पञ्चावरणमार्गस्थं योगेश्वरस्तोत्रम् (Pañcāvaraṇa-mārga Stotra to Yogeśvara Śiva)

Verse 1

उपमन्युरुवाच । स्तोत्रं वक्ष्यामि ते कृष्ण पञ्चावरणमार्गतः । योगेश्वरमिदं पुण्यं कर्म येन समाप्यते

ఉపమన్యుడు అన్నాడు—ఓ కృష్ణా, పంచావరణ మార్గానుసారంగా నీకు ఒక స్తోత్రాన్ని చెప్పుదును. ఇది యోగేశ్వరుడు శివుని పవిత్ర ఉపదేశం; దీని ద్వారా వ్రతాలు, సాధనలు, కర్మలు యథార్థంగా పరిపూర్ణమవుతాయి.

Verse 2

जय जय जगदेकनाथ शंभो प्रकृतिमनोहर नित्यचित्स्वभाव । अतिगतकलुषप्रपञ्चवाचामपि मनसां पदवीमतीततत्त्वम्

జయ జయ, ఓ జగదేకనాథ శంభో! ప్రకృతినికూడా మనోహరింపజేసే వాడా, నిత్య చైతన్య స్వభావుడా. మలిన ప్రపంచ విస్తారాన్ని అతిక్రమించి, వాక్కు-మనస్సుల గమ్యాన్ని మించిన పరతత్త్వం నీవే.

Verse 3

स्वभावनिर्मलाभोग जय सुन्दरचेष्टित । स्वात्मतुल्यमहाशक्ते जय शुद्धगुणार्णव

జయము—నీ స్వభావం నిర్మలం, నీ ఆనందానుభవం శుద్ధం; జయము—నీ చేష్టలు పరమ సుందరం. జయము, ఓ స్వాత్మసమ మహాశక్తీ! జయము, ఓ శుద్ధ గుణార్ణవా!

Verse 4

अनन्तकांतिसंपन्न जयासदृशविग्रह । अतर्क्यमहिमाधार जयानाकुलमंगल

హే అనంత కాంతితో సంపన్నుడా, జయస్వరూప సమానమైన విగ్రహుడా; అతర్క్య మహిమాధారుడా—నీవు విజయమందు అచలమైన శుభమంగళ స్వరూపుడవు।

Verse 5

निरंजन निराधार जय निष्कारणोदय । निरन्तरपरानन्द जय निर्वृतिकारण

జయము నీకే, హే నిరంజనుడా; ఆధారరహితుడై స్వయంసిద్ధుడా. కారణములేని ప్రకాశముగలవాడా, జయము. నిరంతర పరానందస్వరూపా, జయము; నిర్వృతి-మోక్షకారణా, జయము.

Verse 6

जयातिपरमैश्वर्य जयातिकरुणास्पद । जय स्वतंत्रसर्वस्व जयासदृशवैभव

జయము నీకే, నీ పరమైశ్వర్యము అతులము; జయము, నీవే కరుణాధామము. జయము, నీవు సంపూర్ణ స్వతంత్రుడవు, సర్వస్వమువు; జయము, నీ వైభవము సాటిలేనిది.

Verse 7

जयावृतमहाविश्व जयानावृत केनचित् । जयोत्तर समस्तस्य जयात्यन्तनिरुत्तर

నీవే జయస్వరూపుడవు, మహావిశ్వమును ఆవరించువాడవు; అయినా నిన్నెవ్వరూ ఆవరించలేరు. నీవు సమస్తముపై ఉత్తమ విజయము; నీ జయము పరమం, నిరుత్తరం.

Verse 8

जयाद्भुत जयाक्षुद्र जयाक्षत जयाव्यय । जयामेय जयामाय जयाभाव जयामल

జయము, హే అద్భుతుడా; జయము, హే అక్షుద్రుడా—ఎప్పుడూ తుచ్ఛము కానివాడా. జయము, హే అక్షతుడా—అఘాతితుడా. జయము, హే అవ్యయుడా—అవినాశీ. జయము, హే అమేయుడా. జయము, హే అమాయుడా—మాయాతీతుడా. జయము, హే అభావాతీత సత్తా. జయము, హే అమలుడా—నిర్మలుడా.

Verse 9

महाभुज महासार महागुण महाकथ । महाबल महामाय महारस महारथ

ఓ మహాభుజా! ఓ మహాసారమూర్తీ! ఓ మహాగుణసంపన్నా! ఓ మహాకథా-మూలా! ఓ మహాబలా! ఓ మహామాయాస్వరూపా! ఓ మహారస (పరమానంద) నిధీ! ఓ మహారథా (అద్వితీయ వీరా)!

Verse 10

नमः परमदेवाय नमः परमहेतवे । नमश्शिवाय शांताय नमश्शिवतराय ते

పరమదేవునికి నమస్కారం, పరమకారణానికి నమస్కారం. శాంతస్వరూపుడైన శివునికి నమస్కారం; అత్యంత శివమయుడవైన (పరమ మంగళమయ) నీకు నమస్కారం.

Verse 11

त्वदधीनमिदं कृत्स्नं जगद्धि ससुरासुरम् । अतस्त्वद्विहितामाज्ञां क्षमते को ऽतिवर्तितुम्

ప్రభూ! దేవాసురులతో కూడిన ఈ సమస్త జగత్తు నీ అధీనంలోనే ఉంది. కనుక నీవు విధించిన ఆజ్ఞను అతిక్రమించగలవాడు ఎవడు?

Verse 13

अयं पुनर्जनो नित्यं भवदेकसमाश्रयः । भवानतो ऽनुगृह्यास्मै प्रार्थितं संप्रयच्छतु

ఈ వ్యక్తి నిత్యం నీ ఒక్కరి శరణే ఆశ్రయిస్తాడు. కాబట్టి ప్రభూ, కరుణచేసి ఇతనిపై అనుగ్రహించి, ఇతడు ప్రార్థించినదాన్ని సంపూర్ణంగా ప్రసాదించుము.

Verse 14

जयांबिके जगन्मातर्जय सर्वजगन्मयि । जयानवधिकैश्वर्ये जयानुपमविग्रहे

జయము నీకే, అంబికా జగన్మాతా! జయము నీకే, సర్వజగన్మయీ! జయము నీకే, అపరిమిత ఐశ్వర్యవతీ! జయము నీకే, అనుపమ దివ్యవిగ్రహిణీ!

Verse 15

जय वाङ्मनसातीते जयाचिद्ध्वांतभंजिके । जय जन्मजराहीने जय कालोत्तरोत्तरे

జయము నీకే, వాక్కు మనస్సులకు అతీతమైనదానా! జయము నీకే, అజ్ఞానాంధకారాన్ని ఛేదించేదానా! జయము నీకే, జన్మజరారహితమైనదానా! జయము నీకే, కాలానికీ అతీతమైన పరాత్పరా!

Verse 16

जयानेकविधानस्थे जय विश्वेश्वरप्रिये । जय विश्वसुराराध्ये जय विश्वविजृंभिणि

జయము నీకే, అనేక విధాలుగా స్థితమైనదానా! జయము నీకే, విశ్వేశ్వరప్రియే! జయము నీకే, సమస్త దేవతల ఆరాధ్యే! జయము నీకే, విశ్వరూపంగా విస్తరించేదానా!

Verse 17

जय मंगलदिव्यांगि जय मंगलदीपिके । जय मंगलचारित्रे जय मंगलदायिनि

జయము నీకే, ఓ మంగళమయి దివ్యాంగీ! జయము నీకే, ఓ మంగళదీపికా! జయము నీకే, ఓ మంగళచారిత్రిణీ! జయము నీకే, ఓ మంగళదాయినీ!

Verse 18

नमः परमकल्याणगुणसंचयमूर्तये । त्वत्तः खलु समुत्पन्नं जगत्त्वय्येव लीयते

పరమ కల్యాణగుణసంచయమూర్తియైన నీకు నమస్కారం. నిజముగా నీ నుండే ఈ జగత్తు ఉద్భవించి, నీలోనే లయమగుచున్నది.

Verse 19

त्वद्विनातः फलं दातुमीश्वरोपि न शक्नुयात् । जन्मप्रभृति देवेशि जनोयं त्वदुपाश्रितः

హే దేవేశీ దేవీ! నీ లేకుండా ఫలమును ప్రసాదించుటకు ఈశ్వరుడుకూడా శక్తుడుకాడు. జన్మనుండి ఈ సమస్త లోకము నీ ఆశ్రయమునే పొందినది.

Verse 20

अतो ऽस्य तव भक्तस्य निर्वर्तय मनोरथम् । पञ्चवक्त्रो दशभुजः शुद्धस्फटिकसन्निभः

కాబట్టి మీ భక్తుని మనోరథాన్ని నెరవేర్చండి; (అతడు) ప్రభువును పంచవక్త్రుడు, దశభుజుడు, శుద్ధ స్ఫటికంలా ప్రకాశించే రూపంలో ప్రత్యక్షంగా దర్శిస్తున్నాడు।

Verse 21

भक्त्या मयार्चितो मह्यं प्रार्थितं शं प्रयच्छतु । सदाशिवांकमारूढा शक्तिरिच्छा शिवाह्वया

నేను భక్తితో ఆరాధించి ప్రార్థించిన ఆ మంగళకర శంభువు నాకు శుభమును ప్రసాదించుగాక. సదాశివుని అంకమున ఆసీనమైన ‘శివా’ అనే ఇచ్ఛాశక్తి విరాజిల్లుచున్నది.

Verse 22

जननी सर्वलोकानां प्रयच्छतु मनोरथम् । शिवयोर्दयिता पुत्रौ देवौ हेरंबषण्मुखौ

సర్వలోకాల జనని దేవి భక్తుల మనోరథమును ప్రసాదించుగాక. శివపార్వతులకు ప్రియమైన ఇద్దరు దివ్యపుత్రులు—హేరంబుడు (గణేశుడు) మరియు షణ్ముఖుడు (కార్త్తికేయుడు).

Verse 23

शिवानुभावौ सर्वज्ञौ शिवज्ञानामृताशिनौ । तृप्तौ परस्परं स्निग्धौ शिवाभ्यां नित्यसत्कृतौ

వారు ఇద్దరూ శివానుభవంలో స్థితులై, సర్వజ్ఞులై, శివజ్ఞానామృతంతో పోషింపబడినవారు. సదా తృప్తులై, పరస్పరం స్నేహంతో, శివుడు మరియు ఆయన శక్తిచే నిత్యం సత్కరింపబడిరి.

