Adhyaya 194

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तच्छ्रुत्वानान्तदेवेन विश्वरूपमुदाहृतम् । देवराजस्तथा देवाः परं विस्मयमागताः

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—అనంతదేవుడు విశ్వరూపాన్ని ప్రకటించినది విని, దేవరాజు ఇంద్రుడు మరియు ఇతర దేవతలు పరమ ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యారు.

Verse 2

दृष्ट्वा चाप्सरसं पुण्यामुर्वशीं कमलाननाम् । संत्रस्तो विस्मितश्चाभूदिन्द्रो राजश्रिया वृतः

కమలముఖి అయిన పుణ్య అప్సరసు ఉర్వశిని చూచి, రాజశ్రియతో ఆవరించబడిన ఇంద్రుడు కూడా భయంతో కంపించి, ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయెను।

Verse 3

न किंचिदुत्तरं वाक्यमुक्तवाञ्जोषमास्थितः । इति वृत्तान्तभूतं हि नारायणविचेष्टितम्

అతడు ఏ సమాధాన వాక్యమూ పలకలేదు; మౌనంగా నిలిచెను। ఇదంతా నారాయణుని దివ్య లీలాచేష్టల వృత్తాంతమే.

Verse 4

भृगोः खात्यां समुत्पन्ना लक्ष्मीः श्रुत्वा तु वै नृप । वैश्वरूपं परं रूपं विस्मिताचिन्तयत्तदा

ఓ నృపా! భృగువు కుమార్తె ఖ్యాతి నుండి జన్మించిన లక్ష్మీ, ఆ పరమ వైశ్వరూపాన్ని విని ఆశ్చర్యపడి, అప్పుడు లోతుగా ఆలోచించెను।

Verse 5

केनोपायेन स स्यान्मे भर्ता नारायणः प्रभुः । व्रतेन तपसा वापि दानेन नियमेन च

‘ఏ ఉపాయంతో ఆ ప్రభువు నారాయణుడు నాకు భర్త అవుతాడు—వ్రతంతోనా, తపస్సుతోనా, దానంతోనా, లేక నియమాచరణతోనా?’

Verse 6

वृद्धानां सेवनेनाथ देवताराधनेन वा । इति चिन्तापरां कन्यां सती ज्ञात्वा युधिष्ठिर

‘లేదా వృద్ధుల సేవచేతనా, దేవతారాధనచేతనా?’—ఓ యుధిష్ఠిరా, ఇలాంటి చింతలో మునిగిన ఆ కన్యను సతీ గ్రహించెను.

Verse 7

प्राह प्राप्तो मया भर्ता शङ्करस्तपसा किल । प्रजापतिश्च गायत्र्या ह्यन्याभिरभिवाञ्छिताः

ఆమె చెప్పింది—నిజంగా నేను తపస్సు ద్వారా శంకరుని భర్తగా పొందాను; గాయత్రీ ద్వారా ప్రజాపతి లభిస్తాడు—అలాగే ఇతర సాధనల ద్వారా ఇతర అభీష్ట ఫలాలు సిద్ధిస్తాయి।

Verse 8

तपसैव हि ते प्राप्यस्तस्मात्तच्चर सुव्रते । तपस्त्वं हि महच्चोग्रं सर्ववाञ्छितदायकम्

ఆయన తపస్సు ద్వారానే లభ్యుడు; కాబట్టి, ఓ సువ్రతే, అదే ఆచరించు. తపస్సు మహత్తరమూ ఉగ్రమూ; అది సమస్త అభీష్టాలను ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 9

मार्कण्डेय उवाच । सागरान्तं समासाद्य लक्ष्मीः परपुरंजय । चचार विपुलं कालं तपः परमदुश्चरम्

మార్కండేయుడు అన్నాడు—ఓ పరపురంజయా! సముద్రాంతాన్ని చేరి లక్ష్మీ దీర్ఘకాలం అత్యంత దుష్కరమైన తపస్సు ఆచరించింది।

Verse 10

स्थाणुवत्संस्थिता साभूद्दिव्यं वर्षसहस्रकम् । तत इन्द्रादयो देवाः शङ्खचक्रगदाधराः

ఆమె వెయ్యి దివ్య సంవత్సరాలు స్థంభంలా కదలకుండా నిలిచింది. అప్పుడు శంఖ-చక్ర-గదాధారులైన ఇంద్రాది దేవతలు (అక్కడికి) వచ్చారు।

Verse 11

भूत्वा जग्मुस्तदर्थं ते सा तु पृष्टवती सुरान् । विश्वरूपं वैष्णवं यत्तद्दर्शयत माचिरम्

వారు ఆ ప్రయోజనార్థం (ఆ రూపం ధరించి) అక్కడికి వెళ్లారు. కానీ ఆమె దేవతలను అడిగింది—“ఆలస్యం చేయకండి; ఆ వైష్ణవ విశ్వరూపాన్ని నాకు చూపండి.”

Verse 12

विलक्षा व्रीडिता देवा गत्वा नारायणं तदा । अब्रुवन् वैश्वरूपं नो शक्ता दर्शयितुं वयम्

అయోమయంతో లజ్జపడి దేవతలు అప్పుడు నారాయణుని వద్దకు వెళ్లి ఇలా అన్నారు— “వైశ్వరూపాన్ని చూపించగల శక్తి మాకు లేదు.”

Verse 13

ततो यथेष्टं ते जग्मुः स च विष्णुरचिन्तयत् । उग्ररूपा स्थिता देवी देहं दहति भार्गवी

ఆపై వారు తమ ఇష్టానుసారం వెళ్లిపోయారు. విష్ణువు మనసులో ఇలా ఆలోచించాడు— “ఉగ్రరూపంలో నిలిచిన భార్గవీ దేవి తపోఘ్నితో తన దేహాన్నే దహిస్తోంది.”

Verse 14

तां तस्मात्तत्र गत्वाहं वरं दत्त्वा तु वाञ्छितम् । पुनस्तपः करिष्यामि दर्शयिष्यामि वा पुनः । वैष्णवं विश्वरूपं यद्दुर्दश्यं देवदानवैः

కాబట్టి నేను అక్కడికి వెళ్లి ఆమె కోరిన వరాన్ని ప్రసాదిస్తాను. తరువాత మళ్లీ తపస్సు చేసి, దేవదానవులకు కూడా దుర్దర్శమైన ఆ వైష్ణవ విశ్వరూపాన్ని మరల ప్రదర్శిస్తాను.

Verse 15

मार्कण्डेय उवाच । ततो गत्वा हृषीकेशः सागरान्तस्थितां श्रियम् । प्राह तुष्टोऽस्मि ते देवि वरं वृणु यथेप्सितम्

మార్కండేయుడు అన్నాడు— అప్పుడు హృషీకేశుడు సముద్రతీరంలో ఉన్న శ్రీదేవి వద్దకు వెళ్లి సంతోషంతో ఇలా అన్నాడు— “దేవి, నేను నీపై ప్రసన్నుడను; నీకు ఇష్టమైన వరం కోరుకో.”

Verse 16

श्रीरुवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव प्रपन्नाया जनार्दन । तदा दर्शय यद्दृष्टमप्सरोभिस्तवानघ

శ్రీదేవి చెప్పింది— “హే దేవా, హే జనార్దన! శరణాగతమైన నాపై నీవు ప్రసన్నుడైతే, హే నిర్దోషా, అప్సరసలు చూసిన ఆ రూపాన్ని నాకు చూపుము.”

Verse 17

विश्वरूपमनन्तं च भूतभावन केशव । गन्धमादनमासाद्य कृतं यच्च तपस्त्वया

హే కేశవా, భూతభావనా! నీ విశ్వరూపమును, అనంతరూపమును నాకు దర్శింపజేయుము—గంధమాదనమునకు చేరి నీవు చేసిన తపస్సుతో అనుబంధమైన ఆ దర్శనం।

Verse 18

तद्वदस्व विभो विष्णो न मिथ्या यदि केशव । श्रद्दधामि न चैवाहं रूपस्यास्य कथंचन

కాబట్టి హే సర్వవ్యాపి విష్ణో, హే కేశవా—ఇది అసత్యం కాకపోతే నాకు చెప్పుము. నాకు శ్రద్ధ ఉంది; అయినా ఈ రూపాన్ని ఏ విధంగానూ సరిగా గ్రహించలేకున్నాను।

Verse 19

बहुभिर्यक्षरक्षोभिर्मायाचारिप्रचारिभिः । छन्दिता मम जानद्भिर्भावमन्तर्गतं हरौ

అనేక యక్షరాక్షసులు—మాయాచారంలో సంచరిస్తూ మోసం ప్రచారం చేస్తూ—నన్ను మోసగించారు; అయినా నా అంతర్భావం హరిలోనే స్థిరమని వారు బాగా తెలిసినవారే।

Verse 20

भूत्वा विष्णुस्वरूपास्ते चक्रिणश्च चतुर्भुजाः । सुव्रीडिता गताः सर्वे विश्वरूपो सहायतः

వారు విష్ణుస్వరూపాలుగా మారి—చక్రధారులు, చతుర్భుజులై—మహా లజ్జతో అందరూ వెళ్లిపోయారు; విశ్వరూప ప్రభువు సహాయకుడుగా, రక్షకుడుగా నిలిచెను।

Verse 21

मार्कण्डेय उवाच । नारायणोऽथ भगवाञ्छङ्खचक्रगदाभृतम् । तया तथोक्तस्तद्रूपं मुक्त्वा वै सुरपूजितम्

మార్కండేయుడు పలికెను—అప్పుడు శంఖచక్రగదాధారి భగవాన్ నారాయణుడు, ఆమె అలా పలికిన మాటలకు, దేవతలచే పూజింపబడే ఆ రూపాన్ని విడిచెను।

Verse 22

रूपं परं यथोक्तं वै विश्वरूपमदर्शयत् । दर्शयित्वा वचः प्राह पञ्चरात्रविधानतः

ఆయన కోరినట్లే పరమరూపమైన విశ్వరూపాన్ని దర్శింపజేశాడు. అది చూపిన తరువాత పాంచరాత్ర విధానానుసారంగా వాక్యములు పలికెను.

Verse 23

योऽर्चयिष्यति मां नित्यं स पूज्यः स च पूजितः । धनधान्यसमायुक्तः सर्वभोगसमन्वितः

ఎవడు నన్ను నిత్యం ఆరాధిస్తాడో, వాడే పూజ్యుడు, పూజింపబడువాడును అవుతాడు. అతడు ధనధాన్యసంపన్నుడై సమస్త భోగసౌఖ్యములతో యుక్తుడగును.

Verse 24

मूलं हि सर्वधर्माणां ब्रह्मचर्यं परं तपः । तेनाहं तत्र स्थास्यामि मूलश्रीपतिसंज्ञितः

బ్రహ్మచర్యమే సమస్త ధర్మాలకు మూలము; అదే పరమ తపస్సు. అందుచేత నేను అక్కడ ‘మూలశ్రీపతి’ అనే నామంతో స్థిరంగా నివసిస్తాను.

Verse 25

मूलश्रीः प्रोच्यते ब्राह्मी ब्रह्मचर्यस्वरूपिणी । सर्वयोगमयी पुण्या सर्वपापहरी शुभा

‘మూలశ్రీ’ను ‘బ్రాహ్మీ’ అని అంటారు—ఆమె బ్రహ్మచర్య స్వరూపిణి. ఆమె సర్వయోగమయి, పుణ్యమయి, శుభమయి, సమస్త పాపహారిణి.

Verse 26

पतिस्तस्याः प्रभुरहं वरदः प्राणिनां प्रिये । रेवाजले नरः स्नात्वा योऽर्चयेन्मां यतव्रतः

ప్రియమా! నేను ఆమెకు పతి, ప్రభువు; ప్రాణులకు వరములు ప్రసాదించువాడను. రేవా జలములో స్నానమాచరించి నియమవ్రతంతో నన్ను ఆరాధించు నరుడు—

Verse 27

मूलश्रीपतिनामानं वाञ्छिते प्राप्नुयात्फलम् । दानानि तत्र यो दद्यान्महादानानि च प्रिये

‘మూలశ్రీపతి’ అనే నామస్మరణతో కోరిన ఫలము లభిస్తుంది. అక్కడ ఎవడు దానములు ఇస్తాడో, ప్రియే, అతడు మహాదానములనూ చేస్తాడు.

Verse 28

सहस्रगुणितं पुण्यमन्यस्थानादवाप्यते । दृष्टं त्वया तत्र देशे सम्यक्चैवावधारितम् । तदर्चित्वा परान् कामानाप्स्यसि त्वं न संशयः

ఇతరస్థానాలలో లభించే పుణ్యంతో పోలిస్తే అక్కడ పొందిన పుణ్యం సహస్రగుణమవుతుంది. నీవు ఆ దేశాన్ని చూచి సరిగా గ్రహించావు. అక్కడ ఆయనను ఆరాధిస్తే పరమ కోరికలు పొందుతావు—సందేహం లేదు.

Verse 29

वरं वृणीष्व देवेशि वाञ्छितं दुर्लभं सुरैः । दुर्गसंसारकान्तारपतितैः परमेश्वरि

హే దేవేశీ, దేవతలకు కూడా దుర్లభమైన కోరిన వరాన్ని ఎంచుకో. హే పరమేశ్వరీ, దుర్గమైన సంసార అరణ్యంలో పడిపోయినవారికి (తారక కృపను ప్రసాదించు).

Verse 30

श्रीरुवाच । नारायण जगद्धातर्नारायण जगत्पते । नारायण परब्रह्म नारायणपरायण

శ్రీ పలికెను—హే నారాయణా, జగద్ధాతా; హే నారాయణా, జగత్పతీ; హే నారాయణా, పరబ్రహ్మా—నేను నారాయణునే పరమాశ్రయంగా భావించుచున్నాను.

Verse 31

प्रसीद पाहि मां भक्त्या सम्यक्सर्गे नियोजय । प्रियो ह्यसि प्रियाहं ते यथा स्यां तत्तथा कुरु

ప్రసన్నుడవై భక్తితో నన్ను రక్షించు, సృష్టి క్రమంలో నన్ను సమ్యకంగా నియమించు. నీవు నాకు ప్రియుడవు, నేనూ నీకు ప్రియను—కాబట్టి నేను యథోచితంగా ఉండునట్లు చేయుము.

