Rig Veda 1.159.2: Mandala 1, Sukta 159, Mantra 2

Sukta 1.159

Rishi: As RV 1.159 (see Anukramaṇī for exact name)

Devata: Dyāvāpṛthivī

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

उत मन्ये पितुरद्रुहो मनो मातुर्महि स्वतवस्तद्धवीमभिः । सुरेतसा पितरा भूम चक्रतुरुरु प्रजाया अमृतं वरीमभिः ॥

Transliteration

utá manye pitúr adrúho máno mātúr máhi svátavas tád havī́mabhiḥ | su-rétasā pitarā bhū́ma cakratur urú prajā́yā amṛ́taṃ várīmabhiḥ ||

Translation

మరియు నేను తండ్రి యొక్క అద్రుహ (మోసం లేని) మనస్సును, తల్లి యొక్క మహత్ స్వతవస్ (స్వ-నియమం/స్వ-శక్తి) ను గ్రహిస్తున్నాను; హవీం (అర్పణాలు) ద్వారా మేము దానినే ఆహ్వానిస్తాము. సురేతసా (ఉత్తమ బీజం) తో వారు ఇద్దరూ మా పితరులయ్యారు; తమ వరీమభిః (విస్తారమైన శక్తులతో) సంతానానికి అమృతమైన, ఉరు (విశాల) విస్తారాన్ని నిర్మించారు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उत: and; also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• मन्ये: I think; I deem
• मन्ये: Kartā (speaker)
• Type: Verb
• Root: √मन् (मन्यते)

• पितुः: of the father
• पितुः: Ṣaṣṭhī-sambandha
• Type: Noun
• Root: पितृ

• अद्रुहः: non-injuring; non-hostile
• अद्रुहः: Viśeṣaṇa (of पितुः)
• Type: Adjective
• Root: अ-द्रुह् (द्रुह् ‘to harm, be hostile’)

• मनः: mind; intention
• मनः: Karma (of मन्ये)
• Type: Noun
• Root: मनस्

• मातुः: of the mother
• मातुः: Ṣaṣṭhī-sambandha
• Type: Noun
• Root: मातृ

• महि: great
• महि: Viśeṣaṇa (of मनः)
• Type: Adjective
• Root: महि

• स्वतवः: self-strong; of its own might
• स्वतवः: Viśeṣaṇa (of मनः)
• Type: Adjective
• Root: स्व-तवस् (तवस् ‘strength, might’)

• तत्: that
• तत्: Karma (of हवीमभिः)
• Type: Pronoun
• Root: तद्

• हवीमभिः: with invocations; with calls
• हवीमभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: √ह्वे (ह्वयति) → हवीमन् (Vedic verbal noun ‘invocation/call’)

• सुरेतसा: of good seed; strongly generative
• सुरेतसा: Viśeṣaṇa (of पितरा)
• Type: Adjective
• Root: सु-रेतस् (रेतस् ‘seed, generative power’)

• पितरा: the two parents
• पितरा: Kartā
• Type: Noun
• Root: पितृ

• भूम: earth; ground
• भूम: Karma
• Type: Noun
• Root: भूमन्

• चक्रतुः: they two made; fashioned
• चक्रतुः: —
• Type: Verb
• Root: √कृ (करोति)

• उरु: wide; broad
• उरु: Viśeṣaṇa
• Type: Adjective
• Root: उरु

• प्रजायाः: of progeny; of offspring
• प्रजायाः: Ṣaṣṭhī-sambandha
• Type: Noun
• Root: प्र-जा (स्त्री. ‘offspring, progeny’)

• अमृतम्: immortality; the immortal (state)
• अमृतम्: Karma
• Type: Noun/Adjective
• Root: अ-मृत (मृत ‘mortal’)

• वरीमभिः: with wide spaces; with expanses
• वरीमभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: वरीमन् (from √वृ ‘to choose/cover’; ‘breadth, expanse, wide space’)