Verse 24

सत्कृतौ च सदा देवौ ब्रह्माद्यैस्त्रिदशैरपि । सर्वलोकपरित्राणं कर्तुमभ्युदितौ सदा

ఆ ఇద్దరు దేవులు బ్రహ్మాది త్రిదశులచేత కూడా సదా సత్కరింపబడుచుండిరి; సమస్త లోకముల పరిరక్షణకై వారు నిత్యము సిద్ధముగా ఉండిరి।

Verse 25

स्वेच्छावतारं कुर्वंतौ स्वांशभेदैरनेकशः । ताविमौ शिवयोः पार्श्वे नित्यमित्थं मयार्चितौ

వారు స్వేచ్ఛతో అవతారములు ధరించి, తమ స్వాంశభేదములచే అనేక విధములుగా ప్రకాశించుచున్నారు; ఆ ఇద్దరు శివుని పార్శ్వమున నిత్యము నిలిచియున్నారు—ఇట్లే నేను వారిని నిరంతరం ఆరాధించుచున్నాను।

Verse 26

तयोराज्ञां पुरस्कृत्य प्रार्थितं मे प्रयच्छताम् । शुद्धस्फटिकसंकाशमीशानाख्यं सदाशिवम्

ఆ ఇద్దరి ఆజ్ఞను పురస్కరించి, నేను కోరిన వరమును ప్రసాదించుడి—శుద్ధ స్ఫటికసమాన కాంతిగల ‘ఈశాన’నామక సదాశివుని.

Verse 27

मूर्धाभिमानिनी मूर्तिः शिवस्य परमात्मनः । शिवार्चनरतं शांतं शांत्यतीतं मखास्थितम्

ఇది పరమాత్ముడైన శివుని మూర్తి; శిరస్సుకు అధిష్ఠానమై ‘అభిమానిని’గా నిలుచునది. ఇది శివారాధనలో రతమై, శాంతమై, శాంతికన్నా అతీతమై, యజ్ఞములో స్థితమైయున్నా బంధరహితమైయున్నది।

Verse 28

पञ्चाक्षरांतिमं बीजं कलाभिः पञ्चभिर्युतम् । प्रथमावरणे पूर्वं शक्त्या सह समर्चितम्

పంచాక్షరీ మంత్రంలోని అంతిమ బీజాక్షరం, పంచ కలలతో యుక్తమై, మొదటి ఆవరణములో ముందుగా శక్తితో సహ సమ్యకంగా ఆరాధింపబడును।

Verse 29

पवित्रं परमं ब्रह्म प्रार्थितं मे प्रयच्छतु । बालसूर्यप्रतीकाशं पुरुषाख्यं पुरातनम्

పరమ పవిత్రమైన పరబ్రహ్మ నా ప్రార్థనను అనుగ్రహించుగాక. ఉదయించే బాలసూర్యునివలె ప్రకాశించే ఆ ప్రాచీన ‘పురుషుడు’ దయచేయుగాక.

Verse 30

पूर्ववक्त्राभिमानं च शिवस्य परमेष्ठिनः । शांत्यात्मकं मरुत्संस्थं शम्भोः पादार्चने रतम्

పరమేశ్వరుడైన శివుని తూర్పు ముఖానికి అధిష్ఠానమైన అహంభావం ఆయనే—శాంతిస్వరూపుడు, మరుత్‌లోకంలో నివసించువాడు, శంభువు పాదార్చనలో నిత్యరతుడు.

Verse 31

प्रथमं शिवबीजेषु कलासु च चतुष्कलम् । पूर्वभागे मया भक्त्या शक्त्या सह समर्चितम्

శివబీజములలోను కలలలోను మొదటగా, పూర్వభాగంలో ఉన్న చతుష్కలాన్ని నేను భక్తితో—శక్తితో సహా—సమ్యకంగా ఆరాధించితిని.

Verse 32

पवित्रं परमं ब्रह्म प्रार्थितं मे प्रयच्छतु । अञ्जनादिप्रतीकाशमघोरं घोरविग्रहम्

పరమ పవిత్రమైన పరబ్రహ్మ నా ప్రార్థనను అనుగ్రహించుగాక. అంజనంలా శ్యామంగా ప్రకాశించే ఆ అఘోరుడు—బంధననాశార్థం ఘోరరూపం ధరించువాడు—నన్ను కరుణించుగాక.

Verse 33

देवस्य दक्षिणं वक्त्रं देवदेवपदार्चकम् । विद्यापादं समारूढं वह्निमण्डलमध्यगम्

దేవుని దక్షిణ ముఖము—దేవదేవుని పాదములను ఆరాధించునది—విద్యాపాదమున ఆరూఢమై, అగ్నిమండల మధ్యలో స్థితమై యున్నది.

Verse 34

द्वितीयं शिवबीजेषु कलास्वष्टकलान्वितम् । शंभोर्दक्षिणदिग्भागे शक्त्या सह समर्चितम्

శివ బీజమంత్రాలలో రెండవది అష్టకలలతో యుక్తమైనది. శంభువు దక్షిణ దిక్భాగంలో శక్తితో కూడి దానిని విధివిధానంగా సమర్చించాలి.

Verse 35

पवित्रं मध्यमं ब्रह्म प्रार्थितं मे प्रयच्छतु । कुंकुमक्षोदसंकाशं वामाख्यं वरवेषधृक्

నేను ప్రార్థించిన ఆ పవిత్రమైన మధ్య బ్రహ్మ నా అభ్యర్థనను ప్రసాదించుగాక. ఆయన కుంకుమచూర్ణంలా కాంతిమంతుడు, ‘వామ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడు, శుభమైన ఉత్తమ వేషధారి.

Verse 36

वक्त्रमुत्तरमीशस्य प्रतिष्ठायां प्रतिष्ठितम् । वारिमंडलमध्यस्थं महादेवार्चने रतम्

ఈశ్వరుని ఉత్తర ముఖం ప్రతిష్ఠా విధిలో స్థాపితమై ఉంటుంది. అది జలమండల మధ్యలో నివసిస్తూ మహాదేవుని అర్చనలో నిమగ్నమై ఉంటుంది.

Verse 37

तुरीयं शिवबीजेषु त्रयोदशकलान्वितम् । देवस्योत्तरदिग्भागे शक्त्या सह समर्चितम्

శివ బీజమంత్రాలలో ‘తురీయ’ అనే నాల్గవది త్రయోదశ కలలతో యుక్తమైనది. దేవుని ఉత్తర దిక్భాగంలో శక్తితో కూడి దానిని విధివిధానంగా సమర్చించాలి.

Verse 38

पवित्रं परमं ब्रह्म प्रार्थितं मे प्रयच्छतु । शंखकुंदेंदुधवलं संध्याख्यं सौम्यलक्षणम्

పరమ పవిత్రమైన పరబ్రహ్ముడు నేను ప్రార్థించినదాన్ని నాకు ప్రసాదించుగాక. శంఖం, కుందం, చంద్రునివలె ధవళవర్ణుడై ‘సంధ్యా’ అని ప్రసిద్ధుడై, సౌమ్యమైన శుభలక్షణాలు కలవాడు.

Verse 39

शिवस्य पश्चिमं वक्त्रं शिवपादार्चने रतम् । निवृत्तिपदनिष्ठं च पृथिव्यां समवस्थितम्

శివుని పశ్చిమ ముఖము శివపాదార్చనలో రతమై యుంటుంది. అది ‘నివృత్తి’ పదనిష్ఠమై, పృథివీ తత్త్వమందు స్థితమై యుంటుంది.

Verse 40

तृतीयं शिवबीजेषु कलाभिश्चाष्टभिर्युतम् । देवस्य पश्चिमे भागे शक्त्या सह समर्चितम्

శివబీజమంత్రాలలో మూడవది, అష్టకలలతో యుక్తమై, దేవుని పశ్చిమ భాగమందు శక్తితో కూడి భక్తిపూర్వకంగా సమర్చింపబడవలెను.

Verse 41

पवित्रं परमं ब्रह्म प्रार्थितं मे प्रयच्छतु । शिवस्य तु शिवायाश्च हृन्मूर्तिशिवभाविते

పరమ పవిత్రమైన పరబ్రహ్మ నా ప్రార్థించిన వరాన్ని ప్రసాదించుగాక. ఓ శివ-శివా హృదయమూర్తీ, శివభావంతో నిండినదానా!

Verse 42

तयोराज्ञां पुरस्कृत्य ते मे कामं प्रयच्छताम् । शिवस्य च शिवायाश्च शिखामूर्तिशिवाश्रिते

ఆ ఇద్దరి ఆజ్ఞను ముందుగా గౌరవించి వారు నా కోరికను ప్రసాదించుగాక. ఓ శివ-శివా సంబంధ శిఖామూర్తీ, శివాశ్రితా!

Verse 43

सत्कृत्य शिवयोराज्ञां ते मे कामं प्रयच्छताम् । शिवस्य च शिवायाश्च वर्मणा शिवभाविते

శివ-శివా ఆజ్ఞను గౌరవించి వారు నా కోరికను ప్రసాదించుగాక. ఓ శివ-శివా రక్షాకవచంతో ఆవరితమై, శివభావంతో నిండినదానా!

Verse 44

सत्कृत्य शिवयोराज्ञां ते मे कामं प्रयच्छताम् । शिवस्य च शिवायाश्च नेत्रमूर्तिशिवाश्रिते

శివ-శివల ఆజ్ఞను భక్తితో గౌరవించి వారు నాకు అభీష్ట వరాన్ని ప్రసాదించుగాక. శివుని మరియు శివయి యొక్క నేత్రమూర్తిరూప శివాశ్రయమా! నీకు నమస్కారం.

Verse 45

सत्कृत्य शिवयोराज्ञां ते मे कामं प्रयच्छताम् । अस्त्रमूर्ती च शिवयोर्नित्यमर्चनतत्परे

శివ-శివల ఆజ్ఞను భక్తితో గౌరవించి వారు నాకు నా అభీష్టాన్ని ప్రసాదించుగాక. అలాగే అస్త్రమూర్తిగా ఉన్న శివుని నిత్యారాధనలో నేను ఎల్లప్పుడూ నిమగ్నుడనై ఉండుగాక.

Verse 46

सत्कृत्य शिवयोराज्ञां ते मे कामं प्रयच्छताम् । वामौ ज्येष्ठस्तथा रुद्रः कालो विकरणस्तथा

శివ-శివా ఉభయుల ఆజ్ఞను సత్కరించి స్వీకరించి వారు నాకు నా అభీష్ట వరాన్ని ప్రసాదించుగాక—వామ, జ్యేష్ఠ, రుద్ర, కాల, వికరణ.

Verse 47

बलो विकरणश्चैव बलप्रमथनः परः । सर्वभूतस्य दमनस्तादृशाश्चाष्टशक्तयः

బలా, వికరణ, పరమమైన బలప్రమథన; అలాగే సమస్త భూతాలను దమనించే దమనా—ఇవే ఆ (శివుని) అష్టశక్తులు.

Verse 48

प्रार्थितं मे प्रयच्छंतु शिवयोरेव शासनात् । अथानंतश्च सूक्ष्मश्च शिवश्चाप्येकनेत्रकः

శివ-శివా ఉభయుల ఆజ్ఞచేతనే వారు నాకు నేను ప్రార్థించిన వరాన్ని ప్రసాదించుగాక. ఆ తత్త్వం అనంతం, సూక్ష్మం, మరియు ఏకనేత్రుడైన స్వయంశివుడే.

