుడు, ఉదలా—ఈ ముగ్గురు ప్రవర ఋషులుగా స్మరించబడతారు. చచాఈ దేవి కూడా ప్రకటించబడింది; ఓ నృపసత్తమా, వినుము.

Verse 92

यजंते क्रतुभिस्तत्र हृष्टचित्तैकमानसाः । सर्वविद्यासु कुशला ब्राह्मणाः सत्यवादिनः

అక్కడ వారు హర్షితచిత్తంతో, ఏకాగ్రమనస్సుతో క్రతువుల ద్వారా యజ్ఞాలు నిర్వహిస్తారు. ఆ బ్రాహ్మణులు సమస్త విద్యల్లో నిపుణులు, సత్యవాదులు.

Verse 93

वेखलोया मया प्रोक्ता कुत्सवंशे समुद्भवाः । प्रवरत्रयसंयुक्ताः शृणुत्वं च नृपोत्तम

కుత్సవంశంలో జన్మించి త్రి-ప్రవరాలతో యుక్తులైన వೇಖలోయులను నేను వివరించాను. ఓ నృపోత్తమా, ఇంకా వినుము.

Verse 94

विश्वामित्रो देवराजौदलश्चेति त्रयः स्मृताः । चचाई देवी तेषां वै कुलरक्षाकरी स्मृता

విశ్వామిత్రుడు, దేవరాజ-ఔదలుడు మొదలైన ముగ్గురు ప్రవరులుగా స్మరించబడతారు; దేవి చచాయీ వారి కులరక్షకిగా ప్రసిద్ధి.

Verse 95

ब्राह्मणाश्च महात्मानः सत्त्ववंतो गुणान्विताः । तपस्वियोगिनश्चैव वेदवेदांगपारगाः

వారు మహాత్ములైన బ్రాహ్మణులు—సత్త్వసంపన్నులు, గుణవంతులు; తపస్వులు, యోగులు, వేద-వేదాంగాలలో పారంగతులు.

Verse 96

साधवश्च सदाचारा विष्णुभक्तिपरायणाः । स्नानसंध्यापरा नित्यं ब्रह्मभोज्यपरायणाः

వారు సాధువులు, సదాచారులు, విష్ణుభక్తిలో పరాయణులు; నిత్యం స్నానం, సంధ్యావందనం ఆచరించువారు, బ్రాహ్మణులకు యథోచిత భోజనం సమర్పించుటలో స్థిరులు.

Verse 97

अस्मिन्वंशे मया प्रोक्ताः शृणुत्वं च अतः परम्

ఈ వంశంలో నేను చెప్పినది చెప్పితిని; ఓ రాజా, ఇకపై వచ్చే విషయమును కూడా వినుము.

Verse 98

देहलोडीआ ये प्रोक्ताः कुत्सप्रवरसंयुताः । आंगिरस आंबरीषो युवनाश्वस्तृतीयकः

‘దేహలోడీయా’ అని చెప్పబడిన వారు కుత్స-ప్రవరములతో యుక్తులు. వారి నామములు—ఆంగిరసుడు, ఆంబరీషుడు, తృతీయుడు యువనాశ్వుడు.

Verse 99

गोत्रदेवी मया प्रोक्ता श्रीशेषदुर्बलेति च । कुत्सवंशे च ये जाताः सद्वृत्ताः सत्यभाषिणः

గోత్రదేవిని నేను ‘శ్రీ-శేష-దుర్బలా’ అని పేర్కొన్నాను. కుత్సవంశంలో జన్మించినవారు సద్వృత్తులు, సత్యభాషులు.

Verse 100

वेदाध्ययनशीलाश्च परच्छिद्रैकदर्शिनः । सामर्षा लौल्यतो हीना द्वेषिणः कुटिलास्तथा

వారు వేదాధ్యయనంలో నిమగ్నులు; కానీ పరుల లోపాలనే మాత్రమే చూసేవారు. వారు కోపసహితులు, చంచలతలేని వారు, అలాగే ద్వేషులు, కూటిల్యులు కూడా.

Verse 110

शांता दांता सुशीलाश्च धनपुत्रसमन्विताः । धर्मारण्ये द्विजाः श्रेष्ठाः क्रतुकर्मणि कोविदाः

ధర్మారణ్యంలో శ్రేష్ఠ ద్విజులు శాంతులు, దాంతులు (ఇంద్రియనిగ్రహులు), సుశీలులు. వారు ధన-పుత్రసంపన్నులు, యజ్ఞకర్మలలో కోవిదులు.

Verse 120

हाथीजणे च ये जाता वत्सा भारद्वाजास्तथा । ज्ञानजा यक्षिणी चैव गोत्रदेव्यौ प्रकी र्तिते

హాథీజణలో జన్మించినవారు వత్సులు, అలాగే భారద్వాజులు. అక్కడ ‘జ్ఞానజా’ మరియు ‘యక్షిణీ’ అనే రెండు గోత్రదేవులు ప్రకటించబడ్డాయి.

