Adhyaya 19

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततस्त्वेकार्णवे तस्मिन्मुमूर्षुरहमातुरः । काकूच्छ्वासस्तरंस्तोयं बाहुभ्यां नृपसत्तम

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—ఓ నృపసత్తమా, అప్పుడు ఆ ఏకార్ణవంలో నేను వ్యాకులుడై మృత్యుసన్నుడనై ఉన్నాను; కాతరంగా ఊపిరాడక, వేడుకుంటూ, భుజాలతో ఈదుతూ నీటిపై తేలియాడుతున్నాను.

Verse 2

शृणोम्यर्णवमध्यस्थो निःशब्दस्तिमिते तदा । अम्भोरवमनौपम्यं दिशो दश विनादिनम्

అప్పుడు సముద్రమధ్యంలో ఉండి, నిశ్శబ్దంగా స్థిమితమైన ఆ వేళ నేను జలాల అపూర్వ గర్జనను విన్నాను; అది పది దిక్కులలో నినదిస్తోంది.

Verse 3

हंसकुदेन्दुसंकाशां हारगोक्षीरपाण्डुराम् । नानारत्नविचित्राङ्गीं स्वर्णशृङ्गां मनोरमाम्

నేను ఒక గోవును దర్శించాను—హంస, కుందపుష్పం, చంద్రుని వలె కాంతిమంతమైనది; హారం, గోక్షీరంలా ధవళమైనది. ఆమె అవయవాలు నానారత్నాలతో విచిత్రంగా అలంకరించబడి, కొమ్ములు స్వర్ణమయంగా ఉండి అత్యంత మనోహరంగా కనిపించాయి.

Verse 4

सुरैः प्रवालकमयैर्लाङ्गुलध्वजशोभिताम् । प्रलम्बघोणां नर्दन्तीं खुरैरर्णवगाहिनीम्

ఆమె దేవులకు తగిన ప్రవాళమయ ఆభరణాలతో అలంకృతమై, తోక మరియు ధ్వజంతో శోభిల్లింది. దీర్ఘ ముక్కుతో గర్జిస్తూ, తన ఖురాలతో సముద్రాన్ని తొక్కుతూ ముందుకు సాగింది.

Verse 5

गां ददर्शाहमुद्विग्नो मामेवाभिमुखीं स्थिताम् । किंकिणीजालमुक्ताभिः स्वर्णघण्टासमावृताम्

నేను కలవరపడి చూశాను; ఆ గోవు నాకే ఎదురుగా నిలిచి ఉంది. కింకిణీల జాలం, ముత్యాల మాలలు మరియు స్వర్ణ గంటలతో ఆమె ఆవరించబడి ఉంది.

Verse 6

तस्याश्चरणविक्षेपैः सर्वमेकार्णवं जलम् । विक्षिप्तफेनपुञ्जौघैर्नृत्यन्तीव समं ततः

ఆమె పాదాల వేగమైన కదలికలతో సమస్త జలం ఒక్క మహార్ణవంలా మారింది. చిమ్మబడిన నురుగు గుంపుల ప్రవాహాలతో నీరు అంతటా నర్తిస్తున్నట్లు అనిపించింది.

Verse 7

ररास सलिलोत्क्षेपैः क्षोभयन्ती महार्णवम् । सा मामाह महाभाग श्लक्ष्णगम्भीरया गिरा

నీటి ఉప్పెనలతో మహార్ణవాన్ని కలవరపెడుతూ ఆమె గర్జించింది. ఆపై మృదువైన, గంభీరమైన స్వరంతో నన్ను ఉద్దేశించి—“ఓ మహాభాగ…” అని పలికింది.

Verse 8

मा भैषीर्वत्स वत्सेति मृत्युस्तव न विद्यते । महादेवप्रसादेन न मृत्युस्ते ममापि च

“భయపడకు, వత్సా, వత్సా! నీకు మరణం లేదు. మహాదేవుని ప్రసాదంతో నీకూ మరణం లేదు, నాకూ లేదు.”