Verse 49

एक रुद्राख्यमर्तिश्च श्रीकण्ठश्च शिखंडकः । तथाष्टौ शक्तयस्तेषां द्वितीयावरणे ऽर्चिताः

ఒకటి ‘రుద్ర’ అనే మూర్తి; అలాగే ‘శ్రీకంఠ’ మరియు ‘శిఖండక’ కూడా ఉన్నారు. వారి ఎనిమిది శక్తులు సైతం రెండవ ఆవరణంలో ఆరాధింపబడుతాయి.

Verse 50

ते मे कामं प्रयच्छंतु शिवयोरेव शासनात् । भवाद्या मूर्तयश्चाष्टौ तासामपि च शक्तयः

శివ-శక్తుల ఆజ్ఞచేత భవాది అష్టమూర్తులు మరియు వారి వారి శక్తులు నాకు అభీష్ట వరాన్ని ప్రసాదించుగాక.

Verse 51

महादेवादयश्चान्ये तथैकादशमूर्तयः । शक्तिभिस्सहितास्सर्वे तृतीयावरणे स्थिताः

మహాదేవాది ఇతర దివ్యరూపాలు, అలాగే ఏకాదశ మూర్తులు—వారందరూ తమ తమ శక్తులతో కూడి తృతీయ ఆవరణంలో స్థితులై ఉన్నారు.

Verse 52

सत्कृत्य शिवयोराज्ञां दिशंतु फलमीप्सितम् । वृक्षराजो महातेजा महामेघसमस्वनः

శివాజ్ఞను సత్కరించి, మహాతేజస్సుతో మహామేఘసమ గర్జన కలిగిన వృక్షరాజు నాకు అభీష్ట ఫలాన్ని ప్రసాదించుగాక.

Verse 53

मेरुमंदरकैलासहिमाद्रिशिखरोपमः । सिताभ्रशिखराकारः ककुदा परिशोभितः

అతడు మేరు, మందర, కైలాస, హిమాద్రి శిఖరాలవలె—తెల్లని మేఘశిఖరాకారుడై, ప్రకాశించే కకుదంతో శోభిల్లెను.

Verse 54

महाभोगींद्रकल्पेन वालेन च विराजितः । रक्तास्यशृंगचरणौ रक्तप्रायविलोचनः

మహానాగరాజుని వంటి మహత్తర వాలంతో అతడు విరాజిల్లెను. అతని ముఖం, కొమ్ములు, పాదాలు రక్తవర్ణమై, కళ్ళు దాదాపు పూర్తిగా కృష్ణారుణంగా కనిపించెను.

Verse 55

पीवरोन्नतसर्वांगस्सुचारुगमनोज्ज्वलः । प्रशस्तलक्षणः श्रीमान्प्रज्वलन्मणिभूषणः

అతని సర్వాంగము పుష్టంగా, సముచితంగా, ఉన్నతంగా ఉండెను; అతని నడక మనోహరంగా, తేజోవంతంగా వెలిగెను. శుభలక్షణాలతో యుక్తుడై, శ్రీమంతుడై, జ్వలించే మణిభూషణాలతో ప్రకాశించెను.

Verse 56

शिवप्रियः शिवासक्तः शिवयोर्ध्वजवाहनः । तथा तच्चरणन्यासपावितापरविग्रहः

అతడు శివునికి ప్రియుడు, శివునందే సంపూర్ణంగా ఆసక్తుడై ఉన్నాడు; శివధ్వజాన్ని వహించువాడు. అలాగే శివుని పాదన్యాసముచే అతని దేహమంతయు పరమపవిత్రమైంది.

Verse 57

गोराजपुरुषः श्रीमाञ्छ्रीमच्छूलवरायुधः । तयोराज्ञां पुरस्कृत्य स मे कामं प्रयच्छतु

శ్రీమంతుడైన గోరాజపురుషుడు, శ్రేష్ఠాయుధమైన శ్రీమద్ త్రిశూలాన్ని ధరించినవాడు, ఆ దివ్య దంపతుల ఆజ్ఞను ముందుంచి నాకు కోరిన వరాన్ని ప్రసాదించుగాక.

Verse 58

नन्दीश्वरो महातेजा नगेन्द्रतनयात्मजः । सनारायणकैर्देवैर्नित्यमभ्यर्च्य वंदितः

నందీశ్వరుడు మహాతేజస్సుతో, పర్వతరాజుని కుమార్తె నుండి జన్మించినవాడు; నారాయణునితో కూడ దేవతలచే నిత్యం అర్చింపబడి వందింపబడుతాడు।

Verse 59

शर्वस्यांतःपुरद्वारि सार्धं परिजनैः स्थितः । सर्वेश्वरसमप्रख्यस्सर्वासुरविमर्दनः

శర్వుడు (శివుడు) అంతఃపుర ద్వారమున అతడు పరిజనులతో కూడ నిలిచెను. సర్వేశ్వరుని సమానంగా ప్రకాశిస్తూ, సమస్త అసురసేనలను మర్దించే వాడిగా కనిపించెను।

Verse 60

सर्वेषां शिवधर्माणामध्यक्षत्वे ऽभिषेचितः । शिवप्रियश्शिवासक्तश्श्रीमच्छूलवरायुधः

అతడు సమస్త శివధర్మాల అధికారి పదవిలో అభిషిక్తుడయ్యెను—శివప్రియుడు, శివాసక్తుడు, మరియు శ్రేష్ఠాయుధమైన త్రిశూలధారి, శ్రీమంతుడు।

Verse 61

शिवाश्रितेषु संसक्तस्त्वनुरक्तश्च तैरपि । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां स मे कामं प्रयच्छतु

శివాశ్రితుల పట్ల అనురక్తుడై, వారిచేత కూడా ప్రేమింపబడువాడు—శివాజ్ఞను సత్కరించి నాకు అభీష్ట వరం ప్రసాదించుగాక।

Verse 62

महाकालो महाबाहुर्महादेव इवापरः । महादेवाश्रितानां १ तु नित्यमेवाभिरक्षतु

మహాబాహువు మహాకాలుడు—మరో మహాదేవునివలె—మహాదేవాశ్రితులను నిత్యము రక్షించుగాక।

Verse 63

शिवप्रियः शिवासक्तश्शिवयोरर्चकस्सदा । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां स मे दिशतु कांक्षितम्

శివప్రియుడు, శివాసక్తుడు, శివ-శివా దివ్యదంపతుల నిత్యారాధకుడు—శివ-శివా ఆజ్ఞను సత్కరించి నాకు కావలసిన వరం ప్రసాదించుగాక।

Verse 64

तयोराज्ञां पुरस्कृत्य स मे कामं प्रयच्छतु । ब्रह्माणी चैव माहेशी कौमारी वैष्णवी तथा

ఆ ఇద్దరి ఆజ్ఞను శిరసావహించి అతడు నా కోరికను ప్రసాదించుగాక. అలాగే బ్రహ్మాణీ, మాహేశీ, కౌమారీ, వైష్ణవీ కూడా (అనుమతించి) సహాయపడుగాక.

Verse 65

वाराही चैव माहेंद्री चामुंडा चंडविक्रमा । एता वै मातरः सप्त सर्वलोकस्य मातरः

వారాహీ, మాహేంద్రి, చండవిక్రమా చాముండా—ఇవే నిజంగా సప్తమాతృకలు, సమస్త లోకాల మాతలు.

Verse 66

प्रार्थितं मे प्रयच्छंतु परमेश्वरशासनात् । मत्तमातंगवदनो गंगोमाशंकरात्मजः

పరమేశ్వరుని ఆజ్ఞచేత వారు నేను ప్రార్థించిన వరాన్ని ప్రసాదించుగాక—గంగా, ఉమా, శంకరుల కుమారుడు, మత్తగజమువంటి ముఖముగలవాడు.

Verse 67

आकाशदेहो दिग्बाहुस्सोमसूर्याग्निलोचनः । ऐरावतादिभिर्दिव्यैर्दिग्गजैर्नित्यमर्चितः

ఆకాశమే ఆయన దేహము, దిక్కులే ఆయన భుజములు, చంద్ర-సూర్య-అగ్నులే ఆయన నేత్రములు; ఐరావతాది దివ్య దిక్గజములచే ఆయన నిత్యము ఆరాధింపబడుచున్నాడు.

Verse 68

शिवज्ञानमदोद्भिन्नर्स्त्रिदशानामविघ्नकृत् । विघ्नकृच्चासुरादीनां विघ्नेशः शिवभावितः

శివజ్ఞానమునుండి పుట్టిన ఉత్సాహమదముతో ఉద్ధృతుడై, దేవతలకు విఘ్ననివారకుడగును; అసురాదులకు విఘ్నకర్తగును—ఈ విఘ్నేశుడు సదా శివభావంతో నిండియున్నాడు।

Verse 69

सत्कृत्य शिवयोराज्ञां स मे दिशतु कांक्षितम् । षण्मुखश्शिवसम्भूतः शक्तिवज्रधरः प्रभुः

శివాజ్ఞను భక్తితో గౌరవించి, ఆ ప్రభువు—శివసంభూతుడైన షణ్ముఖుడు, శక్తి మరియు వజ్రధారి—నాకు కావలసినదాన్ని ప్రసాదించుగాక।

Verse 70

अग्नेश्च तनयो देवो ह्यपर्णातनयः पुनः । गंगायाश्च गणांबायाः कृत्तिकानां तथैव च

ఆ దేవుడు అగ్నికి కుమారుడని కూడా చెప్పబడును; మరల అపర్ణా (పార్వతి) కుమారుడని కూడా. అలాగే గంగ, గణాంబా (గణమాత) మరియు కృత్తికల నుండీ జన్మించినవాడని వర్ణించబడును।

Verse 71

विशाखेन च शाखेन नैगमेयेन चावृतः । इंद्रजिच्चंद्रसेनानीस्तारकासुरजित्तथा

అతడు విశాఖ, శాఖ మరియు నైగమేయులతో పరివృతుడై యుండెను; అలాగే ఇంద్రజిత్, చంద్రసేనాని మరియు తారకాసురజిత్ కూడా (అతని సన్నిధిలో ఉండిరి)।

Verse 72

शैलानां मेरुमुख्यानां वेधकश्च स्वतेजसा । तप्तचामीकरप्रख्यः शतपत्रदलेक्षणः

ఆయన స్వజాత తేజస్సుతో మేరువు మొదలైన పర్వతాలనుకూడా ఛేదించగలవాడు. కరిగిన బంగారంలా ప్రకాశించి, ఆయన నేత్రాలు శతదళ పద్మపు రేకులవలె ఉండేవి.

Verse 73

कुमारस्सुकुमाराणां रूपोदाहरणं महत् । शिवप्रियः शिवासक्तः शिवपदार्चकस्सदा

కుమారుడు సుకుమారులలో మహత్తర రూపాదర్శము. ఆయన శివప్రియుడు, శివాసక్తుడు, మరియు సదా శివపాదములను ఆరాధించువాడు.

