शिवदूतस्य शङ्खचूडकुलप्रवेशः — The Śiva-Envoy’s Entry into Śaṅkhacūḍa’s City

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथेशानो महारुद्रो दुष्टकालस्सतांगतिः । शंखचूडवधं चित्ते निश्चिकाय सुरेच्छया

సనత్కుమారుడు పలికెను—అప్పుడు ఈశానుడు, మహారుద్రుడు—దుష్టులను శిక్షించువాడు, సజ్జనులకు శరణ్యుడు—దేవతల కోరిక ప్రకారం హృదయంలో శంఖచూడ వధను నిశ్చయించెను.

Verse 2

दूतं कृत्वा चित्ररथं गंधर्वेश्वरमीप्सितम् । शीघ्रं प्रस्थापयामास शंखचूडांतिके मुदा

ఇష్టమైన గంధర్వేశ్వరుడు చిత్రరథుని దూతగా చేసి, ఆనందంతో అతనిని శీఘ్రంగా శంఖచూడుని సమీపానికి పంపెను.

Verse 3

सर्वेश्वराज्ञया दूतो ययौ तन्नगरं च सः । महेन्द्रनगरोत्कृष्टं कुबेरभवनाधिकम्

సర్వేశ్వరుని ఆజ్ఞచే ఆ దూత ఆ నగరానికి వెళ్లెను—అది మహేంద్రనగరముకన్నా శ్రేష్ఠమై, కుబేరభవనముకన్నా అధిక వైభవముగలది.

Verse 4

गत्वा ददर्श तन्मध्ये शंखचूडालयं वरम् । राजितं द्वादशैर्द्वारैर्द्वारपालसमन्वितम्

అక్కడికి వెళ్లి అతడు దాని మధ్యలో శంఖచూడుని అతి శోభాయమానమైన ప్రాసాదాన్ని చూచెను—పన్నెండు ద్వారాలతో అలంకృతమై, ద్వారపాలులతో సమన్వితమై ఉన్నది।

Verse 5

स दृष्ट्वा पुष्पदन्तस्तु वरं द्वारं ददर्श सः । कथयामास वृत्तांतं द्वारपालाय निर्भयः

అది చూచి పుష్పదంతుడు ఆ శ్రేష్ఠ ద్వారాన్ని దర్శించాడు; భయములేక ద్వారపాలునికి జరిగిన సమస్త వృత్తాంతాన్ని తెలిపెను।

Verse 6

अतिक्रम्य च तद्द्वारं जगामाभ्यंतरे मुदा । अतीव सुन्दरं रम्यं विस्तीर्णं समलंकृतम्

ఆ ద్వారాన్ని దాటి అతడు ఆనందంతో లోనికి ప్రవేశించాడు; అత్యంత సుందరమైన, రమణీయమైన, విశాలమైన, సర్వాలంకృత అంతర్భాగాన్ని చూచెను।

Verse 7

स गत्वा शंखचूडं तं ददर्श दनुजाधिपम् । वीरमंडल मध्यस्थं रत्नसिंहासनस्थितम्

అక్కడికి వెళ్లి అతడు దనుజాధిపుడు శంఖచూడుని చూచెను—వీరమండల మధ్యన నిలిచి, రత్నసింహాసనంపై ఆసీనుడై ఉన్నాడు।

Verse 8

दानवेन्द्रैः परिवृतं सेवितं च त्रिकोटिभिः । शतः कोटिभिरन्यैश्च भ्रमद्भिश्शस्त्रपाणिभिः

అతడు దానవేంద్రులచే చుట్టుముట్టబడి, మూడు కోట్ల యోధులచే సేవింపబడెను; మరియొక వంద కోట్ల మంది కూడా చేతుల్లో ఆయుధాలు ధరించి చుట్టూ సంచరించుచుండిరి।

Verse 9

एवंभूतं च तं दृष्ट्वा पुष्पदंतस्सविस्मयः । उवाच रणवृत्तांतं यदुक्तं शंकरेण च

అతనిని ఆ విశేష స్థితిలో చూచి పుష్పదంతుడు ఆశ్చర్యముతో నిండిపోయి, శంకరుడు (శివుడు) చెప్పినట్లే యుద్ధవృత్తాంతమంతటిని వివరించెను।