Verse 9

ममाश्रयस्व लाङ्गूलं त्वामतस्तारयाम्यहम् । घोरादस्माद्भयाद्विप्र यावत्संप्लवते जगत्

నా తోకను గట్టిగా పట్టుకో, నేను నిన్ను దాటిస్తాను. ఓ బ్రాహ్మణుడా, ఈ లోకం నీట మునిగి ఉన్నంత వరకు, ఈ భయంకరమైన ఆపద నుండి నేను నిన్ను కాపాడతాను.

Verse 10

क्षुत्तृषाप्रतिघातार्थं स्तनौ मे त्वं पिबस्व ह । पयोऽमृताश्रयं दिव्यं तत्पीत्वा निर्वृतो भव

ఆకలి మరియు దాహాన్ని తీర్చుకోవడానికి నా స్తన్యమును త్రాగుము. ఈ దివ్యమైన పాలు అమృతంతో సమానము; దీనిని త్రాగి నీవు తృప్తి చెందు.

Verse 11

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हर्षात्पीतो मया स्तनः । न क्षुत्तृषा पीतमात्रे स्तने मह्यं तदाभवत्

ఆమె మాటలు విని, నేను సంతోషంతో స్తన్యపానం చేశాను. ఆ పాలు త్రాగిన వెంటనే నా ఆకలి మరియు దాహం తీరిపోయాయి.

Verse 12

दिव्यं प्राणबलं जज्ञे समुद्रप्लवनक्षमम् । ततस्तां प्रत्युवाचेदं का त्वमेकार्णवीकृते

సముద్రాన్ని దాటగలిగే దివ్యమైన ప్రాణశక్తి నాలో కలిగింది. అప్పుడు నేను ఆమెను ఇలా అడిగాను: 'ప్రపంచమంతా జలమయమైన ఈ సమయంలో నీవు ఎవరు?'

Verse 13

भ्रमसे ब्रूहि तत्त्वेन विस्मयो मे महान्हृदि । भ्रमतोऽत्र ममार्तस्य मुमूर्षोः प्रहतस्य

నీవు ఎవరో నిజం చెప్పు, నా హృదయంలో గొప్ప ఆశ్చర్యం కలుగుతోంది. నేను ఇక్కడ బాధతో, చావుబతుకుల మధ్య, దెబ్బతిని తిరుగుతున్నాను.

Verse 14

त्वं हि मे शरणं जाता भाग्यशेषेण सुव्रते

హే సువ్రతే, నా భాగ్యశేషమువలన నీవే నాకు శరణమై నిలిచితివి।

Verse 15

गौरुवाच । किमहं विस्मृता तुभ्यं विश्वरूपा महेश्वरी । नर्मदा धर्मदा न्ःणां स्वर्गशर्मबलप्रदा

గౌరీ పలికెను—నన్ను మరచితివా? నేను విశ్వరూపిణి మహేశ్వరీ, నర్మదను; నరులకు ధర్మదాయిని, స్వర్గసుఖమును దానిని పొందు బలమును ప్రసాదించెదను।

Verse 16

दृष्ट्वा त्वां सीदमानं तु रुद्रेणाहं विसर्जिता । तं द्विजं तारयस्वार्ये मा प्राणांस्त्यजतां जले

నిన్ను మునుగుచుండగా చూచి రుద్రుడు నన్ను పంపెను. హే ఆర్యే, ఆ ద్విజుని రక్షించుము—అతడు జలములో ప్రాణములు విడువకుండుగాక।

Verse 17

गोरूपेण विभोर्वाक्यात्त्वत्सकाशमिहागता । मा मृषावचनः शम्भुर्भवेदिति च सत्वरा

ప్రభువు ఆజ్ఞచే గోరూపము ధరించి నీ సమీపమునకు శీఘ్రముగా వచ్చితిని, శంభువు వచనము మిథ్య కాకుండుటకై।

Verse 18

एवमुक्तस्तयाहं तु इन्द्रायुधनिभं शुभम् । लाङ्गूलमव्ययं ज्ञात्वा भुजाभ्यामवलम्बितः

ఆమె అట్లు పలికినపుడు ఇంద్రాయుధసమమైన ఆ శుభ్రమైన అవ్యయ లాంగూలమని గ్రహించి, రెండు భుజములతో దానిని బిగిగా పట్టితిని।

Verse 19

अध्याय

అధ్యాయము (ఇది కేవలం విభాగ/అనుచ్ఛేద సూచిక గుర్తు).