Verse 74

सत्कृत्य शिवयोराज्ञां स मे दिशतु कांक्षितम् । ज्येष्ठा वरिष्ठा वरदा शिवयोर्यजनेरता

శివ-శక్తుల ఆజ్ఞను సత్కరించి, ఆమె నాకు కావలసినదాన్ని ప్రసాదించుగాక—ఆమె జ్యేష్ఠ, వరిష్ఠ, వరదాయిని, శివ-శక్తుల యజనమునందు రత.

Verse 75

तयोराज्ञां पुरस्कृत्य सा मे दिशतु कांक्षितम् । त्रैलोक्यवंदिता साक्षादुल्काकारा गणांबिका

ఆ ఇద్దరి ఆజ్ఞను శిరసావహించి ఆమె నాకు కోరిన వరాన్ని ప్రసాదించుగాక. త్రిలోకవందిత, ఉల్కారూపంగా సాక్షాత్తుగా ప్రత్యక్షమైన గణాంబిక.

Verse 76

जगत्सृष्टिविवृद्ध्यर्थं ब्रह्मणा ऽभ्यर्थिता शिवात् । शिवायाः प्रविभक्ताया भ्रुवोरन्तरनिस्सृताः

లోకసృష్టి మరియు వృద్ధి నిమిత్తం బ్రహ్మ శివుని ప్రార్థించాడు; అప్పుడు విభక్తరూపంగా ప్రత్యక్షమైన శివాదేవి భ్రూమధ్యమునుండి అవి వెలువడ్డాయి.

Verse 77

दक्षायणी सती मेना तथा हैमवती ह्युमा । कौशिक्याश्चैव जननी भद्रकाल्यास्तथैव च

ఆమె దక్షాయణీ సతి; ఆమెనే మేనా, హిమవంతుని కుమార్తె ఉమా. ఆమెనే కౌశికీకి జనని, అలాగే భద్రకాళీకి కూడా.

Verse 78

अपर्णायाश्च जननी पाटलायास्तथैव च । शिवार्चनरता नित्यं रुद्राणी रुद्रवल्लभा

ఆమె అపర్ణా, అలాగే పాటలా యొక్క జనని. నిత్యం శివార్చనలో రతురాలైన ఆమె రుద్రాణి—రుద్రుని ప్రియురాలు.

Verse 79

सत्कृट्य शिवयोराज्ञां सा मे दिशतु कांक्षितम् । चंडः सर्वगणेशानः शंभोर्वदनसंभवः

శివుడు మరియు దివ్య దంపతుల ఆజ్ఞను భక్తితో స్వీకరించి ఆమె నాకు కోరిన వరం ప్రసాదించుగాక. చండుడు—సర్వ గణాధిపతి—శంభువు ముఖమునుండి జన్మించాడు.

Verse 80

सत्कृत्य शिवयोराज्ञां स मे दिशतु कांक्षितम् । पिंगलो गणपः श्रीमाञ्छिवासक्तः शिवप्रियः

శివుడు మరియు దేవి ఆజ్ఞను భక్తితో స్వీకరించి, శ్రీమంతుడైన పింగల అనే గణపతి—శివాసక్తుడు, శివప్రియుడు—నాకు కోరినదాన్ని ప్రసాదించుగాక.

Verse 81

आज्ञया शिवयोरेव स मे कामं प्रयच्छतु । भृंगीशो नाम गणपः शिवराधनतत्परः

శివుడు మరియు దేవి ఆజ్ఞచేతనే అతడు నా కోరికను నెరవేర్చుగాక. భృంగీశ అనే గణపతి శివారాధనలో పూర్తిగా నిమగ్నుడు.

Verse 82

सम्बन्धसामान्यविवक्षया कर्मणि पष्ठी । प्रयच्छतु स मे कामं पत्युराज्ञा पुरःसरम् । वीरभद्रो महातेजा हिमकुंदेंदुसन्निभः

ఇక్కడ క్రియ పట్ల సాధారణ సంబంధార్థంగా షష్ఠీ విభక్తి ప్రయోగించబడింది. నా ప్రభువు ఆజ్ఞను ముందుంచి మహాతేజస్సుగల వీరభద్రుడు నాకు కోరిన ఫలాన్ని ప్రసాదించుగాక; అతడు హిమం, కుందపుష్పం, చంద్రుని వలె ధవళుడు.

Verse 83

भद्रकालीप्रियो नित्यं मात्ःणां चाभिरक्षिता । यज्ञस्य च शिरोहर्ता दक्षस्य च दुरात्मनः

ఆయన నిత్యం భద్రకాళికి ప్రియుడు, మాతృకాదేవతలచే రక్షింపబడువాడు. యజ్ఞశిరస్సును హరించినవాడు, దుర్బుద్ధి దక్షుని శిరస్సును ఛేదించినవాడు ఆయనే.

Verse 84

उपेंद्रेंद्रयमादीनां देवानामंगतक्षकः । शिवस्यानुचरः श्रीमाञ्छिवशासनपालकः

ఉపేంద్రుడు, ఇంద్రుడు, యముడు మొదలైన దేవతల దేహాలను కాపాడే జాగ్రత్తగల రక్షకుడు ఆయన. శ్రీమంతుడై శివుని అనుచరుడుగా ఉండి, శివశాసనాన్ని నిలబెట్టువాడు.

Verse 85

शिवयोः शासनादेव स मे दिशतु कांक्षितम् । सरस्वती महेशस्य वाक्सरोजसमुद्भवा

శివుడు-శివా ఆజ్ఞచేత ఆమె నాకు కోరినదాన్ని ప్రసాదించుగాక—మహేశ్వరుని వాక్కు-సరోజమునుండి ఉద్భవించిన సరస్వతి.

Verse 86

शिवयोः पूजने सक्ता स मे दिशतु कांक्षितम् । विष्णोर्वक्षःस्थिता लक्ष्मीः शिवयोः पूजने रता

శివ-శివా పూజలో నిమగ్నమైన ఆ భక్తురాలు నాకు కోరినదాన్ని ప్రసాదించుగాక. విష్ణువు వక్షస్థలంలో నివసించే లక్ష్మీదేవి కూడా శివ-శివా పూజలో రమిస్తుంది.

Verse 87

शिवयोः शासनादेव सा मे दिशतु कांक्षितम् । महामोटी महादेव्याः पादपूजापरायणा

శివశక్తుల ఆజ్ఞవలననే ఆమె నాకు కోరినదాన్ని ప్రసాదించుగాక—మహామోటీ, మహాదేవి పాదపూజలో సంపూర్ణంగా నిమగ్నురాలు।

Verse 88

तस्या एव नियोगेन सा मे दिशतु कांक्षितम् । कौशिकी सिंहमारूढा पार्वत्याः परमा सुता

ఆమె ఆజ్ఞచేతనే ఆమె నాకు కోరిన వరాన్ని ప్రసాదించుగాక—సింహారూఢ కౌశికీ, పార్వతీదేవి యొక్క పరమ కుమార్తె।

Verse 89

विष्णोर्निद्रामहामाया महामहिषमर्दिनी । निशंभशुंभसंहत्री मधुमांसासवप्रिया

ఆమె విష్ణువుకు యోగనిద్రగా నిలిచే మహామాయ; మహామహిషమర్దిని, నిశుంభ-శుంభ సంహారిణి, మరియు మధు, మాంస, ఆసవ నైవేద్యములలో ప్రీతిగలది।

Verse 90

सत्कृत्य शासनं मातुस्सा मे दिशतु कांक्षितम् । रुद्रा रुद्रसमप्रख्याः प्रथमाः प्रथितौजसः

మాతృశాసనాన్ని యథావిధిగా సత్కరించి, ఆమె నాకు కావలసిన వరాన్ని ప్రసాదించుగాక. ఆ రుద్రులు రుద్రునితో సమానమైన తేజస్సు కలవారు, అగ్రగణ్యులు, మహాబలంతో ప్రసిద్ధులు।

Verse 91

भूताख्याश्च महावीर्या महादेवसमप्रभाः । नित्यमुक्ता निरुपमा निर्द्वन्द्वा निरुपप्लवाः

‘భూత’ అని ప్రసిద్ధులైన వారు మహావీర్యశాలులు, మహాదేవునితో సమానమైన ప్రభ కలవారు. వారు నిత్యముక్తులు, అనుపములు, ద్వంద్వరహితులు, ఏ కలతకూ పతనానికీ లోనుకాని వారు।

Verse 92

सशक्तयस्सानुचरास्सर्वलोकनमस्कृताः । सर्वेषामेव लोकानां सृष्टिसंहरणक्षमाः

వారు తమ తమ దివ్యశక్తులతో యుక్తులు, అనుచరులతో కూడినవారు, సమస్త లోకములచే నమస్కరింపబడినవారు; మరియు అన్ని లోకముల సృష్టి-సంహారములకు సమర్థులు।

Verse 93

परस्परानुरक्ताश्च परस्परमनुव्रताः । परस्परमतिस्निग्धाः परस्परनमस्कृताः

వారు పరస్పరానురక్తులై, ఒకరినొకరు వ్రతానుసారులై; పరస్పరం అత్యంత స్నేహభావంతో ఉండి, ఒకరికి ఒకరు నిత్యం నమస్కరించుచుండిరి.

Verse 94

शिवप्रियतमा नित्यं शिवलक्षणलक्षिताः । सौम्याधारास्तथा मिश्राश्चांतरालद्वयात्मिकाः

వారు నిత్యము శివునకు అత్యంత ప్రియులు, శివలక్షణములతో లక్షితులు. కొందరు సౌమ్యాధారులు, మరికొందరు మిశ్రస్వభావులు—ద్వివిధ మధ్యావస్థ కలవారు.

Verse 95

विरूपाश्च सुरूपाश्च नानारूपधरास्तथा । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां ते मे कामं दिशंतु वै

వారు విరూపులైనా సురూపులైనా, నానారూపధారులైనా—శివ-శివా దివ్యయుగళ ఆజ్ఞను సత్కరించి, వారు నిశ్చయంగా నా అభీష్ట వరాన్ని ప్రసాదించుగాక.

Verse 96

देव्या प्रियसखीवर्गो देवीलक्षणलक्षितः । सहितो रुद्रकन्याभिः शक्तिभिश्चाप्यनेकशः

దేవి ప్రియసఖుల సమూహము, దేవీలక్షణములతో లక్షితమై, రుద్రకన్యలతో కూడి, అనేక శక్తిరూపములతో కూడి అక్కడ నిలిచెను.

Verse 97

तृतीयावरणे शंभोर्भक्त्या नित्यं समर्चितः । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां स मे दिशतु मंगलम्

శంభువు తృతీయ ఆవరణములో భక్తితో నిత్యము సమర్చింపబడువాడు, శివ-శివా యుగళ ఆజ్ఞను సత్కరించువాడు—అతడు నాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించుగాక.

