Rig Veda 1.43.9 — Mandala 1, Sukta 43, Mantra 9
Sukta 1.43
Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional for RV 1.43)
Devata: Soma
Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8 syllables; typical for concise invocations)
Samhita Patha (Devanagari)
यास्ते प्रजा अमृतस्य परस्मिन्धामन्नृतस्य । मूर्धा नाभा सोम वेन आभूषन्तीः सोम वेदः ॥
Transliteration
yā́s te prajā́ amṛ́tasya párasmīn dhā́mann ṛtásya | mūrdhā́ nā́bhā soma véna ābhū́ṣantīḥ soma védaḥ ||
Translation
ఓ సోమా! నీ ప్రజా-శక్తులు అమృతత్వపు పరమ ధామంలో, ఋత స్థితిలో నివసించేవి; అవి శిరస్సుపై కిరీటంలా ఉన్నతంగా, నాభి-కేంద్రంలో స్థిరంగా వేరూనుకున్నవి. ఓ సోమా, ఓ వేన (దర్శి-ప్రేరణ)! అవి అలంకరించి సత్త్వాన్ని నిర్మించుటను నీవు ఎరుగుదువు.
Word by Word
याःwho/which (fem. pl.)
याः:
कर्तृ (सम्बन्ध-प्रदर्शक; ‘those who/which’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you/your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रजाःoffspring, creatures, progeny
प्रजाः:
कर्तृ (याः … प्रजाः)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्र + √जन्)
अमृतस्यof immortality / of the immortal (realm)
अमृतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootअमृत (a- + मृत)
परस्मिन्in the farthest / in the highest
परस्मिन्:
अधिकरण
TypeAdjective/Pronoun
Rootपर (सर्वनामिक-विशेषण)
धामन्in the abode, in the station
धामन्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootधामन् (√धा ‘to set/establish’ से)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order, truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋत
मूर्धाhead, summit
मूर्धा:
कर्तृ/विशेष्य (उपमा-प्रयोगे)
TypeNoun
Rootमूर्धन्
नाभाnavel, hub
नाभा:
कर्तृ/विशेष्य (उपमा-प्रयोगे)
TypeNoun
Rootनाभि
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootसोम
वेनO beloved/desired one (Vena)
वेन:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective (vocative epithet)
Rootवेन
आभूषन्तीःadorning, making splendid
आभूषन्तीः:
कर्तृ (याः … आभूषन्तीः)
TypeVerb (present participle)
Rootआ-√भूष् (to adorn, to make splendid)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootसोम
वेदःO knower (wise one)
वेदः:
सम्बोधन
TypeNoun/Adjective (vocative epithet)
Root√विद् (to know) / वेद (नामरूप ‘knowledge/knower’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.