Opening the text

अस्त्रप्रदानम् · Bestowal of Divine Astras to Rama
बालकाण्ड
రాత్రి విశ్రాంతి అనంతరం మహర్షి విశ్వామిత్రుడు రామునిపై ప్రసన్నుడై, స్నేహానురాగాలతో సంపూర్ణ దివ్యాస్త్రసంపదను అతనికి ప్రసాదించదలచి తన సంతృప్తిని ప్రకటించి మంగళాశీర్వాదం చేస్తాడు. తరువాత చక్రాలు, పాశాలు, గదలు, వజ్రాలు మొదలైన ఉపకరణాలతో పాటు పేరుపేరునా దివ్యాస్త్రాలను క్రమంగా లెక్కపెట్టి వివరిస్తాడు. శుద్ధుడై తూర్పుముఖంగా నిలిచి, అనుత్తమ మంత్రసమూహాలను విధివిధానంగా ఉపదేశించి ఆ అస్త్రాలను రామునికి సమర్పిస్తాడు. అప్పుడు వాటి అధిష్ఠాత్రి శక్తులు ప్రత్యక్షమై రాముని ఆజ్ఞకు లోబడి సేవకులవలె నిలుస్తాయి. రాముడు వాటిని స్వీకరించి, ‘నా మనస్సులోనే నిలిచి ఉండండి’ అని ఆజ్ఞాపించి—అవివేక ప్రయోగం కాదు, నియమిత సంయమం, స్మరణ, ధర్మాధీన వినియోగమే శ్రేయస్సని సూచిస్తాడు. చివరికి రాముడు విశ్వామిత్రునికి నమస్కరించి తదుపరి ప్రయాణానికి సిద్ధమవుతాడు.
Verse 1
अथ तां रजनीमुष्य विश्वामित्रो महायशाः ।प्रहस्य राघवं वाक्यमुवाच मधुराक्षरम् ॥१॥
ఆ రాత్రిని గడిపిన తరువాత మహాయశస్వి విశ్వామిత్రుడు చిరునవ్వుతో రాఘవుని (రాముని) మధురాక్షరాలతో పలికెను.
Verse 2
परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते राजपुत्र महायशः ।प्रीत्या परमया युक्तो ददाम्यस्त्राणि सर्वशः ॥२॥
భద్రము కలుగుగాక, మహాయశస్సుగల రాజకుమారా! నీపై నేను సంపూర్ణంగా సంతుష్టుడనయ్యాను. పరమ ప్రీతితో యుక్తుడనై, నీకు సమస్త దివ్యాస్త్రాలను ప్రసాదిస్తున్నాను।
Verse 3
देवासुरगणान्वापि सगन्धर्वोरगानपि ।यैरमित्रान् प्रसह्याजौ वशीकृत्य जयिष्यसि ॥३॥तानि दिव्यानि भद्रं ते ददाम्यस्त्राणि सर्वशः ।
ఈ అస్త్రాలతో నీవు యుద్ధంలో శత్రువులను బలవంతంగా వశపరచి జయిస్తావు—దేవాసురగణాలనూ, గంధర్వులనూ, నాగులనూ కూడా. నీకు మంగళం కలుగుగాక—ఆ సమస్త దివ్యాస్త్రాలను నేను నీకు సంపూర్ణంగా దానం చేస్తున్నాను॥
Verses 4-6
दण्डचक्रं महद्दिव्यं तव दास्यामि राघव ॥४॥धर्मचक्रं ततो वीर कालचक्रं तथैव च ।विष्णुचक्रं तथात्युग्रमैन्द्रमस्त्रं तथैव च ॥५॥वज्रमस्त्रं नरश्रेष्ठ शैवं शूलवरं तथा ।अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव ऐषीकमपि राघव ॥६॥ददामि ते महाबाहो ब्राह्ममस्त्रमनुत्तमम् ।
ఓ రాఘవా! నేను నీకు మహత్తరమైన దివ్య దండచక్రాన్ని ప్రసాదిస్తాను. తదుపరి, ఓ వీరా, ధర్మచక్రం, కాలచక్రం; అలాగే అత్యంత ఉగ్రమైన విష్ణుచక్రం, ఇంద్రాస్త్రం కూడా. ఓ నరశ్రేష్ఠా! వజ్రాస్త్రం, శివుని శ్రేష్ఠ శూలం, బ్రహ్మశిరోస్త్రం, ఐషీకాస్త్రం కూడా, ఓ రాఘవా. ఓ మహాబాహో! అనుత్తమమైన బ్రాహ్మాస్త్రాన్ని కూడా నీకు ప్రసాదిస్తున్నాను॥
Verse 7
गदे द्वे चैव काकुत्स्थ मोदकी शिखरी उभे ॥७॥प्रदीप्ते नरशार्दूल प्रयच्छामि नृपात्मज ।
హే కాకుత్స్థ, హే నరశార్దూల, హే రాజకుమార! నేను నీకు రెండు దగ్ధదీప్తిగల గదలను కూడా ప్రసాదిస్తున్నాను—‘మోదకీ’ మరియు ‘శిఖరీ’ అనే పేర్లతో।