Verse 10

पुष्पदंत उवाच । राजेन्द्र शिवदूतोऽहं पुष्पदंताभिधः प्रभो । यदुक्तं शंकरेणैव तच्छृणु त्वं ब्रवीमि ते

పుష్పదంతుడు పలికెను—హే రాజేంద్రా, హే ప్రభో, నేను శివదూతను; నా పేరు పుష్పదంతుడు. శంకరుడు స్వయంగా చెప్పిన మాటలను విను—అవే నేను నీకు తెలియజేస్తున్నాను।

Verse 11

शिव उवाच । राज्यं देहि च देवानामधिकारं हि सांप्रतम् । नोचेत्कुरु रणं सार्द्धं परेण च मया सताम्

శివుడు పలికెను—దేవతలకు రాజ్యాన్ని తిరిగి ఇవ్వు; ఈ సమయంలో వారి అధికారమే న్యాయం. లేకపోతే నీ పరమ మిత్రునితో కలిసి యుద్ధం చేయి, ధర్ముల పక్షాన నిలిచిన నన్ను ఎదుర్కొను।

Verse 12

देवा मां शरणापन्ना देवेशं शंकरं सताम् । अहं क्रुद्धो महारुद्रस्त्वां वधिष्याम्यसंशयम्

దేవతలు నా శరణు పొందారు—నేను దేవేశుడు శంకరుడు, సత్పురుషుల ఆరాధ్యుడు. ఇప్పుడు నేను మహారుద్రుడను, క్రోధంతో ఉన్నాను; నిస్సందేహంగా నిన్ను వధిస్తాను।

Verse 13

हरोऽस्मि सर्वदेवेभ्यो ह्यभयं दत्तवानहम् । खलदंडधरोऽहं वै शरणागतवत्सलः

నేను హరుడు (శివుడు); సమస్త దేవతలకు నేను అభయాన్ని ప్రసాదించాను. నేను దుష్టులకు దండాన్ని ధరించి శిక్షించే వాడను, శరణాగతులపై సదా వాత్సల్యముగలవాడను।

Verse 14

राज्यं दास्यसि किं वा त्वं करिष्यसि रणं च किम् । तत्त्वं ब्रूहि द्वयोरेकं दानवेन्द्र विचार्य वै

నీవు రాజ్యాన్ని అప్పగిస్తావా, లేక యుద్ధం చేస్తావా? హే దానవేంద్రా, బాగా ఆలోచించి ఈ రెండింటిలో ఒకదాన్ని సత్యంగా చెప్పు.

Verse 15

पुष्पदंत उवाच । इत्युक्तं यन्महेशेन तुभ्यं तन्मे निवेदितम् । वितथं शंभुवाक्यं न कदापि दनुजाधिप

పుష్పదంతుడు అన్నాడు—మహేశ్వరుడు నీతో చెప్పిన మాటలనే నేను నీకు నివేదించాను. ఓ దానవాధిపా! శంభువు వాక్యం ఎప్పుడూ అసత్యం కాదు.

Verse 16

अहं स्वस्वामिनं गंतुमिच्छामि त्वरितं हरम् । गत्वा वक्ष्यामि किं शंभोस्तथा त्वं वद मामिह

నేను నా స్వామి హరుని వద్దకు త్వరగా వెళ్లదలచుకున్నాను. అక్కడికి వెళ్లి శంభువుకు ఏమి చెప్పాలో, అది నీవు ఇక్కడ నాకు స్పష్టంగా చెప్పు.

Verse 17

सनत्कुमार उवाच । इत्थं च पुष्पदंतस्य शिवदूतस्य सत्पतेः । आकर्ण्य वचनं राजा हसित्वा तमुवाच सः

సనత్కుమారుడు అన్నాడు—ఇలా శివదూతుడైన సత్పురుషుడు పుష్పదంతుని మాటలు విని రాజు నవ్వి, ఆపై అతనితో ఇలా అన్నాడు.

