Rig Veda 1.59.7: Mandala 1, Sukta 59, Mantra 7

Sukta 1.59

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya

Devata: Agni Vaiśvānara

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

वैश्वानरो महिम्ना विश्वकृष्टिर्भरद्वाजेषु यजतो विभावा । शातवनेये शतिनीभिरग्निः पुरुणीथे जरते सूनृतावान् ॥

Transliteration

vaiśvānaráo mahimnā́ viśvá-kṛṣṭir bharádvājeṣu yajató vibhā́vā | śātá-vaneye śatínībhir agníḥ puru-nīthé jarate sūnṛ́tāvān ||

Translation

వైశ్వానరుడు తన మహిమచేత సమస్త జనుల నిర్మాత; భరద్వాజుల యజ్ఞాలలో పూజ్యుడు, విస్తారంగా ప్రకాశించేవాడు. శత-లాభ సాధనలో శతశక్తులతో కూడిన అగ్ని అనేక నీథులు/నాయకత్వాలలో స్థిరంగా నిలుస్తాడు—సూనృతా (సత్య-మంగళ వాక్కు) సమృద్ధుడై.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वैश्वानरः: Vaiśvānara (Agni as ‘belonging to all men’)
• वैश्वानरः: कर्तृ
• Type: Noun (proper epithet)
• Root: वैश्वानर (प्रातिपदिक; विश्+नर-समास/वैश्वानर)

• महिम्ना: by greatness, through majesty
• महिम्ना: करण
• Type: Noun
• Root: महिमन् (प्रातिपदिक)

• विश्वकृष्टिः: (he who is) of all peoples / belonging to all communities
• विश्वकृष्टिः: कर्तृ (समनाधिकरण/विशेषण-भावे वैश्वानरस्य)
• Type: Noun
• Root: विश्वकृष्टि (प्रातिपदिक; विश्व- + कृष्टि ‘people/settlement’)

• भरद्वाजेषु: among the Bharadvājas
• भरद्वाजेषु: अधिकरण
• Type: Noun (proper, pluralized as clan)
• Root: भरद्वाज (प्रातिपदिक; गोत्र/ऋषि-नाम)

• यजतः: worthy of worship
• यजतः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यजत (प्रातिपदिक; √यज् ‘to worship’ से ‘यजत’ = ‘पूज्य/यजनीय’)

• विभावा: radiant, widely shining
• विभावा: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective/Noun (epithet)
• Root: विभावन्/विभाव (प्रातिपदिक; वि-√भा ‘to shine’)

• शातवनेये: in/among the Śātavaneya(s)
• शातवनेये: अधिकरण
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: शातवनेय (प्रातिपदिक; patronymic/tribal epithet)

• शतिनीभिः: with the hundredfold (powers/hosts)
• शतिनीभिः: करण
• Type: Adjective (instrumental plural, used substantively)
• Root: शतिनी (प्रातिपदिक; ‘having hundreds’, ‘hundredfold’)

• अग्निः: Agni
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• पुरुणीथे: in many leadings/helps; amid manifold guidance
• पुरुणीथे: अधिकरण
• Type: Adjective (locative singular)
• Root: पुरुणीथ (प्रातिपदिक; पुरु- ‘many’ + नीथ ‘leadings/helps/paths’)

• जरते: grows old / endures / is long-lasting
• जरते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √जॄ/जर् (धातु; ‘to age, to be worn’; Vedic middle)

• सूनृतावान्: possessing good/true speech; graciously speaking
• सूनृतावान्: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सूनृता + वत् (प्रातिपदिक; ‘true/gentle speech’ + possessive)