Valmiki Ramayana 2.81.13: Ayodhya Kanda, Sarga 81, Shloka 13

एकाशीति तमः सर्गः

Bharata’s Grief, Courtly Summons, and the Assembly Hall

Devanagari script

सराजभृत्यं शत्रुघ्नं भरतं च यशस्विनम्।युधाजितं सुमन्त्रं च ये च तत्र हिता जनाः।।।।

Sanskrit recitationValmiki Ramayana 2.81.13

Transliteration

sarājabhṛtyaṃ śatrughnaṃ bharataṃ ca yaśasvinam | yudhājitaṃ sumantraṃ ca ye ca tatra hitā janāḥ ||

Translation

“రాజసేవకులతో కూడిన శత్రుఘ్నుడిని, యశస్వి భరతుడిని, యుధాజితుడిని, సుమంత్రుడిని, అక్కడి హితైషి జనులనూ తీసుకురండి।”

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• स-राज-भृत्यम्: together with the king’s attendants
• स-राज-भृत्यम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: स (अव्यय/उपपद) + राज (प्रातिपदिक) + भृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘राजभृत्यैः सह’ इत्यर्थे सहार्थक-समासप्रायः; विशेषणम् (समूह/सहित)

• शत्रुघ्नम्: Śatrughna
• शत्रुघ्नम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: शत्रुघ्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (proper noun)

• भरतम्: Bharata
• भरतम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: भरत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (proper noun)

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• यशस्विनम्: illustrious
• यशस्विनम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: यशस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् भरतम्

• युधाजितम्: Yudhājit
• युधाजितम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: युधाजित् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (proper noun)

• सुमन्त्रम्: Sumantra
• सुमन्त्रम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: सुमन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (proper noun)

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम्

• ये: those who
• ये: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम्

• तत्र: there
• तत्र: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)

• हिताः: well-wishing, beneficial
• हिताः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: हित (कृदन्त; धा धातु, क्त; ‘हित’ = placed/beneficial)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् जनाः

• जनाः: people
• जनाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

Context

Bring all the royal attendants, Satrughna, the illustrious Bharata, Yudhajit, Sumantra and all those well-wishers of the king.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• Śatrughna
• Bharata
• Yudhājit
• Sumantra

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma emphasizes counsel with the trustworthy: in delicate state matters, one summons loyal, competent persons so decisions align with satya (truth) and the kingdom’s welfare.

What is the narrative situation?

The circle of key princes, allies, and senior officials is being called to assemble immediately.

Which character virtue is emphasized?

Discernment (viveka) in choosing advisers—relying on proven well-wishers rather than opportunists.