Verse 18

शंखचूड उवाच । राज्यं दास्ये न देवेभ्यो वीरभोग्या वसुंधरा । रणं दास्यामि ते रुद्र देवानां पक्षपातिने

శంఖచూడుడు అన్నాడు—నేను దేవతలకు రాజ్యాన్ని ఇవ్వను; ఈ వసుంధర వీరులు అనుభవించదగినది. కానీ ఓ రుద్రా, దేవపక్షపాతివైన నీకు నేను యుద్ధాన్ని ప్రసాదిస్తాను.

Verse 19

यस्योपरि प्रयायी स्यात्स वीरो भुवेनऽधमः । अतः पूर्वमहं रुद्र त्वां गमिष्याम्यसंशयम्

ఇతరుని మించి ముందుకు వెళ్లి తానే వీరుడనని చెప్పుకునేవాడు ఈ లోకంలో నరాధముడు. అందుచేత, ఓ రుద్రా, నేను నిశ్చయంగా నీకంటే ముందే సాగుతాను.

Verse 20

प्रभात आगमिष्यामि वीरयात्रा विचारतः । त्वं गच्छाचक्ष्व रुद्राय हीदृशं वचनं मम

ప్రభాతమున నేను వచ్చెదను; వీరయాత్రను సమ్యక్‌గా విచారించి. నీవు ఇప్పుడే వెళ్లి రుద్రునకు నా ఈ మాటలను తెలియజేయుము.

Verse 21

इति श्रुत्वा शंखचूडवचनं सुप्रहस्य सः । उवाच दानवेन्द्रं स शंभुदूतस्तु गर्वितम्

శంఖచూడుని మాటలు విని అతడు మృదువుగా నవ్వెను; అనంతరం శంభువు దూత ఆ గర్విత దానవేంద్రునితో పలికెను.

Verse 22

अन्येषामपि राजेन्द्र गणानां शंकरस्य च । न स्थातुं संमुखे योग्यः किं पुनस्तस्य संमुखम्

ఓ రాజేంద్రా! శంకరుని ఇతర గణుల ఎదుట కూడా అతడు ముఖాముఖి నిలువుటకు అర్హుడు కాదు; మరి స్వయంగా శంకరుని ఎదుట ఎట్లా?

Verse 23

स त्वं देहि च देवानामधिकाराणि सर्वशः । त्वमरे गच्छ पातालं यदि जीवितुमिच्छसि

కాబట్టి దేవతల సమస్త అధికారాలను, పదవులను పూర్తిగా తిరిగి ఇవ్వుము. ఓ శత్రువా! జీవించదలచితే పాతాళానికి వెళ్లిపో.

Verse 24

सामान्यममरं तं नो विद्धि दानवसत्तम । शंकरः परमात्मा हि सर्वेषामीश्वरेश्वरः

హే దానవశ్రేష్ఠా, అతనిని సామాన్య ‘అమరుడు’ అని భావించకు; శంకరుడే పరమాత్మ, సమస్తేశ్వరులకూ ఈశ్వరుడు.

Verse 25

इन्द्राद्यास्सकला देवा यस्याज्ञावर्तिनस्सदा । सप्रजापतयस्सिद्धा मुनयश्चाप्यहीश्वराः

ఇంద్రాది సమస్త దేవతలు నిత్యం ఎవరి ఆజ్ఞను అనుసరిస్తారో; ప్రజాపతులు, సిద్ధులు, మునులు మరియు నాగాధిపతులూ ఆ పరమేశ్వరాధీనులే।

Verse 26

हरेर्विधेश्च स स्वामी निर्गुणस्सगुणस्स हि । यस्य भ्रूभंगमात्रेण सर्वेषां प्रलयो भवेत्

ఆయనే హరి (విష్ణు) మరియు విధి (బ్రహ్మ)కూ స్వామి; ఆయన నిర్గుణుడూ సగుణుడూ. ఆయన భ్రూకుటి ముడిచిన మాత్రాన సర్వలోకాల ప్రళయం సంభవించగలదు।

Verse 27

शिवस्य पूर्णरूपश्च लोकसंहारकारकः । सतां गतिर्दुष्टहंता निर्विकारः परात्परः

ఆయనే శివుని సంపూర్ణ స్వరూపం, లోకసంహారకర్త. సజ్జనులకు పరమగతి, దుష్టసంహారకుడు, నిర్వికారుడు, పరాత్పరుడు।

Verse 28

ब्रह्मणोधिपतिस्सोऽपि हरेरपि महेश्वरः । अवमान्या न वै तस्य शासना दानवर्षभ

ఆయనే బ్రహ్మకూ అధిపతి, హరి (విష్ణు)కూ మహేశ్వరుడు. కనుక, ఓ దానవవృషభా, ఆయన శాసనాన్ని ఎప్పుడూ అవమానించకుము।

Verse 29

किं बहूक्तेन राजेन्द्र मनसा संविचार्य च । रुद्रं विद्धि महेशानं परं ब्रह्म चिदात्मकम्

ఓ రాజేంద్రా, మరెందుకు ఎక్కువ మాటలు? మనసులో సమ్యగ్విచారించి రుద్రుని మహేశానుడిగా—చిదాత్మక పరబ్రహ్మగా—తెలుసుకొనుము।

Verse 30

देहि राज्यं हि देवानामधिकारांश्च सर्वशः । एवं ते कुशलं तात भविष्यत्यन्यथा भयम्

దేవతలకు రాజ్యాధికారాన్ని, వారి సమస్త హక్కులను అన్ని విధాలా అప్పగించు. అలా చేస్తే, ఓ తాతా, నీ క్షేమం కలుగుతుంది; లేకపోతే నీకు భయం (ప్రమాదం) ఉంటుంది.

Verse 31

सन्त्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा दानवेंद्रः शंखचूडः प्रतापवान् । उवाच शिवदूतं तं भवितव्यविमोहितः

సనత్కుమారుడు అన్నాడు—ఇది విని, ప్రతాపవంతుడైన దానవేంద్రుడు శంఖచూడుడు, విధి కలిగించిన మోహంతో మసకబారిన బుద్ధితో, ఆ శివదూతను ఉద్దేశించి పలికాడు.

Verse 32

शंखचूड उवाच । स्वतो राज्यं न दास्यामि नाधिकारान् विनिश्चयात् । विना युद्धं महेशेन सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

శంఖచూడుడు అన్నాడు—నేను స్వయంగా రాజ్యాన్ని ఇవ్వను, నా అధికారాలను కూడా వదలను; ఇది నా దృఢ నిశ్చయం. మహేశ్వరునితో యుద్ధం లేకుండా ఇది తేలదు—ఇదే నేను సత్యంగా చెబుతున్నాను.

Verse 33

कालाधीनं जगत्सर्वं विज्ञेयं सचराचरम् । कालाद्भवति सर्वं हि विनश्यति च कालतः

ఈ సమస్త జగత్తు—చరాచరములతో సహా—కాలాధీనమని తెలుసుకోవాలి. నిజంగా కాలం నుంచే అన్నీ పుడతాయి, కాలం చేతనే అన్నీ నశిస్తాయి కూడా.

Verse 34

त्वं गच्छ शंकरं रुद्रं मयोक्तं वद तत्त्वत । स च युक्तं करोत्वेवं बहुवार्तां कुरुष्व नो

నీవు శంకరుడైన రుద్రుని వద్దకు వెళ్లి, నేను చెప్పిన మాటలను యథార్థంగా తెలియజెప్పు. ఆయన తగిన విధంగా దానికి అనుగుణంగా కార్యం చేయుగాక; ఈ విషయపు సంపూర్ణ వార్తను మాకు తిరిగి తెమ్ము.

Verse 35

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा शिवदूतोऽसौ जगाम स्वामिनं निजम् । यथार्थं कथयामास पुष्पदंतश्च सन्मुने

సనత్కుమారుడు అన్నాడు—ఇలా చెప్పి ఆ శివదూత తన స్వామియైన ప్రభువుని వద్దకు తిరిగి వెళ్లాడు. ఆపై, ఓ సద్గుణ మునీ, పుష్పదంతుడు జరిగినదంతా యథాతథంగా వివరించాడు.