Verse 20

ततो युगसहस्रान्तमहं कालं तया सह । व्यचरं वै तमोभूते सर्वतः सलिलावृते

ఆ తరువాత నేను ఆమెతో కలిసి సహస్ర యుగాల సమానమైన కాలం సంచరించాను; ఆ లోకం అంధకారంలో మునిగి, అన్ని వైపులా జలంతో కప్పబడి ఉండెను।

Verse 21

महार्णवे ततस्तस्मिन् भ्रमन्गोः पुच्छमाश्रितः । निर्वाते चान्धकारे च निरालोके निरामये

అనంతరం ఆ మహాసముద్రంలో నేను ఆవు తోకను ఆశ్రయించి తేలుతూ తిరిగాను; అక్కడ గాలి లేదు, వెలుగు లేదు—కేవలం అంధకారం, అయినా నేను నిరామయంగా ఉన్నాను।

Verse 22

अकस्मात्सलिले तस्मिन्नतसीपुष्पसन्निभम् । विभिन्नांजनसङ्काशमाकाशमिव निर्मलम्

అకస్మాత్తుగా ఆ జలమధ్యంలో అవిసె పువ్వులాంటి ఒక ప్రకాశం కనబడెను—చెదరిన కాజలంలా శ్యామవర్ణం, నిర్మల ఆకాశంలా పవిత్రం।

Verse 23

नीलोत्पलदलश्यामं पीतवाससमव्ययम् । किरीटेनार्कवर्णेन विद्युद्विद्योतकारिणा

ఆయన నీలకమల దళంలా శ్యామవర్ణుడు, అవ్యయమైన పీతాంబరాన్ని ధరించినవాడు, సూర్యవర్ణ కిరీటంతో అలంకృతుడు—అది మెరుపులా మెరిసెను।

Verse 24

भ्राजमानेन शिरसा खमिवात्यन्तरूपिणम् । कुण्डलोद्धष्टगल्लं तु हारोद्द्योतितवक्षसम्

ప్రకాశించే శిరస్సుతో, ఆకాశంలా అత్యంత సుందరరూపుడై; కుండలాల తాకిడితో మెరుస్తున్న గండస్థలముతో, హారకాంతితో దీప్తమైన వక్షస్థలముతో ఉన్నవాడు।

Verse 25

जाम्बूनदमयैर्दिव्यैर्भूषणैरुपशोभितम् । नागोपधानशयनं सहस्रादित्यवर्चसम्

జాంబూనద స్వర్ణమయమైన దివ్యాభరణాలతో అలంకృతుడై; నాగాన్ని దిండుగా చేసుకొని శయనించే వాడు, వెయ్యి సూర్యుల కాంతితో ప్రకాశించేవాడు।

Verse 26

अनेकबाहूरुधरं नैकवक्त्रं मनोरमम् । सुप्तमेकार्णवे वीरं सहस्राक्षशिरोधरम्

ఏకార్ణవంలో శయనిస్తున్న ఆ వీర ప్రభువును నేను దర్శిస్తున్నాను—మనోహరుడు, అనేక భుజాలు బలమైన ఊరువులు కలవాడు, అనేక ముఖములు గలవాడు, సహస్ర నేత్ర-శిరస్సులతో విరాజిల్లేవాడు।

Verse 27

जटाजूटेन महता स्फुरद्विद्युत्समार्चिषा । एकार्णवं जगत्सर्वं व्याप्य देवं व्यवस्थितम्

మెరుస్తున్న విద్యుత్తులాంటి కాంతితో జ్వలించే మహా జటాజూటంతో; ఆ దేవుడు ఏకార్ణవమును మరియు సమస్త జగత్తును వ్యాపించి స్థితుడై ఉన్నాడు।

