Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 87

Devanagari script

भृगुच्यवनाप्नवानौर्वपुरोध समेव च । शीहरी प्रथमा ज्ञेया द्वितीया यक्षिणी तथा

Transliteration

bhṛgucyavanāpnavānaurvapurodha sameva ca | śīharī prathamā jñeyā dvitīyā yakṣiṇī tathā

Translation

భృగు, చ్యవన, ఆప్నవ, ఔర్వ, పురోధ, సమ—ఇవీ ఈ వంశపరంపరలో లెక్కించబడతాయి. శీహరీని మొదటి (గోత్రమాత)గా, యక్షిణీని రెండవదిగా తెలుసుకోండి.

Word by Word

• भृगु: Bhṛgu
• भृगु: Samanadhikarana (Member in list/समुच्चित)
• Type: Noun
• Root: भृगु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम

• च्यवन: Cyavana
• च्यवन: Samanadhikarana (Member in list/समुच्चित)
• Type: Noun
• Root: च्यवन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम

• आप्नवान्: Āpnavān
• आप्नवान्: Samanadhikarana (Member in list/समुच्चित)
• Type: Noun
• Root: आप्नवान् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम

• और्व: Aurva
• और्व: Samanadhikarana (Member in list/समुच्चित)
• Type: Noun
• Root: और्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम

• पुरोध: Purodha
• पुरोध: Samanadhikarana (Member in list/समुच्चित)
• Type: Noun
• Root: पुरोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम

• सम्: together/also
• सम्: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्ग/निपात (here: ‘together/also’)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक

• शीहरी: Śīharī (name)
• शीहरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शीहरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम

• प्रथमा: the first
• प्रथमा: Samanadhikarana (Predicate adjective/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण

• ज्ञेया: is to be known
• ज्ञेया: Kriya (Verbal predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु) → ज्ञेय (कृदन्त, तव्यत्/यत्)
• Form: विधेयार्थक कृदन्त (gerundive: ‘to be known’), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• द्वितीया: the second
• द्वितीया: Samanadhikarana (Predicate adjective/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रमवाचक विशेषण

• यक्षिणी: Yakṣiṇī (name)
• यक्षिणी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यक्षिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम

• तथा: likewise/so
• तथा: Sambandha (Adverbial/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक/समुच्चयार्थ (thus/likewise)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic voice addressing a king)

Visual Art Cues

Scene: A sage points to a lineage tree showing Bhṛgu and descendants (Cyavana, Āpnava, Āurva, Purodha, Sama); two feminine figures symbolizing Śīharī and Yakṣiṇī as gotra-mothers appear as protective presences.

Characters & Entities

• Bhṛgu
• Cyavana
• Āpnava
• Āurva
• Purodha
• Sama
• Śīharī
• Yakṣiṇī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred tradition is remembered through r̥ṣi-lineages and ancestral lines, preserving dharma across generations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Dharmāraṇya region is the narrative frame; this verse emphasizes lineage enumeration rather than tirtha praise.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse lists r̥ṣi names and identifies two lineage-mothers.