Previous Verse

Shloka 35

शिवदूतस्य शङ्खचूडकुलप्रवेशः — The Śiva-Envoy’s Entry into Śaṅkhacūḍa’s City

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा शिवदूतोऽसौ जगाम स्वामिनं निजम् । यथार्थं कथयामास पुष्पदंतश्च सन्मुने

sanatkumāra uvāca | ityuktvā śivadūto'sau jagāma svāminaṃ nijam | yathārthaṃ kathayāmāsa puṣpadaṃtaśca sanmune

సనత్కుమారుడు అన్నాడు—ఇలా చెప్పి ఆ శివదూత తన స్వామియైన ప్రభువుని వద్దకు తిరిగి వెళ్లాడు. ఆపై, ఓ సద్గుణ మునీ, పుష్పదంతుడు జరిగినదంతా యథాతథంగా వివరించాడు.

सनत्कुमारःSanatkumāra
सनत्कुमारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसनत्-कुमार (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (सनन् इव कुमारः/सनत् कुमारः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया
शिवदूतःŚiva's messenger
शिवदूतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिव-दूत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (शिवस्य दूतः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
असौthat (person), he
असौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जगामwent
जगाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
स्वामिनम्master, lord
स्वामिनम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootस्वामिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
निजम्his own
निजम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (स्वामिनम्)
यथार्थम्truthfully, as it was
यथार्थम्:
Kriya-visheshana (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा-अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय, क्रियाविशेषण (as it really is)
कथयामासtold, narrated
कथयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकथय् (धातु)
Formलिट्-लकार (Periphrastic Perfect/आम-प्रयोग), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुष्पदन्तःPuṣpadanta
पुष्पदन्तः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुष्प-दन्त (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (पुष्प इव दन्ताः यस्य/पुष्पदन्तः नाम); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय/Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
सन्मुनेO good sage
सन्मुने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसत्-मुनि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (सन् मुनिः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Sanatkumara

Tattva Level: pati

S
Shiva

FAQs

It highlights dharmic speech (yathārtha-vacana)—truthfully conveying events without distortion—shown as a supportive virtue in Śaiva life, where devotion includes integrity, fidelity to one’s duty, and alignment with Śiva’s will.

Though not directly about the Liṅga, it reflects Saguna Śiva’s lordship and governance: devotees and divine attendants act as instruments of Śiva’s compassionate order, reinforcing the personal (Saguna) relationship of service and surrender.

The takeaway is the discipline of truthful japa and vrata: maintain purity of speech while doing practices like Pañcākṣarī mantra japa ("Om Namaḥ Śivāya"), treating truthful conduct as an offering to Śiva.