Verse 8
धर्मपाशमहं राम कालपाशं तथैव च ॥८॥पाशं वारुणमस्त्रं च ददाम्यहमनुत्तमम् ।
హే రామా! నేను నీకు ధర్మపాశం, కాలపాశం, అలాగే వరుణుని పాశాస్త్రాన్ని కూడా ప్రసాదిస్తున్నాను—అది శక్తిలో అనుత్తమం।
Verse 9
अशनी द्वे प्रयच्छामि शुष्कार्द्रे रघुनन्दन ॥९॥ददामि चास्त्रं पैनाकमस्त्रं नारायणं तथा ।
హే రఘునందనా! ‘శుష్క’ ‘ఆర్ద్ర’ అనే పేర్లతో రెండు వజ్రాలను నీకు ప్రసాదిస్తున్నాను; అలాగే పైనాకాస్త్రం మరియు నారాయణాస్త్రం కూడా ఇస్తున్నాను।
Verse 10
आग्नेयमस्त्रं दयितं शिखरं नाम नामतः ॥१०॥वायव्यं प्रथनं नाम ददामि च तवानघ ।
హే అనఘా! నాకు ప్రియమైన ‘శిఖర’ అనే ఆగ్నేయాస్త్రాన్ని నీకు ఇస్తున్నాను; అలాగే ‘ప్రథన’ అనే వాయవ్యాస్త్రాన్ని కూడా ప్రసాదిస్తున్నాను.
Verse 11
अस्त्रं हयशिरो नाम क्रौञ्चमस्त्रं तथैव च ।शक्तिद्वयं च काकुत्स्थ ददामि तव राघव ॥११॥
హే రాఘవా, హే కాకుత్స్థా! ‘హయశిర’ అనే అస్త్రాన్ని, అలాగే ‘క్రౌంచ’ అనే అస్త్రాన్ని, ఇంకా రెండు శక్తులను కూడా నీకు ప్రసాదిస్తున్నాను.
Verse 12
कङ्कालं मुसलं घोरं कापालमथ कङ्कणम् ।धारयन्त्यसुरा यानि ददाम्येतानि सर्वशः ॥१२॥
కంకాలము, ముసలము, ఘోరమైన కపాలము మరియు కంకణము—అసురులు ధరించే ఈ సమస్త భయంకరాస్త్రాలను నేను నీకు సంపూర్ణంగా ప్రసాదిస్తున్నాను।
Verse 13
वैद्याधरं महास्त्रं च नन्दनं नाम नामतः ।असिरत्नं महाबाहो ददामि च नृपात्मज ॥१३॥
హే మహాబాహో నృపాత్మజా! ‘నందన’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధమైన వైద్యాధర మహాస్త్రాన్ని, అలాగే శ్రేష్ఠమైన అసిరత్నం (అద్వితీయ ఖడ్గం)ను కూడా నేను నీకు ప్రసాదిస్తున్నాను।
Verse 14
गान्धर्वमस्त्रं दयितं मानवं नाम नामतः ।प्रस्वापनप्रशमने दद्मि सौरं च राघव ॥१४॥
హే రాఘవా! ‘మానవ’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధమైన ప్రియ గాంధర్వాస్త్రాన్ని—నిద్రను కలిగించుటకును, దానిని శమింపజేయుటకును సమర్థమైనదాన్ని—మరియు సౌరాస్త్రాన్ని కూడా నేను నీకు ప్రసాదిస్తున్నాను।
Verses 15-16
दर्पणं शोषणं चैव सन्तापनविलापने ।मदनं चैव दुर्धर्षं कन्दर्पदयितं तथा ॥१५॥पैशाचमस्त्रं दयितं मोहनं नाम नामतः ।प्रतीच्छ नरशार्दूल राजपुत्र महायशः ॥१६॥
హే నరశార్దూలా, మహాయశస్సుగల రాజపుత్రా! ముందుగా చెప్పబడిన దర్పణాది అస్త్రాలతో కూడిన ‘మోహన’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధమైన ప్రియ పైశాచాస్త్రాన్ని స్వీకరించు।
Verses 17-19
तामसं नरशार्दूल सौमनं च महाबल ।संवर्धं चैव दुर्धर्षं मौसलं च नृपात्मज ॥१७॥सत्यमस्त्रं महाबाहो तथा मायाधरं परम् ।घोरं तेजः प्रभं नाम परतेजोऽपकर्षणम् ॥१८॥सौम्यास्त्रं शिशिरं नाम त्वष्टुरस्त्रं सुदामनम् ।दारुणं च भगस्यापि शितेषु मथ मानवम् ॥१९॥