Verse 32

गृहं धर्मार्थकामानां कारणं देव संमतम् । तदास्थायाश्रमं पुण्यं मां श्रेयसि नियोजय

హే దేవా! గృహస్థాశ్రమం ధర్మార్థకామాలకు కారణమని దేవసమ్మతం. కావున ఆ పుణ్యాశ్రమాన్ని ఆశ్రయించి నన్ను పరమశ్రేయస్సులో నియోగించుము.

Verse 33

नारायण उवाच । नारायणगिरा देवि विज्ञप्तोऽस्मि यतस्त्वया । नारायणगिरिर्नाम तेन मेऽत्र भविष्यति

నారాయణుడు పలికెను—హే దేవీ! నీవు ‘నారాయణ’ నామోచ్చారణతో నన్ను వినతిచేసినందున, ఇక్కడ నా పేరుతో ‘నారాయణగిరి’ అనే పుణ్యపర్వతం ఏర్పడును.

Verse 34

नारायणस्मृतौ याति दुरितं जन्मकोटिजम् । यस्माद्गिरति तस्माच्च गिरिरित्येव शब्दितम्

నారాయణస్మరణముచేత కోటి జన్మలలో కూడిన పాపము నశించును. అది ఆ దురితాన్ని ‘గిరతి’—అంటే గ్రసించును—కాబట్టి ‘గిరి’ అని పిలువబడును.

Verse 35

तस्मात्सर्वाश्रयो देवि गिरिः पर्वतराङ्भवेत् । सुरासुरमनुष्याणां यथाहमपि चाश्रयः

అందువల్ల, హే దేవీ! ఈ గిరి సమస్తులకు ఆశ్రయమై పర్వతరాజుగా నిలుచును—యథా నేను దేవాసురమనుష్యులకు ఆశ్రయమగునట్లే.

Verse 36

य एतत्पूजयिष्यन्ति मण्डलस्थं परं मम । नारायणगिरिर्नाम देवरूपं शुभेक्षणे

హే శుభేక్షణే! ఈ పవిత్ర మండలంలో స్థితమైన నా పరమరూపాన్ని ఎవరు పూజించుదురో, వారు ‘నారాయణగిరి’ అనే దేవరూప తీర్థాన్నే ఆరాధించుదురు.

Verse 37

ते दिव्यज्ञानसम्पन्ना दिव्यदेहविचेष्टिताः । दिव्यं लोकमवाप्स्यन्ति दिव्यभोगसमन्विताः

వారు దివ్యజ్ఞానసంపన్నులై, దివ్యదేహశక్తి-సామర్థ్యాలతో యుక్తులై, దివ్యభోగాలతో కూడిన దివ్యలోకాన్ని పొందుదురు।

Verse 38

मार्कण्डेय उवाच । तयोरेवं संवदतोर्देवा इन्द्रपुरोगमाः । समागता वनोद्देशं सागरान्ते महर्षयः

మార్కండేయుడు పలికెను—వారు ఇద్దరు ఈ విధంగా సంభాషించుచుండగా, ఇంద్రుని ముందుంచి దేవతలు, ఓ మహర్షులారా, సముద్రతీరంలోని అరణ్యప్రదేశానికి వచ్చిరి।

Verse 39

ततो भृगुं देवराजो नारायणविचिन्तितम् । वव्रे ज्ञात्वा तु तत्कन्यां धर्मात्मा स ददौ च ताम्

అప్పుడు దేవరాజు, నారాయణునిచే మనోనీతుడైన భృగువును వరుడిగా ఎన్నెను. అది తెలిసి ఆ ధర్మాత్ముడు తన కన్యను అతనికి వివాహార్థం ఇచ్చెను।

Verse 40

धर्मोऽपि विधिवद्वत्स विवाहं समकारयत् । देवदेवस्य राजर्षे देवतार्थे समाहितः

ధర్ముడు కూడా, ఓ వత్సా, విధివిధానముగా వివాహాన్ని నిర్వహించెను—ఓ రాజర్షీ—దేవతల ప్రయోజనమునకును దేవదేవుని కార్యమునకును సమాహితచిత్తుడై।

Verse 41

युधिष्ठिर उवाच । धर्मो विवाहमकरोद्विधिवद्यत्त्वयोदितम् । को विधिस्तत्र का दत्ता दक्षिणा भृगुणापि च

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—ధర్ముడు విధివిధానముగా వివాహం చేసెనని మీరు చెప్పారు. అక్కడి విధానం ఏమిటి? భృగువు ఏ దక్షిణను ఇచ్చెను?

Verse 42

विवाहयज्ञे समभूत्स्रुक्स्रुवग्रहणे च कः । ऋत्विजः के सदस्याश्च तस्यासन् द्विजसत्तम

ఆ వివాహయజ్ఞంలో స్రుక్–స్రువ గ్రహణకార్యం ఎవరు నిర్వహించారు? అక్కడ ఋత్విజులు ఎవరు, సభాసదులు ఎవరు, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా?

Verse 43

किं तस्यावभृथं त्वासीत्तत्सर्वं वद विस्तरात् । त्वद्वाक्यामृतपानेन तृप्तिर्मम न विद्यते

ఆ యజ్ఞానికి అవభృథస్నానం ఎలా జరిగింది? అది అంతా విస్తారంగా చెప్పండి. మీ వాక్యామృతాన్ని పానంచేసినా నా తృప్తి కలగడం లేదు.

Verse 44

मार्कण्डेय उवाच । नारायणविवाहस्य यज्ञस्य च युधिष्ठिर । तपसस्तस्य देवस्य सम्यगाचरणस्य च

మార్కండేయుడు పలికెను—ఓ యుధిష్ఠిరా! నారాయణుని వివాహం మరియు ఆ యజ్ఞం గురించి, అలాగే ఆ దివ్యుని తపస్సు, సమ్యగాచరణం గురించి (విను).

Verse 45

वक्तुं समर्थो न गुणान्ब्रह्मापि परमेश्वरः । तथाप्युद्देशतो वच्मि शृणु भूत्वा समाहितः

ఆ మహిమను సంపూర్ణంగా వర్ణించుటకు పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మకూడా సమర్థుడు కాడు. అయినా నేను సంక్షేపంగా సూచనమాత్రంగా చెబుతాను; సమాహితచిత్తంతో విను.

Verse 46

ब्रह्मा सप्तर्षयस्तत्र स्रुक्स्रुवग्रहणे रताः । अग्नीञ्जुहुविरे राजन्वेदिर्धात्री ससागरा

అక్కడ బ్రహ్మా మరియు సప్తర్షులు స్రుక్–స్రువ గ్రహణంలో నిమగ్నులై ఉన్నారు. ఓ రాజా! వారు అగ్నుల్లో ఆహుతులు సమర్పించారు; సముద్రాలతో కూడిన భూమియే వేదికగా నిలిచింది.

Verse 47

ददुः समुद्रा रत्नानि ब्रह्मर्षिभ्यो नृपोत्तम । धनदोऽपि ददौ वित्तं सर्वब्राह्मणवाञ्छितम्

హే నృపోత్తమా! సముద్రాలు బ్రహ్మర్షులకు రత్నాలను ప్రసాదించాయి; ధనదుడైన కుబేరుడూ బ్రాహ్మణులకు కావలసిన సమస్త ధనాన్ని ఇచ్చెను।

Verse 48

विश्वकर्माऽपि देवानां ब्रह्मर्षीणां परंतप । वेश्मानि सुविचित्राणि सर्वरत्नमयानि च

హే పరంతపా! విశ్వకర్మ దేవులకూ బ్రహ్మర్షులకూ అతి విచిత్రమైన, సర్వరత్నమయమైన భవనాలను నిర్మించాడు।

Verse 49

कृत्वा प्रदर्शयामास देवेन्द्राय यशस्विने । शतक्रतुस्ततो विप्रान्कापिष्ठलपुरोगमान्

అలా చేసి ఆయన యశస్వి దేవేంద్రుడైన ఇంద్రునికి వాటిని చూపించాడు; తరువాత శతక్రతు ఇంద్రుడు కాపిష్ఠలుని ముందుండగా విప్రులకు వాటిని దర్శింపజేశాడు।

Verse 50

शौनकादींश्च पप्रच्छ बष्कलाञ्छागलानपि । आत्रेयानपि राजेन्द्र वृणुध्वमभिवाञ्छितम्

హే రాజేంద్రా! ఆయన శౌనకాది, బష్కల, ఛాగల మరియు ఆత్రేయులను ప్రశ్నించి—“మీకు అభివాంఛితమైనదాన్ని ఎంచుకోండి” అన్నాడు।

Verse 51

दृष्ट्वा ते चित्ररत्नानि प्राहुः सर्वेश्वरेश्वरम् । देवानां च ऋषीणां च सङ्गमोऽयं सुपुण्यकृत्

ఆ విచిత్ర రత్నాలను చూచి వారు సర్వేశ్వరేశ్వరునితో అన్నారు—“దేవులూ ఋషులూ కలిసిన ఈ సంగమం పరమ పుణ్యప్రదం.”

Verse 52

अस्मिन्पुण्ये सुरेशान वस्तुं वाञ्छामहे सदा । शतक्रतुः प्राह पुनर्वासो वात्र भविष्यति । सत्यधर्मरता यूयं यावत्कालं भविष्यथ

హే దేవేశ్వరా! ఈ పుణ్యస్థలంలో మేము సదా నివసించాలని కోరుతున్నాము. శతక్రతువు మరల చెప్పెను—మీరు సత్యధర్మాలలో నిష్ఠగా ఉన్నంతకాలం ఇక్కడ మీకు మళ్లీ మళ్లీ నివాసం కలుగును.

Verse 53

मार्कण्डेय उवाच । पृष्टं यद्राजशार्दूल के मखे होत्रिणोऽभवन् । तत्प्रोच्यमानमधुना शृणु भूत्वा समाहितः

మార్కండేయుడు పలికెను—హే రాజశార్దూలా! ఆ యజ్ఞంలో హోతృ ఋత్వికులు ఎవరో నీవు అడిగితివి. ఇప్పుడు నేను చెప్పుచున్నాను; సమాహితచిత్తంతో వినుము.

Verse 54

सनत्कुमारप्रमुखाः सदस्यास्तस्य चाभवन् । औद्गात्रमत्र्यङ्गिरसौ मरीचिश्च चकार ह

ఆ యజ్ఞసభలో సనత్కుమారుడు మొదలైనవారు సభ్యులుగా ఉన్నారు. ఉద్గాతృ కార్యాన్ని అత్రి, అంగిరసులు నిర్వహించిరి; మరీచి కూడా చేయెను.

Verse 55

हौत्रं धर्मवसिष्ठौ च ब्रह्मत्वं सनको मुनिः । षट्त्रिंशद्ग्रामसाहस्रं प्रादात्तेभ्यः शतक्रतुः

హోతృ కార్యాన్ని ధర్ముడు మరియు వశిష్ఠుడు నిర్వహించిరి; బ్రహ్మత్వ పదాన్ని ముని సనకుడు వహించెను. శతక్రతువు వారికి ముప్పై ఆరు వేల గ్రామాలను దానమిచ్చెను.

Verse 56

लक्ष्मीर्भर्त्रा च संयुक्ताभवत्तत्कृतवान्प्रभुः । ब्रह्मणो जुह्वतो वह्निं यावद्देशस्थितैः सुरैः

ఆ కర్మచేత ప్రభువు ఈ సిద్ధిని కలిగించెను—లక్ష్మీ తన భర్తతో సంయుక్తమైంది. బ్రహ్మా ఆహుతులు సమర్పించుచుండగా, దేశదేశాలలో నిలిచిన దేవతలు ఆ పవిత్ర అగ్నికి సాక్షులయ్యిరి.

Verse 57

दृष्टं ललाटं देशोऽसौ ललाट इति संज्ञितः । स देशः श्रीपतेः क्षेत्रपुण्यं देवर्षिसेवितम्

ఆ ప్రాంతం లలాటంలా దర్శనమైందని ‘లలాట’ అని ప్రసిద్ధి పొందింది. ఆ భూమి శ్రీపతి యొక్క పుణ్యక్షేత్రం; దేవర్షులచే సేవింపబడినది।

Verse 58

सर्वाश्चर्यमयं दिव्यं दिव्यसिद्धिसमन्वितम् । ब्राह्मणानां ततः पङ्क्तिं निवेशयितुमुद्यता

అక్కడ సమస్తమూ ఆశ్చర్యమయం, దివ్యమూ, దివ్యసిద్ధులతో సమన్వితమూ గా ఉండెను. ఆపై బ్రాహ్మణులను పంక్తులుగా కూర్చోబెట్టుటకు వారు సిద్ధమయ్యారు।

Verse 59

लक्ष्मीः श्रीपतिनामानमाह देवं वचस्तदा श्रीरुवाच । य एते ब्राह्मणाः शिष्या भृग्वादीनां यतव्रताः

అప్పుడు లక్ష్మీ శ్రీపతి అనే దేవుని సంబోధించి పలికెను—“ఇక్కడి ఈ బ్రాహ్మణులు భృగువాది ఋషుల శిష్యులు; నియమవ్రతాలలో స్థిరులు।”

Verse 60

तान्निवेशयितुमिच्छामि त्वत्प्रसादादधोक्षज । मरीच्यादयः सुरेन्द्रेण स्थापिता गरुडध्वज

హే అధోక్షజా! నీ ప్రసాదముచే వారిని ఇక్కడ స్థాపించదలచితిని. హే గరుడధ్వజా! మరీచి మొదలైన ఋషులు సురేంద్రునిచే తమ తమ స్థానాలలో స్థాపింపబడ్డారు।

Verse 61

नैष्ठिकव्रतिनो विप्रा बहवोऽत्र यतव्रताः । प्राजापत्ये व्रते ब्राह्मे केचिदत्र व्यवस्थिताः । तानहं स्थापयिष्यामि त्वत्प्रसादादधोक्षज

ఇక్కడ అనేక విప్రులు నైష్ఠికవ్రతులు, నియమసంయమాలలో స్థిరులు. కొందరు ప్రాజాపత్య వ్రతంలో, కొందరు బ్రాహ్మవ్రతంలో స్థితులు. హే అధోక్షజా! నీ ప్రసాదముచే వారిని యథావిధిగా ఇక్కడ స్థాపించెదను।

Verse 62

मार्कण्डेय उवाच । ततः कौतूहलधरो भगवान्वृषभध्वजः । पप्रच्छ व्रतिनः सर्वान्वृत्तिभेदे व्यवस्थितान्

మార్కండేయుడు పలికెను—అనంతరం కౌతూహలంతో నిండిన భగవాన్ వృషభధ్వజుడు, భిన్న భిన్న జీవనవృత్తులు మరియు ఆచారాలలో స్థితులైన సమస్త వ్రతధారులను ప్రశ్నించాడు।

Verse 63

नारदोऽपि महादेवमुपेत्य च सतीपतिम् । प्राह कृष्णाजिनधरो नैष्ठिका ब्राह्मणा ह्यमी

నారదుడు కూడా సతీపతి మహాదేవుని సమీపించి, కృష్ణాజినం ధరించి పలికెను—“ఈ బ్రాహ్మణులు నిజంగా నైష్ఠికులు, జీవితాంత వ్రతంలో దృఢులు।”

Verse 64

अमी कार्याः सुवस्त्रेण छन्नगुह्या द्विजोत्तमाः । प्राजापत्याश्चतुर्विंशसहस्राणि नरेश्वर

ఈ శ్రేష్ఠ ద్విజులకు మంచి వస్త్రాలు సమకూర్చి, గుప్తాంగాలు సరిగా కప్పబడేలా చేయాలి। ప్రజాపత్య నియమాన్ని అనుసరించువారు వీరు ఇరవై నాలుగు వేల మంది, ఓ నరేశ్వరా।

Verse 65

ब्रह्मचर्यव्रतस्थानां व्रतब्रह्मविचारिणाम् । द्वादशैषां सहस्राणि सन्ति वै वृषभध्वज

మరియు బ్రహ్మచర్య వ్రతంలో స్థితులై, వ్రతధర్మం మరియు బ్రహ్మతత్త్వాన్ని విచారించువారు వీరు పన్నెండు వేల మంది, ఓ వృషభధ్వజా।

Verse 66

नारदस्य वचः श्रुत्वा देवा देवर्षयोऽपि च । साधु साध्वित्यमन्यन्त नोचुः केचन किंचन

నారదుని వచనాన్ని విని దేవతలు మరియు దేవర్షులు కూడా “సాధు, సాధు” అని అనుమోదించారు; ఎవ్వరూ ఏ అభ్యంతరమూ పలకలేదు।

Verse 67

समाह्वयत्ततो लक्ष्मीस्तान् विप्रान् भक्तिसंयुता । उवाच चरणान्गृह्य प्रसादः क्रियतां मयि

అప్పుడు భక్తితో నిండిన లక్ష్మీ ఆ బ్రాహ్మణులను పిలిచి, వారి పాదాలను పట్టుకొని ఇలా చెప్పింది— “నాపై ప్రసన్నులై, నన్ను అనుగ్రహించండి।”

Verse 68

षट्त्रिंशच्च सहस्राणि वेश्मनामत्र संस्थितिः । विश्वकर्मकृतानां तु तेषु तिष्ठन्तु वोऽखिलाः

ఇక్కడ ముప్పై ఆరు వేల గృహాలలో నివాస ఏర్పాటుంది. విశ్వకర్మ నిర్మించిన ఆ ఇళ్లలో మీరందరూ నివసించండి।”

Verse 69

ते तथेति प्रतिज्ञाय स्थिताः संप्रीतमानसाः । धनधान्यसमृद्धाश्च वाञ्छितप्राप्तिलक्षणाः । सर्वकामसमृद्धाश्च ह्यनारम्भेषु कर्मणाम्

వారు “అలాగే” అని అంగీకరించి, ఆనందహృదయాలతో అక్కడే నిలిచారు. ధనధాన్య సమృద్ధితో, కోరిన ఫలసిద్ధి లక్షణంతో, కఠిన ప్రయత్నం చేయకుండానే సమస్త కోరికలతో పరిపూర్ణులయ్యారు।

Verse 70

इति संस्थाप्य तान् विप्रान् सा स्थिता पर्यपालयत् । चतुर्धा तु स्थितो विष्णुः श्रिया देव्याः प्रिये रतः

ఇలా ఆ బ్రాహ్మణులను స్థాపించి ఆమె అక్కడే ఉండి వారిని పరిరక్షిస్తూ పోషించింది. అలాగే విష్ణువు కూడా దేవీ శ్రీ యొక్క ప్రియ సాన్నిధ్యంలో ఆనందిస్తూ నాలుగు రూపాలలో అక్కడే నిలిచాడు।

Verse 71

एवं वैवाहिकमखे निवृत्ते ऋषयस्तु तम् । ऊचुश्चावभृथस्नानं कुत्र कुर्मो जनार्दन

ఇలా వివాహ యజ్ఞం ముగిసిన తరువాత ఋషులు జనార్దనునితో అన్నారు— “ఓ జనార్దనా, అవభృథ స్నానం మేము ఎక్కడ చేయాలి?”