Verse 28

ग्रसित्वा शङ्करः सर्वं सदेवासुरमानवम् । प्रपश्याम्यहमीशानं सुप्तमेकार्णवे प्रभुम्

శంకరుడు దేవాసురమానవులతో కూడిన సమస్తాన్ని గ్రసించిన తరువాత కూడా; నేను ఏకార్ణవంలో శయనిస్తున్న ఆ ప్రభువు ఈశానుని దర్శిస్తున్నాను।

Verse 29

सर्वव्यापिनमव्यक्तमनन्तं विश्वतोमुखम् । तस्य पादतलाभ्याशे स्वर्णकेयूरमण्डिताम्

ఆయన సర్వవ్యాపి, అవ్యక్తుడు, అనంతుడు, సర్వదిశాముఖుడు. ఆయన పాదతలాల సమీపంలో నేను ఆమెను చూచితిని—సువర్ణ కేయూరాలతో అలంకృతమైన దేవిని।

Verse 30

विश्वरूपां महाभागां विश्वमायावधारिणीम् । श्रीमयीं ह्रीमयीं देवीं धीमयीं वाङ्मयीं शिवाम्

నేను ఆ దేవిని దర్శించితిని—ఆమె విశ్వరూపిణి, మహాభాగ్యవతి, జగన్మాయాధారిణి; శ్రీమయి, హ్రీమయి; ధీమయి, వాంగ్మయి, కల్యాణరూపిణి శివా।

Verse 31

सिद्धिं कीर्तिं रतिं ब्राह्मीं कालरात्रिमयोनिजाम् । तामेवाहं तदात्यन्तमीश्वरान्तिकमास्थिताम्

నేను ఆమెనే సిద్ధి, కీర్తి, రతి, బ్రాహ్మీ మరియు అయోనిజా కాలరాత్రి అని గుర్తించితిని; అప్పుడు ఆమె సంపూర్ణంగా ఈశ్వరుని సమీపంలో నిలిచియుండుట చూచితిని।

Verse 32

अद्राक्षं चन्द्रवदनां धृतिं सर्वेश्वरीमुमाम्

నేను చంద్రవదనమైన ఉమాదేవిని దర్శించితిని—ఆమె ధృతిస్వరూపిణి, సమస్తానికి పరమేశ్వరి।

Verse 33

शान्तं प्रसुप्तं नवहेमवर्णमुमासहायं भगवन्तमीशम् । तमोवृतं पुण्यतमं वरिष्ठं प्रदक्षिणीकृत्य नमस्करोमि

ఉమాసహాయుడైన, నవహేమవర్ణుడైన, శాంతుడై నిద్రించుచున్న, తమస్సుతో ఆవృతుడై ఉన్నప్పటికీ పరమపుణ్యమయుడైన శ్రేష్ఠ భగవాన్ ఈశ్వరుని నేను ప్రదక్షిణ చేసి నమస్కరిస్తున్నాను।

Verse 34

ततः प्रसुप्तः सहसा विबुद्धो रात्रिक्षये देववरः स्वभावात् । विक्षोभयन् बाहुभिरर्णवाम्भो जगत्प्रणष्टं सलिले विमृश्य

అప్పుడు రాత్రి క్షయమున దేవవరుడు స్వభావముచే అకస్మాత్తుగా మేల్కొన్నాడు. భుజములతో సముద్రజలమును కలవరపరచి, ప్రళయజలమున లీనమైన జగత్తును విచారించాడు.

Verse 35

किं कार्यमित्येव विचिन्तयित्वा वाराहरूपोऽभवदद्भुताङ्गः । महाघनाम्भोधरतुल्यवर्चाः प्रलम्बमालाम्बरनिष्कमाली

‘ఏం చేయవలెను?’ అని విచారించి ప్రభువు అద్భుతాంగుడై వరాహరూపమును ధరించాడు. అతని కాంతి మహా నల్ల మేఘసమానము; దీర్ఘమాల, వస్త్రాలు, స్వర్ణాభరణాలతో అలంకృతుడు.