హే నరశార్దూలా, మహాబల రాజకుమారా! తామసము, సౌమనము, అజేయమైన సంవర్ధము, మౌసలము—ఈ అస్త్రాలను స్వీకరించు. హే మహాబాహో! సత్యాస్త్రము, పరమ మాయాధరాస్త్రము, మరియు ‘తేజఃప్రభ’ అనే ఘోరాస్త్రమును కూడా గ్రహించు—అది ప్రత్యర్థి తేజస్సును అపహరిస్తుంది. అలాగే ‘శిశిర’ అనే సౌమ్యాస్త్రము, త్వష్టృదేవుని ‘సుదామన’ అస్త్రము, భగదేవుని దారుణ ‘శితేషు’ మరియు ‘మానవ’ అస్త్రమును కూడా స్వీకరించు।
Verse 20
एतान् राम महाबाहो कामरूपान् महाबलान् ।गृहाण परमोदारान् क्षिप्रमेव नृपात्मज ॥२०॥
హే మహాబాహు రామా, నృపాత్మజా! ఇష్టానుసారంగా రూపం ధరించగల, మహాబలములు మరియు పరమోన్నతములైన ఈ అస్త్రాలను వెంటనే స్వీకరించు।
Verse 21
स्थितस्तु प्राङ्मुखो भूत्वा शुचिर्मुनिवरस्तदा ।ददौ रामाय सुप्रीतो मन्त्रग्राममनुत्तमम् ॥२१॥
అప్పుడు శుచిగా ఉన్న మునివరుడు తూర్పుముఖంగా నిలిచి, పరమ సంతోషంతో రామునికి అనుత్తమమైన మంత్రసమూహాన్ని ప్రసాదించాడు।
Verse 22
सर्वसङ्ग्रहणं येषां दैवतैरपि दुर्लभम् ।तान्यस्त्राणि तदा विप्रो राघवाय न्यवेदयत् ॥२२॥
దేవతలకు కూడా సంపూర్ణంగా పొందడం దుర్లభమైన ఆ అస్త్రాలను అప్పుడు ఆ విప్రుడు రాఘవునికి సమర్పించి తెలియజేశాడు।
Verse 23
जपतस्तु मुनेस्तस्य विश्वामित्रस्य धीमतः ।उपतस्थुर्महार्हाणि सर्वाण्यस्त्राणि राघवम् ॥२३॥
ధీమంతుడైన ముని విశ్వామిత్రుడు జపించగానే, సమస్త మహార్హమైన అస్త్రాలు రాఘవుని సమీపంలో ప్రత్యక్షమై సేవకు సిద్ధంగా నిలిచాయి।
Verse 24
ऊचुश्च मुदितास्सर्वे रामं प्राञ्जलयस्तदा ।इमे स्म परमोदाराः किङ्करास्तव राघव ॥२४॥
అప్పుడు వారు అందరూ ఆనందంతో అంజలి ఘటించి రామునితో పలికారు—“హే రాఘవా! మేము పరమోత్తములు; నీ కింకరులము, నీ సేవకులము।”
Verse 25
प्रतिगृह्य च काकुत्स्थः समालभ्य च पाणिना ।मानसा मे भविष्यध्वमिति तानभ्यचोदयत् ॥२५॥
వాటిని స్వీకరించిన కాకుత్స్థ రాముడు చేతితో స్పర్శించి ఆజ్ఞాపించాడు—“మీరు నా మనస్సులో నివసించండి।”
Verse 26
ततः प्रीतमना रामो विश्वामित्रं महामुनिम् ।अभिवाद्य महातेजा गमनायोपचक्रमे ॥२६॥
అప్పుడు ప్రీతిచిత్తుడైన శ్రీరాముడు మహాముని విశ్వామిత్రునికి నమస్కరించి, మహాతేజస్సుతో ప్రయాణానికి సిద్ధమయ్యాడు।
The pivotal action is the authorized bestowal of immense martial power to a young prince, framed ethically through ritual purity, east-facing transmission, and the requirement that astras remain under mental discipline—power is granted, but bounded by dharma and restraint.
The sarga teaches that śakti (capability) becomes legitimate only when yoked to right authority and self-control: mantra installs power, but mastery is shown by internal command (‘live in my mind’) rather than display or aggression.
A ritual-cultural landmark is emphasized rather than a place-name: Viśvāmitra’s purification and prāṅmukha (east-facing) stance, reflecting Vedic ritual orientation and the cultural grammar by which knowledge-transfers are sanctified.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.