Verse 130

महोत्कटा महाकायाः प्रलंबाश्च महोद्धताः । क्लेशरूपाः कृष्णवर्णाः सर्वशास्त्र विशारदाः

వారు అత్యంత భయంకరులు, మహాకాయులు, దీర్ఘకాయులు, మహోద్ధతులు; క్లేశస్వరూపులు, కృష్ణవర్ణులు, అయినా సమస్త శాస్త్రాలలో విశారదులు—అని వర్ణించబడినారు।

Verse 140

ब्रह्मभोज्यपराः सर्वे सर्वे धर्म्म परायणाः

వారందరూ బ్రహ్మభోజ్యము (శుద్ధ వైదిక అర్పణ) పట్ల నిష్ఠగలవారు; వారందరూ ధర్మపరాయణులు।

Verse 150

वारणसिद्धाश्च ये प्रोक्ता ब्राह्मणा ज्ञानवित्तमाः । अस्मिन्गोत्रे च ये विप्राः सत्यवादिजितव्रताः

‘వారణసిద్ధ’ులని చెప్పబడిన బ్రాహ్మణులు—జ్ఞానధనంలో శ్రేష్ఠులు—మరియు ఈ గోత్రంలో జన్మించిన సత్యవాదులు, జితవ్రతులు (సంయమిత వ్రతధారులు) అయిన విప్రులు—ఇక్కడ స్మరించబడుతున్నారు।

Verse 160

विश्वामित्रो देवरातस्तृतीयौदल एव च । देवी चवाई चैवात्र रक्षारूपा व्यवस्थिता

విశ్వామిత్రుడు, దేవరాతుడు, మూడవవాడైన ఉదలుడు—ఇవే పేర్లు; అలాగే ఇక్కడ దేవి చవాయీ రక్షాశక్తి రూపంలో స్థాపితమై ఉంది।

Verse 170

गोधरीयाश्च ये जाता ब्राह्मणा ज्ञानसत्तमाः । गोत्रत्रयमथो वक्ष्ये यथा चैवाप्यनुक्रमात्

గోధరీయులుగా జన్మించిన జ్ఞానంలో శ్రేష్ఠులైన బ్రాహ్మణులు; ఇక ఇప్పుడు క్రమానుసారంగా మూడు గోత్రాలను నేను వివరిస్తాను।

Verse 180

आंगिरसांबरीषौ च यौवनाश्वस्तृतीयकः । देवी चच्छत्रजा चैव द्वितीया शेषला तथा

ఆంగిరసుడు, ఆంబరీషుడు అని చెప్పబడినారు; మూడవడు యౌవనాశ్వుడు. అలాగే దేవి చచ్చత్రజా, రెండవది శేషలా అని స్మరించబడుతుంది.

Verse 190

साणदां च परं स्थानं पवित्रं परमं मतम् । कुशप्रवरजा विप्रास्तत्रस्थाः पावनाः स्मृताः

సాణదా పరమ స్థానముగా, అత్యంత పవిత్రముగా భావించబడింది. అక్కడ నివసించే కుశ-ప్రవరజ విప్రులు పావనకారులని స్మరించబడతారు.

Verse 200

विश्वामित्रो देवरातस्तृतीयौदलमेव हि । अस्मिन्गोत्रे च ये जाता वेदशास्त्र परायणाः

విశ్వామిత్రుడు, దేవరాతుడు, మరియు నిజంగా మూడవడు ఉదలుడు; ఈ గోత్రంలో జన్మించినవారు వేదశాస్త్రపరాయణులు.

Verse 210

अस्मिन्वंशे समुद्भूता ब्राह्मणा देवतत्पराः । सस्वाधायवषट्कारा वेदशास्त्रप्रवर्तकाः

ఈ వంశంలో దేవతలపట్ల నిష్ఠగల బ్రాహ్మణులు జన్మించారు—వారు స్వాధ్యాయం చేయువారు, వషట్కారాలు పలుకువారు, వేదశాస్త్రాలను ప్రవర్తింపజేసేవారు.

Verse 220

रूपोला परमं स्थानं पवित्रमतिपुण्यदम् । अस्मिन्गोत्रत्रये चैव देवीत्रितयमेव च

రూపోలా పరమ స్థానము—పవిత్రము, అపార పుణ్యప్రదము. ఈ గోత్రత్రయంలో దేవీత్రయమూ ఉన్నది.

Verse 230

छत्रोटा च परं स्थानं सर्वलोकैकपूजितम् । कुशगोत्रं समाख्यातं प्रवरत्रयमेव हि

ఛత్రోటా పరమ పుణ్యస్థానముగా, సమస్త లోకాలచే ఏకపూజితముగా ప్రకటించబడింది. దీని వంశము కుశగోత్రమని ప్రసిద్ధి, దీనికి ప్రవరత్రయం ఉన్నది.