Verse 98

दिवाकरो महेशस्य मूर्तिर्दीप्तिसुमंडलः । निर्गुणो गुणसंकीर्णस्तथैव गुणकेवलः

దివాకరుడు మహేశ్వరుని సాక్షాత్ మూర్తి; అతడు దీప్తి అనే ప్రకాశమండలంతో పరివృతుడు. ఆ ప్రభువు నిర్గుణుడైయుండి కూడా గుణసంకీర్ణుడిగా, అలాగే గుణకేవలుడిగా కూడా దర్శనమిస్తాడు.

Verse 99

अविकारात्मकश्चाद्य एकस्सामान्यविक्रियः । असाधारणकर्मा च सृष्टिस्थितिलयक्रमात्

ఆయన అవికారస్వరూపుడు, ఆద్యుడు, ఏకైకుడు; అయినా సాధారణ వికృతులవలె మార్పు పొందినట్లు కనిపిస్తాడు. సృష్టి-స్థితి-లయ క్రమంగా సాగుటవలన ఆయన కర్మ అసాధారణమూ, అపూర్వమూ.

Verse 100

एवं त्रिधा चतुर्धा च विभक्ताः पञ्चधा पुनः । चतुर्थावरणे शंभोः पूजितश्चानुगैः सह

ఇలా అవి త్రిధా, చతుర్ధా, మరల పంచధా గా విభజింపబడతాయి. శంభువుని చతుర్థ ఆవరణంలో ఆయన అనుగులతో (గణాలతో) కలిసి పూజింపబడతాడు.

Verse 101

शिवप्रियः शिवासक्तः शिवपादार्चने रतः । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां स मे दिशतु मंगलम्

శివప్రియుడు, శివాసక్తుడు, శివపాదార్చనలో నిత్యరతుడు; శివ-శివల ఆజ్ఞను సత్కరించువాడు—అతడు నాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించుగాక.

Verse 102

दिवाकरषडंगानि दीप्ताद्याश्चाष्टशक्तयः । आदित्यो भास्करो भानू रविश्चेत्यनुपूर्वशः

దివాకరునికి షడంగాలు ఉన్నాయి; ‘దీప్తా’ మొదలైన అష్టశక్తులు కూడా ఉన్నాయి. క్రమంగా అతడు ఆదిత్య, భాస్కర, భాను, రవి అని ప్రసిద్ధుడు.

Verse 103

अर्को ब्रह्मा तथा रुद्रो विष्नुश्चादित्यमूर्तयः । विस्तरासुतराबोधिन्याप्यायिन्यपराः पुनः

అర్కుడు (సూర్యుడు), బ్రహ్మ, రుద్రుడు, విష్ణువు—ఇవి ఆదిత్యుని రూపాలు. మరల మరికొన్ని ప్రకటనలు/ఉపదేశాలు ఉన్నాయి; అవి మరింత విస్తారమైనవి, స్పష్టమైన బోధనిచ్చేవి, సాధకుని పోషించేవి।

Verse 104

उषा प्रभा तथा प्राज्ञा संध्या चेत्यपि शक्तयः । सोमादिकेतुपर्यंता ग्रहाश्च शिवभाविताः

ఉష, ప్రభ, ప్రాజ్ఞ, సంధ్య—ఇవీ శక్తులే; అలాగే సోముని నుండి కేతువరకు ఉన్న సమస్త గ్రహాలు శివభావంతో వ్యాపించి, ప్రేరితమై, నియంత్రితమై ఉన్నాయి।

Verse 105

शिवयोराज्ञयानुन्ना मंगलं प्रदिशंतु मे । अथवा द्वादशादित्यास्तथा द्वादश शक्तयः

శివుడు మరియు దేవి (శివా) ఆజ్ఞచే ప్రేరితులై నాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించుగాక. లేదా ద్వాదశ ఆదిత్యులు మరియు అలాగే ద్వాదశ శక్తులు నాకు క్షేమం, ఆరోగ్యం అనుగ్రహించుగాక.

Verse 106

ऋषयो देवगंधर्वाः पन्नगाप्सरसां गणाः । ग्रामण्यश्च तथा यक्षा राक्षसाश्चासुरास्तथा

ఋషులు, దేవగంధర్వులు, నాగులు మరియు అప్సరసల గణాలు, గ్రామనాయకులు, అలాగే యక్షులు, రాక్షసులు, అసురులు—అందరూ (అక్కడ) సమవేతులయ్యారు।

Verse 107

सप्तसप्तगणाश्चैते सप्तच्छंदोमया हयाः । वालखिल्या दयश्चैव सर्वे शिवपदार्चकाः

ఇవి ఏడు-ఏడు గణసమూహాలు; ఏడు వైదిక ఛందస్సులతో నిర్మితమైన అశ్వాలు. వాలఖిల్యాది సమస్త ఋషులు శ్రీశివుని పవిత్ర పాదాలను ఆరాధించువారే.

Verse 108

सत्कृत्यशिवयोराज्ञां मंगलं प्रदिशंतु मे । ब्रह्माथ देवदेवस्य मूर्तिर्भूमण्डलाधिपः

శివుని ఆజ్ఞను సమ్యక్‌గా సత్కరించి నాకు మంగళం ప్రసాదించుగాక. దేవదేవుని మూర్తియైన బ్రహ్మనే ఈ భూమండలాధిపతి.

Verse 109

चतुःषष्टिगुणैश्वर्यो बुद्धितत्त्वे प्रतिष्ठितः । निर्गुणो गुणसंकीर्णस्तथैव गुणकेवलः

బుద్ధితత్త్వంలో ప్రతిష్ఠితుడైన ప్రభువు అరవై నాలుగు దివ్యగుణాలతో ఐశ్వర్యవంతుడు. అయినా ఆయన నిర్గుణుడు; అలాగే శాస్త్రదృష్ట్యా గుణసంకీర్ణుడుగా, గుణకేవలుడుగా కూడా వర్ణింపబడతాడు.

Verse 110

अविकारात्मको देवस्ततस्साधारणः पुरः । असाधारणकर्मा च सृष्टिस्थितिलयक्रमात्

ఆ దేవుడు (శివుడు) అవికారస్వరూపుడు; అందువల్ల ఆయన సర్వసాధారణమైన, సర్వవ్యాపి సత్యంగా అందరి ముందే ఉన్నాడు. అయితే సృష్టి‑స్థితి‑లయ క్రమంలో ఆయన కర్మ అసాధారణం, అనన్యం.

Verse 111

भुवं त्रिधा चतुर्धा च विभक्तः पञ्चधा पुनः । चतुर्थावरणे शंभो पूजितश्च सहानुगैः

భూలోకం మొదట మూడు భాగాలుగా, తరువాత నాలుగు భాగాలుగా, మళ్లీ ఐదు భాగాలుగా విభజించబడింది. ఓ శంభో! నాల్గవ ఆవరణంలో ఆయన అనుగణాలతో కూడి పూజింపబడెను.

Verse 112

शिवप्रियः शिवासक्तश्शिवपादार्चने रतः । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां स मे दिशतु मंगलम्

శివునికి ప్రియుడై, శివునందే ఆసక్తుడై, శివపాదార్చనలో రమించువాడై, శివ-శివా దివ్యదంపతుల ఆజ్ఞను సత్కరించువాడు—ఆయన నాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించుగాక.

Verse 113

हिरण्यगर्भो लोकेशो विराट्कालश्च पूरुषः । सनत्कुमारः सनकः सनंदश्च सनातनः

ఆయనే హిరణ్యగర్భుడు, లోకేశ్వరుడు; ఆయనే విరాట్స్వరూపుడు, కాలమే, పరమపురుషుడు. ఆయనే సనత్కుమారుడు, సనకుడు, సనందుడు, సనాతనుడు—నిత్య ఋషిరూపంగా ప్రకాశించెను.

Verse 114

प्रजानां पतयश्चैव दक्षाद्या ब्रह्मसूनवः । एकादश सपत्नीका धर्मस्संकल्प एव च

ప్రజల అధిపతులు—దక్షుడు మొదలైనవారు—బ్రహ్మదేవుని మానసపుత్రులే. అటువంటి పదకొండు మంది ప్రజాపతులు తమ తమ భార్యలతో ఉన్నారు; వారిలో ధర్ముడు మరియు సంకల్పుడూ ఉన్నారు.

Verse 115

शिवार्चनरताश्चैते शिवभक्तिपरायणाः । शिवाज्ञावशगास्सर्वे दिशंतु मम मंगलम्

శివార్చనలో నిమగ్నులై, శివభక్తికి పరాయణులై, శివాజ్ఞకు వశులైన ఈ భక్తులందరూ నాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించుగాక.

Verse 116

चत्वारश्च तथा वेदास्सेतिहासपुराणकाः । धर्मशास्त्राणि विद्याभिर्वैदिकीभिस्समन्विताः

నాలుగు వేదాలు, ఇతిహాస-పురాణాలతో కూడి, వైదిక విద్యలతో సమన్వితమైన ధర్మశాస్త్రాలు—ఇవన్నీ ధర్మజ్ఞానానికి, ప్రభువు కృపచే మోక్షపర్యంత మార్గబోధకు ప్రామాణిక ఆధారాలుగా స్థాపితమై ఉన్నాయి।

Verse 117

परस्परविरुद्धार्थाः शिवप्रकृतिपादकाः । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां मंगलं प्रदिशंतु मे

వాటి అర్థాలు పరస్పర విరుద్ధంగా కనిపించినా, అవి చివరికి శివుని తత్త్వ-స్వరూపాన్నే ప్రకటిస్తాయి। శివాజ్ఞను సత్కరించి అవి నాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించుగాక।

Verse 118

अथ रुद्रो महादेवः शंभोर्मूर्तिर्गरीयसी । वाह्नेयमण्डलाधीशः पौरुषैश्वर्यवान्प्रभुः

అప్పుడు రుద్ర మహాదేవుడు శంభువుని అత్యుత్తమ మూర్తిగా ప్రకాశించాడు—అగ్నిమండలాధీశుడు, సర్వశక్తిమంతుడైన ప్రభువు, పరమ దివ్య ఐశ్వర్యసంపన్నుడు।

Verse 119

शिवाभिमानसंपन्नो निर्गुणस्त्रिगुणात्मकः । केवलं सात्त्विकश्चापि राजसश्चैव तामसः

శివాభిమానసంపన్నుడైన ఆయన నిర్గుణుడైయుండి కూడా త్రిగుణాత్మకుడు; ఆయన కొన్నిసార్లు కేవలం సాత్త్వికుడిగా, మరికొన్నిసార్లు రాజస-తామస రూపాలుగా కూడా ప్రకాశిస్తాడు।

Verse 120

अविकाररतः पूर्वं ततस्तु समविक्रियः । असाधारणकर्मा च सृष्ट्यादिकरणात्पृथक्

మొదట ఆయన అవికారస్థితిలో నిలిచియుంటాడు; తరువాత సమంగా విక్రియ—ప్రకటన—లో నిమగ్నుడవుతాడు. ఆయన కర్మ అసాధారణం, సృష్ట్యాది చేయు సాధారణ కారణాల నుండి భిన్నం.