Verse 36

सशङ्खचक्रासिधरः किरीटी सवेदवेदाङ्गमयो महात्मा । त्रैलोक्यनिर्माणकरः पुराणो देवत्रयीरूपधरश्च कार्ये

కిరీటధారి, శంఖ-చక్ర-ఖడ్గధారి అయిన ఆ మహాత్ముడు వేదవేదాంగమయుడు. త్రిలోకనిర్మాత పురాతనుడు, కార్యసమయంలో దేవత్రయీ రూపములను ధరించును.

Verse 37

स एव रुद्रः स जगज्जहार सृष्ट्यर्थमीशः प्रपितामहोऽभूत् । संरक्षणार्थं जगतः स एव हरिः सुचक्रासिगदाब्जपाणिः

ఆయనే రుద్రుడు—ఆయనే జగత్తును సంహరించును. సృష్ట్యర్థమున అదే ఈశ్వరుడు ప్రపితామహుడు (బ్రహ్మ) అవుతాడు. జగద్రక్షణార్థమున ఆయనే హరి; ఆయన చేతుల్లో సుదర్శనచక్రం, ఖడ్గం, గద, పద్మం ఉన్నాయి.

Verse 38

तेषां विभागो न हि कर्तुमर्हो महात्मनामेकशरीरभाजाम् । मीमांसाहेत्वर्थविशेषतर्कैर्यस्तेषु कुर्यात्प्रविभेदमज्ञः

ఒకే తత్త్వశరీరమును పంచుకొనే ఆ మహాత్ముల మధ్య విభాగము చేయుట యోగ్యం కాదు. మీమాంసా, హేతువాదం, సూక్ష్మతర్కాలతో వారిలో భేదం కల్పించువాడు అజ్ఞుడు.

Verse 39

स याति घोरं नरकं क्रमेण विभागकृद्द्वेषमतिर्दुरात्मा । या यस्य भक्तिः स तयैव नूनं देहं त्यजन् स्वं ह्यमृतत्वमेति

విభాగాలు కలిగించి ద్వేషబుద్ధితో ఉన్న దురాత్ముడు క్రమక్రమంగా ఘోర నరకానికి పోతాడు. కానీ ఎవరికైతే ఏ దేవునిపై నిజమైన భక్తి ఉంటుందో, ఆ భక్తిచేతనే దేహం విడిచినపుడు అతడు నిశ్చయంగా అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు.

Verse 40

संमोहयन्मूर्तिभिरत्र लोकं स्रष्टा च गोप्ता क्षयकृत्स देवः । तस्मान्न मोहात्मकमाविशेत द्वेषं न कुर्यात्प्रविभिन्नमूर्तिः

అదే దేవుడు అనేక రూపాలతో ఈ లోకాన్ని మోహింపజేస్తూ సృష్టికర్త, రక్షకుడు, లయకర్తగా ఉంటాడు. కాబట్టి మోహంలో పడకూడదు; రూపాలు వేరని భావించి ద్వేషం చేయకూడదు.

Verse 41

वाराहमीशानवरोऽप्यतोऽसौ रूपं समास्थाय जगद्विधाता । नष्टे त्रिलोकेऽर्णवतोयमग्ने विमार्गितोयौघमयेऽन्तरात्मा

అందువల్ల జగద్విధాత, ఈశానునికన్నా పరముడైన ఆ ప్రభువు వరాహరూపాన్ని ధరించాడు. త్రిలోకాలు నశించి సముద్రజలంలో మునిగినప్పుడు, అంతరాత్మస్వరూపుడైన భగవంతుడు ఆ జలరాశిలో పోయినదాన్ని అన్వేషించాడు.

Verse 42

भित्त्वार्णवं तोयमथान्तरस्थं विवेश पातालतलं क्षणेन । जले निमग्नां धरणीं समस्तां समस्पृशत्पङ्कजपत्रनेत्राम्

సముద్రజలాన్ని చీల్చి లోపలికి ప్రవేశించి ఆయన క్షణంలో పాతాళతలాన్ని చేరాడు. అక్కడ జలంలో మునిగిన, కమలపత్రనేత్రా అయిన సమస్త భూమిని ఆయన స్పర్శించాడు.