Verse 240

अतः परं च संस्थानं जाखासणमुदाहृतम् । गोत्रं वै वात्स्यसंज्ञं तु गोत्रजा शीहुरी तथा । प्रवराणि च पंचैव मया तव प्रकाशितम्

దీనికి ఆపై మరొక సంస్థానం ‘జాఖాసణ’ అని చెప్పబడింది. దాని గోత్రము ‘వాత్స్య’ అని ప్రసిద్ధి; ఆ గోత్రజులు ‘శీహురీ’ అని కూడా పిలువబడతారు. వారి ప్రవరాలు ఖచ్చితంగా ఐదని నేను నీకు వివరించాను.

Verse 250

आंगिरसं बार्हस्पत्यं भारद्वाजं तृतीयकम् । अस्मिन्वंशे च ये जाताः ब्राह्मणा पूतमूर्तयः

ఆంగిరస, బార్హస్పత్య, భారద్వాజ—ఇవి మూడు ప్రవరాలు. ఈ వంశంలో జన్మించిన బ్రాహ్మణులు ధర్మముచే శుద్ధింపబడి, పవిత్ర స్వరూపులై ఉంటారు.

Verse 260

अरोगिणः सदा देवाः सत्यव्रतपरायणाः

వారు ఎల్లప్పుడూ నిరోగులై, ఆచరణలో దేవతులవలె ఉండి, సత్యవ్రతంలో సంపూర్ణంగా పరాయణులై ఉంటారు.

Verse 270

तस्मिन्गोत्रे द्विजा जाताः पूर्वोक्तगुणशालिनः

ఆ గోత్రంలో ద్విజులు జన్మిస్తారు; వారు ముందుగా చెప్పిన గుణాలతో సమృద్ధులు—ధర్మనిష్ఠులు, శుచిత్వముగలవారు.

Verse 280

कडोव्या नवमं चैव कोहाटोया दशमं तथा । हरडीयैकादशं चैव भदुकीया द्वादशं तथा

కడోవ్యా తొమ్మిదవది, కోహాటోయా పదవది. హరడీయా పదకొండవది, అలాగే భదుకీయా పన్నెండవది అని చెప్పబడింది.

Verse 290

शूद्रेषु जातिभेदः स्यात्कलौ प्राप्ते नराधिप । भ्रष्टाचाराः परं ज्ञात्वा ज्ञातिबंधेन पीडिताः

ఓ నరాధిపా! కలియుగం వచ్చినప్పుడు శూద్రులలో జాతి-ఉపజాతి భేదాలు పుట్టుకొస్తాయి. శ్రేష్ఠమైనదాన్ని తెలిసికొనినా ఆచారభ్రష్టులై, బంధువుల బంధనచాపల్యంతో బాధపడతారు.

Verse 300

स्वकर्मनिरताः शांताः कृषिकर्मपरायणाः । धर्मारण्यान्नातिदूरे धेनूः संचारयंति ते

వారు తమ తమ కర్తవ్యాలలో నిమగ్నులై, శాంతస్వభావులై, వ్యవసాయకార్యంలో పరాయణులై ఉంటారు. ధర్మారణ్యానికి చాలా దూరం కాకుండా తమ ఆవులను మేపుతూ సంచరింపజేస్తారు.

Verse 310

वृत्तिं चक्रुर्ब्राह्मणास्तेऽ न्योन्यं मिश्रसमुद्भवाः । अन्यच्च श्रूयतां राजंस्त्रैविद्यानां द्विजन्मनाम्

ఆ బ్రాహ్మణులు పరస్పర మిశ్రసంబంధాల నుండి పుట్టి, ఒకరితో ఒకరు కలిసి తమ జీవికను ఏర్పరచుకున్నారు. ఓ రాజా! త్రివేదజ్ఞులైన ద్విజుల విషయమై మరికొంత వినుము.

Verse 320

यदि जीवति दैवाच्चेद्भ्रष्टाचारा भवेदिति

దైవవశాత్తు అతడు జీవించి ఉంటే, అప్పుడు అతడు ఆచారభ్రష్టుడవుతాడు—అని చెప్పబడింది.

Verse 326

एकादशसमा ये च बहिर्ग्रामे वसंति ते । एवं भेदाः समभवन्नाना मोढद्विजन्मनाम् । युगानुसारात्कालेन ज्ञातीनां च वृषस्य वा

పదకొండు సంవత్సరాలు గ్రామం వెలుపల నివసించినవారివల్ల—ఈ విధంగా మోఢ ద్విజుల్లో అనేక విభాగాలు ఏర్పడ్డాయి. యుగక్రమానుసారంగా కాలం గడిచేకొద్దీ బంధువర్గాలలోను, వృష (వంశశాఖ) విషయములోను భేదాలు పుట్టాయి.