Verse 121

ब्रह्मणोपि शिरश्छेत्ता जनकस्तस्य तत्सुतः । जनकस्तनयश्चापि विष्णोरपि नियामकः

బ్రహ్ముని శిరస్సునకూడా ఛేదించినవాడే అతని జనకుడూ, అతని కుమారుడూ; ఆ జనకుని కుమారుడు విష్ణువునికూడా నియామకుడు.

Verse 122

बोधकश्च तयोर्नित्यमनुग्रहकरः प्रभुः । अंडस्यांतर्बहिर्वर्ती रुद्रो लोकद्वयाधिपः

ఆ ప్రభువు ఆ ఇద్దరినీ నిత్యం బోధింపజేసేవాడు, సదా అనుగ్రహం ప్రసాదించేవాడు; అండములోనూ అండమునకు బయట కూడా నివసించే రుద్రుడు రెండు లోకాల అధిపతి.

Verse 123

शिवप्रियः शिवासक्तः शिवपादार्चने रतः । शिवस्याज्ञां पुरस्कृत्य स मे दिशतु मंगलम्

శివునికి ప్రియుడై, శివునందే ఆసక్తుడై, శివపాదార్చనలో నిత్యరతుడై, శివాజ్ఞను ముందుంచి నడిచేవాడు—అతడు నాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించుగాక.

Verse 124

तस्य ब्रह्म षडंगानि विद्येशांतं तथाष्टकम् । चत्वारो मूर्तिभेदाश्च शिवपूर्वाः शिवार्चकाः

ఆ పరబ్రహ్మకు షడంగాలు (ఆరు అంగాలు) ఉన్నాయి; అలాగే విద్యేశాంతమైన అష్టకమూ ఉంది; ఇంకా శివునితో ప్రారంభమయ్యే నాలుగు మూర్తిభేదాలూ ఉన్నాయి—అవి శివార్చకులే.

Verse 125

शिवो भवो हरश्चैव मृडश्चैव तथापरः । शिवस्याज्ञां पुरस्कृत्य मंगलं प्रदिशंतु मे

భవ, హర, మృడ అని ప్రసిద్ధుడైన శివుడు మరియు ఇతర దివ్యరూపాలు, శివాజ్ఞను ముందుంచి నాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించుగాక.

Verse 126

अथ विष्णुर्महेशस्य शिवस्यैव परा तनुः । वारितत्त्वाधिपः साक्षादव्यक्तपदसंस्थितः

ఇప్పుడు విష్ణువు మహేశుని—అంటే స్వయంగా శివుని—పరమ తను; ఆయన సాక్షాత్తుగా వారి-తత్త్వాధిపతి, అవ్యక్తపదంలో స్థితుడై ఉన్నాడు.

Verse 127

निर्गुणस्सत्त्वबहुलस्तथैव गुणकेवलः । अविकाराभिमानी च त्रिसाधारणविक्रियः

ఆయన నిర్గుణుడు; అయినా ప్రకటన-లీలార్థం సత్త్వప్రధానుడని చెప్పబడతాడు; గుణాలకే ఆధారభూతుడూ ఆయనే. నిజానికి అవికారుడైనా లోకబోధార్థం ‘నేనే కర్త’ అనే భావాన్ని ధరించి, త్రిగుణాలకు సాధారణమైన వికారాలను ప్రదర్శిస్తాడు; తాను మాత్రం వికృతుడవడు.

Verse 128

असाधारणकर्मा च सृष्ट्यादिकरणात्पृथक् । दक्षिणांगभवेनापि स्पर्धमानः स्वयंभुवा

అతడు అసాధారణ కర్మశక్తి కలవాడు, సృష్ట్యాది సాధారణ కారణాల నుండి భిన్నుడు; మరియు ప్రభువు దక్షిణాంగమున జన్మించినవాడైనా స్వయంభూ (బ్రహ్మ)తో స్పర్ధించెను।

Verse 129

आद्येन ब्रह्मणा साक्षात्सृष्टः स्रष्टा च तस्य तु । अंडस्यांतर्बहिर्वर्ती विष्णुर्लोकद्वयाधिपः

ఆద్య బ్రహ్మచే విష్ణువు ప్రత్యక్షంగా సృష్టింపబడ్డాడు; మరియు అతడూ ఆ వ్యవస్థలో స్రష్టగా వ్యవహరించాడు। బ్రహ్మాండమున అంతరంగమునూ బాహ్యమునూ నివసిస్తూ విష్ణువు రెండు లోకాల అధిపతి; అయితే శైవ దృష్టిలో పరమ పతి శివుడే సమస్త పరిమిత అధికారాలకు అతీతమైన పరమ మూలకారణము।

Verse 130

असुरांतकरश्चक्री शक्रस्यापि तथानुजः । प्रादुर्भूतश्च दशधा भृगुशापच्छलादिह

ఇక్కడ చక్రధారి, అసురాంతకుడు, శక్రుడు (ఇంద్రుడు) యొక్క అనుజుడు, భృగు శాపం అనే నెపంతో దశరూపాలుగా ప్రాదుర్భవించాడు।

Verse 131

भूभारनिग्रहार्थाय स्वेच्छयावातरक्षितौ । अप्रमेयबलो मायी मायया मोहयञ्जगत्

భూమి భారాన్ని నియంత్రించుటకై ఆయన స్వేచ్ఛతో అవతారం ధరించాడు। అప్రమేయ బలముగల మాయాధిపతి తన మాయతో జగత్తును మోహింపజేస్తాడు।

Verse 132

मूर्तिं कृत्वा महाविष्णुं सदाशिष्णुमथापि वा । वैष्णवैः पूजितो नित्यं मूर्तित्रयमयासने

మహావిష్ణువు—లేదా సదాశివుని కూడా—మూర్తిని నిర్మించి, త్రిమూర్తిమయ ఆసనంపై ఆసీనుడైన ఆయనను వైష్ణవులు నిత్యం పూజిస్తారు।

Verse 133

शिवप्रियः शिवासक्तः शिवपादार्चने रतः । शिवस्याज्ञां पुरस्कृत्य स मे दिशतु मंगलम्

శివునికి ప్రియుడై, శివభక్తుడై, శివపాదార్చనలో నిత్యం రతుడై, శివాజ్ఞను ముందుంచువాడు—ఆయన నాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించుగాక.

Verse 134

वासुदेवो ऽनिरुद्धश्च प्रद्युम्नश्च ततः परः । संकर्षणस्समाख्याताश्चतस्रो मूर्तयो हरेः

వాసుదేవుడు, అనిరుద్ధుడు, ప్రద్యుమ్నుడు, తదనంతరం సంకర్షణుడు—ఇవే హరి యొక్క నాలుగు మూర్తులు (వ్యుహాలు) అని ప్రకటించబడినవి.

Verse 135

मत्स्यः कूर्मो वराहश्च नारसिंहो ऽथ वामनः । रामत्रयं तथा कृष्णो विष्णुस्तुरगवक्त्रकः

మత్స్య, కూర్మ, వరాహ, తరువాత నరసింహుడు మరియు వామనుడు; మూడు రాములు, అలాగే కృష్ణుడు—అశ్వముఖుడైన హయగ్రీవ విష్ణువు సహా—ఇవి విష్ణువు అవతారాలు అని చెప్పబడినవి. శైవ దృష్టిలో ఇవి ప్రభువు యొక్క జగద్వ్యవస్థలో కార్యనిర్వహణ చేస్తాయి; అయితే మోక్షం అంతిమంగా పరమ పతి శివభక్తితోనే సిద్ధిస్తుంది.

Verse 136

चक्रं नारायणस्यास्त्रं पांचजन्यं च शार्ङ्गकम् । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां मंगलं प्रदिशंतु मे

నారాయణుని ఆయుధమైన చక్రం, పాంచజన్య శంఖం, శార్ఙ్గ ధనుస్సు—శివ-శివా ఆజ్ఞను సత్కరించి—నాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించుగాక.

Verse 137

प्रभा सरस्वती गौरी लक्ष्मीश्च शिवभाविता । शिवयोः शासनादेता मंगलं प्रदिशंतु मे

ప్రభ, సరస్వతి, గౌరీ, లక్ష్మీ—శివభావంతో నిండినవారు—శివుడు మరియు శివా ఆజ్ఞచేత నాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించుగాక.

Verse 138

इन्द्रो ऽग्निश्च यमश्चैव निरृतिर्वरुणस्तथा । वायुः सोमः कुबेरश्च तथेशानस्त्रिशूलधृक्

ఇంద్రుడు, అగ్ని, యముడు; అలాగే నిరృతి, వరుణుడు; వాయువు, సోముడు, కుబేరుడు—మరియు త్రిశూలధారి ఈశానుడును (ఇక్కడ గణింపబడుచున్నారు/ఉన్నారు).

Verse 139

सर्वे शिवार्चनरताः शिवसद्भावभाविताः । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां मंगलं प्रदिशंतु मे

శివార్చనలో నిమగ్నులై, శివుని పట్ల సత్యభావంతో భావితులైన వారందరూ, శివ-శివా (దివ్య దంపతులు) ఆజ్ఞను సత్కరించి నాకు మంగళమును ప్రసాదించుగాక.

Verse 140

त्रिशूलमथ वज्रं च तथा परशुसायकौ । खड्गपाशांकुशाश्चैव पिनाकश्चायुधोत्तमः

అనంతరం త్రిశూలము, వజ్రము; అలాగే పరశువు, బాణములు; ఖడ్గము, పాశము, అంకుశమును—మరియు ఆయుధోత్తమమైన పినాకము (శివుని ధనుస్సు).

Verse 141

दिव्यायुधानि देवस्य देव्याश्चैतानि नित्यशः । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां रक्षां कुर्वंतु मे सदा

దేవుని ఈ దివ్యాయుధములు, దేవియొక్కవీ ఇవే, నిత్యము కార్యశీలముగా ఉండుగాక. శివ-శివా ఆజ్ఞను సత్కరించి అవి ఎల్లప్పుడూ నాకు రక్షణ చేయుగాక.