Verse 43

विशीर्णशैलोपलशृङ्गकूटां वसुंधरां तां प्रलये प्रलीनाम् । दंष्ट्रैकया विष्णुरतुल्यसाहसः समुद्दधार स्वयमेव देवः

ప్రళయంలో లీనమై, పర్వతాలు-శిలలు-శిఖరాలు-కూటాలు చిద్రమైన ఆ వసుంధరను అతుల్యసాహసుడైన దేవ విష్ణువు తన ఒక్క దంష్ట్రతోనే స్వయంగా పైకి ఎత్తాడు.

Verse 44

सा तस्य दंष्ट्राग्रविलम्बिताङ्गी कैलासशृङ्गाग्रगतेव ज्योत्स्ना । विभ्राजते साप्यसमानमूर्तिः शशाङ्कशृङ्गे च तडिद्विलग्ना

ఆయన దంతాగ్రంపై వేలాడుతున్న భూమి, కైలాస శిఖరాగ్రంపై నిలిచిన జ్యోత్స్నలా ప్రకాశించింది. ఆ అనుపమరూపిణి భూమి, చంద్రశృంగానికి అంటుకున్న మెరుపులా కూడా దివ్యంగా మెరిసింది.

Verse 45

तामुज्जहारार्णवतोयमग्नां करी निमग्नामिव हस्तिनीं हठात् । नावं विशीर्णामिव तोयमध्यादुदीर्णसत्त्वोऽनुपमप्रभावः

సముద్రజలంలో మునిగిపోయిన ఆ భూమిని ఆయన హఠాత్తుగా బలంగా పైకి లేపాడు—మునిగిన ఆడఏనుగును ఏనుగు పైకి ఎత్తినట్లుగా. ఉప్పొంగిన శక్తి, అనుపమ ప్రభావంతో నీటిమధ్య నుండి విరిగిన నావను లాగినట్లు ఆమెను వెలికి తీశాడు.

Verse 46

स तां समुत्तार्य महाजलौघात्समुद्रमार्यो व्यभजत्समस्तम् । महार्णवेष्वेव महार्णवाम्भो निक्षेपयामास पुनर्नदीषु

మహాజలప్రవాహం నుండి భూమిని పైకి తీసి, ఆ ఆర్య ప్రభువు సమస్త సముద్రాన్ని విభజించాడు. తరువాత మహాసముద్రాల జలాన్ని మహాసముద్రాలలోనే నిలిపి, మళ్లీ వాటిని నదులలో ప్రవహింపజేశాడు.

Verse 47

शीर्णांश्च शैलान्स चकार भूयो द्वीपान्समस्तांश्च तथार्णवांश्च । शैलोपलैर्ये विचिताः समन्ताच्छिलोच्चयांस्तान्स चकार कल्पे

ఆయన చిద్రమైన పర్వతాలను మళ్లీ నిర్మించాడు; అలాగే సమస్త ద్వీపాలు, సముద్రాలనూ సృష్టించాడు. చుట్టూ పర్వతశిలలు చెల్లాచెదురుగా ఉన్న ప్రాంతాలను, కల్పవ్యవస్థ కోసం ఎత్తైన శిలాగుచ్ఛాలుగా చేశాడు.

Verse 48

अनेकरूपं प्रविभज्य देहं चकार देवेन्द्रगणान्समस्तान् । मुखाच्च वह्निर्मनसश्च चन्द्रश्चक्षोश्च सूर्यः सहसा बभूव

తన దేహాన్ని అనేక రూపాలుగా విభజించి ఆయన సమస్త దేవగణాలను సృష్టించాడు. ఆయన ముఖం నుండి అగ్ని, మనస్సు నుండి చంద్రుడు, కన్ను నుండి సూర్యుడు సహసా ఉద్భవించారు.

Verse 49

जज्ञेऽथ तस्येश्वरयोगमूर्तेः प्रध्यायमानस्य सुरेन्द्रसङ्घः । वेदाश्च यज्ञाश्च तथैव वर्णास्तथा हि सर्वौषधयो रसाश्च

అప్పుడు యోగైశ్వర్యమయ స్వరూపుడైన ఆ ప్రభువు గాఢ ధ్యానంలో లీనుడగగానే దేవసమూహం జన్మించింది. వేదాలు, యజ్ఞాలు, వర్ణాలు మరియు సమస్త ఔషధులు వాటి రసములు కూడా ఉద్భవించాయి.

Verse 50

जगत्समस्तं मनसा बभूव यत्स्थावरं किंचिदिहाण्डजं वा । जरायुजं स्वेदजमुद्भिज्जं वा यत्किंचिदा कीटपिपीलकाद्यम्

ఆయన మనస్సు నుంచే సమస్త జగత్తు ఉద్భవించింది—స్థావరమై ఉన్నదేదైనా, అండజం, జరాయుజం, స్వేదజం, ఉద్భిజ్జం ఏదైనా; కీటకాలు, చీమలు మొదలైనవి వరకు ఉన్న సమస్తమూ.

Verse 51

ततो विजज्ञे मनसा क्षणेन अनेकरूपाः सहसा महेशा । चकार यन्मूर्तिभिरव्ययात्मा अष्टाभिराविश्य पुनः स तत्र

తర్వాత మహేశుడు క్షణములోనే మనస్సుతో అనేక రూపాలను గ్రహించాడు. అవ్యయాత్ముడు అష్టమూర్తులను ధరించి వాటిలో ప్రవేశించి, మళ్లీ అక్కడే వ్యాపించి నిలిచాడు.

Verse 52

लीलां चकाराथ समृद्धतेजा अतोऽत्र मे पश्यत एव विप्राः । तेषां मया दर्शनमेव सर्वं यावन्मुहूर्तात्समकारि भूप

అప్పుడు మహాతేజస్సుగల ప్రభువు లీలను ఆచరించాడు. అందువల్ల, ఓ విప్రులారా, నేను ఇక్కడ చూచినదాన్ని చూడండి—ఓ రాజా, ఒకే ముహూర్తంలో ఇవన్నీ నాకు ప్రత్యక్షమయ్యాయి.

Verse 53

कृत्वा त्वशेषं किल लीलयैव स देवदेवो जगतां विधाता । सर्वत्रदृक्सर्वग एव देवो जगाम चादर्शनमादिकर्ता

దేవదేవుడైన జగద్విధాత, లీలతోనే అన్నిటినీ పూర్తిచేసినట్లుగా. సర్వత్ర దర్శి, సర్వగతుడైన ఆ ఆదికర్త ఆపై దృష్టికి అందకుండా అంతర్ధానమయ్యాడు.

Verse 54

यत्तन्मुहूर्तादिह नामरूपं तावत्प्रपश्यामि जगत्तथैव । द्वीपैः समुद्रैरभिसंवृतं हि नक्षत्रतारादिविमानकीर्णम्

ఆ ముహూర్తం నుంచే నేను ఇక్కడ జగత్తును నామరూపాలతో యథాతథంగా దర్శిస్తున్నాను. అది ద్వీపాలు, సముద్రాలతో ఆవరించబడి, నక్షత్రతారల మధ్య దివ్య విమానాలతో నిండివుంది.

Verse 55

वियत्पयोदग्रहचक्रचित्रं नानाविधैः प्राणिगणैर्वृतं च । तां वै न पश्यामि महानुभावां गोरूपिणीं सर्वसुरेश्वरीं च

నేను ఆకాశాన్ని మేఘాలు, గ్రహాలు మరియు వాటి చక్రాకార గమనాలతో అలంకృతంగా చూస్తున్నాను; అది నానావిధ ప్రాణిసమూహాలతో చుట్టుముట్టబడి కూడా ఉంది. అయినా గోరూపిణిగా ప్రకాశించే, సమస్త దేవతల పరమేశ్వరి అయిన ఆ మహానుభావిని నేను చూడలేకపోతున్నాను.

Verse 56

क्व सांप्रतं सेति विचिन्त्य राजन्विभ्रान्तचित्तस्त्वभवं तदैव । दिशो विभागानवलोकयानृते पुनस्तां कथमीश्वराङ्गीम्

“ఆమె ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉంది?” అని ఆలోచించగానే, ఓ రాజా, నా మనస్సు వెంటనే అయోమయానికి లోనైంది. దిక్కుల విభాగాలను జాగ్రత్తగా పరిశీలించకుండా, ప్రభువుని అంగమై ఉన్న ఆ నదీదేవిని నేను మళ్లీ ఎలా దర్శించగలను?

Verse 57

पश्यामि तामत्र पुनश्च शुभ्रां महाभ्रनीलां शुचिशुभ्रतोयाम् । वृक्षैरनेकैरुपशोभिताङ्गीं गजैस्तुरङ्गैर्विहगैर्वृतां च

మళ్లీ నేను ఆమెను అక్కడ దర్శిస్తున్నాను—ప్రకాశవంతంగా, మహా వర్షమేఘంలా నీలవర్ణంగా, ఆమె జలాలు పవిత్రంగా మెరిసుతూ. అనేక వృక్షాలు ఆమె రూపాన్ని అలంకరిస్తున్నాయి; ఆమె చుట్టూ ఏనుగులు, గుర్రాలు, పక్షిసమూహాలు ఉన్నాయి.

Verse 58

यथा पुरातीरमुपेत्य देव्याः समास्थितश्चाप्यमरकण्टके तु । तथैव पश्यामि सुखोपविष्ट आत्मानमव्यग्रमवाप्तसौख्यम्

మునుపటిలాగే దేవి తీరానికి చేరి అమరకంటకంలో స్థిరపడినట్లే, అలాగే ఇప్పుడు నేను నన్ను సుఖంగా కూర్చున్నవాడిగా దర్శిస్తున్నాను—అవ్యగ్రంగా, నిర్బాధంగా, సంతృప్తిని పొందినవాడిగా.

Verse 59

तथैव पुण्या मलतोयवाहां दृष्ट्वा पुनः कल्पपरिक्षयेऽपि । अम्बामिवार्यामनुकम्पमानामक्षीणतोयां विरुजां विशोकः

అలాగే తన జలములతో మలినతను హరించే ఆ పుణ్యనదిని కల్పాంతంలోనూ మళ్లీ దర్శించగానే నేను శోకరోగరహితుడనగుదును. ఆమె ఆర్యమాతవలె కరుణామయి; ఆమె జలం అక్షయము, ఆమె నిరుజతను నిశ్శోకతను ప్రసాదించును.

Verse 60

एवं महत्पुण्यतमं च कल्पं पठन्ति शृण्वन्ति च ये द्विजेन्द्राः । महावराहस्य महेश्वरस्य दिने दिने ते विमला भवन्ति

హే ద్విజేంద్రా! ఈ మహాపుణ్యప్రదమైన ఆఖ్యానాన్ని పఠించువారూ, శ్రవణించువారూ—మహావరాహస్వరూప మహేశ్వరుని ఈ పవిత్ర కథ వలన—దినదినమూ విమలులగుదురు.

Verse 61

अशुभशतसहस्रं ते विधूय प्रपन्नास्त्रिदिवममरजुष्टं सिद्धगन्धर्वयुक्तम् । विमलशशिनिभाभिः सर्व एवाप्सरोभिः सह विविधविलासैः स्वर्गसौख्यं लभन्ते

వారు లక్షలకొద్దీ అశుభకర్మలను విదూయించి దేవతలకు ప్రియమైన త్రిదివలోకాన్ని పొందుదురు; అది సిద్ధగంధర్వులతో నిండియుండును. నిర్మల చంద్రునివలె కాంతిమంతమైన అప్సరలతో కలిసి వారు వివిధ విలాసాలతో స్వర్గసుఖాన్ని అనుభవించుదురు.