Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 67

Devanagari script

ज्येष्ठलोजा पंचमं च स्वस्थानं प्रतिकीर्तितम् । वत्सशीया कुत्सशीया प्रवरद्वितयं स्मृतम्

Transliteration

jyeṣṭhalojā paṃcamaṃ ca svasthānaṃ pratikīrtitam | vatsaśīyā kutsaśīyā pravaradvitayaṃ smṛtam

Translation

ఐదవది 'జ్యేష్ఠలోజా' అని పిలువబడే వారి స్వస్థానము. అక్కడ వత్సశీయ మరియు కుత్సశీయ అనే రెండు ప్రవరలు స్మరించబడ్డాయి.

Word by Word

• ज्येष्ठलोजा: Jyeṣṭhalojā (name)
• ज्येष्ठलोजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्येष्ठलोजा (प्रातिपदिक; स्थान/ग्रामनाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नाम (proper noun)

• पञ्चमम्: the fifth
• पञ्चमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्रमवाचक (fifth)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• स्वस्थानम्: one’s own place/abode
• स्वस्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (स्वस्य स्थानम्)

• प्रतिकीर्तितम्: is declared/mentioned
• प्रतिकीर्तितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रति + कीर्त् (धातु) → प्रतिकीर्तित (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (is mentioned/declared)

• वत्सशीयाः: Vatsaśīyās (name/group)
• वत्सशीयाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वत्सशीया (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; नाम (proper noun, group)

• कुत्सशीयाः: Kutsaśīyās (name/group)
• कुत्सशीयाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुत्सशीया (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; नाम (proper noun, group)

• प्रवरद्वितयम्: a pair of pravaras
• प्रवरद्वितयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रवर (प्रातिपदिक) + द्वितय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (प्रवराणां द्वितयम् = pair of pravaras)

• स्मृतम्: is said/remembered
• स्मृतम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (is remembered/considered)

Speaker

Unspecified (narrative voice within Dharmāraṇya Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jyeṣṭhalojā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa (implied)

Visual Art Cues

Scene: A signposted settlement ‘Jyeṣṭhalojā’ shown as a hermitage-village; two pravara lineages are symbolized by paired sage-emblems or two recitation groups chanting their pravaras in a ritual setting.

Characters & Entities

• Vatsaśīya
• Kutsaśīya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual identity in dharma is preserved through remembered pravaras and settled sacred communities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse highlights a named settlement (Jyeṣṭhalojā) within Dharmāraṇya’s sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Pravara remembrance (ancestral-ṛṣi invocation) is implied as part of rites tied to gotra identity.