Verse 142

वृषरूपधरो देवः सौरभेयो महाबलः । वडवाख्यानलस्पर्धां पञ्चगोमातृभिर्वृतः

సురభి నుండి జన్మించిన ఆ మహాబల దేవుడు వృషభరూపాన్ని ధరించాడు. పంచ గోమాతలచే పరివృతుడై, వడవానల అగ్ని దహనతేజస్సుతో కూడ పోటీ పడినవాడై నిలిచాడు।

Verse 143

वाहनत्वमनुप्राप्तस्तपसा परमेशयोः । तयोराज्ञां पुरस्कृत्य स मे कामं प्रयच्छतु

పరమేశ్వర-పరమేశ్వరీల తపస్సుతో వాహనత్వం పొందినవాడు, వారి ఆజ్ఞను శిరసావహించి నాకు ఇష్టవరాన్ని ప్రసాదించుగాక।

Verse 144

नंदा सुनंदा सुरभिः सुशीला सुमनास्तथा । पञ्चगोमातरस्त्वेताश्शिवलोके व्यवस्थिताः

నందా, సునందా, సురభి, సుశీలా, సుమనా—ఈ ఐదు గోమాతలు శివలోకంలో స్థిరంగా నివసించుచున్నారు।

Verse 145

शिवभक्तिपरा नित्यं शिवार्चनपरायणाः । शिवयोः शासनादेव दिशंतु मम वांछितम्

ఎల్లప్పుడూ శివభక్తిలో నిమగ్నులై శివార్చనలో పరాయణులైన వారు, శివ-శక్తుల ఆజ్ఞవలననే నాకు నా వాంఛితాన్ని ప్రసాదించుగాక।

Verse 146

क्षेत्रपालो महातेजा नील जीमूतसन्निभः । दंष्ट्राकरालवदनः स्फुरद्रक्ताधरोज्ज्वलः

మహాతేజస్సుతో క్షేత్రపాలుడు నీల వర్షమేఘ సమూహంలా దర్శనమిచ్చెను; దంష్ట్రలతో భయంకర ముఖముతో, మెరుస్తున్న రక్తవర్ణ అధరాలతో ప్రకాశించెను।

Verse 147

रक्तोर्ध्वमूर्धजः श्रीमान्भ्रुकुटीकुटिलेक्षणः । रक्तवृत्तत्रिनयनः शशिपन्नगभूषणः

ఆయన శ్రీమంతుడు; రక్తవర్ణ కేశాలు పైకి లేచియుండెను, భ్రుకుటి వంకరగా కట్టుకొని చూపు ఉగ్రంగా ఉండెను. మూడు నేత్రాలు వృత్తాకారంగా రక్తవర్ణమై, చంద్ర-నాగ భూషణాలతో అలంకృతుడై యుండెను।

Verse 148

नग्नस्त्रिशूलपाशासिकपालोद्यतपाणिकः । भैरवो भैरवैः सिद्धैर्योगिनीभिश्च संवृतः

నగ్నుడై, త్రిశూలం, పాశం, ఖడ్గం, కపాలపాత్రం ఎత్తి పట్టిన భైరవుడు, భైరవులు, సిద్ధులు, యోగినీలతో చుట్టుముట్టబడి నిలిచెను।

Verse 149

क्षेत्रेक्षेत्रे समासीनः स्थितो यो रक्षकस्सताम् । शिवप्रणामपरमः शिवसद्भावभावितः

ఆయన ప్రతి పుణ్యక్షేత్రంలో ఆసీనుడై అక్కడే స్థిరంగా నిలిచి, సజ్జనుల రక్షకుడై ఉంటాడు. శివప్రణామంలో పరముడై, ఆయన అంతఃకరణం శివసద్భావంతో నిండివుంటుంది.

Verse 150

शिवश्रितान्विशेषेण रक्षन्पुत्रानिवौरसान् । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां स मे दिशतु मङ्गलम्

శివశరణం పొందిన వారిని ప్రత్యేకంగా తన స్వంత పుత్రులవలె రక్షించి, శివ-శివా (దివ్య దంపతులు) ఆజ్ఞను గౌరవించి ఆచరించువాడు—ఆయనే నాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించుగాక.

Verse 151

तालजङ्घादयस्तस्य प्रथमावरणेर्चिताः । सत्कृत्य शिवयोराज्ञां चत्वारः समवन्तु माम्

ఆయన మొదటి ఆవరణంలో తాలజంఘ మొదలైనవారు ఆరాధింపబడ్డారు. శివ-శివా ఆజ్ఞను గౌరవించి ఆ నలుగురు నా వద్దకు వచ్చి నాకు సహాయం చేయుగాక.

Verse 152

भैरवाद्याश्च ये चान्ये समंतात्तस्य वेष्टिताः । ते ऽपि मामनुगृह्णंतु शिवशासनगौरवात्

భైరవులు మొదలైనవారు మరియు ఆయనను అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టిన ఇతర సత్త్వాలు కూడా, శివశాసన మహిమకు గౌరవంగా నాపై అనుగ్రహం చూపుగాక.

Verse 153

नारदाद्याश्च मुनयो दिव्या देवैश्च पूजिताः । साध्या मागाश्च ये देवा जनलोकनिवासिनः

నారదాది దివ్య మునులు—దేవతలచే కూడా పూజింపబడినవారు—మరియు జనలోక నివాసులైన సాధ్యులు, మాగులు అనే దేవగణమూ (అక్కడ ఉన్నారు).

Verse 154

विनिवृत्ताधिकाराश्च महर्लोकनिवासिनः । सप्तर्षयस्तथान्ये वै वैमानिकगुणैस्सह

మహర్లోక నివాసులు—లోకిక అధికార-కార్యాల నుండి విరమించినవారు—సప్తర్షులు మరియు ఇతరులు కూడా, వైమానిక గుణాలతో కూడిన దివ్య జనులతో కలిసి (అక్కడ ఉన్నారు).

Verse 155

सर्वे शिवार्चनरताः शिवाज्ञावशवर्तिनः । शिवयोराज्ञया मह्यं दिशंतु मम कांक्षितम् १

శివార్చనలో నిమగ్నులై శివాజ్ఞకు లోబడి ఉన్న వారందరూ, శివ-శక్తి దివ్య యుగళ ఆజ్ఞచే నాకు నేను కోరినదాన్ని ప్రసాదించుగాక।

Verse 156

गंधर्वाद्याः पिशाचांताश्चतस्रो देवयोनयः । सिद्धा विद्याधराद्याश्च ये ऽपि चान्ये नभश्चराः

గంధర్వుల నుండి పిశాచుల వరకు—ఇవి దేవయోనుల నాలుగు వర్గాలు; అలాగే సిద్ధులు, విద్యాధరులు మొదలైనవారు మరియు ఇతర ఆకాశచారులూ (అందులో ఉన్నారు).

Verse 157

असुरा राक्षसाश्चैव पातालतलवासिनः । अनंताद्याश्च नागेन्द्रा वैनतेयादयो द्विजाः

పాతాళతల నివాసులైన అసురులు, రాక్షసులూ; అలాగే అనంతాది నాగేంద్రులు; వైనతేయ (గరుడ) మొదలైన ద్విజులూ—అందరూ (అక్కడ సమేతులయ్యారు).

Verse 158

कूष्मांडाः प्रेतवेताला ग्रहा भूतगणाः परे । डाकिन्यश्चापि योगिन्यः शाकिन्यश्चापि तादृशाः

కూష్మాండులు, ప్రేతలు, వేతాళులు, క్రూర గ్రహాలు మరియు ఇతర భూతగణాలు—డాకినీలు, యోగినీలు, అలాగే శాకినీలు మరియు అలాంటి ఇతర సత్త్వాలు।

Verse 159

क्षेत्रारामगृहादीनि तीर्थान्यायतनानि च । द्वीपाः समुद्रा नद्यश्च नदाश्चान्ये सरांसि च

క్షేత్రాలు, ఆరామాలు, గృహాదులు; తీర్థాలు, ఆయతనాలు కూడా; ద్వీపాలు, సముద్రాలు, నదులు, వాగులు, అలాగే ఇతర సరస్సులు—ఇవన్నీ కూడా (అందులోనే).

Verse 160

गिरयश्च सुमेर्वाद्याः कननानि समंततः । पशवः पक्षिणो वृक्षाः कृमिकीटादयो मृगाः

సుమేరు మొదలైన పర్వతాలు, చుట్టూ ఉన్న అరణ్యాలు; పశువులు, పక్షులు, వృక్షాలు, అలాగే కృమి-కీటకాలు మరియు వివిధ వన్యమృగాలు—అన్నీ (ఆ సర్వవ్యాపక దృశ్యంలో) ఉన్నవి।

Verse 161

भुवनान्यपि सर्वाणि भुवनानामधीश्वरः । अण्डान्यावरणैस्सार्धं मासाश्च दश दिग्गजाः

ఆయనే సమస్త భువనాల అధీశ్వరుడు. ఆవరణాలతో కూడిన బ్రహ్మాండాలు, మాసాలు, మరియు పది దిక్కు-గజాలు—అన్నీ ఆయన అధీనంలోనే ఉన్నాయి।

Verse 162

वर्णाः पदानि मंत्राश्च तत्त्वान्यपि सहाधिपैः । ब्रह्मांडधारका रुद्रा रुद्राश्चान्ये सशक्तिकाः

వర్ణాలు, పదాలు, మంత్రాలు; అలాగే అధిపతులతో కూడిన తత్త్వాలు కూడా—బ్రహ్మాండాన్ని ధారించే రుద్రులచే ధరింపబడుతున్నాయి; ఇంకా ఇతర రుద్రులు కూడా, తమ తమ శక్తులతో యుక్తులై, (వాటిని ధరిస్తారు)।

Verse 163

यच्च किंचिज्जगत्यस्मिन्दृष्टं चानुमितं श्रुतम् । सर्वे कामं प्रयच्छन्तु शिवयोरेव शासनात्

ఈ జగత్తులో కనిపించినది, అనుమానించినది, వినబడినది—అది సమస్తమూ శివుడు మరియు ఆయన శక్తి ఆజ్ఞచేత మాత్రమే ఇష్టసిద్ధిని ప్రసాదించుగాక।

Verse 164

अथ विद्या परा शैवी पशुपाशविमोचिनी । पञ्चार्थसंज्ञिता दिव्या पशुविद्याबहिष्कृता

ఇప్పుడు పరమ శైవ విద్య బోధించబడుతోంది—బంధిత జీవుని పాశబంధనాల నుండి విమోచించేది. ఇది ‘పంచార్థ’ అనే దివ్య సిద్ధాంతం; పశువిద్య (నిమ్న, బంధనకర జ్ఞానం)ను అతిక్రమించినది।

Verse 165

शास्त्रं च शिवधर्माख्यं धर्माख्यं च तदुत्तरम् । शैवाख्यं शिवधर्माख्यं पुराणं श्रुतिसंमितम्

‘శివధర్మ’ అనే శాస్త్రం ఉంది; దాని ఉత్తర భాగం ‘ధర్మ’ అని పిలవబడుతుంది. ఈ పురాణం ‘శైవ’ అని, అలాగే ‘శివధర్మ’ అని కూడా ప్రసిద్ధి పొందింది; ఇది శ్రుతి (వేద) ప్రమాణానికి అనుగుణంగా ఉంది।

Verse 166

शैवागमाश्च ये चान्ये कामिकाद्याश्चतुर्विधाः । शिवाभ्यामविशेषेण सत्कृत्येह समर्चिताः

ఇక్కడ శైవ ఆగమాలు మరియు ఇతరములు—కామికాది చతుర్విధ ఆగమాలు—ఏ భేదమూ లేకుండా శివుడు మరియు దేవి చేత సమానంగా సత్కరింపబడి, సమ్యక్‌గా ఆరాధింపబడుతున్నాయి।

Verse 167

ताभ्यामेव समाज्ञाता ममाभिप्रेतसिद्धये । कर्मेदमनुमन्यंतां सफलं साध्वनुष्ठितम्

నా అభిప్రేత సిద్ధి కొరకు ఆ ఇద్దరి ద్వారానే ఈ ఆజ్ఞ ప్రకటించబడింది. వారు ఈ కర్మను అనుమోదించుగాక—ఇది సద్విధంగా ఆచరింపబడి ఫలప్రదమగుగాక।

Verse 168

श्वेताद्या नकुलीशांताः सशिष्याश्चापि देशिकाः । तत्संततीया गुरवो विशेषाद्गुरवो मम

శ్వేతుని నుండి నకులీశుని వరకు ఆ దేశిక ఆచార్యులు శిష్యులతో కూడి పూజ్య గురువులే; వారి పరంపరలోని గురువులు విశేషంగా నా పరమగురువులు.