Verse 72

इति श्रुत्वा तु वचनं श्रीपतिः पादपङ्कजात् । मुमोच जाह्नवीतोयं रेवामध्यगमं शुचि

ఆ మాటలు విని శ్రీపతి తన పాదపద్మముల నుండి పవిత్రమైన జాహ్నవీ (గంగా) జలాన్ని విడుదల చేశాడు; అది నిర్మలంగా ప్రవహించి రేవా మధ్యభాగాన్ని చేరింది।

Verse 73

हरेः पादोदकं दृष्ट्वा निःसृतं मुनयस्तु ते । विस्मिताः समपद्यन्त जानन्तस्तस्य गौरवम्

హరి పాదోదకం వెలువడుట చూచి, దాని మహిమను తెలిసిన ఆ మునులు ఆశ్చర్యంతో విస్మయమొందారు।

Verse 74

रुद्रेण सहिताः सर्वे देवता ऋषयस्तथा । संकथा विस्मिताश्चक्रुर्विधुन्वन्तः शिरांसि च

రుద్రునితో కూడిన దేవతలందరూ, ఋషులూ ఆశ్చర్యంతో పరస్పరం సంభాషించసాగారు; విస్మయంతో తలలు ఊపుతూ ఉన్నారు।

Verse 75

ऋषय ऊचुः । ब्रूहि शम्भो किमत्रायं अकस्माद्वारिसम्भवः । विष्णोः पादाम्बुजोत्थश्च सम्मोहकरणः परः

ఋషులు అన్నారు—ఓ శంభో, ఇక్కడ అకస్మాత్తుగా ఈ జలం ఎలా ఉద్భవించింది? అలాగే ఇది విష్ణువు పాదపద్మముల నుండి ఎలా వెలువడింది, ఇది అందరినీ ఆశ్చర్యమూ పవిత్ర మోహమూ కలిగిస్తోంది?

Verse 76

ईश्वर उवाच । पादोदकमिदं विष्णोरहं जानामि वै सुराः । दशाश्वमेधावभृथैः स्नानमत्रातिरिच्यते

ఈశ్వరుడు అన్నాడు—ఓ దేవతలారా, ఇది నిజంగా విష్ణువు పాదోదకమే అని నేను తెలుసు. ఇక్కడ స్నానం చేయడం పది అశ్వమేధ యాగాల అవభృథస్నాన ఫలాన్నికూడా మించుతుంది।

Verse 77

युष्माभिः श्रीपतिः पूज्यः स्नानं चावभृथं कुतः । भविष्यतीति तेनाशु इदं वोऽर्थे विनिर्मितम्

మీరు శ్రీపతిని పూజించవలసినవారు; అప్పుడు వేరే అవభృథ-స్నానం ఎందుకు? ఇది అవసరం అవుతుందని తెలిసి, మీ హితార్థం ఆయన త్వరగా దీనిని ఏర్పరచెను।

Verse 78

स्नात्वात्र त्रिदशेशाना यत्फलं सम्प्रपद्यते । वक्तुं न केनचिद्याति ततः किमुत्तरं वचः

హే దేవేశ్వరులారా! ఇక్కడ స్నానం చేయడం వల్ల లభించే ఫలాన్ని ఎవరూ సమ్యక్‌గా చెప్పలేరు; అది వాక్కుకు అతీతమైతే, మరి ఇంకేమి చెప్పగలం?

Verse 79

मार्कण्डेय उवाच । एवमुक्त्वा तु ते सर्वे स्नानं कृत्वा यथागतम् । जग्मुर्देवा महेशानपुरोगा भरतर्षभ

మార్కండేయుడు పలికెను—ఇలా చెప్పి వారు అందరూ స్నానం చేసి, వచ్చినట్లే తిరిగి వెళ్లిరి; ఓ భరతశ్రేష్ఠా! మహేశానుడు (శివుడు) ముందుండగా దేవతలు ప్రయాణమయ్యిరి।

Verse 80

ब्राह्मणाश्च ततः सर्वे स्ववेश्मान्येव भेजिरे । देवतीर्थे महाराज सर्वपापप्रणाशने

ఆపై సమస్త బ్రాహ్మణులు కూడా, ఓ మహారాజా, తమ తమ గృహాలకు వెళ్లిరి—సర్వపాపనాశకమైన దేవతీర్థంలో (స్నానం/దర్శనం చేసి)।

Verse 194

अध्याय

అధ్యాయము. (పాఠ శీర్షిక)