Verse 169

शैवा माहेश्वराश्चैव ज्ञानकर्मपरायणाः । कर्मेदमनुमन्यंतां सफलं साध्वनुष्ठितम्

జ్ఞానమూ కర్మమూ రెండింటిలో పరాయణులైన శైవులు, మాహేశ్వరులు ఈ కర్మను అనుమోదించుగాక; ఇది సద్విధిగా ఆచరించబడింది, ఫలప్రదమైంది.

Verse 170

लौकिका ब्राह्मणास्सर्वे क्षत्रियाश्च विशः क्रमात् । वेदवेदांगतत्त्वज्ञाः सर्वशास्त्रविशारदाः

అన్ని లోకిక జనులు—బ్రాహ్మణులు, అలాగే క్రమంగా క్షత్రియులు, వైశ్యులు—వేదవేదాంగ తత్త్వజ్ఞులు, సమస్త శాస్త్రాలలో నిపుణులు.

Verse 171

सांख्या वैशेषिकाश्चैव यौगा नैयायिका नराः । सौरा ब्रह्मास्तथा रौद्रा वैष्णवाश्चापरे नराः

కొంతమంది సాంఖ్య, వైశేషిక మతానుయాయులు; మరికొందరు యోగులు, న్యాయవాదులు. కొందరు సౌరులు, కొందరు బ్రహ్మభక్తులు, కొందరు రౌద్రులు (రుద్రోపాసకులు), మరికొందరు వైష్ణవులు.

Verse 172

शिष्टाः सर्वे विशिष्टा च शिवशासनयंत्रिताः । कर्मेदमनुमन्यंतां ममाभिप्रेतसाधकम्

శివశాసన నియమంలో నియంత్రితులైన శిష్టులు, విశిష్టులు అందరూ ఈ కర్మను అనుమోదించుగాక; ఇది నా అభిప్రేతాన్ని సాధిస్తుంది.

Verse 173

शैवाः सिद्धांतमार्गस्थाः शैवाः पाशुपतास्तथा । शैवा महाव्रतधराः शैवाः कापालिकाः परे

కొంతమంది శైవులు సిద్ధాంతమార్గంలో స్థిరులై ఉంటారు; కొంతమంది పాశుపతులుగా కూడా ఉంటారు. కొందరు శైవులు మహావ్రతధారులు, మరికొందరు కాపాలికులు—ఇలా శివభక్తులూ సాధనలూ అనేక విధాలు.

Verse 174

शिवाज्ञापालकाः पूज्या ममापि शिवशासनात् । सर्वे ममानुगृह्णंतु शंसंतु सफलक्रियाम्

శివాజ్ఞను పాలించువారు శివశాసనముచే—నన్ను చేత కూడా—పూజ్యులు. వారు అందరూ నన్ను అనుగ్రహించి, నా క్రియలు ఫలప్రదమని ప్రకటించుగాక.

Verse 175

दक्षिणज्ञाननिष्ठाश्च दक्षिणोत्तरमार्गगाः । अविरोधेन वर्तंतां मंत्रश्रेयो ऽर्थिनो मम

దక్షిణ జ్ఞానప్రవాహంలో నిష్ఠగలవారూ, దక్షిణ-ఉత్తర మార్గాలలో నడిచేవారూ పరస్పర విరోధం లేకుండా జీవించుగాక—నా నిమిత్తం మంత్రజన్య పరమశ్రేయస్సును కోరువారై।

Verse 176

नास्तिकाश्च शठाश्चैव कृतघ्नाश्चैव तामसाः । पाषंडाश्चातिपापाश्च वर्तंतां दूरतो मम

నాస్తికులు, శఠులు, కృతఘ్నులు, తామసబుద్ధిగలవారు; పాషండులు మరియు అతిపాపులు—వారు నన్ను దూరంగా ఉండుగాక.

Verse 177

बहुभिः किं स्तुतैरत्र ये ऽपि के ऽपिचिदास्तिकाः । सर्वे मामनुगृह्णंतु संतः शंसंतु मंगलम्

ఇక్కడ అనేక స్తోత్రాలతో ఏమి ప్రయోజనం? ఎవరు ఏవారైనా ఆస్తికులైతే, వారు అందరూ నన్ను అనుగ్రహించుగాక; సత్పురుషులు మంగళాన్ని ప్రకటించుగాక.

Verse 178

नमश्शिवाय सांबाय ससुतायादिहेतवे । पञ्चावरणरूपेण प्रपञ्चेनावृताय ते

ఆది కారణుడైన, అంబతో కూడిన మరియు తన కుమారునితో కూడిన శివునికి నమస్కారం. హే ప్రభో, పంచావరణరూపంగా ప్రపంచముచే ఆవరించబడినవాడా, నీకు నమః।

Verse 179

इत्युक्त्वा दंडवद्भूमौ प्रणिपत्य शिवं शिवाम् । जपेत्पञ्चाक्षरीं विद्यामष्टोत्तरशतावराम्

ఇట్లు చెప్పి దండవత్‌గా భూమిపై పడి శివునికీ శివా (పార్వతీ)కీ సాష్టాంగ ప్రణామం చేయాలి. అనంతరం పంచాక్షరీ విద్య ‘నమః శివాయ’ను 108 సార్లు జపించాలి.

Verse 180

तथैव शक्तिविद्यां च जपित्वा तत्समर्पणम् । कृत्वा तं क्षमयित्वेशं पूजाशेषं समापयेत्

అదేవిధంగా శక్తి-విద్యను కూడా జపించి దానిని ప్రభువుకు సమర్పించాలి. తరువాత ఈశుడు (శివుడు) వద్ద క్షమాపణ కోరుకొని పూజలో మిగిలిన కర్మలను విధివిధానంగా ముగించాలి.

Verse 181

एतत्पुण्यतमं स्तोत्रं शिवयोर्हृदयंगमम् । सर्वाभीष्टप्रदं साक्षाद्भुक्तिमुक्त्यैकसाधनम्

ఈ స్తోత్రం అత్యంత పుణ్యప్రదమైనది, శివ-శక్తుల హృదయానికి ప్రియమైనది. ఇది ప్రత్యక్షంగా సమస్త అభీష్టాలను ప్రసాదిస్తుంది; భుక్తి మరియు ముక్తి రెండింటికీ ఏకైక సాధనం ఇదే.

Verse 182

य इदं कीर्तयेन्नित्यं शृणुयाद्वा समाहितः । स विधूयाशु पापानि शिवसायुज्यमाप्नुयात्

ఎవడు దీనిని నిత్యం కీర్తిస్తాడో, లేదా ఏకాగ్రచిత్తంతో వింటాడో, వాడు త్వరగా పాపాలను తొలగించుకొని శివసాయుజ్యం—ప్రభు శివునితో ఏకత్వం—పొందుతాడు.

Verse 183

गोघ्नश्चैव कृतघ्नश्च वीरहा भ्रूणहापि वा । शरणागतघाती च मित्रविश्रंभघातकः

ఎవడు గోహత్యకుడైనా, కృతఘ్నుడైనా, వీరహంతకుడైనా లేదా భ్రూణహంతకుడైనా; శరణు కోరినవానిని చంపేవాడైనా, నమ్మిన మిత్రుని ద్రోహించేవాడైనా—ఇక్కడ అటువంటి ఘోర పాపులనే సూచిస్తున్నారు।

Verse 184

दुष्टपापसमाचारो मातृहा पितृहापि वा । स्तवेनानेन जप्तेन तत्तत्पापात्प्रमुच्यते

దుష్టమైన పాపాచారంలో నిమగ్నుడైనవాడు—మాతృహంతకుడైనా పితృహంతకుడైనా—ఈ స్తవాన్ని జపిస్తే ఆయా పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు।

Verse 185

दुःस्वप्नादिमहानर्थसूचकेषु भयेषु च । यदि संकीर्तयेदेतन्न ततो नार्थभाग्भवेत्

దుఃస్వప్నాలు మొదలైన మహా అపశకునాలను సూచించే భయాలలో ఎవడు దీనిని సంకీర్తనం చేస్తాడో, అప్పుడు వాటి వల్ల ఎలాంటి అనర్థం కలగదు।

Verse 186

आयुरारोग्यमैश्वर्यं यच्चान्यदपि वाञ्छितम् । स्तोत्रस्यास्य जपे तिष्ठंस्तत्सर्वं लभते नरः

ఈ స్తోత్ర జపంలో స్థిరంగా నిలిచే మనిషి ఆయుష్షు, ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం మరియు ఇతర ఏది కోరుకున్నా—అది సమస్తం పొందుతాడు।

Verse 187

असंपूज्य शिवस्तोत्रं जपात्फलमुदाहृतम् । संपूज्य च जपे तस्य फलं वक्तुं न शक्यते

శివస్తోత్రాన్ని ముందుగా పూజ చేయకుండా జపించిన ఫలాన్ని చెప్పినారు; కానీ విధిగా పూజ చేసి జపిస్తే దాని ఫలాన్ని వర్ణించడం సాధ్యం కాదు—అది అపారము।

Verse 188

आस्तामियं फलावाप्तिरस्मिन्संकीर्तिते सति । सार्धमंबिकया देवः श्रुत्यैवं दिवि तिष्ठति

ఈ స్తోత్రం సంకీర్తించబడినప్పుడు ఇదే ప్రతిజ్ఞాత ఫలం—దేవాధిదేవుడు అంబికతో సహా స్వర్గంలో స్థిరంగా నిలిచియుంటాడు; శ్రుతి ఇట్లే ప్రకటిస్తుంది।

Verse 189

तस्मान्नभसि संपूज्य देवं देवं सहोमया । कृतांजलिपुटस्तिष्ठंस्तोत्रमेतदुदीरयेत्

కాబట్టి తెరిచిన ఆకాశం క్రింద హోమంతో కూడి దేవాధిదేవుని సమ్యక్ పూజించి, అంజలి ముడిచిన చేతులతో నిలబడి ఈ స్తోత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి।